№010210114675792

საქმე №ას-125-121-2016 13 აპრილი, 2016 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ნ- გ-ე, დ- ვე (მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ბ- გ-ე (მოსარჩელე, აპელანტი)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 11 დეკემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – გარიგების ბათილად ცნობა, ხელშეკრულების გაფორმების დავალდებულება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

I. სასარჩელო მოთხოვნა:

1. ბ- გ-ემ (შემდეგში: „მოსარჩელე“ ან „აპელანტი“) სარჩელი აღძრა ნ- გ-ისა და დ- ვ-ის (შემდეგში: „მოპასუხე“ ან „მოწინააღმდეგე მხარე“) მიმართ და მოითხოვა:

- მოპასუხეებს შორის შპს ,,დ - ში’’ (შემდეგში: „კომპანია“) დ. ვ-ის კუთვნილი 20%-იანი წილის ნ. გ-ისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის თაობაზე 2014 წლის 5 ნოემბერს დადებული გაირიგების ბათილად ცნობა.

- დ. ვ-ის დავალდებულება მოსარჩელისათვის, როგორც იბა „ს-მის“ (შემდეგში: „ამხანაგობა“), წევრისათვს 170 კვ.მ. ფართის ბინების და ავტოსადგომის საკუთრებაში გადაცემის ვალდებულების შესრულების უზრუნველსაყოფად კომპანიაში მისი კუთვნილი წილის გირავნობით დატვირთვის მიზნით კანონით დადგენილი წესით მოსარჩელესთან გირავნობის ხელშეკრულების გაფორმება და მისი საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია.

II. მოპასუხის პოზიცია:

2. მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს.

III. პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნებზე მითითება:

3. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

IV. სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნა:

4. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილების გაუქმებისა და სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით სააპელაციო საჩივარი წარადგინა მოსარჩელემ.

V. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნებზე მითითება:

5. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 11 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების შესახებ. ბათილად იქნა ცნობილი მოპასუხეებს შორის კომპანიაში დ. ვ-ის კუთვნილი 20%-იანი წილის ნ. გ-ისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის თაობაზე 2014 წლის 5 ნოემბერს დადებული გარიგება (კრების ოქმი). დაევალა დ. ვ-ეს საცხოვრებელი სახლის აშენებისა და შეთანხმებული ფართის მოსარჩელისათვის საკუთრებაში გადაცემის ვალდებულების უზრუნველსაყოფად გირავნობით დაეტვირთა კომპანიაში მისი კუთვნილი 20%-იანი წილი, და ამ მიზნით, მოსარჩელესთან გაეფორმებინა შესაბამისი გირავნობის ხელშეკრულება და მოეხდინა მისი რეგისტრაცია სამეწარმეო რეესტრში.

6. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2008 წლის 20 მარტს ჩამოყალიბდა „ამხანაგობა“, რომელშიც გაწევრიანდა ქ. ბ-ში დ. თ-ის ქ. №50-52-ში მდებარე უძრავი ქონების მესაკუთრეები, მათ შორის, დ. ვ-ე, როგორც ამხანაგობის ინვესტორი წევრი, რომლის ვალდებულებასაც წარმოადგენდა ზემოაღნიშნულ მისამართზე მდებარე მიწის ნაკვეთზე მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის დაფინანსება, სახლის მშენებლობის დასრულება, მისი ექსპლუატაციაში მიღება და ამხანაგობის წევრთათვის შეთანხმებული ფართის მქონე ბინების საკუთრებაში გადაცემა.

7. ამხანაგობაში 2008 წლის 25 ივნისის ხელშეკრულებით უძრავი ქონების შენატანის განხორციელების სანაცვლოდ გაწევრიანდა ქ. გ-ე (მოსარჩელის მეუღლე), რომელსაც ხელშეკრულების შესაბამისად ქ. ბ-ში დ. თ–ის ქ. №50-52-ში საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის დასრულებისა და მისი ექსპლუატაციაში მიღების შემდგომ, როგორც ამხანაგობის წევრს საკუთრებაში უნდა გადასცემოდა 170 კვ.მ ბინები, ასევე ავტოსადგომი.

