საქმე №ას-1250-1172-2015 5 თებერვალი, 2016 წელი
ქ.თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
მოსამართლეები:
ზურაბ ძლიერიშვილი, ნინო ბაქაქური
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – შპს „მ-ი“ (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ტ-ი“ (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 2 ნოემბრის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღება, რომლითაც ასევე გაუქმდება რაიონული სასამართლოს დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, ამ გადაწყვეტილების ძალაში დატოვების შესახებ განჩინება, მოპასუხეს აღუდგება შესაგებლის წარდგენის ვადა, საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება
დავის საგანი – თანხის დაკისრება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
1. სასარჩელო მოთხოვნა:
შპს „ტ-მა“ (შემდგომში _ მოსარჩელე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „მ-ის“ (შემდგომში _ მოპასუხე, კასატორი) მიმართ თანხის ანაზღაურების მოთხოვნით.
2. პირველი ინსტანციის სასამართლოს დაუსწრებელი გადაწყვეტილების/განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:
2.1. სენაკის რაიონულმა სასამართლომ 2015 წლის 15 მაისს, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 2321 მუხლის შესაბამისად, გამოიტანა დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, რომლითაც სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 55 308,55 ლარის გადახდა.
2.2. ამავე სასამართლოს 2015 წლის 24 ივნისის განჩინებით მოპასუხეს უარი ეთქვა 2015 წლის 15 მაისის დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის განახლების შესახებ საჩივრის დაკმაყოფილებაზე, შესაბამისად, ძალაში დარჩა მიღებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილება.
3. აპელანტის მოთხოვნა:
რაიონული სასამართლოს დაუწრებელი გადაწყვეტილება და მისი ძალაში დატოვების შესახებ განჩინება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, მათი გაუქმება და საქმის იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება მოითხოვა.
4. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 2 ნოემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილება და განჩინება ამ გადაწყვეტილების ძალაში დატოვების თაობაზე დარჩა უცვლელად.
4.1. გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივი და სამართლებრივი დასაბუთება:
4.1.1. პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2015 წლის 28 აპრილს სენაკის რაიონულ სასამართლოს სარჩელით მიმართა შპს „ტ-ის“ დირექტორმა ნ. ბ-ამ შპს „მ-ის“ მიმართ და მოითხოვა მოპასუხისათვის 55 308,55 ლარის დაკისრება. საქმის სასამართლო განხილვისათვის მომზადების მიზნით, მოპასუხეს გაეგზავნა სარჩელისა და თანდართული დოკუმენტების ასლები და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 201-ე მუხლის შესაბამისად, განესაზღვრა 5-დღიანი ვადა პასუხის (შესაგებლის) წარმოსადგენად. მასვე განემარტა, რომ სასამართლოს მიერ განსაზღვრულ ვადაში შესაგებლის არასაპატიო მიზეზით წარუდგენლობის შემთხვევაში, მოსამართლე მიიღებდა დაუსწრებელ გადაწყვეტილებას, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის XXVI თავით დადგენილი წესით.
4.1.2. შპს „ჯ-ის“ დირექტორის მიერ გაცემული ცნობის თანახმად, შეტყობინება მოპასუხის დირექტორ ა. პ-ს პირადად 2015 წლის 6 მაისს საზოგადოების იურიდიულ მისამართზე ჩაბარდა, შესაბამისად, შესაგებლის წარმოსადგენად სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ვადის დენა დაეწყო 2015 წლის 7 მაისიდან და ამოიწურა 2015 წლის 11 მაისს, მითითებულ ვადაში მოპასუხეს შესაგებელი არ წარმოუდგენია და არც მისი წარმოუდგენლობის საპატიო მიზეზების შესახებ არ უცნობებია სასამართლოსათვის, შესაბამისად, რაიონულმა სასამართლომ მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები დამტკიცებულად ჩათვალა, ამასთან, მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები იურიდიულად ამართლებდა მოთხოვნებს (სკ-ის 316-ე, 317-ე, 629.1 მუხლები), რის გამოც, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 2321 მუხლის თანახმად, 2015 წლის 15 მაისს მიიღო დაუსწრებელი გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების თაობაზე.
