№ას-1213-1155-2014 16 ნოემბერი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს „გ. ჯ-ი“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – რ. მ-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 29 აგვისტოს გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. რ. მ-მა სარჩელი აღძრა შპს „გ. ჯ-ის“ მიმართ და მოითხოვა მასსა და შპს „გ. ჯ-ს“ შორის 2010 წლის 20 დეკემბერს დადებული წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულების შეწყვეტა და მოპასუხისათვის მის სასარგებლოდ 75 500 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრება, ასევე, მოპასუხისთვის პირგასამტეხლოს 11325 აშშ დოლარის დაკისრება და მიყენებული ზიანის ანაზღაურება 4050 აშშ დოლარის ოდენობით, შემდეგი დასაბუთებით:

2. მოსარჩელესა და შპს „გ. ჯ-ს“ შორის 2010 წლის 20 დეკემბერს დაიდო ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება. ხელშეკრულების თანახმად, რ. მ-მა იკისრა ნასყიდობის საგნის ღირებულების გადახდის ვალდებულება, ხოლო შპს „გ. ჯ-მა“ იკისრა ვალდებულება ნასყიდობის საგანი მყიდველისათვის გადაეცა 2012 წლის სექტემბერში.

3. მოსარჩელემ თანხის გადახდის ვალდებულება სრულად შეასრულა, მოპასუხის მიერ კი დათქმულ ვადაში ნაკისრი ვალდებულებები არ შესრულდა, რის გამოც მოსარჩელე იძულებული გახდა ქ. ბათუმში საცხოვრებლად დაექირავებინა ბინა, რითაც მიადგა 4 050 აშშ დოლარის ოდენობის ზიანი.

4. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო შემდეგი დასაბუთებით:

5. 2010 წლის 20 დეკემბრის ხელშეკრულების დადების დროს შპს „გ. 1“ (ამჟამად შპს „გ. ჯ-ი“) მოქმედებდა უძრავი ქონების მესაკუთრე ფიზიკური პირის, კ. კ-ას სახელით, შესაბამისად, აღნიშნულ დავაში შპს „გ. ჯ-ი“ სათანადო მოპასუხეს არ წარმოადგენდა.

6. მოპასუხემ ასევე მიუთითა, რომ ქონების აშენების ვალდებულება მის მიერ შესრულებული იყო, ამასთან, რადგან სახლის ექსპლუატაციაში შესვლის ვადის გადაწევა არ მომხდარა ქონების მესაკუთრის ანდა შპს „გ. ჯ-ის“ ბრალით, არ არსებობდა ქონების ღირებულების უკან დაბრუნების და პირგასამტეხლოსა და ზიანის ანაზღაურების საფუძველი.

7. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 13 მარტის გადაწყვეტილებით რ. მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: შეწყდა რ. მ-სა და შპს „გ. ჯ-ს“ (ყოფილი შპს „გ. 1“) შორის 2010 წლის 20 დეკემბერს დადებული წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულება; შპს „გ. ჯ-ს“ რ. მ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 107 411.57 ლარის დაბრუნება; შპს „გ. ჯ-ს“ რ. მ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა პირგასამტეხლო 5000 ლარის ოდენობით და ზიანის თანხა 4 050 აშშ დოლარის ოდენობით.

8. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს შპს „გ. ჯ-მა“ და რ. მ-მა.

9. ქუთაისის სააპელაციოო სასამართლოს 2014 წლის 29 აგვისტოს გადაწყვეტილებით რ. მ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; შპს „გ. ჯ-ის” სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 13 მარტის გადაწყვეტილება და მიღებული იქნა ახალი გადაწყვეტილება: რ. მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; შეწყდა რ. მ-სა და შპს „გ. ჯ-ს“ შორის 2010 წლის 20 დეკემბერს დადებული წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულება; შპს „გ. ჯ-ს“ დაეკისრა რ. მ-ის სასარგებლოდ 75 500 აშშ დოლარის (ძირითადი თანხა), 11 325 აშშ დოლარის (პირგასამტეხლო) და ზიანის ანაზღაურების სახით 4 050 აშშ დოლარის გადახდა.

10. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

11. 2010 წლის 20 დეკემბერს, რ. მ-სა და შპს ,,გ. 1’’-ს (ამჟამინდელი სახელწოდება შპს ,,გ. ჯ-ი’’) დირექტორს შორის დაიდო წინასწარი ხელშეკრულება ფართის ნასყიდობის შესახებ. ნასყიდობის საგანს წარმოადგენდა ქ. ბათუმში, ხ-ის ქუჩაზე, კომპლექს ,,ბათუსის’’ წინ მშენებარე საცხოვრებელი ბინა №..., მე-... სართული, ფართი 90 კვ.მ.

12. ხელშეკრულების მე-3 პუნქტით ქონების ღირებულებად განისაზღვრა 75 500 აშშ დოლარი. აღნიშნული თანხა მყიდველის მიერ უნდა დაფარულიყო 20 თვის განმავლობაში.

13. ხელშეკრულების მე-4 პუნქტით ქონების გადაცემის დროდ განისაზღვრა 2012 წლის სექტემბრის თვე.

14. ხელშეკრულების მე-9 მუხლის თანახმად, გამყიდველის მიერ წინამდებარე ხელშეკრულებით დადგენილ ვადაში მყიდველისათვის ფართის გადაცემის დაგვიანების შემთხვევაში გამყიდველი ვალდებულია მყიდველს გადაუხადოს პირგასამტეხლო გადახდილი თანხის 1.5 %-ის ოდენობით ყოველ ვადაგადაცილებულ თვეზე არაუმეტეს 15 %-ისა.

15. რ. მ-მა შპს ,,გ. 1’’-ის ანგარიშზე ბინის ღირებულების თანხა შეიტანა 107 411.57 ლარის ოდენობით.

16. ქ. ბათუმში, შ. ხ-ის ქუჩაზე, კომპლექს ,,ბათუსის’’ მოპირდაპირედ მდებარე მშენებარე კომპლექსში, მე-... სართულზე მდებარე ბინა №..., ფართით 90 კვ.მ არ აღრიცხულა რ. მ-ის სახელზე საკუთრების უფლებით. ის რეესტრში რეგისტრირებულია კ. კ-ას სახელზე საკუთრების უფლებით.

