საქმე №ას-1205-1132-2015 26 თებერვალი, 2016 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ზურაბ ძლიერიშვილი, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი, მოწინააღმდეგე მხარე: 1. შპს „ს-ის“ დირექტორი მ. ბ-ა (მოპასუხე)

2. ნ. ძ-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 8 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა: 1. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება, საქმის იმავე სასამართლოს სხვა შემადგენლობისათვის დაბრუნება და ახალი გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

2. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი – მიუღებელი ხელფასისა და დაყოვნებული თანხის 0,07%-ის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სასარჩელო მოთხოვნა:

ნ. ძ-მა (შემდგომში _ მოსარჩელე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ს-ის“ (შემდგომში _ მოპასუხე) მიმართ და მოითხოვა 2006 წლის სახელფასო დავალიანების _ 1 440 ლარისა და ანგარიშსწორების დაყოვნების ყოველი დღისათვის დაყოვნებული თანხის 0,07%-ის ანაზღაურება.

2. მოპასუხის პოზიცია:

მოპასუხემ, როგორც მოთხოვნის განხორციელების შემაფერხებელი, ისე შემწყვეტი შესაგებლით არ ცნო სარჩელი და განმარტა, რომ მას მოსახლეობისათვის სტანციონარული მომსხურება არ გაუწევია, შესაბამისად, მოთხოვნას არ გააჩნდა საფუძველი, ამასთანავე, მოპასუხემ მიუთითა სარჩელის ხანდაზმულობაზეც.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

სენაკის რაიონული სასამართლოს 2015 წლის 7 მაისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

4. აპელანტის მოთხოვნა:

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება.

5. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 8 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დარიცხული ხელფასის სახით დაეკისრა 120 ლარი 12 თვეზე გაანგარიშებით, ასევე, მიეცა ხელზე ასაღები ხელფასის 0,07% შვიდ თვეზე დაანგარიშებით.

5.1. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი დასაბუთება:

5.1.1. სასამართლოს დასკვნით, სარჩელი არ არის ხანდაზმული, ვინაიდან მოსარჩელემ მიუთითა, რომ 2006 წელს, საქართველოს სოციალური დაზღვევის ერთიანი სახელმწიფო ფონდის სამეგრელო ზემო სვანეთის სამხარეო ფილიალსა და მოპასუხეს შორის გაფორმებული ხელშეკრულება მისთვის ხელმისაწვდომი მხოლოდ 2014 წელს მოპასუხესთან არსებული სხვა სასამართლო დავის წარმოებისას გახდა. ამ გარემოებას არ შედავებია მოპასუხე, მეტიც, სააპელაციო სასამართლოში ეს გარემოება სადავოდაც არ გაუხდია.

5.1.2. სარჩელის საფუძვლიანობის თაობაზე კი, პალატამ აღნიშნა შემდეგი: მოსარჩელე დავობს 2006 წლის სახელფასო დავალიანებაზე, რომელიც მას ეკუთვნის სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ ხელშეკრულების საფუძველზე. თავის მხრივ, ხელშეკრულება გაფორმდა საქართველოს სოციალური დაზღვევის ერთიანი სახელმწიფო ფონდის სამეგრელო ზემო სვანეთის სამხარეო ფილიალსა და მოპასუხეს შორის. აღნიშნული ხელშეკრულების თანახმად, მისი საგანია: მოსახლეობის სტაციონარული/ამბულატორიული დახმარების სახელმწიფო პროგრამით გათვალისწინებული სამედიცინო მომსახურების შესყიდვა. იმავე მხარეებს შორის, იმავე წელს დაიდო №2რ16 ხელშეკრულება, რომლითაც განისაზღვრა 2006 წლის „სახელმწიფო შესყიდვის შესახებ“ ხელშეკრულების სპეციფიკური პირობები. №2რ16 ხელშეკრულების სპეციფიკური პირობების მიხედვით, შემსყიდველი „ხელშეკრულებით განსაზღვრული მომსახურების შესრულების, აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და ანაზღაურების წესის“ შესაბამისად, ვალდებულებას იღებდა, მიმწოდებლისათვის აენაზღაურებინა მოსახლეობის სტაციონარული დახმარების 2006 წლის სახელმწიფო პროგრამის სიღარიბის ზღვარს ქვემოთ მყოფი მოსახლეობის სამედიცინო დაზღვევის კომპონენტის მიხედვით შესრულებული სამუშაო. №2რ26 ხელშეკრულების სპეციფიკური პირობების მიხედვით, ექიმ-სპეციალისტის მიერ „პროგრამით“ შესრულებული სამუშაოების დაფინანსება განხორციელდებოდა ფიქსირებული ანაზღაურების წესით და დარიცხული ხელფასი განისაზღვრა 120 ლარით.