4.1.3. დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების თაობაზე წარდგენილი სარჩივრის თანახმად, მოპასუხე განმარტავდა, რომ არ არსებობდა დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მიღების წინაპირობები, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღებამდე სასამართლოსთვის ცნობილი იყო, რომ ადგილი ჰქონდა ისეთ მოვლენას, რომელსაც შეეძლო ხელი შეეშალა მხარის მიერ შესაგებლის დროულად წარდგენისათვის, ამასთან, დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით დამტკიცებულად ჩათვლილი გარემოებები იურიდიულად არ ამართლებდა მოთხოვნას.
4.1.4. რაიონული სასამართლოს 2015 წლის 24 ივნისის განჩინებით მოპასუხეს უარი ეთქვა საჩივრის დაკმაყოფილებაზე, რაც დაუსწრებელ გადაწყვეტილებასთან ერთად სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ. აპელანტი აცხადებდა, რომ არ არსებობდა დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მიღების წინაპირობები, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღებამდე სასამართლოსთვის ცნობილი იყო, რომ ადგილი ჰქონდა ისეთ მოვლენას, რომელსაც შეეძლო ხელი შეეშალა მხარის მიერ შესაგებლის დროულად წარდგენისათვის, ამასთან, დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით დამტკიცებულად ჩათვლილი გარემოებები იურიდიულად არ ამართლებდა მოთხოვნას.
4.1.5. სააპელაციო პალატამ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 241-ე, 233-ე მუხლებზე და გაიზიარა გასაჩივრებული განჩინების მსჯელობა, რომ 233-ე მუხლით დადგენილი წინაპირობები არ არის ამომწურავი, მხარეს, შეუძლია მოითხოვოს მისი გაუქმება და საქმის განახლება, თუ დაამტკიცებს, რომ გააჩნდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 215-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული საპატიო მიზეზი ან არ არსებობდა დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის წინაპირობები. პალატამ მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ სარჩელის ასლი მოწინააღმდეგე მხარეს პირადად (დირექტორს) ჩაბარდა, განესაზღვრა შესაგებლის წარმოდგენის ვადა და განემარტა მისი არასაპატიოდ წარუდგენლობის შედეგები. პალატამ დაუსაბუთებლად მიიჩნია აპელანტის პოზიცია, რომ მოპასუხემ ვერ შეძლო შესაგებლის წარმოდგენა, ვინაიდან ავადმყოფობამ შეუშალა ხელი, რადგანაც, საპატიო მიზეზის შემთხვევაში, კანონი ითვალისწინებს მხარის შუამდგომლობის საფუძველზე შესაგებლის წარმოდგენისათვის სასამართლოს მიერ დანიშნული ვადის გაზრდას, რის შესახებაც, ვალდებულია, სასამართლოს აცნობოს საპატიო მიზეზის არსებობის ფაქტი, თუმცა, მხარეს (ასევე მის წარმომადგენელს, ან საფეხბურთო კლუბ – შპს „მ-ის“ სხვა უფლებამოსილ პირს) სასამართლოსთვის ასეთი ფაქტი არ უცნობებია და არც შესაგებლის წარდგენის ვადის გაგრძელება მოუთხოვია, ხოლო, მისი ავადმყოფობის შესახებ კანონით გათვალისწინებული მტკიცებულება არ წარუდგენია.
4.1.6. არ იქნა გაზიარებული აპელანტის პოზიცია იმის შესახებ, რომ 2015 წლის 15 მაისს მარტვილის რაიონის სოფელ სერგიეთის საექიმო ამბულატორიის ოჯახის ექიმის მიერ გაცემული სამედიციონო ცნობით ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ (ფორმა N100) დასტურდებოდა, რომ ის იყო ავად, ჰქონდა მაღალი ტემპერატურა, სუნთქვისა და ყლაპვის გაძნელებით, პაციენტი იყო ამბულატორიული ვადმყოფი, სამედიცინო რეკომენდაციით, მწოლიარე და ნება დაერთო, მუშაობას 15 მაისის შემდეგ შედგომოდა. სასამართლოს განმარტებით, ხსენებულ ცნობაში არსად არ იყო მითითებული, რომ მას ნება დაერთო, შედგომოდა მუშაობას 15 მაისიდან, პირიქით, 15 მაისს გაცემულ ცნობაში ეწერა, რომ იმ მომენტისათვის ის იყო ჯანმრთელი, ხოლო, რაც შეეხება ცნობაში მითითებულ მოკლე ანამნეზს პაციენტის მდგომარეობაზე, მასში მითითებული იყო ოჯახის ექიმთან მიმართვის დრომდე