17. 2008 წლის 10 მაისს, კ. კ-ასა და შპს „გ. 1”-ს შორის გაფორმდა ნარდობის ხელშეკრულება საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის შესახებ (იხ. ტ. 1. ს.ფ. 75-82).

18. აღნიშნული ხელშეკრულების თანახმად, შპს „გ. 1“-მა იკისრა ვალდებულება კ. კ-ას საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე, მდებარე ქ. ბათუმში, ხ-ის ქუჩაზე, კომპლექს „ბათუსის” წინ, მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობისა.

19. შპს „გ. ჯ-მა“ რ. მ-ის წინაშე ნაკისრი ვალდებულება არ შეასრულა - არ ააშენა და არ გადასცა ბინა.

20. რ. მ-მა შეასრულა ნაკისრი ვალდებულება და შპს „გ. ჯ-ს“ გადასცა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხა სრულად.

21. რ. მ-ს 2012 წლის 9 თებერვლიდან 2014 წლის 9 თებერვლამდე ქ. ბათუმში, ლ-ის ქ. №...-ში დაქირავებული ქონდა შ. ჩ-ის ბინა და ყოველთვიურად უხდიდა ქირას 450 აშშ დოლარს.

22. სააპელაციო პალატამ სამოქალაქო კოდექსის 629-ე, 327-ე, 316-317-ე და 361-ე მუხლებზე დაყრდნობით განმარტა, რომ მოსარჩელემ, როგორც შემკვეთმა, ნარდობის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება შეასრულა, გადასცა მოპასუხეს ნარდობის საფასური, ხოლო მოპასუხემ ნარდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულება არ შეასრულა, არ ააშენა და არ გადასცა მყიდველს ქონება, რაც რ. მ-ის სასარჩელო მოთხოვნის - შეწყდეს მოპასუხესთან ხელშეკრულება - დაკმაყოფილების საფუძველი იყო.

23. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, თუ ხელშეკრულების ერთი მხარე არღვევს ორმხრივი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებას, მაშინ ხელშეკრულების მეორე მხარეს შეუძლია უარი თქვას ხელშეკრულებაზე.

24. განსახილველ შემთხვევაში, ვინაიდან შპს „გ. ჯ-მა“ განსაზღვრულ ვადაში არ შეასრულა ნაკისრი ვალდებულება, მოსარჩელეს აღარ სურს მასთან სახელშეკრულებო ურთიერთობაში დარჩენა, რაც მას სამოქალაქო კოდექსის 352-ე და 405-ე მუხლების თანახმად, ხელშეკრულებაზე უარის თქმის უფლებას აძლევს.

25. სააპელაციო პალატამ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-400 მუხლზე დაყრდნობით განმარტა, რომ მოვალის მიერ ვალდებულების შესრულების ვადა გადაცილებულად ითვლება, თუ შესრულებისათვის დადგენილ დროში ვალდებულება არ შესრულდება. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 352-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ ხელშეკრულების ერთ-ერთი მხარე 405-ე მუხლით გათვალისწინებული პირობების არსებობისას უარს იტყვის ხელშეკრულებაზე, მაშინ მიღებული შესრულება და სარგებელი მხარეებს უბრუნდებათ (ნატურით დაბრუნება).

26. სასამართლომ აღნიშნა, რომ ვინაიდან რ. მ-მა შპს „გ. ჯ-ს“ გადაუხადა ნარდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საფასური 107 411.57 ლარის ოდენობით, სამოქალაქო კოდექსის 407-ე მუხლის შესაბამისად აღნიშნული თანხა მას უკან უნდა დაუბრუნდეს.

27. პალატამ მიიჩნია, რომ საფუძვლიანი იყო ასევე მოთხოვნა ზიანის ანაზღაურების სახით (ბინის ქირისთვის გადახდილი თანხის სანაცვლოდ) შპს „გ. ჯ-ის” 4050 აშშ დოლარის დაკისრების თაობაზე.

28. სააპელაციო სასამართლო არ დაეთანხმა მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ შპს „გ. ჯ-ი“ არასათანადო მოპასუხეა.

29. სააპელაციო პალატამ 2010 წლის 20 დეკემბრის ხელშეკრულების 3.5. პუნქტის თანახმად, დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს „გ. 1“-ის (ამჟამად შპს „გ. ჯ-ის“) ხელმძღვანელობა უფლებამოსილი იყო რ. მ-ან გაეფორმებინა ე.წ. „ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულება“, რომელიც ფაქტობრივად თავისი სამართლებრივი ბუნებით ნარდობის ხელშეკრულებას წარმოადგენს.

30. პალატამ განმარტა, რომ სამოქალაქო სამართალწარმოებაში მოპასუხეა პირი, ვინც ხელყო და დაარღვია მოსარჩელის კანონით დაცული უფლებები და ინტერესები.

31. მოცემულ შემთხვევაში ვინაიდან დადგენილია, რომ მოსარჩელემ მოპასუხეს გადასცა 75 000 აშშ დოლარი, იმ პირობით, რომ იგი აუშენებდა საცხოვრებელ სახლს, ხოლო მოპასუხემ ვერ შეასრულა ნაკისრი ვალდებულება, სასამართლოს აზრით, მოსარჩელის მოთხოვნაზე სწორედ მის მიერ დასახელებულ მოპასუხეს უნდა ეგო პასუხი.

32. სააპელაციო პალატამ ასევე გაიზიარა მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხისათვის პირგასამტეხლოს დაკისრების შესახებ და მიიჩნია, რომ მის მიერ მოთხოვნილი პირგასამტეხლო, რაც შეადგენდა 11 325 აშშ დოლარს, იყო გონივრული და სამართლიანი.

33. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე შპს „გ. ჯ-მა“ შეიტანა საკასაციო საჩივარი და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:

34. კასატორის განმარტებით, ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილების მიღებისას არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, გამოიყენა კანონი რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა იგი. კერძოდ, შპს „გ. 1“-სა (რომელმაც სამეწარმეო რეესტრში განხორციელებული ცვლილებების შედეგად შეიცვალა საფირმო სახელწოდება და გახდა შპს „გ. ჯ-ი“) და მოქალაქე რ. მ-ს შორის 2010 წლის 20 დეკემბერს გაფორმდა წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, მხარეებმა აიღეს ვალდებულება ამ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულებების შესრულების თაობაზე. აღნიშნული ხელშეკრულების მიხედვით, ხელმომწერ მხარეს გამყიდველის მხრიდან წარმოადგენდა შპს „გ. 1“, თუმცა წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულებით გასხვისებული უძრავი ქონების მესაკუთრეს ხელშეკრულების გაფორმების დღისათვის და დღემდე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული/დაცული მონაცემებით წარმოადგენდა კ. კ-ა, რაც ნიშნავს იმას, რომ გარიგების მხარეს წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულებით წარმოადგენდა ფიზიკური პირი, კ. კ-ა და არა შპს „გ. ჯ-ი“. გარიგების დადებისას შ.პ.ს „გ. 1“ მოქმედებდა ფიზიკური პირის, კ. კ-ას სახელით, სამოქალაქო კოდექსის 99-ე, მე-100, 103-ე,107-ე, 111-ე და 312 -ე მუხლების თანახმად. კასატორის მითითებით, ზემოაღნიშნული გარიგება რეესტრში რეგისტრირებულია მაშინ მოქმედი კანონმდებლობის სრული დაცვით და საჯარო რეესტრის ამონაწერის ვალდებულებით განყოფილებაში მითითებულია, რომ რ. მ-ი არის წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საგნის მომავალი მესაკუთრე, ხოლო მესაკუთრის განყოფილებში კი მითითებულია ფიზიკური პირი, კ. კ-ა. ამავე ამონაწერით ვალდებულებით განყოფილებაში მითითებულია მესაკუთრის წინასწარი წერილობითი თანხმობა გარიგების მოწონების თაობაზე, რაც მხარეთა მიერ საჯარო რეესტრში განხორციელებული რეგისტრაციის შემდეგ სამოქალაქო კოდექსის 79-ე მუხლის თანახმად, რ. მ-ის მხრიდან საცილო არ გამხდარა. შესაბამისად, აღნიშნული მოწონებით დადასტურდა გარიგების ნამდვილობა და შპს „გ. 1“-ის წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება.

35. კასატორი სამოქალაქო კოდექსის 101-ე მუხლზე მითითებით განმარტავს, რომ გარიგების შემდგომ თანხმობას (მოწონებას) უკუქცევითი ძალა აქვს გარიგების დადების მომენტიდან, თუ სხვა რამ არ არის დადგენილი. ამავე კოდექსის 74-75-ე მუხლების თანახმად, შეცდომა კონტრაჰენტის პიროვნებაში და უფლებაში შესაძლებელია გარიგების შეცილების საფუძველი გახდეს, თუ იგი გარიგების ერთადერთი და მთავარი საფუძველია. კოდექსის 79-ე მუხლის მიხედვით კი, შეცილება უნდა მოხდეს შეცილების საფუძვლის შეტყობის მომენტიდან ერთი თვის ვადაში, რაც იმას ნიშნავს, რომ შპს „გ. 1“-სა და რ. მ-ს შორის გაფორმებული წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულების მიხედვით, გარიგების კონტრანჰეტის პიროვნებაში, ასევე უფლებაში შეცდომის დაშვების შემთხვევაშიც კი, იგი არ წარმოადგენს გარიგების ერთადერთ და მთავარ საფუძველს, რაც გამორიცხავს ხელშეკრულების აღნიშნული საფუძვლით შეცილების უფლებას. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორის აზრით, არც კონტრაჰენტის პიროვნებაში და არც უფლებაში გარიგების დადებისას შეცდომა არ დაშვებულა, ვინაიდან არსებობდა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში დაცული/რეგისტრირებული მონაცემების მიხედვით მესაკუთრის წინასწარი წერილობითი თანხმობა წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების თაობაზე და, შესაბამისად, მყიდველის მხრიდან წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებისას სწორად მოხდა ოფერტის აქცეპტირება გამყიდველის (კ. კ-ას) სასარგებლოდ.

36. კასატორი აქვე აღნიშნავს, რომ შეცილების უფლების მქონე პირის, რ. მ-ის მხრიდან საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 79-ე მუხლის შესაბამისად, გაშვებული იქნა კანონით დადგენილი შეცილების ერთთვიანი ვადა. ამასთან, კონტრაჰენტის, კ. კ-ას მხრიდან სამოქალაქო კოდექსის 77-ე მუხლის შესაბამისად შპს „გ. 1“-ზე გაცემული წინასწარი წერილობითი თანხმობა გარიგების დადების თაობაზე, ასევე, თავის მხრივ, გამორიცხავს მყიდველის მხრიდან აღნიშნული გარიგების შეცილების უფლებას. უფრო მეტიც, მესაკუთრის მხრიდან გაცემული წინასწარი წერილობითი თანხმობა წინ უსწრებს შპს „გ. 1“-სა და რ. მ-ს შორის 2010 წლის 20 დეკემბერს გაფორმებულ წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულებას, რაც იმაზე მიუთითბს, რომ უფლებამოსილი პირის მხრიდან წინასწარ იქნა გაცემული თანხმობა/მოწონება მხარეთა შორის დადებული სადავო გარიგების მიმართ. აგრეთვე საჯარო რეესტრის ამონაწერში - ვალდებულებით განყოფლებაში არსებული ჩანაწერი და მითითებული წინასწარი წერილობითი თანხმობა უტყუარად და თვალნათლივ ადასტურებს მესაკუთრის მხრიდან აღნიშნული გარიგების მოწონებისა და მისი მხრიდან ამ გარიგებით გამოხატული ნების ნამდვილობას.

37. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო საჩივრის ავტორის აზრით, სასამართლოში წარდგენილი სარჩელით დაყენებული მოთხოვნის ადრესატი უნდა იყოს არა შპს „გ. ჯ-ი“, არამედ კ. კ-ა.