8. ხელშეკრულების გაფორმების შემდგომ საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა დროში გაჭიანურდა სხვადასხვა მიზეზების, მათ შორის ამხანაგობაში ინვესტორი წევრების დ. ვ-ესა და ჯ. გ-ეს შორის მომხდარი ფინანსური უთანხმოების გამო.

9. აღნიშნულიდან გამომდინარე დღის წესრიგში დადგა ქ. გ-ის მხრიდან ამხანაგობასთან გაფორმებული ხელშეკრულების შეწყვეტისა და ზიანის ანაზღაურების საკითხი, თუმცა ამხანაგობის ინვესტორმა წევრმა - დ. ვ-ემ ქ. გ-ეს, როგორც ამხანაგობის წევრს საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის დასრულებამდე, მისი ექსპლუატაციაში მიღებამდე, ასევე როგორც ამხანაგობის წევრისათვის 170 კვ.მ ბინების, ასევე ავტოსადგომის საკუთრებაში გადაცემამდე 2012 წლის 30 ივლისს გაუფორმა ე.წ შეთანხმება - რომლითაც დ. ვ-ე ვალდებულებას კისრულობდა ამხანაგობაში მისი მხრიდან ქ. გ-ის მიმართ შესასრულებელი ვალდებულებების საგარანტიოდ არ განკარგავდა რაიმე ფორმით და უფლებრივად არ დატვირთავდა კომპანიაში მის კუთვნილ 20%-იან წილს.

10. შეთანხმების შესაბამისად, ქ. გ-ეს დ. ვ-ის მხრიდან ვალდებულებების შესრულებამდე კერძოდ 170 კვ.მ ბინების, ასევე ავტოსადგომის ფაქტობრივ მფლობელობაში გადაცემამდე დროებით სარგებლობაში, საცხოვრებლად გადაეცა დ. ვ-ის კუთვნილი ბინა მდებარე ქ. ბ-ი ჯ-ილის ქ№76 ბ№12, სადაც დღემდე ცხოვრობს აპელანტი.

11. მოგვიანებით, 2012 წლის 13 აგვისტოს დ. ვ-ესა და ქ. გ-ეს შორის გაფორმდა კიდევ ერთი შეთანხმება რომლითაც დ. ვ-ე უკვე ვალდებულებას ღებულობდა მისი, როგორც ამხანაგობაში ინვესტორი წევრის მხრიდან საცხოვრებელი სახლის აშენებისა და შეთანხმებული ფართის ქ. გ-ისათვის საკუთრებაში გადაცემის ვალდებულების უზრუნველსაყოფად არაუგვიანეს 2012 წლის 20 დეკემბრამდე გირავნობით დატვირთავდა კომპანიაში მის კუთვნილ 20%-იან წილს. ამ მიზნით, მასთან გააფორმებდა შესაბამის გირავნობის ხელშეკრულებას და მოახდენდა მის რეგისტრაციას საჯარო რეესტრში.

12. ამხანაგობის წევრთა 2014 წლის 17 ნოემბრის №2 კრების ოქმის და ქ.გ-ის თანხმობის საფუძველზე აპელანტი მიიღეს ამხანაგობის წევრად, რომელზეც სრულად ვრცელდება ამხანაგობის ხელშეკრულებით დადგენილი უფლება მოვალეობები.

13. დ. ვ-ეს აღებული ვალდებულება კომპანიაში მისი კუთვნილი 20%-იანი წილის გირავნობით დატვირთვის და ამ მიზნით, გირავნობის ხელშეკრულების გაფორმების თაობაზე არ შეუსრულებია დღემდე მიუხედავად მის მიმართ არაერთი მოთხოვნისა.

14. 2013 წლის 6 დეკემბერს ამხანაგობის მიმართ თანხების დაკისრების მოთხოვნით ბათუმის საქალაქო სასამართლოში სარჩელი აღძრა ამხანაგობის ყოფილმა თავმჯდომარემ და ასევე, ყოფილმა წევრმა ჯ. გ-ემ, რომლის განცხადების საფუძველზეც სარჩელის უზრუნველსაყოფად დაყადაღდა ქ. ბ-ში დ. თ-ის ქ. №50-52-ში მდებარე ამხანაგობის კუთვნილი უძრავი ქონება (მიწის ნაკვეთი და შენობა ნაგებობა). ბ-ის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებით ჯ. გ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2014 წლის 31 ოქტომბრის განჩინებით საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს.

15. ამჟამად, აპელანტისთვის ცნობილი გახდა რომ დ. ვ-ეს თავისი კუთვნილი 20%-იანი წილი კომპანიაში უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაუცია თავისი ოჯახის წევრზე ნ. გ-ეზე. აპელანტი მიიჩნევს, რომ დ. ვ-ემ ვალდებულების შესრულების თავიდან არიდების მიზნით მოჩვენებით გადააფორმა თავისი ოჯახის წევრზე ნ. გ-ეზე მისი 20%-იანი წილი, მოპასუხეებს შორის დადებული გარიგების (რომელიც დადებულია მოჩვენებით) ბათილად ცნობის შემთხვევაში სამართლებრივად შესაძლებელი იქნება დუსრუნ ვ-ის დავალდებულება მისი მხრიდან ქ. ბ--ში დ. თ-–ის ქ. №50-52-ში საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის დასრულებამდე, მისი ექსპლუატაციაში მიღებამდე და მოსარჩელისთვის, როგორც ამხანაგობის წევრისათვის 170 კვ.მ ბინების, ასევე ავტოსადგომის საკუთრებაში გადაცემამდე კომპანიაში მისი კუთვნილ 20% წილზე გირავნობის ხელშეკრულების გაფორმების დავალდებულება.

16. უდავო გარემოებად იქნა მიჩნეული, რომ მოპასუხეები ცხოვრობენ ერთ ოჯახად. დადგენილია, რომ დ. ვ-ის მიერ დარღვეულია 2012 წლის 30 ივლისის შეთანხმება და რაც მთავარია 2012 წლის 13 აგვისტოს შეთანხმება, სადაც ერთმნიშვნელოვნადაა მითითებული რომ საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის დასრულებამდე, მისი ექსპლუატაციაში მიღებამდე და 170 კვ.მ ბინების, ასევე ავტოსადგომის ქ. გ-ისათვის საკუთრებაში გადაცემის უზრუნველსაყოფად დ. ვ--ე ვალდებულებას ღებულობდა კომპანიაში მის კუთვნილ 20%-იან წილზე გირავნობის ხელშეკრულების გაფორმების შესახებ არაუგვიანეს 2012 წლის 20 დეკემბრისა.

17. დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასებისას სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ-ის) 180-ე მუხლით და მოსარჩელის პირველი მოთხოვნა აღიარებით სარჩელად მიიჩნია, ხოლო მეორე - მიკუთვნებითად. ასევე, მიიჩნია, რომ სახეზე იყო აღიარებითი მოთხოვნის დაკმაყოფილების იურიდიული ინტერესი, რაც იმაში მდგომარეობდა, რომ მხოლოდ სადავო გარიგების ბათილობის პირობებში იქნებოდა შესაძლებელი მოპასუხის დავალდებულება აღებული ვალდებულებების შესრულების მიზნით ხელშეკრულება გაეფორმებინა მოსარჩელესთან.