5.1.3. არ იქნა გაზიარებული მოპასუხის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ ხელშეკრულებით არ იყო გათვალისწინებული მოსახლეობის სტაციონარული მომსახურება, რადგანაც ეს პოზიცია ეწინააღმდეგებოდა საქმეში წარმოდგენილ ხელშეკრულებას, რომლის თანახმადაც, მხარემ აიღო სტაციონარული მომსახურების ვალდებულება. ამ გარემოებას ადასტურებდა საქმეში წარმოდგენილი №2რ26 ხელშეკრულებაც (ხელშეკრულების სპეციფიკური პირობების შესახებ), რომლის თანახმადაც, შემსყიდველი მიმწოდებელს სთავაზობდა სიღარიბის ზღვარს ქვემოთ მყოფი მოსახლეობის სტაციონარულ დახმარებასაც.

5.1.4. უდავო იყო, რომ მოსარჩელე ექიმ-სპეციალისტი იყო, რომელიც სტაციონარულ მომსახურებას ეწეოდა, ხოლო ზემოაღნიშნული ხელშეკრულებით დგინდებოდა, რომ ექიმ-სპეციალისტის ანაზღაურება ფინანსდებოდა ფიქსირებული ანაზღაურების წესით და დარიცხული ხელფასი შეადგენდა თვეში 120 ლარს. ზემოაღნიშნული პროგრამის ფარგლებში მოსარჩელეს ეკუთვნოდა 2006 წელს სტაციონალური მომსახურეობისათვის თვეში დარიცხული 120 ლარი, ხოლო, რაც შეეხებოდა 0.07%-ს, ამ საკითხის მარეგულირებელი ნორმა ამოქმედდა 2006 წლის მაისიდან, რის გამოც, მოსარჩელეს თანხა უნდა მისცემოდა მაისის შემდგომ პერიოდზე დარიცხული ხელფასის 0.07% შრომის კოდექსის 53-ე მუხლისა და 31-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად.

5.1.5. პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 128-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 129-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 130-ე მუხლით და განმარტა, რომ საქართველოს სოციალური დაზღვევის ერთიანი სახელმწიფო ფონდის სამეგრელო-ზემო სვანეთის სამხარეო ფილიალსა და მოპასუხეს შორის 2006 წელს გაფორმებული ხელშეკრულება დასაქმებულისათვის ხელმისაწვდომი გახდა მხოლოდ 2014 წელს მოპასუხესთან არსებული სხვა სასამართლო დავის წარმოებისას, შესაბამისად, დარღვეული უფლების შესახებ მოსარჩელემ შეიტყო 2015 წელს, რაც გამორიცხავს სარჩელის ხანდაზმულობას.

5.1.6. პალატამ მიუთითა შრომის კოდექსის მე-2 მუხლისა და საქართველოს კონსტიტუციის 30-ე მუხლის პირველი პუნქტის დისპოზიციაზე და აღნიშნა, რომ 2006 წელს, როცა მოსარჩელე წარმოადგენდა მოპასუხე საზოგადოების ექიმს, საქართველოს სოციალური დაზღვევის ერთიანი სახელმწიფო ფონდის სამეგრელო-ზემო სვანეთის სამხარეო ფილიალსა და დამსაქმებელს შორის დადებული სახელმწიფო შესყიდვის შესახებ ხელშეკრულების, ასევე, №2რ16 ხელშეკრულების (რომლითაც განისაზღვრა 2006 წლის „სახელმწიფო შესყიდვის შესახებ“ ხელშეკრულების სპეციფიკური პირობები) საფუძველზე ექიმ-სპეციალისტის მიერ „პროგრამით“ შესრულებული სამუშაოების დაფინანსება განხორციელდებოდა ფიქსირებული ანაზღაურების წესით და დარიცხული ხელფასი განისაზღვრა 120 ლარით. სტაციონარული მომსახურებისთვის 2006 წელს ხელფასის სახით დასაქმებულს თვეში 120 ლარი არ მიუღია. მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, სასამართლომ ჩათვალა, რომ სასარჩელო მოთხოვნა, შრომის კოდექსის 34-ე მუხლის, 31-ე მუხლის მე-3 ნაწილის, სამოქალაქო კოდექსის 316-ე-317-ე, 361-ე მუხლების შესაბამისად, ნაწილობრივ საფუძვლიანი იყო, შესაბამისად, მოპასუხეს დასაქმებულის სასარგებლოდ უნდა დაკისრებოდა 2006 წლის მანძილზე მიუღებელი 120 ლარისა და 2006 წლის ივნისიდან დეკემბრამდე ამ თანხის 0.07%-ის გადახდა.