მდგომარეობა, რომ თითქოსდა ის იყო 10 მაისიდან ავად, თუმცა არსად არ ეწერა, რომ ყოფილიყო მწოლიარე, როგორც ამას უთითებდა აპელანტი. პირიქით ექიმი წერდა იმას, რაც პაციენტმა გადასცა და არა იმას, რაც სამედიცინო კვლევამ აჩვენა, ვინაიდან მას არ მიუმართავს არანაირი ფორმით სამედიცინო დამხარებისთვის, მათ შორის, სატელეფონო საშუალებითაც კი, რასაც ადასტურებდა შპს „ტ-ის“ 2015 წლის 19 ივნისის მიმართვაზე, ოჯახის ექიმ მ. ბ-ას წერილობითი პასუხიც, ამასთანავე, წარდგენილი სამედიცინო ცნობა არ შეესაბამებოდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 215-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნას, იგი გაცემული იყო არაა დაწესებულების ხელმძღვანელის მიერ, არამედ, მას ხელს აწერს ოჯახის ექიმი და ამასთან ერთად მტკიცებულება არ შეიცავდა პირდაპირ მითითებას გადაადგილების შეუძლებლობის ან შეზღუდულობის თაობაზე. ზოგადად იყო განსაზღვრული ისიც, როგორც გაირკვა პაციენტისვე მითითებით, რომ ექიმთან მიმართვამდე პაციენტი 10 მაისიდან 15 მაისის ჩათვლით დაავადებული იყო მწვავე რესპირაციული დაავადებით (იხ. უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმე №ას-1063-1093-2011).
4.1.7. პალატის განმარტებით, აბსურდულია აპელანტის პრეტენზია მასზე, რომ წარდგენილი ცნობა გასცა დაწესებულების ხელმძღვანელმა, ხოლო მოსარჩელის მიერ წარდგენილი 19 ივნისის წერილობითი პასუხი კი გაცემულია რიგითი ექიმის მიერ, მაშინ, როდესაც ორივე დოკუმენტზე ხელს აწერს უბნის ექიმი მ. ბ-ა, რომელიც, როგორც სოფელ სერგიეთის უბნის ექიმი „ჯანმრთელობის დაცვის პროგრამების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის ბრძანების საფუძველზე ახორციელებს სოფლის მოსახლეობისათვის ამბულატორიული სამედიცინო მომსახურების მიწოდებას, სახელმწიფო პროგრამა „სოფლის ექიმის“ ფარგლებში, რაზეც ექიმსა და სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს რეგიონალურ საკოორდინატო ცენტრს შორის დადებული მომსახურების მიწოდების შესყიდვის შესახებ იდება ხელშეკრულება. სოფლის ექიმი კი (გარკვეული შეზღუდვებით), უფლებამოსილია, ამბულატორიულ დონეზე, სამედიცინო საჭიროებიდან გამომდინარე, აწარმოოს სამედიცინო დოკუმენტაცია, გასცეს ცნობები და რეცეპტები. სწორედ ამ უფლებამოსილების ფარგლებში გასცა ფორმა N100 ექიმმა მ. ბ-ამ, რომელმაც, როგორც ცნობის გამცემმა პირმა, 19 ივნისის წერილში განმარტა ცნობის გაცემის მიზეზი და საფუძველი და შპს „ტ-ის“ მიერ სასამართლოში წარდგენილ ამ წერილში აღნიშნა, რომ 15 მაისს გაცემულ ცნობაში მითითებული ანამნეზის საფუძველი გახდა თვით პაციენტის მიერ მიწოდებული ინფორმაცია და არა სამედიცინო ჩვენება. რაც შეეხებოდა ჯანრთელობის შესახებ ხსენებული ცნობის წარდგენის პროცედურას, იგი ელ.ფოსტის საშუალებით სენაკის რაიონული სასამართლოს მენეჯერს ლ. ფ-ემ გადაუგზავნა 2015 წლის 15 მაისს, 5 საათსა და 36 წუთზე, მისი მიღება მენეჯერის მიერ დადასტურებულ იქნა იმავე დღეს, 5 საათსა და 41 წუთზე, ანუ სამუშაო საათების დასრულებამდე 20 წუთით ადრე. გარდა აღნიშნულისა, ასევე, დაუსაბუთებელი იყო აპელანტის პოზიცია, მოსამართლის თანაშემწესთან დილის საათებში განხორციელებული ზარის შესახებ, რადგანაც ლ.ფ-ის უფლებამოსილების დამადასტურებელი დოკუმენტი იმ მომენტში სასამართლოსთვის არ იყო მიწოდებული, შესაბამისად, გაურკვეველი იყო, ლ. ფ-ის სატელეფონო ზარის გამო რატომ იყო ვალდებული სასამართლო სამუშაო დღის დასრულებამდე დალოდებოდა მენეჯერის მიერ ელ.ფოსტით რაიმე გზავნილის მიღებას და ამ დრომდე არ გამოეტანა დაუსწრებელი გადაწყვეტილება იმ საქმეზე, რომელზეც მხარემ არ წარმოადგინა შესაგებელი და არც მისი წარუდგენლობისა თუ წარდგენის ვადის საპატიო მიზეზით გადავადებისათვის არ მიუმართავს. ამგვარი შესაძლებლობა შპს „მ-ს“ ნამდვილად ჰქონდა მინიმუმ სხვა უფლებამოსილი პირის მეშვეობით.
