¹ ბს-937-795-კ-04 2 თებერვალი, 2005 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. კობერიძე (თავმჯდომარე),

მ. ვაჩაძე (მომხსენებელი),

გ. ქაჯაია

დავის საგანი: საკრედიტო ვალდებულებების შესრულება.

აღწერილობითი ნაწილი:

2002წ. 26 აგვისტოს ფინანსთა სამინისტრომ ქუთაისის საოლქო სასამართლოში მოპასუხე სს „ზ. ქ.” მიმართ სარჩელი აღძრა და საკრედიტო ვალდებულებების შესრულება მოითხოვა.

მოსარჩელემ სასარჩელო განცხადებაში აღნიშნა, რომ საქართველოს რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრის 1995წ. 26 აგვისტოს ¹611 განკარგულების საფუძველზე გაერთიანება “ს.” სესხის სახით 300 მილიარდი კუპონი გამოეყო.

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სს „ზ. ქ.” შორის 1995წ. 20 სექტემბერს საკრედიტო შეთანხმება გაფორმდა, რომლის მიხედვით კრედიტორი სესხის სახით 300 მილიარდ კუპონს 6 თვის ვადით გასცემდა, წლიური 20%-ის სარგებლით. ხელშეკრულების მე-3 მუხლის თანახმად, მსესხებელი კისრულობდა ვალდებულებას დაებრუნებინა, კრედიტორისათვის სესხი და სესხით სარგებლობისათვის განკუთვნილი წლიური 20% (ყოველთვიურად 1,7%) 1996წ. 26 მარტისათვის. ამავე ხელშეკრულების 3.1 პუნქტის შესაბამისად, სესხის დაგვიანებით გადახდის შემთხვევაში, მსესხებელს უნდა გადაეხადა საურავი _ საკრედიტო თანხის 0,5%, ყოველი ვადაგადაცილებული დღისათვის.

მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ მრავალგზის მოთხოვნის მიუხედავად, სს „ზ. ქ.” ხელშეკრულებით ნაკისრ ვალდებულებას არ ასრულებდა, სკ-ის 361-ე მუხლის პირველ პუნქტს არღვევდა, რის გამოც ითხოვდა ძირითადი თანხის _ 300000 ლარის, მასზე დარიცხული პროცენტის _ 30000 ლარის და საურავის _ 3788400 ლარის მოპასუხისათვის დაკისრებას. ასევე მიუთითებდა, რომ მოპასუხის წერილებით ვალი აღიარებული იყო, რის გამოც სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა შეწყვეტილად ითვლებოდა.

მოპასუხე სს „ზ. ქ.” სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ ფინანსთა სამინისტროს მოთხოვნა ხანდაზმული იყო, ვინაიდან ურთიერთობის მოსაწესრიგებლად გამოყენებული უნდა ყოფილიყო 1964წ. სამოქალაქო კოდექსი, რომლის თანახმად სახელმწიფო ორგანიზაციებს შორის მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადა ერთ წელს შეადგენდა, ვალის აღიარებას მისი მხრიდან ადგილი არ ჰქონია და რომც ეღიარებინა, მისი ბოლო წერილი დათარიღებული იყო 1999წ. ივნისით, აღნიშნული დროიდანაც კი მოსარჩელეს გაშვებული ჰქონდა სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა. ასევე მიუთითა, რომ 1964წ. სკ-ის 83-ე მუხლის თანახმად, მხარის აღიარება გამოიყენებოდა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ერთი ან ორივე მოდავე მხარე მოქალაქე იყო და თუ მხარის მიერ შესრულდებოდა ისეთი მოქმედება, რაც ვალის აღიარებას ადასტურებდა. ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში ხელშეკრულების ორივე მხარე სახელმწიფო ორგანიზაციებს წარმოადგენდა, ამიტომ მხარის მიერ აღიარების გამოყენება დაუშვებელი იყო.

ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2003წ. 25 თებერვლის გადაწყვეტილებით ფინანსთა სამინისტროს სარჩელი ხანდაზმულობის ვადის გასვლის გამო არ დაკმაყოფილდა.