6. კასატორების მოთხოვნა:

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მხარეებმა, მოპასუხემ მოითხოვა მისი სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში გაუქმება, საქმის იმავე სასამართლოს სხვა შემადგენლობისათვის დაბრუნება და სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, ხოლო მოსარჩელემ _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

6.1. შპს „ს-ის“ საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

6.1.1. გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ემყარება, როგორც მატერიალური, ისე, საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევას, სასამართლომ არასწორი შეფასება მისცა მთელ რიგ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამასთან, არ იმსჯელა ისეთ მნიშვენლოვან საკითხებზე, როგორიცაა, მაგალითად, ხანდაზმულობა. კასატორი 1995 წლიდან ეწევა ამბულატორიულ და არა სტაციონარულ მომსახურებას. მოსახლეობის ამბულატორიული დახმარების 2006 წლის სახელმწიფო პროგრამა და მისი დანართი #1-ით ნათლად დგინდება, რომ დაწესებულებასა და საქართველოს სოციალური დაზღვევის ერთიან სახელმწიფო ფონდს შორის ხელშეკრულება დაიდო მხოლოდ ამბულატორიულ მომსახურებაზე და დანართი #1-ში ჩანს, რომ დაფინანსებულია ენდოკრინოლოგი და ონკოლოგი, ხოლო ექიმ-ალერგოლოგი მასში არ არის მოხსენიებული. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნა თვეში 120 ლარით მოსარჩელის დაფინანსების თაობაზე ემყარება მხოლოდ მხარის ახსნა-განმარტებას, ისე, რომ სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხე საწარმოს დირექტორის განმარტება და თავად ხელშეკრულების დებულებები.

6.1.2. სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა მოპასუხის განმარტება იმის შესახებ, რომ სტაციონარული მომსახურების თაობაზე ხელშეკრულება არ ყოფილა გაფორმებული, ამგვარი ხელშეკრულება გაფორმდა ს-ლ საავადმყოფოსთან, რაც ნათლად ჩანს 2006 წლის ხელშეკრულებიდან. მოპასუხის საქმიანობა შემოიფარგლებოდა ამბულატორიული დახმარების გაწევით, რაც ასევე ირკვევა სარჩელზე დართული 20.07.2006წ. #118 საგადახდო დავალებით. რაც შეეხება 2006 წლის #2რ16 და #2რ26 ხელშეკრულებებს, ისინი სტაციონარულ მომსახურებას შეეხება და მოპასუხესთან რაიმე საერთო არ აქვს, რადგანაც საავადმყოფოს არ გააჩნია სტაციონარული მომსახურების ლიცენზია.

6.1.3. სარჩელის უსაფუძვლობასა და ხანდაზმულობაზე მითითებული იყო შესაგებელში, რაც არასწორად არ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლომ და დაეყრდნო მხოლოდ მოსარჩელის განმარტებას ყოველგვარი მტკიცებულების წარუდგენლად.

6.1.4. მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია მტკიცებულებები იმის შესახებ, რომ მოპასუხე ეწეოდა სტაციონარულ მომსახურებას, 2006 წლის სახელმწიფო პროგრამის დანართ #1-ში ექიმ-ალერგოლოგის დაფინანსებისა და ხელფასის თვეში 120 ლარით განსაზღვრის შესახებ. მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია შრომითი ხელშეკრულება, ამასთან, გასათვალისწინებელია, რომ მოსარჩელესთან შრომითი ხელშეკრულება 2006 წლის 1 მარტს გაფორმდა.

6.2. ნ. ძ-ის საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა შრომის კოდექსის 31-ე მუხლის მე-3 ნაწილი და 53-ე მუხლი. სასამართლოს შეფასებით, მოსარჩელეს ეკუთვნოდა მიუღებელი ხელფასის 0,07% 2006 წლის ივნისიდან, რადგანაც შრომის კოდექსი სწორედ ამ დროს ამოქმედდა, ხოლო წინა პერიოდის ურთიერთობებზე მითითებული ნორმების მოქმედება არ ვრცელდებოდა, რაც არასწორია. ამ შემთხვევაში, სასამართლომ არ გაითვალისწინა ამავე კოდექსის 53-ე მუხლი დათქმა, რომ იგი ვრცელდება არსებულ შრომით ურთიერთობებზე, მიუხედავად მათი წარმოშობის დროისა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთებულობა, საკასაციო საჩივრების საფუძვლები და მიიჩნევს, რომ ისინი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

1. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების ფაქტობრივი და სამართლებრივი დასაბუთება:

1.1. საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანს წარმოადგენს შრომითი ურთიერთობიდან გამომდინარე დამსაქმებლის ვალდებულების არსებობა, ამ თვალსაზრისით კი, გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილია დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

1.1.1. საქართველოს სოციალური დაზღვევის ერთიანი სახელმწიფო ფონდის სამეგრელო-ზემო სვანეთის სამხარეო ფილიალსა და შპს „ს-ას“ შორის 2006 წელს გაფორმდა სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ ხელშეკრულება, რომელიც ითვალისწინებდა მოსახლეობის სტაციონარული/ამბულატორიული დახმარების სახელმწიფო პროგრამით გათვალისწინებული სამედიცინო მომსახურების შესყიდვას.

1.1.2. იმავე მხარეებს შორის, იმავე წელს დაიდო №2რ16 ხელშეკრულება, რომლითაც განისაზღვრა 2006 წლის „სახელმწიფო შესყიდვის შესახებ“ ხელშეკრულების სპეციფიკური პირობები. №2რ16 ხელშეკრულების სპეციფიკური პირობების მიხედვით, შემსყიდველი „ხელშეკრულებით განსაზღვრული მომსახურების შესრულების, აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და ანაზღაურების წესის“ შესაბამისად, ვალდებულებას იღებდა, აენაზღაურებინა მიმწოდებლისათვის მოსახლეობის სტაციონარული დახმარების 2006 წლის სახელმწიფო პროგრამის სიღარიბის ზღვარს ქვემოთ მყოფი მოსახლეობის სამედიცინო დაზღვევის კომპონენტის მიხედვით შესრულებული სამუშაო.

1.1.3. №2რ26 ხელშეკრულების სპეციფიკური პირობების მიხედვით, ექიმ-სპეციალისტის მიერ „პროგრამით“ შესრულებული სამუშაოების დაფინანსება განხორციელდებოდა ფიქსირებული ანაზღაურების წესით და დარიცხული ხელფასი განისაზღვრა 120 ლარით.

1.1.4. ნ. ძ-ი ექიმ-სპეციალისტი იყო, რომელიც სტაციონალურ მომსახურებას ეწეოდა და №2რ26 ხელშეკრულებით ეკუთვნოდა ფიქსირებული ანაზღაურების წესით დარიცხული ხელფასი თვეში 120 ლარი.

1.1.5. სასარჩელო მოთხოვნა არ იყო ხანდაზმული, ამასთან, ანაზღაურების დაყოვნების გამო კანონისმიერი პირგასამტეხლოს მოთხოვნის უფლება მოსარჩელეს მოქმედი შრომის კოდექსის ძალაში შესვლის შემდგომი პერიოდისათვის ეკუთვნოდა.

1.2. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პრეტენზიათა დასაბუთებულობის შემოწმებისა და იმ გარემოების გარკვევისათვის, თუ რამდენად არსებითი გავლენა შეეძლო მოეხდინა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სისწორეზე მხარეთა პრეტენზიებს, პალატა ყურადღებას გაამახვილებს რამდენიმე საკითხზე:

1.2.1. სასარჩელო მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველს საქართველოს შრომის კოდექსის 34-ე მუხლი და 31-ე მუხლის მე-3 ნაწილი წარმოადგენს. სარჩელის ფორმალური საფუძვლიანობის შესწავლის შედეგად ირკვევა, რომ ნ.ძ-ი მოთხოვნის დაკმაყოფილებისათვის ზემოხსენებული ნორმების ყველა ელემენტზე მიუთითებს, სწორედ ეს გარემოება განაპირობებს შესაგებლის საფუძვლიანობის (არსებითობის) შემოწმების აუცილებლობას. მოპასუხის შედავება შესაფასებელია რამდენიმე მიმართულებით: ერთი მხრივ, იგი განმარტავს, რომ მას, როგორც სამედიცინო დაწესებულებას, სტაციონარული მომსახურება სახელმწიფოს 2006 წლის პროგრამის ბენეფიციარებისათვის არ გაუწევია, რადგნაც ამ მომსახურებაზე მას ხელშეკრულება არ გაუფორმებია სახელმწიფოსთან, ხოლო, მეორე მხრივ, მიუთითებს სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობაზე.

1.3. საკასაციო სასამართლო იზიარებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნას 2006 წლის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში მოპასუხის მხრიდან სტაციონარული მომსახურების შესახებ ხელშეკრულების გაფორმების თაობაზე და მიიჩნევს, რომ ამ ნაწილში კასატორს დასაბუთებული შედავება არ წარმოუდგენია, რადგანაც საქმეში არსებული 2006 წლის სახელმწიფო შესყიდვების ხელშეკრულება (რომელიც ზოგადი ხასიათისაა და მოპასუხის მითითების საწინააღმდეგოდ, არ შეიცავს ერთმნიშვნელოვან დათქმას მხოლოდ ამბულატორიული მომსახურების გაწევაზე), ასევე, მოსარჩელის მიერ წარდგენილი #2რ26 და #2რ16 ხელშეკრულებები (სპეციფიკური პირობები) შეიცავენ პირდაპირ მითითებას სიღარიბის ზღვარს ქვემოთ მყოფი მოსახლეობის სტაციონარული მომსახურების შესახებ და ექიმ-სპეციალისტის ანაზღაურება განსაზღვრულია ფიქსირებული ხელფასით _ თვეში 120 ლარით. #2რ26 ხელშეკრულების თანახმად, „მიმწოდებელი მოვალეა სამოქმედო ტერიტორიაზე მცხოვრები მოსახლეობა უზრუნველყოს სრული სამედიცინო მომსახურებით მისთვის სამედიცინო საქმიანობაზე მინიჭებული სახელმწიფო ლიცენზიის ფარგლებში“. მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხე აპელირებდა, რომ არ გააჩნდა სტაციონარული მომსახურების სამედიცინო ლიცენზია, თუმცა, საექიმო საქმიანობის უფლების განმსაზღვრელი მტკიცებულება (ლიცენზია), სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი და მე-3 ნაწილების შესაბამისად, მას საქმის ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებში განხილვისას არ წარუდგენია, შესაბამისად, სავსებით დაუსაბუთებელია მოპასუხის პრეტენზია იმის შესახებ, რომ სტაციონარული მომსახურების გაწევის ფაქტის დადგენისას სააპელაციო სასამართლო დაეყრდნო მხოლოდ მოსარჩელის განმარტებას. ამ თვალსაზრისით საინტერესოა თავად მოსარჩელის მიერ სარჩელში მითითებული შუამდგომლობა მოპასუხის დავალდებულების თაობაზე, წარედგინა 2006 წლის სახელმწიფო პროგრამა, რომელიც ინახებოდა მოპასუხესთან და არეგულირებდა სტაციონალური მომსახურების გაწევის საკითხს. მოსარჩელე ასევე მოითხოვდა 2006 წლის სახელფასო უწყისების წარდგენას. რაც შეეხება კასატორის (მოპასუხის) მითითებას, რომ #2რ16 და #2რ26 ხელშეკრულებები გაფორმებული იყო ს-ლ საავადმყოფოსთან, პალატა მას ვერ გაიზიარებს, რადგანაც თავად ამ ხელშეკრულებებზე მოპასუხის ხელმძღვანელობითი/წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების მქონე პირის _ დირექტორ მ.ბ-ას ხელმოწერები და სამსახურებრივი ბეჭედია დასმული, ამასთანავე, ამ გარემოებაზე საქმის მომზადების დასრულებმადე მოპასუხეს არ მიუთითებია. ამავე საფუძვლით ვერ იქნება საკასაციო პალატის მიერ შეფასებული შპს „სენაკის ამბულატორიულ-პოლიკლინიკური გაერთიანების“ მტკიცება იმის თაობაზე, რომ მხოლოდ ამბულატორიული მომსახურების გაწევას ადასტურებს საქმეში წარმოდგენილი 2006 წლის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში დადებული ხელშეკრულების დანართი #1 და 2006 წლის 20 ივლისის #118 საგადახდო დავალება, რადგანაც ამგვარი მტკიცებულებები საქმის ქვემდგომი წესით განხილვისას მოპასუხის მხრიდან არ წარმოდგენილა.

1.4. მხარეთა შორის დავას არ იწვევს ის გარემოება, რომ ნ. ძ-ი დასაქმებული იყო შპს „ს-აში“. ამ გარემოებას შესაგებლით დაეთანხმა მოპასუხე, თუმცა დავის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანია, განისაზღვროს მოსარჩელის მიერ დაკავებული პოზიცია, რადგანაც სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში სტაციონარული მომსახურების ანაზღაურება დადგენილია ექიმ-სპეციალისტისათვის. სარჩელის თანახმად, ნ.ძ-ი სწორედ ექიმ-სპეციალისტის პოზიციაზე იყო დასაქმებული. მოპასუხემ კი, ერთი მხრივ, უარყო ზოგადად სტაციონარული მომსახურების გაწევის ფაქტი, ხოლო, მეორე მხრივ, შესაგებელში აღნიშნა, რომ ნ.ძ-ი მუშაობდა ექიმ-ალერგოლოგად. ზოგადი წესის თანახმად (სსსკ-ის 102.1 მუხლი), სადავო გარემოების მტკიცების ტვირთი მოსარჩელეს უნდა დაეკისროს, თუმცა, მოცემულ შემთხვევაში, გასათვალისწინებელია შრომის კოდექსით დადგენილი შემდეგი რეგულაცია: შრომითი ხელშეკრულება იდება წერილობითი ან ზეპირი ფორმით, განსაზღვრული ან განუსაზღვრელი ვადით (შკ-ის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილი). საქმის მასალებით არ დასტურდება, თუ რა ფორმით იყო გაფორმებული მოსარჩელესთან შრომითი ხელშეკრულება, ამასთანავე, პალატა მიიჩნევს, რომ დამსაქმებელს, როგორც შრომის ორგანიზაციულ მოწესრიგებაზე უფლებამოსილ პირს, სრული შესაძლებლობა გააჩნდა, წარედგინა სათანადო მტკიცებულებები დასაქმებულის მიერ დაკავებული პოზიციის შესახებ, თავის მხრივ, დაუსაბუთებელია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელე ექიმ-სპეციალისტის თანამდებობაზე იყო დანიშნული, რადგანაც, გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სასამართლო ამ ფაქტს უდავოდ მიიჩნევს მაშინ, როდესაც მოპასუხე მას არ ეთანხმებოდა. ამასთანავე, საგულისხმოა ისიც, რომ საქალაქო სასამართლომ მხარეთა ზეპირი განმარტების საფუძველზე დადგენილად მიიჩნია მოსარჩელის ექიმ-ალერგოლოგად დანიშვნის ფაქტი #83/კ-01.10.95 ბრძანების საფუძველზე, როდესაც ამგვარი ბრძანება საქმეში არ არის წარმოდგენილი. სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა კი, არ შეიცავს შეფასებას, თუ რამდენად არსებითი შედავება წარადგინა აპელანტმა მითითებულ გარემოებაზე (სსსკ-ის 377-ე მუხლი), ამდენად, ამ ნაწილში შპს „ს-ამ“ დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია წარმოადგინა, რომლის თანახმადაც, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები დაუსაბუთებელია და საჭიროებს მტკიცებულებათა დამატებით გამოკვლევას (სსსკ-ის 105-ე მუხლი), მიუხედავად აღნიშნულისა, როგორც ახალ გარემოებას, საკასაციო პალატა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის საფუძველზე არ იზიარებს და შეფასების საგნად არ მიიჩნევს კასატორის მტკიცებას, რომ ნ.ძ-თან, როგორც ალერგოლოგთან, ხელშეკრულება 2006 წლის 1 მარტს გაფორმდა.

1.5. პალატა დასაბუთებულ შედავებად მიიჩნევს მოპასუხის მიერ საკასაციო საჩივარში გამოთქმულ იმ პრეტენზიას, რომლის თანახმადაც, სასამართლომ არასწორად განმარტა მოთხოვნის ხანდაზმულობის საკითხი. კასატორის აღნიშნული პრეტენზია იმდენად არსებითია, რომ აბსოლუტურ გავლენას ახდენს სარჩელის ბედზე, რადგანაც, სამოქალაქო კოდექსის 144-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდეგ ვალდებული პირი უფლებამოსილია უარი თქვას მოქმედების შესრულებაზე. უპირველესად საკასაციო პალატა ყურადღებას იმ გარემოებაზე გაამახვილებს, რომ სააპელაციო პალატამ დაადგინა მხარეთა შორის პერიოდულად შესასრულებელი ვალდებულების არსებობის ფაქტი, ასეთ შემთხვევაში კი, ხანდაზმულობის საკითხის მარეგულირებელ ნორმად სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის არა პირველი, არამედ, მე-2 ნაწილი გვევლინება, რომლის თანახმადაც, ხანდაზმულობის ვადა იმ მოთხოვნებისა, რომლებიც წარმოიშობა პერიოდულად შესასრულებელი ვალდებულებებიდან, სამი წელია (სსსკ-ის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილი), თუმცა, ნებისმიერ შემთხვევაში, საკითხის გადასაწყვეტად არსებითი მნიშვნელობისაა ის გარემოება, თუ როდის შეიტყო პირმა უფლების დარღვევის შესახებ. მოთხოვნის ხანდაზმულობის ფაქტის დადგენისას მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული ყველა მტკიცებულება, რომელიც წარმოდგენილია საქმეში. სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლის თანახმად, ხანდაზმულობა იწყება მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან. მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად ჩაითვლება დრო, როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. განსახილველი ნორმის თანახმად, ყურადღება უნდა მიექცეს ორ ელემენტს, რომლებსაც უკავშირდება მოთხოვნის წარმოშობის დრო: პირმა შეიტყო უფლების დარღვევის შესახებ და/ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. პირველ შემთხვევაში, არსებობს ფაქტები, რომლებიც პირდაპირ მიუთითებენ მისი უფლების დარღვევის ცოდნაზე, ხოლო, მეორე შემთხვევაში, არ არსებობს ის ფაქტები, რომლებიც პირდაპირ უთითებს მისი უფლების დარღვევის შესახებ ცოდნაზე, მაგრამ არსებობს გარემოებები, რომლებიც მიუთითებს იმაზე, რომ პირს უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ, მაგრამ, თავისი დაუდევრობის გამო ვერ შეიტყო. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ პირველი ელემენტის არსებობა (როდესაც არსებობს ფაქტები, რომლებიც პრდაპირ მიუთითებს მისი უფლების დარღვევის ცოდნაზე) გამორიცხავს მეორე ელემენტზე აპელირების საშუალებას (უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ). შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ კრიტიკულად უნდა შეაფასოს მოსარჩელის მტკიცება, რომ მან უფლების დარღვევის შესახებ 2014 წელს, მოპასუხესთან სხვა სასამართლო დავის წარმოებისას შეიტყო მაშინ, როდესაც, შრომის კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, შრომითი ურთიერთობა არის შრომის ორგანიზაციული მოწესრიგების პირობებში დასაქმებულის მიერ დამსაქმებლისათვის სამუშაოს შესრულება ანაზღაურების სანაცვლოდ.