38. კასატორი ასევე არ ეთანხმება სასამართლოს გადაწყვეტილების დასაბუთებას ხელშეკრულების სამართლებრივ ბუნებასთან დაკავშირებით და მიიჩნევს, რომ შპს „გ. ჯ-ი“ ვერ იქნება განხილული, როგორც მენარდე, რადგან მას ხელშეკრულებით გადასაცემ ბინაზე საკუთრების უფლება არ გააჩნდა და ვერ გადასცემდა რ. მ-ს აღნიშნულ ნივთს - საცხოვრებელ ბინას საკუთრების უფლებით. ამ გარიგების ნამდვილობისთვის ასევე საჭირო იქნებოდა მესაკუთრის, კ. კ-ას წინასწარი წერილობითი თანხმობა ან შემდგომი მოწონება, რაც არ ცვლიდა მხარეთა შორის არსებულ სამართლებრივ ურთიერთობას და ბუნებას, ვინაიდან მესაკუთრის წინასწარი წერილობითი თანხმობის შედეგად შპს „გ. ჯ-ი“ ამ შემთხვევაშიც მოქმედებდა როგორც მესაკუთრის, კ. კ-ას სახელით. ამრიგად, საკასაციო საჩივრის ავტორის აზრით, სადავო ხელშეკრულება არ არის ნარდობის ხელშეკრულება და იგი, როგორც უძრავი ქონების ნასყიდობის წინარე უფლება, რეგისტრირებული იქნა საჯარო რეესტრში „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველის კანონის მე-12 მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად.

39. კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა და შეაფასა მტკიცებულებათა ერთობლიობის საფუძველზე შპს „გ. ჯ-ის“ მიმართ არსებული ფაქტობრივი გარემოებები და შესაბამისი მტკიცებულებები, ასევე არასწორად დაადგინა მხარეთა შორის არსებული სამართლებრივი ურთიერთობები და უსაფუძვლოდ დააკმაყოფილა აპელანტის სააპელაციო მოთხოვნა, ვინაიდან საქმეში არსებული წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულებით, საჯარო რეესტრის ამონაწერითა და საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული წინასწარი წერილობითი თანხმობით, ჩანდა რომ შპს „გ. ჯ-ი“ მოქმედებდა მესაკუთრის, კ. კ-ას სახელით, რაც წარმოადგენდა მოსარჩელის, როგორც სასარჩელო მოთხოვნაზე, ასევე შემდგომ სააპელაციო მოთხოვნაზე უარის თქმის საფუძველს.

40. ამასთან, კასატორის აზრით, სადავო ხელშეკრულების გაუქმებით და თანხების შპს „გ. ჯ-ზე“ დაკისრებით, ილახება მესაკუთრის, კ. კ-ას კანონიერი უფლებები და ინტერესები, ვინაიდან შპს „გ. ჯ-სა“ და კ. კ-ას მიერ გაფორმებული ნარდობის ხელშეკრულების თანახმად და მის საფუძველზე, წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულებით რეალიზებული ბინებით მიღებული თანხების შპს „გ. ჯ-ის“ ანგარიშზე აკუმულირებით, მცირდება კ. კ-ას ვალდებულება ნარდობის ხელშეკრულების ფარგლებში ამ თანხებით. ხოლო სადავო ხელშეკრულების გაუქმებით და თანხის შპს „გ. ჯ-ზე“ დაკისრებით, გაიზრდება დამკვეთის, კ. კ-ას ვალდებულება ნარდობის ხელშეკრულების ფარგლებში ასანაზღაურებელი, დაკისრებული თანხის ოდენობით, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ თუ იგი საქმეში არ იქნებოდა ჩართული მოპასუხედ, მესამე პირად მაინც უნდა ყოფილიყო ჩართული დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით ან სასარჩელო მოთხოვნის გარეშე, რაც არ განხორციელებულა.

41. საკასაციო საჩივრის ავტორის მითითებით, სასამართლომ არ გაიზიარა მათ მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები (კ. კ-სა და შპს „გ. ჯ-ს“ შორის გაფორმებული ნარდობის ხელშეკრულების თანახმად, შპს „გ. ჯ-ის“ მიერ ამავე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოების შესრულების თაობაზე წარმოებული პროექტით გათვალისწინებული სამუშაოთა შესრულების აქტები; შპს „გ. დ-სა“ და ქ. ბათუმში, ხ-ის ქუჩაზე კომპლექს „ბათუსის“ მოპირდაპირედ მდებარე საცხოვრებელი სახლის მობინადრეებს შორის გაფორმებული ხელშეკრულება საცხოვრებელ ფართში სარემონტო სამუშაოების წარმოების შესახებ), რომლებიც ადასტურებდა კ. კ-ას მხრიდან წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულების ჯეროვან შესრულებას და წარმოადგენდა რ. მ-ის სარჩელსა და სააპელაციო საჩივარზე უარის თქმის საფუძველს.

42. კასატორის განმარტებით, მათ სასამართლოს ასევე წარუდგინეს ქ. ბათუმის მერიის მიერ 2007 წლის 12 ნოემბრის #01-22/671 ბრძანებით დამტკიცებულ პროექტში 2010 წლის 19 ივლისსა და 2013 წლის 15 მარტს განხორციელებული ცვლილებების შესახებ გამოცემული #813 და #02/156 ბრძანებები, რითაც დასტურდება ის ფაქტობრივი გარემოება , რომ აღნიშნული ცვლილებების გამო მენარდისა და მესაკუთრის ბრალეული ქმედების გარეშე მოხდა საცხოვრებელი სახლის ექსპლუატაციაში მიღების თარიღის გადაწევა, რაც სამოქალაქო კოდექსის 412-ე მუხლის თანახმად, ვალდებულების დროულად შეუსრულებლობის გამო ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნაზე უარის თქმის საფუძველია.

43. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 23 დეკემბრის განჩინებით შპს „გ. ჯ-ის“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

44. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 27 თებერვლის განჩინებით შპს „გ. ჯ-ის“ საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 29 აგვისტოს გადაწყვეტილებაზე დასაშვებად იქნა ცნობილი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

45. საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს „გ. ჯ-ის“ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად დარჩეს სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოტანილი გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებათა გამო:

46. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებები, რომლებიც ასახულია წინამდებარე განჩინების 11-21 პუნქტებში. აღნიშნულ გარემოებებთან დაკავშირებით, კასატორს პრეტენზია არ წამოუდგენია, გარდა სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოებისა, რომ „გ. ჯ-მა“ რ. მ-ის წინაშე ნაკისრი ვალდებულება არ შეასრულა - არ ააშენა და არ გადასცა ბინა (იხ. წინამდებარე განჩინების 21-ე პუნქტი), რომელზეც საკასაციო სასამართლოს მსჯელობა მოცემულია ქვემოთ. შესაბამისად, აღნიშნული გარემოების გარდა, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები საკასაციო სასამართლოსთვის სავადებულოა.

47. კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს სამართლებრივ შეფასებას, რომ საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის შესახებ შპს „გ. 1“-სა და კ. კ-ას შორის 2008 წლის 10 მაისის ნარდობის ხელშეკრულების 3.5 პუნქტის თანახმად, შპს „გ. 1“-ის (ამჟამად შპს „გ. ჯ-ის“) ხელმძღვანელობა უფლებამოსილი იყო რ. მ-თან გაეფორმებინა ე.წ. „ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულება“, რომელიც ფაქტობრივად, თავისი სამართლებრივი ბუნებით, ნარდობის ხელშეკრულებას წარმოადგენს (იხ. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების 4.15 პუნქტი) და აღნიშნავს, რომ 2010 წლის 20 დეკემბერს შპს „გ. 1“ -სა და რაიდ მ-ს შორის წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებისას იგი მოქმედებდა არა საკუთარი, არამედ გასხვისებული უძრავი ქონების მესაკუთრის - კ. კ-ას სახელით, რაც დასტურდება მესაკუთრის წინასწარი წერილობითი თანხმობით გარიგების მოწონების თაობაზე, რომელიც ასახულია გასხვისებული უძრავი ქონების შესახებ საჯარო რეესტრის ამონაწერში. კასატორის მოსაზრებით, აღნიშნული მოწონებით დადასტურდა გარიგების ნამდვილობა და შპს „გ. 1“-ის წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება. კასატორი აღნიშნულ მოსაზრებას აფუძნებს სამოქალაქო კოდექსის 101-ე მუხლზე, რომლის თანახმადაც, გარიგების შემდგომ თანხმობას (მოწონებას) უკუქცევითი ძალა აქვს გარიგების დადების მომენტიდან.

48. კასატორი ასევე აღნიშნავს, რომ შპს „გ. 1“ ვერ იქნება განხილული, როგორც მენარდე, რადგან მას ხელშეკრულებით გადასაცემ ბინაზე საკუთრების უფლება არ გააჩნდა და ვერ გადასცემდა რ. მ-ს აღნიშნულ ნივთს საკუთრების უფლებით. ამ გარიგების ნამდვილობისათვის, ასევე, საჭირო იქნებოდა მესაკუთრის, კ. კ-ას წინასწარი წერილობითი თანხმობა ან შემდგომი მოწონება.

49. კასატორის მოთხოვნის საფუძვლიანობის შეფასებისათვის მნიშვნელოვანია, ერთის მხრივ, შპს „გ. 1“-სა და კ. კ-ას, და მეორეს მხრივ, შპს „გ. 1“-სა და რ. მ-ს შორის წარმოშობილი ურთიერთობების სამართლებრივი არსის დადგენა.

50. საქმეში წარმოდგენილი შპს „გ. 1“-სა და კ. კ-ას შორის 2008 წლის 10 მაისის ნარდობის ხელშეკრულებისა (საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის შესახებ) და მასში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანის შესახებ 2010 წლის 24 სექტემბრის ხელშეკრულების თანახმად (იხ. ტ.1, ს.ფ. 75-82), ერთის მხრივ, შპს „გ.ს 1“ და, მეორეს მხრივ, კ. კ-ა, შეთანხმდნენ შემდეგზე: დამკვეთი გადასცემს შემსრულებელს მშენებლობისათვის მის საკუთრებაში არსებულ 7743,5 კვ.მ. მიწის ნაკვეთს, რომელიც მდებარეობს ქ. ბათუმში, ხ-ის ქუჩაზე, კომპლექს „ბათუსის“ მოპირდაპირედ. ამავდროულად, შემსრულებელი უზრუნველყოფს გადაცემულ მიწის ნაკვეთზე წარმოებულ მშენებლობას ყველა აუცილებელი სამშენებლო მასალით. ხელშეკრულების საგანს წარმოადგენს მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა ქ. ბათუმში, ხ-ის ქუჩაზე, კომპლექს „ბათუსის“ წინ, შესაბამისად შედგენილი საპროექტო დოკუმენტაციის საფუძველზე.

51. ხელშეკრულების ძირითადი პირობები განისაზღვრა შემდეგნაირად: 1. შემსრულებელმა სამუშაოები უნდა აწარმოოს დამტკიცებული პროექტის შესაბამისად; 2. შემსრულებელი ვალდებულია დამკვეთს ჩააბაროს საცხოვრებელი სახლი თეთრი კარკასით: დასრულებული გარე ფასადით; დასრულებული სადარბაზოებით; დამონტაჟებული ლიფტებით; მეტალოპლასტმასის გარე ფანჯრებითა და კარებით; შესასვლელი რკინის კარით; ბინების გამყოფი კედლებითა და შიდა ტიხრებით; ბინამდე მიყვანილი ცენტრალური დგარებით.

52. ხელშეკრულების 3.3. პუნქტის შესაბამისად, საბოლოო ანგარიშსწორების - გადახდის განხორციელება განისაზღვრა სამშენებლო სამუშაოების დასრულების, შესრულებული სამუშაოების დამკვეთისათვის გადაცემისა და ამის თაობაზე დამკვეთთან შესაბამისი მიღბა-ჩაბარების აქტის გაფორმების შემდეგ, უნაღდო ანგარიშსწორების წესით, შემსრულებლის საბანკო ანგარიშზე თანხის ჩარიცხვის გზით. შესრულებული სამშენებლო სამუშაოების სავარაუდო ღირებულება 1 კვ.მ-ზე განისაზღვრა 320.00 (სამას ოცი) აშშ დოლარის ოდენობით, რომლის კორექტირება (გაზრდა ან შემცირება) განხორციელდებოდა შემსრულებლის მიერ სამშენებლო სამუშაოების დასრულების, შესრულებული სამუშაოების დამკვეთისათვის გადაცემისა და მიწოდების მომენტისათვის - ფაქტობრივად შესრულებული სამუშაოებისათვის გაწეული ხარჯებისა და საბაზრო ღირებულების გათვალისწინებით (იხ. ტ. 1. ს.ფ. 75-76, 81).

53. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ნათელია, რომ შპს „გ. 1“-სა და კ. კ-ას შორის არსებობდა ნარდობის სამართლებრივი ურთიერთობა, სადაც უძრავი ქონების მესაკუთრე - კ. კ-ა იყო დამკვეთი, ხოლო შპს „გ. 1“ - მენარდე.