4.1.8. მცდარია, აპელანტის მითითება იმის შესახებ, რომ სასარჩელო მოთხოვნა იყო იურიდიულად დაუსაბუთებელი, ვინაიდან, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის თანახმად, საპატიო მიზეზის გარეშე შესაგებლის წარუდგენლობა, იწვევს სასამართლოს მიერ დაუსწრებელი გადწყვეტილების გამოტანის ვალდებულებას. მოცემულ შემთხვევაში, სარჩელში მითითებული გარემოებები იურიდიულად ამართლებდა სასარჩელო მოთხოვნას. მხარეები სახელშეკრულებო ურთიერთობაში იმყოფებოდნენ, ამ ურთიერთობის ფარგლებში დადეს მათ ზეპირი ნარდობის ხელშეკრულება - საფეხბურთო მოედნის გარეთ რკინა-ბეტონის კონსტრუქციის სასმელი წყლის ჭისა და ტერიტორიაზე ღორღის შეტანის შესახებ, ამ შეთანხმებას არანაირი კავშირი არ აქვს მარტვილის მუნიციპალიტეტის საკრებულოსთან სახელმწიფო შესყიდვის შესახებ ხელშეკრულებასთან. სასამართლოს მიერ სწორად იქნა გამოყენებული ნარდობის ხელშეკრულების მომწესრიგებელი ნორმები, რომლებიც არ აწესებენ ხელშეკრულების ფორმას, რის გამოც ფორმის საკითხი სამოქალაქო კოდექსის 68-ე მუხლის რეგულაციაში ექცევა.
5. კასატორის მოთხოვნა:
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება, რომლითაც ასევე გაუქმდება რაიონული სასამართლოს დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, ამ გადაწყვეტილების ძალაში დატოვების შესახებ განჩინება, მოპასუხეს აღუდგება შესაგებლის წარდგენის ვადა, საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება.
5.1. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:
5.1.1. სააპელაციო პალატამ არასწორად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ მოპასუხის მიერ წარდგენილი სამედიცინო ცნობა არ წარმოადგენდა იმგვარ მტკიცებულებას, რომელზე დაყრდნობითაც სასამართლოს შეეძლო საპატიოდ მიეჩნია შესაგებლის დროულად წარუდგენლობა, ასევე, საპატიო მიზეზის არსებობის თაობაზე სასამართლოს ინფორმირება. პალატამ არასწორად შეაფასა საექიმო დაწესებულების ხელმძღვანელის მიერ სპეციალური ფორმის დაცვით გაცემული ცნობა, რომლის თანახმადაც, პაციენტს დაუდგინდა ფილტვების აუსკულტაცია და პერეკუსია, ავადმყოფობის მწვავე მიმდინარეობა, რაც, მოკლე ანანამნეზის მიხედვით, 2015 წლის 10 მაისიდან 15 მაისის ჩათვლით გრძელდებოდა. ავადმყოფობის გამო, მოპასუხე საწარმოს დირექტორი, სამედიცინო რეკომენდაციით იყო მწოლიარე და მუშაობის ნება 2015 წლის 15 მაისი შემდგომ მიეცა. რიგითი ექიმის რანგში მ.ბ-ას მიერ მოსარჩელის წარმომადგენლის მიმართვის საფუძველზე გაცემულ ცნობაზე დაყრდნობით ფორმა #100-ში გადმოცემული მონაცემების ეჭვქვეშ დაყენება არასწორია. მოწინააღმდეგე მხარემ სხდომაზე განმარტა, რომ დოკუმენტის სიყალბეს სადავოდ არ ხდიდა, არამედ, მის შინაარსს არ ეთანხმებოდა. ქვემდგომმა სასამართლოებმა შესაგებლის შეუტანლობის მოტივით დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების საკითხზე მსჯელობისას სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 241-ე მუხლის ანალოგია არასწორად გამოიყენეს. არც ამ ნორმის და არც 215-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ანალოგიით გამოყენებას არ უშვებს საპროცესო კოდექსის მე-7 მუხლი. სააპელაციო სასამართლოს მითითებული ნორმის ნაცვლად უნდა ეხელმძღვანელა ამავე კოდექსის 2321 მუხლით, 233-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტითა და მე-3 ნაწილით. უდავოა და ამას ვერც პირველი ინსტანციის სასამართლო უარყოფს, რომ მოპასუხის წარმომადგენელმა დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანამდე ტელეფონის საშუალებით აცნობა მოპასუხე საზოგადოების დირექტორის ავადმყოფობის თაობაზე, რაც სასამართლოს ელ.ფოსტის მეშვეობითაც გადაეგზავნა და ჯანმრთელობის ცნობას დაერთო ადვოკატის ორდერი, ამავე დღეს სასამარლოს ეს დოკუმენტები ფოსტითაც გაეგზავნა და, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 65-ე-68-ე მუხლების საფუძველზე ეთხოვა შესაგებლის წარდგენის ვადის გაგრძელება მინიმალური დროით. ამდენად, უდავოა, რომ სასამართლოს დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანამდე ეცნობა გარემოების შესახებ, რომელსაც შეეძლო ხელი შეეშალა შესაგებლის წარდგენისათვის. ამდენად, სასამართლოებმა უხეშად დაარღვიეს სამოქალაქო საპროცეს კოდექსის 2321 მუხლისა და 233-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნები.
5.1.2. სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 215-ე მუხლის მე-3 ნაწილი, რადგანაც, შესაგებლის შეუტანლობის გამო ამავე კოდექსის 2321 მუხლი ითვალისწინებს დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანას, ხოლო მხარისთვის იმის დავალდებულება, რომ წინასწარ ეცნობებინა სასამართლოს პასუხის შეტანის შეუძლებლობა, ნორმიდან არ გამომდინარეობს, ამასთანავე, სააპელაციო პალატას მხედველობიდან გამორჩა ის გარემოება, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს არ უმსჯელია მოპასუხის წარმომადგენლის შუამდგომლობაზე, რომლითაც შესაგებლის შეტანის საპროცესო ვადის გაგრძელება იყო მოთხოვნილი.
5.1.3. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მცდარი შეფასება იმის თაობაზე, რომ მოპასუხეს, როგორც იურიდიულ პირს, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 93-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, შეეძლო წარმომადგენლობა სხვა პირის მეშვეობით განეხორციელებინა, რაც, მოცემულ შემთხვევაში, ადვოკატთან გაფორმებული ხელშეკრულებაშიც გამოიხატა. სასამართლომ არ გაითვალისწინა უდავოდ დადგენილი ის გარემოება, რომ მოპასუხეს, სამეწარმეო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ხელმძღვანელობასა და წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი მხოლოდ ერთი პირი ჰყავდა და ამ უკანასკნელმა, ჯანმრთელობის მდგომაროების გამო, ვერ შეძლო სასამართლოსათვის მიმართვა, ხოლო გამოჯანმრთელებისთანავე, მან იურიდიული მომსახურების ხელშეკრულება გააფორმა ადვოკატთან და მიმართა სასამართლოს საპროცესო ვადის აღდგენის თხოვნით.
5.1.4. გასათვალისწინებელია ის გარემოება, რომ შესაგებლის წარდგენის ვადის 5 დღით განსაზღვრა არ უნდა ჩაითვალოს გონივრულად სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად.
5.1.5. გარდა აღნიშნულისა, დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანა დაუშვებელი იყო იმ საფუძვლითაც, რომ სარჩელში მითითებული გარემოებები იურიდიულად არ ამართლებდა სასარჩელო მოთხოვნას. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელე თანხის დაკისრებას ითხოვდა 2014 წლის 22 აგვისტოს; 2014 წლის 17 სექტემბრის ხელშეკრულებებისა და ზეპირი გარიგების საფუძველზე. ამ ხელშეკრულებებით მხარეებმა მკაცრად განსაზღვრეს, რომ ანაზღაურება შესაბამისი მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე განხორციელდებოდა, გარდა აღნიშნულისა, განსაზღვრულია ისიც, რომ ხელშეკრულებაში ცვლილება წერილობითი ფორმით უნდა შესულიყო, სარჩელს არ ერთვის მიღება-ჩაბარების დამადასტურებელი აქტი, რადგანაც, სამუშაოების ხარვეზიანობის გამო, მოპასუხემ აქტს ხელი არ მოაწერა. ამასთანავე, ზეპირად დადებული ხელშეკრულება მხარეთა შორის არ არსებობდა და მითითებული პირობები რეალურად სხვა ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ვალდებულებას წარმოადგენდა.
5.1.6. კასატორმა სადავოდ გახადა სასამართლოს მსჯელობა სამედიცინო ცნობა ფორმა #100/ა-ს თაობაზე და განმარტა, რომ სასამართლოებს, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 137-ე მუხლის თანახმად, უნდა ემსჯელათ საბუთის სიყალბეზე და მიეღოთ სათანადო ზომები. მითითებული დოკუმენტი არ შეიძლება გაბათილდეს დაინტერესებული ადვოკატის მიმართვის პასუხად ამავე ექიმის მიერ გაცემული წერილობითი განმარტებით, რადგანაც ფორმა #100/ა აღმჭურველი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტია, რომლის ბათილობაც ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60, 601 და 61-ე მუხლების შესაბამისად მოწმდება. გარდა აღნიშნულისა, უდავოდ დადგენილი ფაქტია, რომ სამედიცინო ცნობას ხელს აწერს მ.ბ-ა, არა როგორც ექიმი, არამედ, როგორც ამბულატორიის ხელმძღვანელი.
5.1.7. სააპელაციო პალატამ სწორად აღნიშნა მოპასუხის წარმომადგენლის ელექტრონული კომუნიკაციის თაობაზე პირველი ინსტანციის სასამართლოსთან, თუმცა ამ ფაქტს არასწორი შეფასება მისცა, რადგანაც, წარმოდგენილი მტკიცებულებებით უტყუარად დგინდება, რომ მოპასუხის ადვოკატსა და მოსამართლის თანაშემწეს შორის ოთხჯერ შედგა კომუნიკაცია და მოსამართლის მაღალი ეთიკური სტანდარტის გამო დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანა, ასეთ ვითარებაში, დაუშვებელია, ამასთან ფაქტია ის, რომ სასამართლოს არ განუხილავს მოპასუხის შუამდგომლობა გაშვებული საპროცესო ვადის აღდგენის თაობაზე.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:
1. საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის დასაბუთება:
1.1. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
1.2. გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება ძირითადად იმ დასკვნებს ეფუძნება, რომ მოპასუხეს სარჩელი და თანდართული მასალები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-ე-78-ე მუხლების მოთხოვნათა დაცვით ჩაბარდა, განემარტა შესაგებლის შეტანის აუცილებლობა და ამ საპროცესო მოქმედების დადგენილ ვადაში განუხორციელებლობის ნეგატიური შედეგები; მოპასუხემ დადგენილ ვადაში არასაპატიო მიზეზით არ წარადგინა შესაგებელი; სარჩელში მითითებული გარემოებები იურიდიულად ამართლებდა სასარჩელო მოთხოვნას და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 2321 მუხლის შესაბამისად, არსებობდა დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის ყველა წინაპირობა. გარდა აღნიშნულისა, მოპასუხეს საჩივრით არ დაუმტკიცებია იმგვარი გარემოებების არსებობა, რაც გამოტანილი დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი გახდებოდა.
1.3. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).