1.6. საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს ნ. ძ-ის პრეტენზიას გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით შრომის კოდექსის 53-ე მუხლის არასწორი განმარტების თაობაზე. ამ თვალსაზრისით სასამართლო მხედველობაში იღებს იმას, რომ სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენდა 2006 წლის მიუღებელი ხელფასისა და ანგარიშსწორების დაყოვნების გამო კანონისმიერი პირგასამტეხლოს დაკისრება ყოველ გადაცილებულ დღეზე. ამ უკანასკნელ საკითხს არეგულირებს შრომის კოდექსის 31-ე მუხლის მე-3 ნაწილი და იგი დასაქმებულს აღჭურავს უფლებით, ნებისმიერი ანაზღაურების თუ ანგარიშსწორების დაყოვნების ყოველი დღისათვის მოსთხოვოს დამსაქმებელს დაყოვნებული თანხის 0,07%-ის გადახდა. სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, ვინაიდან შრომითი ურთიერთობა ამოიწურა ახალი კანონის (შრომის კოდექსის) ამოქმედების შემდგომ, 31-ე მუხლის მე-3 ნაწილის დათქმაც შეეხებოდა მხოლოდ შრომის კანონთა კოდექსის გაუქმებისა და ახალი შრომის კოდექსის ამოქმედებიდან მოყოლებულ პერიოდს და პირგასამტეხლო მხოლოდ ამ დროიდან მისაღებ ხელფასზე უნდა იქნას დარიცხული. საკასაციო სასამართლო მოიხმობს მოქმედი შრომის კოდექსის 53-ე მუხლს, რომლის თანახმადაც, ეს კანონი ვრცელდება არსებულ შრომით ურთიერთობებზე, მიუხედავად მათი წარმოშობის დროისა. საკანონმდებლო დათქმა მისი დროში მოქმედების პრინციპის თაობაზე გამორიცხავს სააპელაციო სასამართლოს შეფასების გაზიარების შესაძლებლობას, რომ პირგასამტეხლოს ანაზღაურების უფლება პირმა მხოლოდ ახალი კანონის ამოქმედების შემდგომ მისაღებ და დაყოვნებულ ხელფასზე მოიპოვა. შრომის კოდექსის 31-ე მუხლის მე-3 ნაწილისა და 53-ე მუხლის ანალიზი, მოცემულ შემთხვევაში, დაუშვებელია ამავე კოდექსის 34-ე მუხლის გარეშე, ამ უკანასკნელი ნორმით დადგენილია, რომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისას დამსაქმებელი ვალდებულია დასაქმებულთან მოახდინოს საბოლოო ანგარიშსწორება არა უგვიანეს 7 კალენდარული დღისა, თუ შრომითი ხელშეკრულებით ან კანონით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული. ამდენად, შესაბამისი წინაპირობების არსებობის შემთხვევაში, მოსარჩელისათვის პირგასამტეხლოს ანაზღაურების საკითხი სააპელაციო პალატას უნდა გადაეწყვიტა შემდეგნაირად: საბოლოო ანგარიშსწორების დაყოვნების გამო, კანონით განსაზღვრული პროცენტის გადახდა მოპასუხეს ეკისრებოდა არა მხოლოდ იმ შეუსრულებელი ვალდებულების პროპორციულად, რაც ახალი კანონის ამოქმედების შემდგომ წარმოიშვა, არამედ იმ თანხაზეც, რომელიც ამ კანონის ამოქმედების დროისათვის არ იყო ანაზღაურებული.