54. აღნიშნული ურთიერთობის სამართლებრივ ბუნებას არც კასატორი ხდის სადავოდ.

55. ამავე დროს, კ. კ-სა და შპს „გ. 1“-ს შორის დადებული ნარდობის ხელშეკრულების 3.4 და 3.5 პუნქტების თანახმად, შემსრულებელთან შეთანხმებით დამკვეთს შეეძლო მშენებლობის მიმდინარეობისას, აშენებული ან/და ასაშენებლი ფართების სამომავლო რეალიზაცია/გასხვისება (სარეალიზაციო ფართების მდებარეობა განისაზღვრებოდა მხარეთა უთიერთშეთანხმებით) და რეალიზებული ფართებით მიღებული თანხებით შემსრულებელთან წინასწარ - ავანსის სახით სამშენებლო სამუშაოების ღირებულების ნაწილობრივი გადახდა. გადახდილი თანხებით მცირდებოდა სამშენებლო სამუშაოების მთლიანი ღირებულება.

56. ამრიგად, დამკვეთს ჰქონდა აშენებული ან/და ასაშენებელი ფართების სამომავლო რეალიზაცია/გასხვისების უფლებამოსილება, რის შედეგად მიღებული თანხებით, იგი უფლებამოსილი იყო მოეხდინა მენარდისათვის ავანსის გადახდა.

57. სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ ქ. ბათუმში, ხ-ის ქუჩაზე, კომპლექს „ბათუსის“ წინ მდებარე (სარეგისტრაციო ზონა - ბათუმი, კოდი - 05, სექტორი - 03, ფართობი - 7743 კვ.მ.) მშენებარე სახლში მე-... სართულზე, „ა“ ბლოკი, 1-21 და ა-პ ღერძები, 90 კვ.მ. საცხოვრებელი ფართი, #... ბინის (შემდგომში „ბინა #...“) ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება 2010 წლის 20 დეკემბერს დაიდო რ. მ-სა და შპს „გ. 1“-ს შორის.

58. ხელშეკრულების 1.1 პუნქტის შესაბამისად, ხელშკრულების საგანი არის გამყიდველისა და მყიდველის ვალდებულება დადონ ამ ხელშეკრულების მე-2 მუხლში აღნიშნულ ქონებაზე ნასყიდობის ხელშეკრულება, ამ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მხარეთა ვალდებულებების შესრულების შემთხვევაში. ხელშეკრულების 2.3 პუნქტის თანახმად, გასაყიდი ქონება არის სამომავლო, რომლის აშენება და ხელშეკრულებით განსაზღვრულ მდგომარეობაში მოყვანა ევალება გამყიდველს ხელშეკრულებით დადგენილ ვადაში.

59. აღნიშნული ხელშეკრულების საფუძველზე, მოხდა რ. მ-ის უფლების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში. საჯარო რეესტრის ამონაწერით, დგინდება, რომ 2010 წლის 20 დეკემბერს რ. მ-ი აღირიცხა მომავალ მესაკუთრედ ბინა #...-ზე, რაზეც რეესტრში წარდგენილი იყო უძრავი ქონების მესაკუთრე კ. კ-ას თანხმობის წერილი წინასწარი ჩანაწერის შესახებ.

60. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ 2010 წლის 20 დეკემბერის ხელშეკრულება წარმოადგენს შერეული ტიპის ხელშეკრულებას, სამოქალაქო კოდექსის 340-ე მუხლის თანახმად კი, შერეული ხელშეკრულებების განმარტებისას მხედველობაში მიიღება ნორმები იმ ხელშეკრულებათა შესახებ, რომლებიც შესრულების არსთან ყველაზე ახლოს დგანან და მას შეესაბამებიან.

61. აღნიშნული მუხლის თანახმად, კერძო სამართალი შერეული ხელშეკრულების განმარტების ხერხს იმ შემთხვევაში მიმართავს, როდესაც შეთანხმებაში განსხვავებული შინაარსის მქონე დებულებების არსებობა განაპირობებს მხარეთა საერთო განზრახვის დადგენის საჭიროებას, რითაც ისინი ხელმძღვანელობდნენ ხელშეკრულების გაფორმებისას. ასეთ შემთხვევაში სასამართლო მათ ნებას განმარტავს იმ დათქმებზე აპელირებით, რომლებიც თავისი შინაარსით უფრო ახლოს დგანან იმ მიზნებთან, რისი მიღწევაც მხარეებს სურდათ ამ ხელშეკრულების დადებისას (იხ. სუსგ #ას-238-225-2015, 6 მაისი, 2015 წელი).

62. 2010 წლის 20 დეკემბერის ხელშეკრულებით რ. მ-ს წარმოეშვა უფლება მოეთხოვა ბინა #...-ზე ნასყიდობის ხელშეკრულების დადება, რომლის არსებითი პირობა იყო ბინა #...-ის ხელშეკრულებით დადგენილ ვადაში აშენება და ხელშეკრულებით განსაზღვრულ მდგომარეობაში მოყვანა. ამიტომ, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ აღნიშნული ხელშეკრულება, შესრულების არსით, ყველაზე ახლოს დგას ნარდობის ხელშეკრულების შინაარსთან.

63. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლო მიიჩნევს, რომ რ. მ-სა და მოპასუხეს შორის დადებული 2010 წლის 20 დეკემბრის ხელშეკრულება წარმოადგენს ნარდობის ხელშეკრულებას, ხოლო მის დადებაზე თანხმობის გამოხატვით, მესაკუთრემ თანხმობა გამოთქვა რ. მ-სა და შპს „გ. 1“-ს შორის ნარდობის ურთიერთობის წარმოშობაზე, რითაც ასაშენებელი საცხოვრებელ სახლში კონკრეტული ბინის (ბინა #...) აშენების ნაწილში, რ. მ-ს დაუთმო შპს „გ. 1“-ის, როგორც მენარდის მიმართ, საკუთარი მოთხოვნა.

64. სამოქალაქო კოდექსის 199-ე მუხლის შესაბამისად, მოთხოვნის მფლობელს (კრედიტორს) შეუძლია მოვალის თანხმობის გარეშე მოთხოვნა მესამე პირს დაუთმოს, თუკი ეს არ ეწინააღმდეგება ვალდებულების არსს, მოვალესთან მის შეთანხმებას ან კანონს. მოთხოვნის დათმობა ხდება მოთხოვნის მფლობელსა და მესამე პირს შორის დადებული ხელშეკრულებით. ასეთ შემთხვევებში თავდაპირველი მფლობელის ადგილს იკავებს მესამე პირი.