18. სააპელაციო პალატამ აგრეთვე მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ-ის) 50-ე, 52-ე, 54–ე და 56.1 მუხლებზე და განმარტა, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში მოპასუხეებს შორის კომპანიაში დ. ვ-ის კუთვნილი წილის უსასყიდლოდ ნ. გ-ისათვის გადაცემის თაობაზე 2014 წლის 5 ნოემბერს დადებული გარიგება დადებული იყო მოჩვენებით, იმ მიზნით რომ დ. ვ-ეს თავი აერიდებინა 2012 წლის 13 აგვისტოს შეთანხმებით აღებული წილის გირავნობით დატვირთვის თაობაზე შესაბამისი ხელშეკრულების გაფორმების ვალდებულებისათვის. მხარეთა შორის 2012 წლის 13 აგვისტოს გაფორმებული ხელშეკრულება დადებული იყო იმ განზრახვით რომ ქ. გ--ისათვის (რომლის უფლებამონაცვლეს აპელანტი წარმოადგენდა) 170 კვ.მ ბინების, ასევე, ავტოსადგომის საკუთრებაში გადმოცემის თაობაზე ვალდებულების შესრულების უზრუნველსაყოფად დ. ვ--ეს 2012 წლის 20 დეკემბრამდე გირავნობით უნდა დაეტვირთა კომპანიაში მისი კუთვნილი 20%-იანი წილი. ამ მიზნით, გაეფორმებინა შესაბამისი ხელშეკრულება და მოეხდინა მისი რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში, რაც დ. ვ--ეს არ განუხორციელებია.

სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ მხარეთა შორის დადებული გარიგება იყო მოჩვენებითი. მხარეები იყვნენ ოჯახის წევრები, ცხოვრობენ ერთად, წილის გადაცემა განხორციელდა უსასყიდლოდ, წილის ფაქტობრივი მმართველი იყო დ. ვ--ე, წილის გადაფორმება განხორციელდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან ჯ. გ-ის მიერ ამხანაგობის მიმართ თანხების დაკისრების თაობაზე წარმოებულ დავაზე გადაწყვეტილების მიღების შემდგომ, წილის გადაცემით დ. ვ-ე ცდილობდა თავი აერიდებინა 2012 წლის 13 აგვისტოს შეთანხმებაზე კომპანიაში მისი კუთვნილი წილის გირავნობით დატვირთვაზე.

19. ნ. გ--ე ვერ მიიჩნეოდა წილის კეთილსინდისიერ შემძენად ვინაიდან მას წილი მიღებული ჰქონდა უსასყიდლოდ თავისი ოჯახის წევრისაგან.

20. ამდენად, პალატამ საფუძვლიანად მიიჩნია მოთხოვნა მოპასუხეებს შორის კომპანიაში დ. ვ--ის კუთვნილი 20%-იანი წილის ნ. გ-ისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის თაობაზე 2014 წლის 5 ნოემბერს დადებული გარიგების (კრების ოქმი) ბათილად ცნობის თაობაზე.

21. აპელანტის მეორე მოთხოვნის დაკმაყოფილების სამართლებრივ საფუძვლად სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სსკ-ის 319-ე მუხლი, რომლის შესაბამისად კერძო სამართლის სუბიექტებს შეუძლიათ კანონის ფარგლებში თავისუფლად დადონ ხელშეკრულებები და განსაზღვრონ ამ ხელშეკრულებათა შინაარსი. მათ შეუძლიათ დადონ ისეთი ხელშეკრულებებიც, რომლებიც კანონით გათვალისწინებული არ არის, მაგრამ არ ეწინააღმდეგება მას. თუ საზოგადოების ან პიროვნების არსებითი ინტერესების დაცვისათვის ხელშეკრულების ნამდვილობა დამოკიდებულია სახელმწიფოს ნებართვაზე, მაშინ ეს უნდა მოწესრიგდეს ცალკე კანონით.

22. სსკ-ის 327-ე მუხლის პირველი და მე-3 ნაწილების თანახმად, ხელშეკრულება დადებულად ითვლება, თუ მხარეები მის ყველა არსებით პირობაზე შეთანხმდნენ საამისოდ გათვალისწინებული ფორმით. ხელშეკრულებით შეიძლება წარმოიშვას მომავალი ხელშეკრულების დადების ვალდებულება. ხელშეკრულებისათვის გათვალისწინებული ფორმა ვრცელდება ასევე წინარე ხელშეკრულებაზედაც.