საოლქო სასამართლოს განჩინება საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ საკასაციო წესით გაასაჩივრა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორის მითითებით, 1964წ. სკ-ის 87-ე მუხლის თანახმად, სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა არ ვრცელდება სახელმწიფო ორგანიზაციების მოთხოვნებზე სახელმწიფო ქონების დაბრუნების შესახებ კოლმეურნეობათა და სხვა კოოპერატიულ და საზოგადოებრივ ორგანიზაციათა ან მოქალაქეთა უკანონო მფლობელობიდან. ამასთან, სს „ზ. ქ.” მიერ ვალი არაერთხელ იქნა აღიარებული, რის გამოც ხანდაზმულობის ვადა შეწყდა და სასამართლომ სრულიად დაუსაბუთებლად უთხრა უარი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2003წ. 25 თებერვლის გადაწყვეტილებით საქართველოს ფინანსთა სამინიტროს საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; გაუქმდა ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2003წ. 2 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს შემდეგი საფუძვლებით:

საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ქუთაისის საოლქო სასამართლოს კოლეგიის მსჯელობა მოთხოვნის ხანდაზმულობის შესახებ 1964წ. სკ-ის მოქმედების პერიოდში უსაფუძვლო იყო.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში მოთხოვნის ხანდაზმულობის მიმართ სკ-ის 128-ე მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული ხანდაზმულობის ათწლიანი ვადა უნდა გამოყენებულიყო.

სს “ზ. ქ.” შუამდგომლობის საფუძველზე საქმეში თანამოპასუხეებად “ე.” რეორგანიზაციის შედეგად ჩამოყალიბებული 11 სააქციო საზოგადოება ჩაება.

ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 29 ივნისის გადაწყვეტილებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; სს “ზ. ქ.”, სს “ჩ. ქ.”, სს “ქ.”, სს “მ.”, სს “ე.”, სს “ტ.”, სს “ე.”, სს “თ.”, სს “რ.”, სს “მ.”, სს “ს.”, სს “შ.” საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სასარგებლოდ სოლიდარულად, 300000 ლარის გადახდა დაეკისრათ; მათვე დაეკისრათ აღნიშნული თანხის პროცენტის სახით 30000 ლარის გადახდა; ფინანსთა სამინისტროს სარჩელი მოპასუხეთათვის სესხის საურავის დაკისრების ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

სასამართლო კოლეგიამ გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებებზე დააფუძნა:

საქმის მასალებზე დაყრდნობით, საოლქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ საქართველოს რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრის 1995წ. 26 აგვისტოს ¹611 განკარგულების საფუძველზე ზუგდიდის გაერთიანება “ს.” სესხის სახით, 6 თვის ვადით, წლიური 20%-ის სარგებლით 300 მილიარდი კუპონი გამოეყო.

1995წ. 20 სექტემბერს საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის აპარატსა და სს “ს.” გენერალურ დირექტორ გ. ნ-ას შორის საკრედიტო ხელშეკრულება გაფორმდა, რომლის ძალით მოპასუხემ, სს “ს.” უფლებამონაცვლე სს “ზ. ქ.” ნედლეულის შესაძენად 300 მილიარდი კუპონი მიიღო. ამავე ხელშეკრულების 2.2 პუნქტის მიხედვით, მსესხებელი ვალდებული იყო, ძირითადი საკრედიტო თანხა და სარგებელი (რაც თვეში 1,7%-ს შეადგენდა) გადაეხადა მთლიანად ხელშეკრულების გაფორმებიდან ექვსი თვის ვადაში, ხოლო ამ ვადის გასვლის შემდეგ, ამავე ხელშეკრულების 3.1 პუნქტის თანახმად, მსესხებელს ეკისრებოდა ჯარიმა ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 0,5%-ის ოდენობით.