1.7. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ საქმის გარემოებები საპროცესო ნორმების ისეთი დარღვევითაა დადგენილი, რომ ამ დარღვევების შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი და საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება მიღებულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილების დარღვევით და წინამდებარე განჩინებაში ჩამოყალიბებული დასაბუთების გათვალისწინებით, საჭიროა სწორედ მტკიცებულებათა დამატებით გამოკვლევა. ამ საფუძვლიდან გამომდინარე, პალატა მოკლებულია შესაძლებლობას, თავად მიიღოს გადაწყვეტილება საქმეზე, ვიდრე ობიექტურად არ დადგინდება დავის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება.

1.8. რაც შეეხება კასატორ შპს „სენაკის ამბულატორიულ-პოლიკლინიკური გაერთიანების“ მოთხოვნას საქმის იმავე სასამართლოს სხვა შემადგნელობისათვის დაბრუნების თაობაზე, პალატა მას უსაფუძვლოდ მიიჩნევს. მართალია, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის მე-2 ნაწილი ამგვარ შესაძლებლობას ითვალისწინებს, თუმცა, არც საქმის მასალებით დგინდება და არც კასატორს მიუთითებია გარემოებები იმის თაობაზე, თუ რა საჭიროება არსებობს საქმის განმხილველი სასამართლო შემადგენლობის შეცვლისა.

2. საკასაციო სასამართლოში წარმოდგენილი მტკიცებულებები:

2.1. საქმეში წარმოდგენილ საკასაციო საჩივრებს, ასევე, მოპასუხის საკასაციო შესაგებელს ერთვის მტკიცებულებები.

2.2. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები. აღნიშნული ნორმა ადგენს საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების პროცესუალურ ფარგლებს და მისი შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა არ დაიშვება, მით უფრო გაუმართლებელია იმ მტკიცებულებათა განმეორებით წარმოდგენა, რომლებიც საქმის მასალებშიც მოიპოვება. ამავე კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არ აქვთ. დასახელებული ნორმებიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ არ არსებობს წარმოდგენილ მტკიცებულებათა გაზიარების საფუძველი, შესაბამისად, მხარეებს უნდა დაუბრუნდეთ ისინი.

3. სასამართლო ხარჯები:

3.1. „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის 5.1. მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, მოსარჩელე სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ ანგარიშსწორებისაგან გათავისუფლებულია, ხოლო, საკასაციო საჩივრის გამო, მოპასუხის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილია 300 ლარი.

3.2. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო დააბრუნებს საქმეს ხელახლა განსახილველად, მთელი სასამართლო ხარჯები, რაც გაწეულია ამ საქმის განხილვასთან დაკავშირებით, სარჩელის აღძვრიდან დაწყებული, უნდა შეჯამდეს და შემდეგ განაწილდეს მხარეთა შორის ამ მუხლის მიხედვით. მითითებული ნორმიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სასამართლო ხარჯების განაწილების საკითხი უნდა განისაზღვროს შემაჯამებელი გადაწყვეტილების გამოტანისას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე, 104-ე, 407-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „ს-ის“ დირექტორ მ. ბ-ას საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.

2. ნ. ძ-ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.

3. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 8 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

4. ნ. ძ-ი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია, ხოლო შპს „ს-ის“ საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟი გადახდილი.

5. შპს „ს-ას“ დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე დართული მოსახლეობის ამბულატორიული დახმარების 2006 წლის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში ხელშეკრულებით განსაზღვრული მომსახურების შესრულების, აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და ანაზღაურების წესის, 2006 წლის 1 იანვრის სახელმწიფო შესყიდვის შესახებ ხელშეკრულების, საქართველოს ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს #00875 ლიცენზიის, 2006 წლის 20 ივლისის #118 საგადახდო დავალების ასლები და 2006 წლის 6 მარტის #21/კ ბრძანების ამონაწერი (ტ. I, ს.ფ. 141-158), ასევე, საკასაციო შესაგებელზე დართული ამავე მტკიცებულებების, სენაკის რაიონის გამგეობასა და მოპასუხეს შორის დადებული #5.27.02 ხელშეკრულების, საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს #01-11/08/4264; #01-19/03/301; #01-19/03/13109; #02/76904 მიმართვები ნ. ძ-ისადმი, 2003-2005 წლების ხელშეკრულებების #1 დანართები 29 (ოცდაცხრა) ფურცლად, ხოლო ნ. ძ-ს _ საქართველოს შრომის კოდექსის ამონარიდი, ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 16 დეკემბრის #2/ბ-1107-13 განჩინების, ს-ლი სასამართლოს 2009 წლის 12 მარტის #2/230 სააღსრულებო ფურცლისა და ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2015 წლის 19 მარტის #2/ბ-190-2015 განჩინების ასლი (ტ. I, ს.ფ. 170-175).

6. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ნ.ბაქაქური