საქმე № 330210014659943

საქმე №ას-39-39-2016 1 მარტი, 2016 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – თ. ხ.-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ. ე.-ი, ვ.-ა პ.-ა (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 12 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – საზიარო უფლების გაუქმება ნივთის ნატურით გაყოფით

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. თ. ხ.-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ნ. ე.-ისა და ვ.-ა პ.-ას მიმართ და მოითხოვა, შპს „..“ მიერ შედგენილი აზომვითი ნახაზის თანახმად, ქ.თბილისში, გ.-ის ქუჩა №...-ში მდებარე უძრავი ნივთზე საზიარო უფლების გაუქმება ისე, რომ 149.4 კვ.მ პირველი მიწის ნაკვეთი გამოეყოს ვ.-ა პ.-ას, 3/1, 5/1, 6/1 შენობა-ნაგებობა და 84 კვ.მ მეორე ნაკვეთი – ნ. ე.-ს, 2/1, 4/1 შენობა-ნაგებობა და 168.6 კვ.მ მესამე მიწის ნაკვეთი 1/1, 7/1 შენობა-ნაგებობით – თ. ხ.-ს.

2. მოსარჩელემ განმარტა, რომ მხარეები თანასაკუთრების უფლებით ფლობენ ზემოთ მითითებულ უძრავ ნივთს, რომელიც გაყოფილია სამ ნაწილად და, ფაქტობრივად, დამოუკიდებელი ერთეულია, აქვს საკუთარი შესასვლელი და კაპიტალური ღობე.

3. მოსარჩელე სადავო უძრავ ქონებას ფლობს 1995 წლიდან, თუმცა მოპასუხეებმა უარი განუცხადეს საცხოვრებელი სახლის გამიჯვნაზე. არსებული ფაქტობრივი მდგომარეობის მიხედვით, საზიარო უფლების გაუქმება შესაძლებელია ღირებულების შემცირების გარეშე და ვარგისია დანიშნულებისამებრ გამოსაყენებლად.

4. მოპასუხე ვ.-ა პ.-ა არ დაეთანხმა სარჩელს და აღნიშნა, რომ წარმოადგენს სადავო უძრავი ქონების ½ ნაწილის – 201 კვ.მ ფართის მესაკუთრეს. მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ნახაზით, მისი ფართი განსაზღვრულია 149.4 კვ.მ-ით, რაც ფაქტობრივ მოცულობაზე 51.6 კვ.მ-ით ნაკლებია, მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია სასაქონლო ექსპერტიზის დასკვნა უძრავი ქონების გაყოფის შესაძლებლობის შესახებ ღირებულების შემცირების გარეშე.

5. მოპასუხე ნ. ე.-მა სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ საჯარო რეესტრის ჩანაწერების მიხედვით, სადავო უძრავი ქონების ½ ნაწილზე რეგისტრირებულია ვ.-ა პ.-ას საკუთრების უფლება, ¼ ნაწილზე – თ. ხ.-ის საკუთრების უფლება, ხოლო ¼ ნაწილზე – ნ. ე.-ის საკუთრების უფლება. მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი აზომვითი ნახაზი ეწინააღმდეგება საკუთრების უფლების დამდგენ დოკუმენტებს, რამდენადაც მოსარჩელე არამართლზომიერად ფლობს გაცილებით მეტ ფართს, ვიდრე ეკუთვნის. შპს „...“ მიერ ჩატარებული აზომვითი ნახაზის საფუძველზე საზიარო უფლების გაუქმება მოპასუხეს მიაყენებს ზიანს.

6. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 20 მაისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

7. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 12 დეკემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

8. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების საწინააღმდეგოდ წარმოდგენილი სააპელაციო საჩივარი არ შეიცავს საკმარის ფაქტობრივ და სამართლებრივ არგუმენტაციას სასამართლოს მიერ გაკეთებული სამართლებრივი დასკვნების გასაბათილებლად.

9. პირველ რიგში, სააპელაციო პალატამ ყურადღება შეაჩერა აპელანტის იმ პრეტენზიაზე, რომ განსახილველ შემთხვევაში საზიარო საგნის ნატურით გამიჯვნა უნდა მოხდეს არა საზიარო საგნის თანამესაკუთრეთა (ესე იგი მხარეთა) კუთვნილი (საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული) წილების შესაბამისად, არამედ მიწის ნაკვეთზე არსებული თითოეული თანამესაკუთრის ფაქტობრივი მფლობელობის გათვალისწინებით.

10. აღნიშნულთან დაკავშირებით სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ საზიარო საგნის მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებული 402 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან თ. ხ.-ის, ისევე, როგორც ნ. ე.-ის საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული წილის – 1/4-ის შესატყვისი ფართია 100.5 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, ვ.-ა პ.-ას ½ წილს საზიარო საგანში (მიწის ნაკვეთში) შეესაბამება 201 კვ.მ მიწის ნაკვეთი.

11. აპელანტის პრეტენზიის გაზიარების შემთხვევაში საზიარო საგნის ნატურით გამიჯვნის შემდგომ მოპასუხეები გახდებიან მათი წილის შესატყვის მიწის ნაკვეთებზე გაცილებით უფრო ნაკლები მოცულობის მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეები, კერძოდ, ვ.-ა პ.-ა, 201 კვ.მ-ის ნაცვლად, გახდება 149.4 კვ.მ მიწის ნაკვეთის, ხოლო ნ. ე.-ი – 84 კვ.მ მიწის მესაკუთრე.

12. სააპელაციო პალატამ ხაზგასმით მიუთითა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლის შინაარსი გამორიცხავს საზიარო უფლების მონაწილეთა წილების გაუთვალისწინებლად საზიარო საგნის ნატურით გამიჯვნის შესაძლებლობას. ამდენად, ის ფაქტობრივი მოცემულობა, რომ მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი გამიჯვნის მიხედვით მან უნდა მიიღოს მის წილზე უფრო მეტი (100 კვ.მ-ის ნაცვლად – 168 კვ.მ), ხოლო მოპასუხეებმა – მათ წილებზე ნაკლები მოცულობის ნაკვეთები, სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, გამორიცხავს კონკრეტულ შემთხვევაში ამ სახით საზიარო საგნის ნატურით გამიჯვნის სამართლებრივ შესაძლებლობას, რაც, თავის მხრივ, განაპირობებს წარმოდგენილი სარჩელის უსაფუძვლობას.

13. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ აპელანტის პოზიცია და მტკიცება, რომლითაც ის ცდილობს გაამართლოს საზიარო საგნის ამ სახით გამიჯვნის საფუძველი, ასევე, მოკლებულია ფაქტობრივ დასაბუთებულობას. უპირველეს ყოვლისა, მოსარჩელის მითითება, რომ საზიარო საგნის თავდაპირველი თანამესაკუთრეები 1940-იანი წლებიდანვე შეთანხმებული იყვნენ საზიარო საგნის ამგვარ მფლობელობაზე, არ არის დადასტურებული შესაბამისი მტკიცებულებებით. არასაკმარისი და არადამაჯერებელია აპელანტის წარმომადგენლის მსჯელობა, რომ თავად მიჯნებისა და ჭიშკრების სიძველე ამტკიცებს სადავო გარემოებას, მით უმეტეს, რომ მოპასუხე მხარე სადავოდ ხდის აღნიშნულს.

14. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ მოსარჩელეს სადავო სახის გამიჯვნის დასასაბუთებლად სასამართლოსათვის უნდა შეეთავაზებინა ის გარემოებები და ამ გარემოებათა დამადასტურებელი მტკიცებულებები, რომელთა მეშვეობით დადგინდებოდა, რომ მოსარჩელეს, როგორც ამ საზიარო საგნის თანამესაკუთრეს, გაზრდილი ჰქონდა კუთვნილი ¼ წილი.

15. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ თითოეულ თანამესაკუთრეს მოცემულ შემთხვევაში გააჩნია მის მიერ ფაქტობრივად დაკავებულ მიწის ნაკვეთში დამოუკიდებელი შესასვლელი და მოსარჩელის ფაქტობრივ მფლობელობაში ამ დროისათვის მოქცეულია 168 კვ.მ მიწა, რაც არ არის საკმარისი იმ გარემოების დასადასტურებლად, რომ თ. ხ.-ის კუთვნილი წილი გაიზარდა და შეადგენს ½ წილს. მოსარჩელემ მოცემულ დავაში ვერ უზრუნველყო იმ ფაქტობრივი გარემოების დადასტურება, რომ მისი წილი საზიარო საგანში გაზრდილია და შეადგენს ½-ს, აღნიშნული კი, გამორიცხავს მის მიერ მოთხოვნილი გამიჯვნის მიხედვით, საზიარო საგნის ნატურით გაყოფის ფაქტობრივ და სამართლებრივ შესაძლებლობას.

16. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების პირობებში პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორი გადაწყვეტილება მიიღო და არ არსებობს მისი გაუქმების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლები. სააპელაციო საჩივარი კი უსაფუძვლოა და ვერ იქნება გაზიარებული.

17. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება თ. ხ.-მა გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

18. კასატორის განმარტებით, მოპასუხე ვ.-ა პ.-ა – 2013 წლის 25 სექტემბრიდან, ხოლო მისი წინამორბედი ჯ. მ.-ი 1997 წლის 11 დეკემბრიდან ფლობდა სადავო ფართს. მოპასუხე ნ. ე.-ი 2009 წლის 23 მაისიდან არის ანდერძისმიერი მემკვიდრე და უკვე იმ პერიოდისათვის გ.–ის ქ. №... დაყოფილი იყო სამ დამოუკიდებელ ერთეულად და ყველას ჰყავდა თავისი მფლობელი, ესე იგი ახლანდელ მოსარჩელესა და მოპასუხეებს შორის განისაზღვრა საზიარო საგნის მართვისა და სარგებლობის წესი. ათეული წლების წინ გაიყო საზიარო ქონება და ნაკვეთებს შორის გაივლო მყარი სასაზღვრო მიჯნა. აღნიშნულზე ისიც მეტყველებს, რომ არც ერთ წინამორბედ მესაკუთრეს არ გამოუთქვამს პრეტენზია. სწორედ ამიტომ საზიარო მიწით სარგებლობის ეს წესი გამოყენებულ უნდა იქნეს წინა მესაკუთრის უფლებამონაცვლეების – ნ. ე.-ის და ვ.-ა პ.-ას მიერ. მიწის ნაკვეთებს გააჩნიათ დამოუკიდებელი შესასვლელები ეზოში და აქვთ მყარად გავლებული ღობე, სწორედ აღნიშნული მთლიანი მიწის ნაკვეთიდან ინდივიდუალურად საკუთრებაში რეალურად უნდა გამოიყოს არა მიწის ნაკვეთის ½ და ¼ წილები, როგორც ეს სასამართლომ განმარტა, არამედ მათ ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული იზოლირებულად შემოსაზღვრული მიწის ნაკვეთები, როგორც ძირითად სარჩელშია მოხსენიებული და დამკვიდრებული სასამართლო პრაქტიკიდანაც ჩანს (სუსგ 22.10.2009წ. №ას-179-506-09). ერთიანი მიწის ნაკვეთიდან ინდივიდუალურად საკუთრებაში რეალურად უნდა გამოიყოს არა მიწის ნაკვეთის წილების შესაბამისი ფართი, არამედ მათ ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული, იზოლირებულად შემოსაზღვრული მიწის ნაკვეთები.

19. კასატორის მითითებით, სააპელაციო პალატას, სამოქალაქო კოდექსის 181-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, უნდა მიეჩნია, რომ ნაკვეთებს შორის საზღვარი უკვე არსებული მიჯნაა.

20. მხარემ მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს უნდა ეხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 954-ე მუხლით და გაეთვალისწინებინა, რომ წილების განაწილების თანაბრობის პრინციპი არ მოქმედებს, თუ დადგენილია წილის კუთვნილების სპეციალური წესი, რაც შეიძლება განისაზღვროს კანონით ან მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულებით. კონკრეტულ შემთხვევაში ჯერ კიდევ 1940 წლისათვის მოპასუხეების წინამორბედ მესაკუთრესა და მოსარჩელეს შორის განსაზღვრული იყო საზიარო საგნის მართვისა და სარგებლობის წესი. ათეული წლების მანძილზე საზიარო ქონება დაყოფილი იყო და ნაკვეთებს შორის გაივლო მყარი სასაზღვრო ბეტონის მიჯნა, რაზედაც აღიმართა კაპიტალური ღობე ჯერ კიდევ წინამორბედი მესაკუთრეების მიერ. აღნიშნული გარემოება მიუთითებს საზიარო უფლების მესაკუთრეთა მიერ სპეციალური შეთანხმების არსებობაზე.

21. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 22 იანვრის განჩინებით თ. ხ.-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

22. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა თ. ხ.-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

23. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მხარეები თანასაკუთრების უფლებით ფლობენ ქ..-ში, გ.-ის ქუჩა №...-ში მდებარე უძრავი ნივთს.

24. საზიარო საგნის მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებული 402 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან თ. ხ.-ის, ისევე, როგორც ნ. ე.-ის საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული წილის – 1/4-ის შესატყვისი ფართია 100.5 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, ვ.-ა პ.-ას ½ წილს საზიარო საგანში (მიწის ნაკვეთში) შეესაბამება 201 კვ.მ მიწის ნაკვეთი.

25. სააპელაციო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ აპელანტის პრეტენზიის გაზიარების შემთხვევაში საზიარო საგნის ნატურით გამიჯვნის შემდგომ მოპასუხეები გახდებიან მათი წილის შესატყვის მიწის ნაკვეთებზე გაცილებით უფრო ნაკლები მოცულობის მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეები, კერძოდ, ვ.-ა პ.-ა, 201 კვ.მ-ის ნაცვლად, გახდება 149.4 კვ.მ მიწის ნაკვეთის, ხოლო ნ. ე.-ი – 84 კვ.მ მიწის მესაკუთრე.

26. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით მხარე მიიჩნევს, რომ წილების განაწილების თანაბრობის პრინციპი არ მოქმედებს, თუ დადგენილია წილის კუთვნილების სპეციალური წესი. კონკრეტულ შემთხვევაში ჯერ კიდევ 1940 წლისათვის მოპასუხეების წინამორბედ მესაკუთრესა და მოსარჩელეს შორის განსაზღვრული იყო საზიარო საგნის მართვისა და სარგებლობის სწორედ ამგვარი წესი.

27. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი გარკვეულ შეზღუდვებს აწესებს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან დაკავშირებით, კერძოდ, 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

28. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

29. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 961-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, თითოეულ მოწილეს შეუძლია ნებისმიერ დროს მოითხოვოს საზიარო უფლების გაუქმება. მნიშვნელოვანია განიმარტოს, რომ სამოქალაქო კოდექსი იცნობს საზიარო უფლების გაუქმების ორ შესაძლებლობას, საზიარო უფლების გაუქმებას ნატურით გაყოფის გზით (963-ე მუხლი) და საზიარო უფლების გაუქმებას საზიარო საგნის გაყიდვის გზით (964-ე მუხლი). ეს უკანასკნელი გამოიყენება იმ შემთხვევაში, თუ ნატურით გაყოფა გამორიცხულია.

30. სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლის თანახმად, საზიარო უფლება უქმდება ნატურით გაყოფისას, თუ საზიარო საგანი (საგნები) შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე.

31. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 961-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულ მოწილეს შეუძლია ნებისმიერ დროს მოითხოვოს საზიარო უფლების გაუქმება. დასახელებული ნორმის დისპოზიციით განსაზღვრულია საზიარო უფლების მქონე პირის უფლებამოსილება, ნებისმიერ დროს მოითხოვოს საზიარო უფლების გაუქმება, რომელიც შეიძლება განხორციელდეს საზიარო საგნის ნატურით გაყოფის გზით, ხოლო თუ ნატურით გაყოფა გამორიცხულია – საზიარო საგნის რეალიზაციით (სამოქალაქო კოდექსის 964-ე მუხლი). საზიარო უფლების გაუქმებისათვის ამ ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილის მიერ ნების გამოვლენა საკმარისია.

32. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ დასახელებული ნორმა მიუთითებს ორ აუცილებელ პირობაზე, კერძოდ, საზიარო უფლება უქმდება საზიარო საგნის (საგნების) ნატურით გაყოფისას მხოლოდ იმ შემთხვევაში თუ: 1. საზიარო საგანი (საგნები) შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად; 2. ამგვარი დაყოფის შედეგად არ მცირდება ნივთის ღირებულება. როგორც პირველი, ასევე მეორე ელემენტი უნდა არსებობდეს ერთდროულად იმისათვის, რომ დადგეს ამ ნორმით გათვალისწინებული იურიდიული შედეგი, ამასთან, ორივე შემთხვევაში ნატურით გამოყოფილმა საგანმა არ უნდა დაკარგოს ის დანიშნულება, რასაც ასრულებდა გაყოფამდე. ამდენად, სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლი მხოლოდ იმ შემთხვევაში ითვალისწინებს საგნის ნატურით გაყოფის შესაძლებლობას, თუ იგი არ დაკარგავს თავის ფუნქციონალურ დანიშნულებას. ღირებულებაში ნივთის საბაზრო ღირებულება (ფასი) კი არ იგულისხმება, არამედ მოიაზრება მისი საგნობრივი (ფუნქციონალური) დანიშნულება, რომლის შემცირება ნივთის გაყოფამ არ უნდა გამოიწვიოს. ნატურით გასაყოფმა საგანმა არ უნდა დაკარგოს ის დანიშნულება, რასაც ის ასრულებს გაყოფამდე, ე.ი. არ უნდა წაერთვას ის ფუნქცია და მნიშვნელობა. (ამ საკითხთან დაკავშირებით არსებობს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკა სუსგ ას-67-65-2014, 31 ივლისი, 2014; სუსგ ას-1653-1550-2012, 15 აპრილი, 2013; სუსგ ას-1089-1020-2012, 8 ოქტომბერი, 2012; სუსგ ას-932-875-2012, 17 სექტემბერი, 2012 წელი; სუსგ ას-1665-1562-2012, 4 თებერვალი, 2013).

33. საკასაციო პალატა დამატებით განმარტავს, რომ საზიარო უფლების გაუქმება, როდესაც ეს ხდება ნატურით გაყოფის გზით, ნიშნავს თანასაკუთრების რეჟიმიდან ინდივიდუალური საკუთრების რეჟიმზე გადასვლას, ანუ დაუშვებელია საზიარო საგანი ისე გაიყოს, რომ ნივთის გარკვეულ ნაწილზე ვრცელდებოდეს ინდივიდუალური საკუთრება, ხოლო სხვა ნაწილზე საერთო საკუთრება.

34. საზიარო უფლება, სამოქალაქო კოდექსის მიხედვით, განეკუთვნება კანონისმიერ ვალდებულებათა ურთიერთობების კატეგორიას. სამოქალაქო კოდექსის 173-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საერთო (თანაზიარი და წილადი) საკუთრება წარმოიშობა კანონის ძალით ან გარიგების საფუძველზე. ამდენად, საზიარო უფლების მოწილეებს უფლებები და ვალდებულებები კანონიდან წარმოეშობათ და მათ შორის ურთიერთობები კანონით წესრიგდება.

35. კანონმდებლის ნება ნათელი და ცალსახაა. საზიარო უფლების მქონეს ნებისმიერ დროს შეუძლია, მოითხოვოს თავისი იდეალური წილის რეალურად გამოყოფა. ერთადერთი შეზღუდვა, რასაც კანონმდებელი აღნიშნული უფლების რეალიზაციის მიზნებისათვის აწესებს არის ის, რომ საზიარო უფლების მქონე პირის უფლებით, გააუქმოს საზიარო საკუთრება, არ უნდა შეილახოს სხვა თანაზიარი მესაკუთრის საკუთრების უფლების ხელშეუვალობა. სწორედ ამიტომ, სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლი ნატურით გაყოფის გზით საზიარო უფლების გაუქმებას დასაშვებად მიიჩნევს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ საზიარო საგანი შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე.

36. ამდენად, დაუშვებელია საზიარო უფლების გაუქმება ნატურით გაყოფის გზით, თუ შეუძლებელია ყველა თანამესაკუთრის საკუთრების უფლების ღირებულების შენარჩუნება საკუთარი იდეალური წილის შესაბამისად. მხოლოდ ერთი თანამესაკუთრის იდეალური წილის იმგვარი გამოყოფა, რომლითაც დაცულია ამ უკანასკნელის საზიარო საგნის გაყოფამდე არსებული მდგომარეობა (ღირებულება), საზიარო უფლების გაუქმებას ნატურით გაყოფის გზით სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლის კონტექსტში ლეგიტიმურს არ ხდის, თუ დაცული და შენარჩუნებული არ არის სხვა თანამესაკუთრეთა იდეალური წილის მდგომარეობა (ღირებულება).

37. სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლისა და 173-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მესაკუთრე თავის ქონებასთან მიმართებით თავისუფალია, მაგრამ მისი უფლებამოსილებანი შესაძლოა, შეზღუდული იყოს ან კანონით, ან ხელშეკრულებით. მესაკუთრის მოქმედებით არ უნდა ილახებოდეს მეზობლების ან მესამე პირთა უფლებები. მოცემულ შემთხვევაში საკუთრების ბუნებიდან (საზიარო საკუთრებიდან) გამომდინარე, ნივთით სარგებლობის თავისუფლება გარკვეულწილად იზღუდება, რაც სხვა თანამესაკუთრეთა არსებობით და მათი ინტერესების გათვალისწინებითაა გამოწვეული (სუსგ 19.08.2015წ. საქმე №ას-1148-1094-2014).

38. მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელის მოთხოვნა თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთიდან მისთვის ინდივიდუალურ საკუთრებაში წილის გადაცემის შესახებ ეფუძნება მის მიერ წარმოდგენილ შპს „..“ საექსპერტო დასკვნას. აღნიშნული წესით სადავო ქონების გაყოფას კასატორი მოითხოვს იმ საფუძველით, რომ მხარეთა შორის წლების განმავლობაში არსებობდა შეთანხმება საერთო საკუთრებაში არსებული ფართით სარგებლობის თაობაზე. მითითებული შეთანხმების არსებობა მხარემ დაასაბუთა სადავო მიწის ნაკვეთზე გავლებული მიჯნებისა და ჭიშკრების სიძველით, ასევე იმ გარემოებით, რომ თითოეულ თანამესაკუთრეს გააჩნია მის მიერ ფაქტობრივად დაკავებულ მიწის ნაკვეთში დამოუკიდებელი შესასვლელი და მოსარჩელის ფაქტობრივ მფლობელობაში ამ დროისათვის მოქცეულია 168 კვ.მ მიწა.

39. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მოსაზრებას, რომ ზემოთ მოყვანილი არგუმენტები არ არის საკმარისი იმ გარემოების დასადასტურებლად, რომ თ. ხ.-ის კუთვნილი წილი გაიზარდა და შეადგენს საერთო საკუთრების ½ წილს. მოსარჩელემ მოცემულ დავაში ვერ უზრუნველყო იმ ფაქტობრივი გარემოების დადასტურება, რომ მისი წილი საზიარო საგანში გაზრდილია და შეადგენს ½-ს, აღნიშნული კი, გამორიცხავს მის მიერ მოთხოვნილი გამიჯვნის მიხედვით, საზიარო საგნის ნატურით გაყოფის ფაქტობრივ და სამართლებრივ შესაძლებლობას.

40. კასატორმა საკუთარი პოზიციის დასასაბუთებლად არასწორად მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2009 წლის 22 ოქტომბრის №ას-179-506-09 განჩინებაზე, რომელიც ეხება საზიარო საგნის გაყოფას თანამესაკუთრეთა შორის საერთო ქონების სარგებლობის სპეციალურ წესზე შეთანხმების არსებობისა. როგორც ზემოთ აღინიშნა, მოცემულ შემთხვევაში კასატორმა ასეთი შეთანხმების არსებობის ფაქტი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის დაცვით, ვერ დაამტკიცა და კანონით მისთვის დაკისრებული მტკიცების ტვირთის რეალიზება ვერ მოახდინა.

41. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

42. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

43. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

44. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ თ. ხ.-ს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით თემურ ამირანაშვილის მიერ 2015 წლის 31 დეკემბერს №1 საკრედიტო საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. თ. ხ.-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ თ. ხ.-ს (პირადი №...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით თემურ ამირანაშვილის მიერ 2015 წლის 31 დეკემბერს №1 საკრედიტო საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ნ. ბაქაქური