სს “ზ. ქ.” თავისი 1996წ. 31 ივლისის ¹12 , 1996წ. 19 აგვისტოს ¹24 და ¹25, 1996წ. 18 დეკემბრის ¹93, 1997წ. 14 ივნისის ¹29 და 1999წ. 14 ივნისის წერილებით არსებული ვალი აღიარა და ფინანსთა სამინისტროს თხოვნით მიმართა, რომ მათ შორის არსებული სესხის ხელშეკრულების 3.1 პუნქტის მე-3 აბზაცი, გაუქმებულად ჩათვლილიყო, ამასთან მოეხდინათ კრედიტის რესტრუქტურიზაცია. კრედიტის რესტრუქტურიზაცია არ მომხდარა. ფინანსთა სამინისტრომ 2000წ. 25 ოქტომბერს /¹08/03-08-5-36/4944 წერილი/ მოითხოვა სასესხო დავალიანების დაფარვა 2000წ. ბოლომდე ან დავალიანების გრაფიკის წარმოდგენა 1 ნოემბრამდე, ხოლო 2002წ. 21 აგვისტოს ქუთაისის საოლქო სასამართლოში სარჩელი აღძრა.

1996წ. მარტ-აპრილში “ს.” გამოყოფილი სს “ს.” ვალი აღირიცხა სს “ზ.” ბალანსზე, ხოლო დანარჩენ სააქციო საზოგადოებებზე აღნიშნული დავალიანება არ გადანაწილებულა.

ზემოთ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, სასამართლომ ჩათვალა, რომ სადავო სამართლებრივი ურთიერთობა წარმოიშვა 1996 წელს, რა დროსაც მოქმედებდა სამოქალაქო სამართლის კოდექსი 1964წ. რედაქციით. აღნიშნული კოდექსის 165-ე მუხლის მიხედვით, ვალდებულებები უნდა სრულდებოდეს ჯეროვნად და დაწესებულ ვადაში, კანონის, დაგეგმვის, აქტის თუ ხელშეკრულების შესაბამისად, ხოლო, როცა ასეთი მოთხოვნები არ არსებობს, ჩვეულებრივი მოთხოვნების შესაბამისად.

სასამართლო კოლეგიამ ჩათვალა, რომ საქართველოს პრემიერ-მინისტრის 1995წ. 26 აგვისტოს ¹611 განკარგულება თავისი ფორმითა და შინაარსით სკ-ის 523-ე მუხლით გათვალისწინებულ სესხის ხელშეკრულებას არ წარმოადგენდა. სასამართლო კოლეგიის მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში ასევე ადგილი არ ჰქონდა სამოქალაქო სამართლის (1964 წელი) ოცდამეცამეტე თავით დადგენილ ანგარიშსწორებით და საკრედიტო სამართალურთიერთობებს, რადგანაც 387-ე მუხლის მიხედვით, საწარმოთა დაკრედიტებას სახელმწიფო ახორციელებს სახელმწიფო ან სხვა ბანკების მეშვეობით, რა დროსაც გამოიყენება ბანკების მიერ მიზნობრივი ვადიანი სესხების გაცემის შესახებ კანონით დადგენილი წესი. პრეზიდენტის ¹613 ბრძანებულებით კი სესხის გამოყოფა მოხდა სახელმწიფო ბიუჯეტიდან; კერძოდ, სახელმწიფო ბიუჯეტში პრივატიზაციის შედეგად ამოღებული სახსრებიდან.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, სასამართლო კოლეგიამ მიიჩნია, რომ არსებული ვალდებულების შესრულების საფუძვლად გამოყენებული უნდა ყოფილიყო სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წელი) მეთექვსმეტე თავი ვალდებულების შესრულების ზოგადი წესების შესახებ.

სასამართლო კოლეგიამ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში სამოქალაქო სამართლის (1964 წელი) კოდექსის 165-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე ვალდებულება უნდა შესრულებულიყო კანონის ანუ განკარგულების საფუძველზე და მის ფარგლებში, კერძოდ, პრემიერ-მინისტრის განკარგულებით პრივატიზაციის შედეგად ამონაგები სახსრებიდან ქაღალდკომბინატს 1995წ. მძიმე ეკონომიკური მდგომარეობის გამოსწორების მიზნით, გამოეყო 300 000 მილიარდი კუპონი 20%-ის სარგებლით, რაც საწარმოსათვის ფულადი ვალდებულებების წარმოქმნის საფუძველია.