65. მოცემულ შემთხვევაში, მესაკუთრეს შპს „გ. 1“-ს მიმართ ჰქონდა 2008 წლის ნარდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე მოთხოვნა, აღნიშნული მოთხოვნის დათმობა არ ეწინააღმდეგებოდა ვალდებულების არსს, მოვალესთან მის შეთანხმებას ან კანონს.

66. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მითითებას, რომ რ. მ-სა და შპს „გ. 1“-ს შორის სადავო გარიგების დადებაზე თანხმობის გამოხატვით ნარდობის ურთიერთობიდან გამომდინარე ვალდებულებები მესაკუთრეს წარმოეშვა. პირიქით, შპს „გ. 1“-ს მიმართ ბინა #...-ის ნაწილში ნარდობის ურთიერთობიდან გამომდინარე მესაკუთრის მოთხოვნა გადავიდა მოსარჩელეზე, ხოლო მენარდის მოვალეობები დარჩა შპს „გ. 1“-ს.

67. აღნიშნულ დასკვნას ამყარებს ის გარემოებაც, რომ სადავო ხელშეკრულების თანახმად, რ. მ-მა სამომავლო უძრავი ქონების აშენების ღირებულება სრულად გადარიცხა შპს „გ. 1“-ს და არა კ. კ-ას საბანკო ანგრიშზე.

68. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მითითებას, რომ სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, რადგან კ. კ-ა და არა შპს „გ. ჯ-ი“ წარმოადგენს სათანადო მოპასუხეს.

69. კასატორი არ ეთანხმება სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ შპს „გ. ჯ-მა“ რ. მ-ის წინაშე ნაკისრი ვალდებულება არ შეასრულა - არ ააშენა და არ გადასცა ბინა.

70. კასატორის მითითებით, სასამართლომ ისე დაადგინა აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება, რომ არ შეაფასა და არ გაიზიარა მის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები, რომლებიც ადასტურდებდა საწინააღმდეგოს, კერძოდ: უძრავი ქონების მესაკუთრე კ. კ-ას მხრიდან წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულების ჯეროვან შესრულებას.

71. კასატორის აღნიშნულ პრეტენზიას სასამართლო აფასებს სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, რომლის თანახმად, მოვალის მიერ ვალდებულება უნდა შესრულდეს ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას.

72. მხარეთა შორის 2010 წლის 20 დეკემბერს დადებული ხელშეკრულების 4.2 პუნქტის შესაბამისად, ქონების მფლობელობაში გადაცემა უნდა მომხდარიყო სამშენებლო სამუშაოების დამთავრებისთანავე, არაუგვიანეს 2012 წლის სექტემბრის თვისა.

73. ხელშეკრულების 4.5 პუნქტის თანახმად, ქონებაზე მფლობელობის გადაცემა უნდა განხორციელებულიყო ორმხრივი მიღება-ჩაბარების აქტის გაფორმებით, რომელსაც ხელს მოაწერდნენ „მყიდველი“ და „გამყიდველი“, ხოლო ვალდებულების შესრულების ადგილი იყო უძრავი ქონების ადგილსამყოფელი (ხელშეკრულების 4.1 პუნქტი).

74. ხელშეკრულების 2.5 პუნქტის შესაბამისად, ქონების გადაცემა უნდა მომხადარიყო შემდეგ მდგომარეობაში: ფართის კონტურის კედლები და/ან ვიტრაჟები; ჭერის სიმაღლე მინიმუმ 3.1 მეტრი; ელ გაყვანილობის დგარი ფართში; მეტალო-პლასტმასის კარ-ფანჯარა და ცენტრალური რკინის კარი; შიდა გადატიხვრები და იატაკის მოჭიმვა ბეტონის მჭიდით; წყალკანალიზაციისა და ვენტილაციის დგარები ფართში; მოწესრიგებული საერთო სარგებლობის ფართი, ფასადი, სახურავი და საერთო სარგებლობის ეზო.

75. ამრიგად, ხელშეკრულების მხარეებმა ქონების მფლობელობაში გადაცემისათვის დაადგინეს სპეციალური ფორმა - მიღება-ჩაბარების აქტის გაფორმება.

76. მოპასუხე კი მიუთითებს, რომ მის მიერ ვალდებულების შესრულება (ქონების მფლობელობაში გადაცემა) დასტურდება შემდეგი მტკიცებულებებით: საცხოვრებელ ფართში სარემონტო სამუშაოების წარმოების შესახებ შპს „გ. დიზაინსა“ და ქ. ბათუმში, ხ-ის ქუჩაზე კომპლექს „ბათუსის“ მოპირდაპირედ მდებარე საცხოვრებელი სახლის სხვა მობინადრეებს შორის გაფორმებული ხელშეკრულებებით და ქ. ბათუმში, ხ-ის ქუჩაზე კომპლექს „ბათუსის“ მოპირდაპირედ მდებარე მრავალსართულიანი საცხოვრებელი სახლის, მასში გარემონტებული საცხოვრებელი ფართების/ბინებისა და მასში მცხოვრები რიგი მობინადრეების კუთვნილი საცხოვრებელი ფართის/ბინის მდგომარეობის ამსახველი ფოტომასალით, რითაც, მოპასუხის განმარტებით, დასტურდება, რომ აღნიშნულ მისამართზე არსებული მრავალსართულიანი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა დასრულებული იყო 2011 წლის 2 ივლისამდე და მოსარჩელეს თავისუფლად შეეძლო წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულებით განსაზღვრულ საცხოვრებელ ფართში (ბინაში) სარემონტო სამუშაოების წარმოება და მისი ფლობა.

77. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, მოპასუხემ უნდა დაამტკცოს ის გარემოებები, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით.

78. მოცემულ შემთხვევაში მხარეებმა ხელშეკრულებით განსაზღვრეს ქონების მფლობელობაში გადაცემის ვალდებულების შესრულების ფორმა და წესი. საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ ერთ-ერთ საქმეში განმარტა, რომ „ამ ფორმის დაუცველობას შეიძლება არ ჰქონდეს მნიშვნელობა, როდესაც ვალდებულების შესრულება არ იწვევს დავას ან/და ვალდებულების შესრულება ცალსახად ვლინდება ობიექტური გარემოებებიდან. მაგრამ იმ შემთხვევაში, თუ ვალდებულების შესრულება მხარეთა შორის იწვევს დავას, ხელშეკრულების ამ პირობას (ვალდებულების შესრულების წესზე და ფორმაზე შეთანხმებას) შეიძლება ჰქონდეს გადამწყვეტი მნიშვნელობა“ (იხ. სუსგ #ას-872-830-2013, 17 ოქტომბერი, 2014 წელი).