1.4. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებულ განჩინებაში გადმოცემული დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მარეგულირებელი ნორმების განმარტება არ განსხვავდება მანამდე არსებული საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განმარტებისაგან, უფრო მეტიც, სასამართლოს მსჯელობა სრულად შეესაბამება საკასაციო სასამართლოს №ას-557-528-2014 განჩინებაში ასახულ მსჯელობას. საკასაციო პალატა განუმარტავს კასატორს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 2321 მუხლის მიზნებისათვის, შესაგებლის შეუტანლობის მოტივით დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანისათვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: ა) მოპასუხე სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-ე-78-ე მუხლების მოთხოვნათა დაცვით უნდა იყოს ინფორმირებული საქმის განხილვის თაობაზე, კერძოდ, მას დადგენილი წესით უნდა ჰქონდეს ჩაბარებული სარჩელი და თანდართული მასალები და ამომწურავად უნდა ჰქონდეს განმარტებული 201-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის ფარგლებში დანიშნული საპროცესო ვადის არასაპატიოდ დარღვევის ნეგატიური შედეგების თაობაზე ; ბ) მოპასუხემ ბრალეულად უნდა დაარღვიოს შესაგებლის შეტანისათვის განსაზღვრული ვადა. ამ ფაქტობრივი წინაპირობების არსებობა განაპირობებს სარჩელში მითითებული გარემოებების დადგენილად მიჩნევის აუცილებლობას. ზემოაღნიშნული საფუძვლების კუმულატიურად არსებობა კი, ქმნის დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის ფორმალურ წინაპირობას, თუმცა იმისათვის, რათა სასამართლომ დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის გზით დააკმაყოფილოს სააპელაციო საჩივარი, მოსამართლე ვალდებულია, გამოარკვიოს კანონის ძალით დადგენილად მიჩნეული ფაქტობრივი გარემოებები ამართლებს თუ არა იურიდიული თვალსაზრისით მოთხოვნას. მოთხოვნის იურიდიული მართებულობის კვლევა, თავის მხრივ, მოიაზრებს მოსარჩელის მოთხოვნის მარეგულირებელ მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის სწორად განსაზღვრასა და იმის უტყუარად დადგენას, სარჩელში მითითებული და კანონის ძალით დადგენილად მიჩნეული გარემოებების სამართლებრივი თვალსაზრისით შეფასება იძლევა თუ არა მოთხოვნის მარეგულირებელი მატერიალური ნორმის შემადგენლობას. მითითებულ წინაპირობათაგან თუნდაც ერთ-ერთის არარსებობა იწვევს დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანაზე უარის თქმასა და მხარეთა დაბარებას სასამართლო სხდომაზე. ასეთ შემთხვევაში, განსხვავებულია მოპასუხის უფლებრივი მდგომარეობა, კერძოდ, მოპასუხისაგან მტკიცებულებების მიღება არ ხდება, სამართლებრივი ბალანსი იმგვარია, რომ მოპასუხეს უფლება მხოლოდ სამართლებრივი შესაგებლის წარდგენაზე გააჩნია, ანუ თავდაცვის საპროცესო საშუალება მხოლოდ მოთხოვნასთან მიმართებით მისი სამართლებრივი მოსაზრებით შემოიფარგლება. თავის მხრივ, მიღებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლები ასევე ამომწურავადაა რეგლამენტირებული კანონში და შესაგებლის შეუტანლობის მოტივით დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლად მიჩნეულია შემდეგი: ა) სასამართლოსათვის ცნობილი გახდა, რომ ადგილი ჰქონდა დაუძლეველ ძალას ან სხვა მოვლენებს, რომელსაც (რომლებსაც) შეეძლო ხელი შეეშალა სასამართლოში მხარის დროულად გამოცხადებისათვის; ბ) გამოუცხადებელ მხარეს დროულად არ ეცნობა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები; გ) არსებობს სხვა საპატიო მიზეზი, რომლის შესახებაც მას არ შეეძლო თავის დროზე ეცნობებინა სასამართლოსათვის (სსსკ 241-ე მუხლი).
1.5. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის არგუმენტს ფორმა #100/ა-ს არასწორი შეფასების თაობაზე და მიიჩნევს, რომ ამ კუთხით კასატორის ყველა არგუმენტი ემყარება მხოლოდ საკუთარ ინტერპრეტაციას, რამდენადაც სამედიცინო დოკუმენტის (ფორმა #100/ა) შევსების წესი დადგენილია „ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ ცნობის შევსების წესისა და ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ ცნობის ფორმის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2007 წლის 9 აგვისტოს №338/ნ ბრძანებით და მისი #1 დანართის მე-3 მუხლის „ლ“ ქვეპუნქტის თანახმად, „მე-11 პუნქტში იწერება მოკლე ანანამნეზი, პაციენტის ყოფაცხოვრების პირობების, ოჯახური და სოციალური მდგომარეობის, აგრეთვე იმ მავნე ფაქტორების მითითებით, რომლებსაც შეეძლოთ გამოეწვია აღნიშნული დაავადება ან მისი გამწვავება“. ამდენად, ანანამნეზი წარმოადგენს არა საექიმო კვლევის შედეგს, არამედ სავარაუდო მონაცემს დაავადების თაობაზე. საექიმო ცნობით პაციენტის მდგომაროება შეფასებულია დადებითად და არსად არ არის მითითებული, რომ მას წოლითი რეჟიმი ან სხვა შეზღუდვა დაუწესდა, გარდა აღნიშნულისა, სასამართლო ვერ გაიზიარებს მხარის განმარტებას, რომ ჯანმრთელობის ცნობა წარმოადგენს აღმჭურველ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტს, რადგანაც იგი ერთ-ერთი მტკიცებულებაა, რომელსაც წინასწარ დადგენილი ძალა არ გააჩნია და უნდა შეფასდეს სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში (სსსკ-ის 105-ე მუხლი). ამ მხრივ, სავსებით სწორია ქვემდგომი სასამართლოს მსჯელობა ამავე ცნობის გამცემი ექიმის წერილობითი განმარტების თაობაზე. ამდენად, სასამართლომ მართებულად იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 215-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და სწორად მიიჩნია, რომ მოპასუხემ ვერ დაადასტურა საპატიო მიზეზის არსებობა.
1.6. საკასაციო პალატა გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლად (სსსკ-ის 393-ე მუხლის მე-3 ნაწილი) ვერ მიიჩნევს იმ გარემოებას, რომ სასამართლომ არ შეაფასა მოპასუხის შუამდგომლობა საპროცესო ვადის აღდგენის თაობაზე. ამ შემთხვევაში, მხარის არგუმენტები დასაბუთებულად რომც მივიჩნიოთ, ერთი მხრივ, სამედიცინო ცნობით ვერ დამტკიცდა შუამდგომლობაში მითითებული გარემოება, ამასთანავე, მხარის პრეტენზიები შეფასებულია დაუსწრებელი გადაწყვეტილების თაობაზე წარდგენილი საჩივრის განხილვისას, შესაბამისად, ამ დარღვევას გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის სისწორეზე გავლენა არ მოუხდენია. ამავე დასაბუთებით ვერ გაიზიარებს პალატა მხარის არგუმენტებს შესაგებლის წარდგენისათვის არაგონივრული ვადის განსაზღვრის შესახებ.
1.7. რაც შეეხება მხარის მტკიცებას, რომ სასარჩელო მოთხოვნას იურიდიულად არ ამართლებდა მასში მითითებული გარემოებები, პალატა ამ პრეტენზიის თაობაზე ყურადღებას გაამახვილებს იმ საკითხზე, რომ მხარე პრეტენზიებს ამყარებს საქმეში შესაბამისი მტკიცებულებების არარსებობაზე. საკასაციო სასამართლო კიდევ ერთხელ განუმარტავს მხარეს, რომ 2321 მუხლის თანახმად, სარჩელში მითითებული გარემოებები დადასტურებულად მიიჩნევა ნიშნავს არა მტკიცებულებების შესწავლას, არამედ, მოსარჩელის მიერ სარჩელში აღნიშნული ფაქტების კანონის ძალით დადგენილად მიჩნევას. ამ თვალსაზრისით კი, შპს „ტ-მა“ მიუთითა 629-ე მუხლის შემადგენელი ყველა ელემენტი. საკასაციო პალატა ეთანხმება ქვემდგომი სასამართლოს მსჯელობას ნარდობის ხელშეკრულების ფორმასთან დაკავშირებით, თუმცა, კასატორის პრეტენზიათა წინააღმდეგ განმარტავს იმასაც, რომ თუკი ზეპირად დადებულ ხელშეკრულებას მანამდე გაფორმებული წერილობითი ხელშეკრულების ნაწილად მივიჩნევდით, მაშინ იგი სამოქალაქო კოდექსის 59-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, ბათილი იქნებოდა, თუმცა, ამავე კოდექსის 976-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, შესრულების კონდიქციის წესით მაინც იარსებებდა სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი (სასამართლო სამართლებრივი საფუძვლის განსაზღვრაში მხარის მითითებით არ არის შეზღუდული).
1.8. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
1.9. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
2. სასამართლო ხარჯები:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. დასახელებული ნორმიდან გამომდინარე, პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ 11.12.2015წ. #... საგადახდო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 2 765,42 ლარის 70% _ 1 935,794 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. შპს „მ-ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
2. კასატორ შპს „მ-ს“ (ს/#...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს მის მიერ 11.12.2015წ. #... საგადახდო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 2 765,42 ლარის 70% _ 1 935,794 ლარი.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ბ. ალავიძე
მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი
ნ. ბაქაქური