სასამართლო კოლეგიამ გაიზიარა მოსარჩელის მოთხოვნა, რომ საბიუჯეტო დავალიანება სოლიდარულად უნდა დაკისრებოდა იმ სააქციო საზოგადოებებსაც, რომლებიც სს “ე.” დაყოფის შემდეგ წარმოიშვა.

ზემოთ მითითებული გადაწყვეტილება სს “ქ.” და სხვებმა და სს “ზ. ქ.” საკასაციო წესით გაასაჩივრეს. პირველმა კასატორმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის იმავე სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნება მოითხოვა, ხოლო სს “ზ. ქ.” გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

სს “ქ.” და სხვებმა საკასაციო საჩივარში განმარტეს, რომ, მართალია, ისინი სს “ზ. ქ.” სამართალმემკვიდრეებს წარმოადგენენ, მაგრამ არც ერთი მათგანისათვის საქართველოს პრემიერ-მინისტრის 1995წ. 26 აგვისტოს ¹611 განკარგულება ცნობილი არ იყო.

კასატორის მითითებით, როდესაც მოხდა “ე.” სააქციო საზოგადოებებად რეორგანიზაცია, მაშინვე გაიყო ვალებიც, რაზედაც სპეციალური ბრძანებაც არსებობს. აღნიშნული ვალი ასახულია გასაყოფ ბალანსშიც და ის დარჩა სს “ზ. ქ.” ვალად და მის ბალანსზე იმყოფება დღესაც. ამასათან, სესხი აღებულ იქნა 1995წ. სექტემბერში, 6 თვის ვადით, სარჩელის აღძვრამდე გასულია 7 წელი. ამდენად, მოსარჩელის მოთხოვნა ხანდაზმულია და მისი შესრულების სამართლებრივი საფუძვლები არ არსებობს.

საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა აგრეთვე ფინანსთა სამინისტრომ და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების იმ ნაწილის გაუქმება მოითხოვა, რომლითაც მისი სარჩელი სრულად არ დაკმაყოფილდა.

კასატორის მოსაზრებით, სასამართლო კოლეგიამ მოცემულ შემთხვევაში არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964წ. რედაქცია) 154-ე მუხლის თანახმად, ვალდებულება წარმოიშობა ხელშეკრულებით. ამავე კოდექსის 185-ე მუხლის მიხედვით, პირგასამტეხლოდ (ჯარიმად, საურავად) მიიჩნევა კანონით ან ხელშეკრულებით განსაზღვრული ფულადი თანხა, რომელიც მოვალეს გადახდება კრედიტორის სასარგებლოდ ვალდებულების შეუსრულებლობის ან არაჯეროვანი შესრულების შემთხვევაში, კერძოდ, შესრულების ვადის გადაცილების შემთხვევაში.

კასატორი თვლის, რომ სასამართლო კოლეგიამ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964წ. რედაქცია) ოცდამეცამეტე თავი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და ასევე არასწორად განმარტა იგი, რაც მათი სარჩელის სრულად დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას დაედო საფუძვლად.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება_დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრების საფუძვლიანობა და მიიჩნევს, რომ ფინანსთა სამინისტროს, სს “ზ. ქ.”, სს “ქ.” და სხვათა საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2004წ. 29 ივნისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება სსკ-ის დებულებანი.

სსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საოლქო სასამართლოს კოლეგიის ან პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

საქმის მასალებით დადგენილია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებანი:

საქართველოს რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრის 1995წ. 26 აგვისტოს ¹611 განკარგულებით გაერთიანება “ს.” სესხის სახით 300 მილიარდი კუპონი გამოეყო.

ფინანსთა სამინისტროსა და ს/ს „ს.” შორის 1995წ. 20 სექტემბერს საკრედიტო შეთანხმება გაფორმდა, რომლის მიხედვით კრედიტორი სესხის სახით 300 მილიარდ კუპონს 6 თვის ვადით გასცემდა, წლიური 20%-ის სარგებლით. ხელშეკრულების მე-3 მუხლის თანახმად, მსესხებელი კისრულობდა ვალდებულებას, დაებრუნებინა კრედიტორისათვის სესხი და სესხით სარგებლობისათვის განკუთვნილი წლიური 20% (ყოველთვიურად 1,7%) 1996წ. 26 მარტისათვის. ამავე ხელშეკრულების 3.1 პუნქტის შესაბამისად, სესხის დაგვიანებით გადახდის შემთხვევაში, მსესხებელს უნდა გადაეხადა საურავი _ საკრედიტო თანხის 0,5%, ყოველი ვადაგადაცილებული დღისათვის. ამ ხელშეკრულების ძალით სს “ზ. ქ.” სესხი მიიღო. მრავალგზის მოთხოვნის მიუხედავად, სს „ზ. ქ.” ხელშეკრულებით ნაკისრ ვალდებულებას არ ასრულებდა.

სახელმწიფო ქონების ზუგდიდის საწარმოო გაერთიანება ს/გ “ს. ქ.” (შემდგომში “ე.”) ნაწილის ბაზაზე შეიქმნა სს “ზ. ქ.”, სს “ქ.” და სხვა საწარმოები.

ზემოთქმული გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო განმარტავს შემდეგს: მართალია, საქმის მასალებით დგინდება, რომ ს/გ “ს. ქ.” (შემდგომში “ე.”) რეორგანიზაციის შედეგად სახელმწიფო ქონების მართვის რაიონულმა სამმართველომ შექმნა რამდენიმე საწარმო _ სს “ზ. ქ.”, სს “ქ.”, სს “ჩ. ქ.” და სხვა, მაგრამ არ ირკვევა, აღნიშნული საწარმოების შექმნა რა გზით განხორციელდა _ საწარმოები ნატურით გაყოფის გზით შეიქმნა, პირველადი საწარმო _ ს/გ “ს. ქ.” (შემდგომში “ე.”) არსებული ვალებით გაიყიდა და ახალ შექმნილ საწარმოებს მისი ვალდებულებები გაუნაწილდა, თუ მის ბაზაზე არსებული ქონება ამოღებულ იქნა საწესდებო კაპიტალიდან და ცალკე გაიყიდა. საქმეში წარმოდგენილ წესდებებში მითითებულია, რომ ახლად შექმნილი საწარმოები თავდაპირველი საწარმოს სამართალმემკვიდრეები არიან, მაგრამ აქვე აღნიშნულია, რომ ისინი პასუხს მხოლოდ თავიანთ ვალდებულებებზე აგებენ. მაშინ, როცა სს “ქ.” და სხვათა მიერ საკასაციო სასამართლოში წარმოდგენილ იქნა დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, რომელშიც მითითებულია, რომ მათ ქონება უშუალოდ სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველოსაგან იყიდეს და არა ს/გ “ს. ქ.” (შემდგომში “ე.”), შესაბამისად, მის ვალებზე მათი სამართალმემკვიდრეობა არ ვრცელდებოდა, მათ ქონება ვალების გარეშე შეიძინეს, რადგან ვალის შესახებ არ იცოდნენ და, მეტიც, ქონების შეძენის ფასის კალკულაციაში ვალების ოდენობა გათვალისწინებული არ ყოფილა, ამასთან, მათ ბალანსზე ვალი არასოდეს დაფიქსირებულა და ამ ხნის მანძილზე მათთვის დავალიანების თაობაზე არავის მიუმართავს. საკასაციო სასამართლო დამატებით მიუთითებს, რომ საოლქო სასამართლომ საქმის განხილვისას სრულყოფილად უნდა გამოიკვლიოს რა სახით მოხდა თავდაპირველი საწარმოს რეორგანიზაცია, რათა ვალდებულებებზე სამართალმემკვიდრეობის საკითხი გადაწყდეს.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საოლქო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას უნდა იმსჯელოს, რა გზით მოხდა საწარმოთა დაფუძნება, წარმოადგენენ თუ არა ისინი უშუალო სამართალმემკვიდრეებსა და პირველადი საწარმოს ვალებზე პასუხისმგებელ პირებს, მაშინ როცა, არსებული 300 მილიარდი კუპონის დავალიანება მხოლოდ სს “ზ. ქ.” ბალანსზე ირიცხებოდა. შესაბამისად, ს/გ “ს. ქ.” (შემდგომში “ე.”) ბაზაზე შექმნილ საწარმოთა შორის ყველაზე მსხვილი კაპიტალდაბანდება სს “ზ. ქაღალდის” საწესდებო კაპიტალში ჩაიდო და ვალებიც მის ბალანსზე აისახა. ამასთან, როგორც სასამართლო კოლეგიამ დადგენილად მიიჩნია, სესხიც მან მიიღო.

სასამართლო კოლეგიამ უნდა გამოიკვლიოს ასევე ის გარემოება, რომ, მართალია, სს “ქ.” და სხვა წესდებაში მითითებულია, რომ ისინი გარდაქმნილი საწარმოს სამართალმემკვიდრეებს წარმოადგენენ, მაგრამ აქ ვალების გადაკისრებაზე არაფერია ნახსენები, მაშინ, როცა მარტოოდენ საზოგადოების წესდებაში იმის აღნიშვნა, რომ საზოგადოება არის ამა თუ იმ საწარმოს უფლებამონაცვლე, საკმარისი არ არის. უნდა დადგინდეს, რეალურად არსებობს თუ არა უფლებამონაცვლეობა ძველ და ახალ საწარმოებს შორის და აღნიშნული გათვალისწინებულია თუ არა რეორგნიზაციის აქტსა და საბუღალტრო ჩანაწერებში.

ამასთან, ნიშანდობლივია, რომ ს/გ “ს. ქ.” (შემდგომში “ე.”) რეორგანიზაციის შემდეგ კასატორების _ სს “ქ.” და სხვების (სულ 11 პირი) გარდა სხვა საწარმოებიც შეიქმნენ და თუ სასამართლო იმ გზით წავა, რომ რეორგანიზაცია გაყოფის გზით მოხდა და გაყოფის შედეგად წარმოქმნილი საწარმოები სოლიდარულად აგებენ პასუხს თავდაპირველი საწარმოს გაყოფამდე არსებულ ვალდებულებებზე (მეწარმეთა შესახებ კანონის 14.6), მაშინ სასამართლომ სხვა საწარმოებიც უნდა გამოიკვლიოს და დავალიანება სოლიდარულად უკლებლივ ყველას დააკისროს, ხოლო იმ შემთხვევაში თუ სასამართლო მიიჩნევს, რომ ს/გ “ს. ქ.” (შემდგომში “ე.”) ქონების შეძენის ფასის კალკულაციაში ვალები არაა გათვალისწინებული, მაშინ საქმის გარემოებების სრულყოფილად გამოკვლევის შედეგად უნდა დაადგინოს, კონკრეტულად რომელ საწარმოებზე გადავიდა არსებული 300 მილიარდი კუპონის დავალიანება და შესაბამისი ქონებრივი აქტივიც.

საკასაციო სასამართლო დამატებით მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება საურავებზე უარის თქმის ნაწილში აბსოლუტურად დაუსაბუთებელია, რადგან ვალის გადახდის დაგვიანების შემდგომ საურავების გადახდისა და ძირითადი თანხის დაფარვის ვალდებულება ერთიან ვალდებულებად აღიქმება და მოპასუხისათვის მხოლოდ ძირითადი თანხის დაკისრება არაკანონიერია. ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საოლქო სასამართლომ მას შემდეგ, რაც გამოარკვევს, ვინ უნდა დაფაროს ფინანსთა სამინიტროს მიმართ არსებული დავალიანება _ მხოლოდ სს “ზ. ქ.” თუ ყველა ახლად შექმნილმა საწარმომ ერთად, უნდა იმსჯელოს ძირითად თანხასთან ერთად, საურავების საკითხზეც.

ყოველივე ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, სს “ზ. ქ.”, სს “ქ.” და სხვათა საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2004წ. 29 ივნისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით და სსკ-ის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, სს “ზ. ქ.” და სს “ქ.” და სხვათა საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2004წ. 29 ივნისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. სახელმწიფო ბაჟის საკითხი გადაწყდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას;

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.