79. კონკრეტულ შემთხვევაში ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების შესრულების თაობაზე მიღება-ჩაბარების აქტი წარმოადგენს ვალდებულების შესრულების ხელშეკრულებით განსაზღვრულ მტკიცებულებას და მიუთითებს უფლებაშემწყვეტი იურიდიული ხასიათის მოქმედებაზე. მხარეებმა თვითონ განსაზღვრეს, თუ რა ფორმით შეიძლება ვალდებულების შესრულების მიღების დადასტურება და ამ წესის შეცვლა მხოლოდ მხრეებს შეუძლიათ.

80. საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ ზემოხსენებულ განჩინებაში განმარტა, რომ: „ყოველი კონკრეტული ქმედება ვალდებულებითი ურთიერთობის შემწყვეტ შესრულებად რომ ჩაითვალოს, აუცილებელია, მოვალემ კრედიტორის წინაშე ვალდებულება ზუსტად ისე შეასრულოს, როგორც ამაზე მხარეები შეთანხმდნენ და როგორი გონივრული მოლოდინიც კრედიტორს ჰქონდა, კერძოდ, სრულად, ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას . . . ვალდებულების შესრულების მიღების შესახებ შეთანხმებისათვის გათვალისწინებული ფორმის დაუცველობას, შესაძლებელია, არ მოჰყვეს ფორმადაუცველი გარიგებისათვის დადგენილი შედეგი, როდესაც მხარეთა კონკლუდენტური მოქმედებებით ფაქტობრივად იცვლება მათ მიერ განსაზღვრული წესი, მაგრამ ამ შემთხვევაში, გარკვეული თავისებურება ახასიათებს ვალდებულების შესრულების მტკიცებას“ (იხ. სუსგ #ას-872-830-2013, 17 ოქტომბერი, 2014 წელი).

81. შესაბამისად, შპს „გ. 1“-ს მხრიდან ვალდებულების ჯეროვნად და დათქმულ დროსა და ადგილას შესრულების დასადასტურებლად მოპასუხეს უნდა წარმოედგინა შესაბამისი მტკიცებულება - მიღება-ჩაბარების აქტი.

82. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას, რომ მის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები სააპელაციო სასამართლომ კანონის დარღვევით არ გაითვალისწინა.

83. საკასაციო სასამართლო ასევე ვერ გაიზიარებს მოპასუხის მითითებას, რომ ვალდებულების შესრულება მოსარჩელის ბრალით არ მოხდა.

84. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოვალეს უფლება აქვს უარი თქვას შესრულებაზე კრედიტორის მიერ თავის მოვალეობათა შეუსრულებლობის გამო, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 433-ე მუხლის თანახმად, თუ კრედიტორი უარს აცხადებს შესრულების შესახებ დოკუმენტის გაცემაზე, მაშინ მოვალეს უფლება აქვს უარი თქვას შესრულებაზე. ასეთ შემთხვევაში კრედიტორი ვადის გადამცილებლად ჩაითვლება. საქმის მასალებიდან კი არ ვლინდება, რომ მოპასუხემ (მოვალემ) ისარგებლა ზემოაღნიშნული უფლებით.

85. კასატორის შემდგომი პრეტენზიაა, რომ სასამართლომ არ გაიზიარა მის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები, რომლითაც დასტურდება, რომ საცხოვრებელი სახლის ექსპლუატაციაში მიღების თარიღის გადაწევა მოხდა მენარდისა და მესაკუთრის ბრალეული ქმედების გარეშე, რაც სამოქალაქო კოდექსის 401-ე და 412-ე მუხლების შესაბამისად, ზიანის ანაზღაურებაზე უარის თქმის საფუძველია.

86. 2010 წლის 20 დეკემბრის ხელშეკრულების 4.3 პუნქტის შესაბამისად, საცხოვრებელი სახლის ექპლუატაციაში შესვლის ვადად განსაზღვრული იყო 2012 წლის ოქტომბრის დასასრული. პროექტში ცვლილებები განხორციელდა ბათუმის მერიის 2010 წლის 19 ივლისისა და 2013 წლის 15 მარტის #813 და #02/156 ბრძანებებით. აღნიშნული აქტები გამოიცა უძრავი ქონების მესაკუთრის კ. კ-ას განცხადებების საფუძველზე, რომელიც ითხოვდა ქ. ბათუმში, შ. ხ-ის ქუჩაზე კომპლექს „ბათუსის“ მოპირდაპირედ მდებარე მიწის ნაკვეთზე საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის მიზნით შეთანხმებულ არქიტექტურულ-სამშენებლო პროექტში ცვლილებების შეტანას. ამრიგად, საცხოვრებელი სახლის ექსპუატაციაში შესვლის თარიღის გადაწევა მოხდა მესაკუთრის ინიციატივით, სწორედ მისი მიმართვის საფუძველზე. შესაბამისად, დაუსაბუთებელია კასატორის/მენარდის მითითება, რომ მას არ შეეძლო წინასწარ ევარაუდა ზიანი, რომელიც ხელშეკრულების მეორე მხარეს მიადგებოდა საცხოვრებელი სახლის ექსპუატაციაში შესვლის თარიღის გადაწევით.

87. ზიანისა და პირგასამტელოს ოდენობის განსაზღვრის თაობაზე კასატორს პრეტენზია არ წარმოუდგენია. შესაბამისად, აღნიშნული საკითხი არ წარმოადგენს საკასაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანს.

88. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ უთითებს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების კანონით გათვალისწინებულ საფუძვლებზე. საქმეში არ მოიპოვება ისეთი მტკიცებულებები, რომლებიც, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის თანახმად, გამორიცხავდა სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოებებს.

89. ამრიგად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველი, რადგან საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ მითითებული კანონი არ დარღვეულა. სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოტანილ გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. შპს „გ. ჯ-ის“ საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 29 აგვისტოს გადაწყვეტილება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე