საქმე №ას-1283-1204-2015 5 თებერვალი, 2016 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ზურაბ ძლიერიშვილი, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ლ. ხ-ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ. ხ-ი, კანონიერი წარმომადგენელი ლ. ქ-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 5 ნოემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება

დავის საგანი – საკუთრებით სარგებლობის ხელშეშლის აღკვეთა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სასარჩელო მოთხოვნა:

ნ. ხ-ის კანონიერმა წარმომადგენელმა ლ. ქ-ემ (შემდგომში _ მოსარჩელე, აპელანტი) სარჩელი აღძრა სასამართლოში ლ. ხ-ის (შემდგომში _ მოპასუხე, კასატორი) მიმართ ქ.თბილისში, მ-ის ქ#...-ში მდებარე, მოსარჩელის კუთვნილი ოროთახიანი ბინით სარგებლობის ხელშეშლის აღკვეთის მოთხოვნით. სარჩელის თანახმად, მოპასუხეს ჩაკეტილი აქვს საერთო სარგებლობის დერეფნის შესასვლელი კარი, რის გამოც მოსარჩელე ვერ სარგებლობს უძრავი ქონებით.

2. მოპასუხის პოზიცია:

მოპასუხემ მოთხოვნის განხორციელების გამომრიცხავი შესაგებელი წარადგინა და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფძვლად მიუთითა შემდეგი: უძრავი ქონება საჯარო რეესტრში მის საკუთრებადაა რეგისტრირებული, ბინის განმეორებითი რეგისტრაცია, პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე, უკანონოდ განხორციელდა რაც გასაჩივრებულია. მოპასუხის მიერ დაკავებული ფართი არ ეკუთვნის მოსარჩელეს, რადგანაც რეალურად მოსარჩელის კუთვნილი ფართი არ არსებობს.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 12 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

4. აპელანტის მოთხოვნა:

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მისი გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

5. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 5 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი გადკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება შეიცვალა და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხეს აღეკვეთა ქ.თბილისში, მ-ის ქ#...-ში მდებარე მოსარჩელის კუთვნილი ფართით სარგებლობის ხელშეშლა.

5.1. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი დასაბუთება:

5.1.1. სააპელაციო პალატის დასკვნით, სადავო ურთიერთობის რეგულირება სრულად ექცევა სამოქალაქო სამართლით მოწესრიგებული საკუთრების უფლების ფარგლებში. ამ თვალსაზრისით პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და აღნიშნა, რომ 1993 წლის 29 აპრილის პრივატიზაციის ხელშეკრულებით გ. ხ-ს საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაეცა ქ.თბილისში, მ-ის ქუჩა №...-ში მდებარე საცხოვრებელი ბინა (ერთი ოთახი - 15 კვ.მ, დახმარე ფართი - 28 კვ.მ, სასარგებლო ფართი - 43 კვ.მ, სარდაფი - 2 კვ.მ.). აღნიშნული უძრავი ქონება 2011 წლის 14 აპრილის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე რეგისტრირებულ იქნა ლ. ა-ის საკუთრებად, ხოლო, 2011 წლის 21 ივლისის ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე, რეგისტრირებულია ლ. ხ-ის საკუთრებად.

5.1.2. 1994 წლის 19 ოქტომბრის პრივატიზაციის ხელშეკრულების მიხედვით, გ. ხ-ს უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაეცა ქ.თბილისში, მ-ის ქუჩა №...-ში მდებარე საცხოვრებელი ბინა (ორი ოთახი, საცხოვრებელი ფართი - 27 კვ.მ, დამხარე ფართი - 33 კვ.მ, სასარგებლო ფართი - 60 კვ.მ, სარდაფი - 4 კვ.მ). აღნიშნული უძრავი ქონება 2014 წლის 18 თებერვლის ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე რეგისტრირებულ იქნა ნ. ხ-ის საკუთრებად.

5.1.3. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2014 წლის 17 ივნისის წერილის თანახმად, ტექნიკური აღრიცხვის მონაცემების მიხედვით, თბილისში, მ-ის ქ№...-ში მდებარე, პრივატიზაციის ხელშეკრულებებში მითითებული ბინები აღრიცხულია ცალ-ცალკე, იდივიდუალურ საკუთრებად.

5.1.4. საჯარო რეესტრის ამონაწერების თანახმად, ამჟამად მოსარჩელე და მოპასუხე არიან ქ.თბილისში, მ-ის ქუჩა №...-ში მდებარე ბინების მესაკუთრეები, კერძოდ, 60 კვ.მ №... ბინაზე (...) რეგისტრირებულია ნ. ხ-ის, ხოლო 43 კვ.მ ბინაზე (№...) _ ლ. ხ-ის საკუთრების უფლება.

5.1.5. მხარეთა საკუთრების უფლებით რეგისტრირებული ფართების ჯამი ბევრად აღემატება რეალურად მათ მფლობელობაში არსებული ფართების ჯამს. სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2015 წლის 18 მაისის დასკვნის მიხედვით, ქ.თბილისში, მ-ის ქუჩა №...-ში, ლიტერ „ა-ს“ მე-2 სართულზე აზომვითი სამუშაოების შედეგად მიღებული მონაცემებით საერთო ფართი შეადგენს 62.41 კვ.მ-ს, ხოლო, სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2015 წლის 14 აპრილის დასკვნისა და 2015 წლის 29 მაისის წერილის მიხედვით, ქ.თბილისში, მ-ის ქუჩა №...-ში მდებარე ბინის საერთო ფართი შეადგენს 61.82 კვ.მ-ს.

5.1.6. საქმეში წარმოდგენილი ნახაზისა და მხარეთა ახსნა-განმარტებების თანახმად, ქ.თბილისში, მ-ის ქუჩა №...-ში მდებარე, მხარეთა საკუთრებაში არსებული ბინები არ არის გამიჯნული და მათ გააჩნიათ საერთო შესასვლელი. მოპასუხის განმარტებით, მას დაკეტილი აქვს ბინებში შესასვლელი საერთო კარი და მოსარჩელეს არ აძლევს შესაძლებლობას, შევიდეს მის კუთვნილ ფართში. პალატის დასკვნით, გამომდინარე იქიდან, რომ მხარეებს მათ საკუთრებაში არსებული ბინები საჯარო რეესტრი რეგისტრირებული აქვთ შიდა აზომვითი ნახაზების გარეშე, შეუძლებელია იმის განსაზღვრა თუ კონკრეტულად სად მდებარეობს მხარეთა ინდივიდუალური საკუთრება, შესაბამისად, საერთო უძრავი ქონება იდეალური წილებში წარმოადგენს მხარეთა თანასაკუთრებას.

5.1.7. პალატამ, სამოქალაქო კოდექსის 953-ე მუხლის, 173-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 955-ე მუხლის მე-2 ნაწილის, 956-ე მუხლის თანახმად, განმარტა, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში არსებობს იმის კანონისმიერი ვალდებულება, რომ მოპასუხემ ხელი არ უნდა შეუშალოს მოსარჩელეს კარის ჩარაზვით საერთო საკუთრებით სარგებლობაში. აღნიშნული საერთო სარგებლობის დერეფნის კარი წარმოადგენს მოსარჩელისა და მოპასუხის საკუთრებაში არსებული ფართების დანიშნულებისამებრ გამოყენების უზრუნველყოფის საშუალებას, რომლით სარგებლობის აკრძალვის უფლება ერთმანეთისათვის არც მოსარჩელეს და არც მოპასუხეს არ გააჩნია თანასაკუთრების რეჟიმიდან გამომდინარე. კონკრეტული სარჩელი წარმოადგენს ნეგატორულ სარჩელს, მისი სურვილია მის საკუთრებაში უკვე არსებული ნივთით სარგებლობის წესის განსაზღვრა, ანუ საკუთრების უფლების ფარგლებში კუთვნილი უძრავი ნივთით სარგებლობის ხელშეშლის აღკვეთა, რაც გამოწვეულია იმით, რომ მოპასუხე არ აძლევს საშუალებას, ისარგებლოს საერთო სარგებლობის დერეფნის კარით, რომელიც უკავშირდება მის საკუთრებაში არსებულ საცხოვრებელ ბინას. ამდენად, სახეზეა ისეთი ვითარება, როდესაც მესაკუთრე ვერ იყენებს დანიშნულებისამებრ მის კუთვნილ ნივთს, რადგან მოპასუხემ ხელყო მოსარჩელის უფლება და ჩაკეტა საერთო სარგებლობის დერეფნის კარი, რითაც მოსარჩელეს მოუსპო საერთო საკუთრებით სარგებლობის შესაძლებლობა. კონკრეტულ შემთხვევაში, მოსარჩელე ცდილობს, დაიცვას საკუთარი უფლებები, დაუბრკოლებლად შევიდეს და ისარგებლოს თავისი საკუთრებით. მოპასუხეს კი მოეთხოვება მის მიერ შექმნილი დაბრკოლების აღმოფხვრა.

6. კასატორის მოთხოვნა:

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება.

6.1. საკასაციო საჩივრის საფუძლები:

6.1.1. სააპელაციო სასამართლო დაეყრდნო საბინაო პირობების შემოწმების ცნობებს, თითქოს პრივატიზაციის ხელშეკრულებებში მითითებული ბინების ფართების სხვაობა დოკუმენტალურად დასტურდება. აღნიშნული არასწორია, რადგანაც თბილისის პირველი მაისის რაიონის აღმასკომის 14.04.1969წ. #...- გადაწყვეტილებით კასატორის მამის სამსულიან ოჯახს #...-- ორდერის საფუძველზე გადაეცა ქ.თბილისში, მ-ის ქ#...-ში მდებარე ლიტერ „ა“ ნაგებობის მე-2 სართულზე 27 კვ.მ ოროთახიანი ბინა, მთლიანი ფართით 43 კვ.მ, ხოლო, ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის 26.09.1994წ. გადაწყვეტილებით, ვ.ხ-ის უკვე ოთხსულიან ოჯახს დამატებით გადაეცა 12 კვ.მ ერთი ოთახი, სასარგებლო ფართით 17 კვ.მ და ვ.ხ-ის სახელზე აღრიცხულმა ფართმა შეადგინა 60 კვ.მ. დღიდან ორდერის მიღებისა, კასატორი მშობლებთან ერთად ცხოვრობდა და დღესაც ცხოვრობს 43 და 17 კვ. მეტრისაგან შემდგარ ბინაში.

6.1.2. სააპელაციო პალატამ დაადგინა, თითქოს მხარეთა საკუთრებაში არსებული ბინები არ არის გამიჯნული და გააჩნიათ საერთო შესასვლელი, რაც არასწორია, რადგანაც მოსარჩელის ფართი რეალურად არ არსებობს.

6.1.3. სასამართლომ ყურადღება არ გაამახვილა იმ გარემოებაზე, თითქოს, მხარეთა რეგისტრირებული ფართები რეალურად აღემატება მათ მიერ დაკავებულ ფართებს, ამ კუთხით სასამართლომ არასწორად შეაფასა ექსპერტიზის დასკვნა. რეალურად მოსარჩელის მამამ _ გ. ხ-მა 1993 წელს 43 კვ. მეტრ ქონებაზე, 1994 წელს კი, არა მოპასუხის მომიჯნავედ არსებულ 17 კვ. მეტრზე, არამედ, ვ.ხ-ის სახელზე რიცხულ 60 კვ.მ ფართზე მიიღო უფლება. სასამართლომ ამ შემთხვევაში უგულებელყო ის, რომ პრიცატიზაცია „პრივატიზაციის შესახებ“ საქართველოს კანონის დარღვევით განხორციელდა, რადგან არ წარდგენილა არც აღმასკომის გადაწყვეტილება, არც ბინის ორდერი და არც შიდა აზომვითი ნახაზი.

6.1.4. სააპელაციო პალატამ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, საქმის მასალებით არ დასტურდება მოსარჩელის კუთვნილი ფართის რეალურად არსებობა, შესაბამისად, არ არსებობდა სამოქალაქო კოდექსის 955-ე და 956-ე მუხლების გამოყენების წინაპირობები. ამ თვალსაზრისით პალატამ არასწორად დაადგინა, რომ მოპასუხე ხელყოფს მოსარჩელის უფლებას საერთო სარგებლობის დერეფნის ჩაკეტვით. ამასთანავე, გასათვალისწინებელი, რომ კარი, რომელიც კასატორს ჩაკეტილი აქვს, არის არა დერეფნის, არამედ, დამხმარე ფართის, სადაც კასატორის ნივთები მდებარეობს და იყენებს ამ ფართს, როგორც ბიბლიოთეკას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

1. საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის დასაბუთება:

1.1. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

1.2. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთება ძირითადად ეფუძნება იმ დასკვნებს, რომ სადავო მისამართზე მდებარე ბინებზე რეგისტრირებული მხარეთა საკუთრების უფლება, მხარეთა კუთვნილი ბინები არ არის გამოჯნული და აქვთ საერთო შესასვლელი, რომელიც ჩაკეტილი აქვს მოპასუხეს, რითაც ეს უკანასკნელი ხელყოფს მოსარჩელის საკუთრების უფლებას და მოსარჩელე ვერ ახორციელებს საკუთრებით სარგებლობას.

1.3. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებაში არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

1.4. კასატორი ცდოლობს დაასაბუთოს, რომ მოსარჩელის საკუთრება რეალურად არ არსებობს და სადავო კარის დაკეტვით არ ირღვევა მისი, როგორც მესაკუთრის უფლებები. ამ თვალსაზრისთ მხარე მიუთითებს მტკიცებულებებზე (რეესტრის ამონაწერები, ექსპერტიზის დასკვნა და სხვა) და აღნშნავს, რომ მოსარჩელის სახელზე რეგისტრირებული საკუთრების უფლება კანონის (პრიცატიზაციის მარეგულირებელი ნორმების) დარღვევას ემყარება, თუმცა საკასაციო სასამართლო მას ვერ გაიზიარებს და განმარტავს, რომ უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლება, როგორც რეგისტრაციუნარიანი, ვლინდება საჯარო რეესტრის მონაცამებით და სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხე მხარეს სასამართლოსათვის რეესტრის ჩანაწერის უსწორობის თაობაზე შეგებებული სარჩელით არ მოუმართავს, შესაბამისად, საკუთრების კანონისმიერი პრეზუმფცია არ გაუქარწყლებია და სწორედ ამიტომაა სამართლებრივი დაცვის ობიექტი მოსარჩელის სადავო უფლება, ამასთანავე, საკასაციო სასამართლო იზიარებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნებს მხარეთა თანასაკუთრების (სკ-ის 173-ე და 953-ე მუხლები) არსებობის თაობაზე და მიიჩნევს, რომ სახეზეა სამოქალაქო კოდექსის 955-ე და 956-ე მუხლებით განსაზღვრული შემთხვევა, რის გამოც მოსარჩელეს შეეძლო, ამავე კოდექსის 170-ე მუხლის თანახმად, მოეთხოვა თანასაკუთრებით სარგებლობის ხელშეშლის აღკვეთა.

1.5. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

1.6. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

2. სასამართლო ხარჯები:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს გიორგი მუქერიას მიერ ლ.ხ-ის სახელით 08.01.2016წ, #... საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ლ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ ლ. ხ-ს (პ/#...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს გიორგი მუქერიას მიერ ლ.ხ-ის სახელით 08.01.2016წ, #... საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ნ. ბაქაქური