23. სსკ-ის 317-ე მუხლის შესაბამისად, ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებელია მონაწილეთა შორის ხელშეკრულება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ვალდებულება წარმოიშობა ზიანის მიყენების (დელიქტის), უსაფუძვლო გამდიდრების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლებიდან

24. სსკ-ის 8.3-ე მუხლის შესაბამისად: სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილენი ვალდებულნი არიან კეთილსინდისიერად განახორციელონ თავიანთი უფლებები და მოვალეობანი.

25. სსკ-ის 316-ე მუხლის შესაბამისად: ვალდებულების ძალით კრედიტორი უფლებამოსილია მოსთხოვოს მოვალეს რაიმე მოქმედების შესრულება. შესრულება შეიძლება გამოიხატოს მოქმედებისაგან თავის შეკავებაშიც.

26. თავისი შინაარსისა და ხასიათის გათვალისწინებით ვალდებულება შეიძლება ყოველ მხარეს აკისრებდეს მეორე მხარის უფლებებისა და ქონებისადმი განსაკუთრებულ გულისხმიერებას.

27. სსკ-ის 361-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ვალდებულება უნდა შესრულდეს ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას.

28. უდავო გარემოებად იქნა მიჩნეული, რომ 2012 წლის 13 აგვისტოს დ. ვ-ესა და ქ. გ-ეს შორის გაფორმდა კიდევ ერთი შეთანხმება რომლითაც დ. ვ-ე უკვე ვალდებულებას ღებულობდა მისი როგორც ერთობლივი საქმიანობის ბინათმშენებლობის ამხანაგობაში ინვესტორ წევრის მხრიდან საცხოვრებელი სახლის აშენებისა და შეთანხმებული ფართის ქ. გ-ისათვის საკუთრებაში გადაცემის ვალდებულების უზრუნველსაყოფად არაუგვიანეს 2012 წლის 20 დეკემბრამდე გირავნობით დატვირთავდა კომპანიაში მის კუთვნილ 20%-იან წილს, ამ მიზნით, მასთან გააფორმებდა შესაბამის გირავნობის ხელშეკრულებას და მოახდენდა მის რეგისტრაციას საჯარო რეესტრში.

ამხანაგობის წევრთა 2014 წლის 17 ნოემბრის №2 კრების ოქმისა და ქ. გ-----ის თანხმობის საფუძველზე აპელანტი ბ. გ-ე მიღებული იქნა ამხანაგობის წევრად რომელზეც სრულად ვრცელდება ამხანაგობის ხელშეკრულებით დადგენილი უფლება მოვალეობები.

უდავო გარემოებად იქნა მიჩნეული, რომ დ. ვ-ეს აღებული ვალდებულება კომპანიაში მისი კუთვნილი 20%-იანი წილის გირავნობით დატვირთვისა და ამ მიზნით, გირავნობის ხელშეკრულების გაფორმების თაობაზე არ შეუსრულებია დღემდე, მიუხედავად მის მიმართ არაერთი მოთხოვნისა. უფრო მეტიც დ. ვ-ემ დაარღვია ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება და მისი წილი გაასხვისა ჯერ მის ცოლზე, ხოლო ვალდებულება მისი კუთვნილი 20%-იანი წილის გირავნობით დატვირთვის და ამ მიზნით, გირავნობის ხელშეკრულების გაფორმების თაობაზე ქ, გ-ეძე/შემდგომ ბ. გ-ეზე, არ შეუსრულებია.

უდავოა, რომ ბ. გ-ე არ ითხოვს ხელშეკრულებიდან გასვლას, არამედ ითხოვს მოხდეს ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულება დ. ვ-ის მხრიდან, რაც საფუძვლიანია და დასაბუთებული.

უდავოა, რომ ეს ვალდებულება დ- ვ-ემ უნდა შეასრულოს.

აქედან გამომდინარე პალატამ მიიჩია, რომ აპელანტის მეორე მოთხოვნაც საფუძვლიანი იყო.

VI. კასატორის მოთხოვნა და კასაციის საფუძვლები

29. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება მოწინააღმდეგე მხარემ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და მოცემულ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

30. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი ემყარება სსსკ-ის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის დარღვევას, კერძოდ, კასატორების მოსაზრებით, სახეზე არ იყო სსსკ-ის 180-ე მუხლით გათვალისწინებული აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის აუცილებელი იურიდიული ინეტერესი, რადგან მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდია ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შეუსრულებლობა.

ამასთან, კასატორები აღნიშნავენ, რომ გირავნობის ხელშეკრულების დადების დავალდებულების აუცილებელი პირობაა ხელშეკრულების საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია, ვინაიდან ამგვარი ხელშეკრულება რეესტრში რეგისტრირებული არ ყოფილა შეუძლებელია ბათილი გარიგების საფუძველზე მოპასუხე დაავალდებულოს სასამართლომ გირავნობით დატვირთოს საგანი. შესაბამისად, კასატორი უთითებს სსკ-ის 255-ე და 258-ე, აგრეთვე, 59-ე მუხლების დანაწესებზე და მიიჩნევს, რომ ვინაიდან წილის გირავნობის ხელშეკრულება არ ყოფილა რეესტრში რგეისტრირებული იგი არის ბათილი გაიგება.

31. კასატორები სადავოდ ხდიან მათ შორის წილის უსასყიდლოდ გადაცემის შესახებ დადებული ხელშეკრულების ბათილობასაც და მიიჩნევენ, რომ სასამართლომ ამ ნაწილში, არასწორად იხელმძღვანელა სსკ-ის 56-ე მუხლის პირველი ნაწილით.

32. კასატორები მიუთითებენ ნ. გ-ის კეთილსინდისიერებაზეც.

სამოტივაციო ნაწილი:

VII. საკასაციო პალატის დასკვნები:

33. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 16 თებერვლის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

34. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

31. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სარჩელის საგანს შპს „დ-ში“ დ. ვ-ის კუთვნილი 20%-იანი წილის ნ. გ-ისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის თაობაზე გარიგების ბათილად ცნობა და მხარეთა შორის 2012 წლის 13 აგვისტოს შეთანხმების საფუძველზე 2008 წლის 20 მარტს გაფორმებული ხელშეკრულებით (რეესტრის №1-2706), ასევე, 2008 წლის 25 ივლისს გაფორმებული ხელშეკრულებით (რეესტრში რეგისტრაციის №1-6953) დადგენილი ვალდებულებების შესრულების უზრუნველსაყოფად, კერძოდ, ქ. ბ-ში დ. თ--ის ქ. №50-52-ში საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის დასრულებამდე, მისი ექსპლუატაციაში მიღებამდე და მოსარჩელისათვის, როგორც ამხანაგობის წევრისათვის 170 კვ.მ ბინების, ასევე ავტოსადგომის საკუთრებაში გადაცემამდე მოსარჩელის სასარგებლოდ კომპანიაში მისი კუთვნილი 20% წილის გირავნობით დატვირთვისა და ამ მიზნით, შესაბამისი ხელშეკრულების გაფორმების დავალდებულება წარმოადგენს.

35. მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი იქნა იმგვარი ფაქტობრივი გარემოებები, რომელთა სამართლებრივი შეფასების შედეგად მოსარჩელის ორივე მოთხოვნა დაკმაყოფილდა. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით კასატორები სადავოდ ხდიან სააპელაციო სასამართლოს მიერ განხორციელებულ სამართლებრივ შეფასებას და მიიჩნევენ, რომ სახეზეა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების სსსკ-ის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევა.

36. კასატორების ზემოთაღნიშნულ პრეტენზიას საკასაციო პალატა არ იზიარებს და მიიჩნევს, რომ პრეტენზია მოპასუხეებს შორის კომპანიაში დ. ვ--ის კუთვნილი 20%-იანი წილის ნ. გ--ისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის თაობაზე 2014 წლის 5 ნოემბერს დადებული გაირიგების ბათილად ცნობის იურიდიული ინტერესის არარსებობასთან მიმართებით დაუსაბუთებელია.

37. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ წარმოდგენილი სარჩელის მოთხოვნათა მიხედვით შესაძლებელია მათი შემდეგი კლასიფიკაცია: 1. მიკუთვნებითი, ანუ აღსრულებითი სარჩელი - მოთხოვნა გულისხმობს მოპასუხისათვის გარკვეული მოქმედების შესრულების დაკისრებას მოსარჩელის სასარგებლოდ. 2. აღიარებითი სარჩელი - რომელიც აღძრულია უფლებისა თუ სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობა-არარსებობის დადგენის, დოკუმენტის ნამდვილობის აღიარების ან დოკუმენტის სიყალბის დადგენის შესახებ, თუ მოსარჩელეს აქვს ამის იურიდიული ინტერესი. 3. გარდაქმნითი სარჩელი - მოთხოვნა მიმართულია სამართლებრივი ურთიერთობის შეცვლა-შეწყვეტისაკენ.

იურიდიული ინტერესი არის ის ფაქტობრივი და სამართლებრივი შედეგი, რომლის მიღწევასაც ცდილობს მხარე აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილებით. აღიარებითი სარჩელის მიმართ ნამდვილი იურიდიული ინტერესის არარსებობა არათუ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის, არამედ სარჩელის წარმოებაში მიღებაზე უარის თქმის საფუძველსაც კი წარმოადგენს.

დავის მიმართ იურიდიული ინტერესის არსებობის შემოწმება განეკუთვნება სამართლის საკითხს, შესაბამისად, ვიდრე საქმის განმხილველი სასამართლო სარჩელის საფუძვლიანობას შეამოწმებს, მნიშვნელოვანია, შეფასდეს, აქვს თუ არა მოსარჩელეს ნამდვილი იურიდიული ინტერესი დავის მიმართ და უზრუნველყოფს თუ არა მოსარჩელის მოთხოვნა ამ ინტერესის დაკმაყოფილებას.

აღიარებითი სარჩელის შემთხვევაში, იურიდიული ინტერესის არსებობა განპირობებულია არა ზოგადად მხარის ინტერესით, არამედ მატერიალურ-სამართლებრივი დანაწესით, რომლის შედეგის რეალიზაცია შესაძლებელია აღიარებითი სარჩელის აღძვრით. აღიარებითი სარჩელი უნდა ემსახურებოდეს მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმით განსაზღვრული უფლების დაცვას.

სსსკ-ის 180-ე მუხლის განმარტების შედეგად საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილებით, მოსარჩელემ უნდა განახორციელოს კონკრეტული უფლება და ამ უფლების განხორციელება დაკავშირებული უნდა იყოს უშუალოდ აღიარებითი სარჩელით მოთხოვნილი უფლების აღიარებასთან. სხვა საკითხია იურიდიული შედეგის არსებობის ან არარსებობის დადგენის სურვილი. იურიდიული ინტერესის არსებობის დადგენისათვის უპირატესად უნდა გაირკვეს, გაუმჯობესდება თუ არა მოსარჩელის სამართლებრივი მდგომარეობა მისი აღიარებითი მოთხოვნის დაკმაყოფილების შემთხვევაში.

მოცემულ საქმეზე დადგენილია, რომ დ. ვ-ემ თავისი კუთვნილი 20%-იანი წილი კომპანიაში უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადასცა თავისი ოჯახის წევრს - ნ. გ-ეს. მოსარჩელემ მიიჩნია, რომ დ. ვ-ემ ვალდებულების შესრულების თავიდან არიდების მიზნით მოჩვენებით გადააფორმა თავისი ოჯახის წევრზე ნ. გ-ეზე მისი 20%-იანი წილი, მოპასუხეებს შორის დადებული გარიგების (რომელიც დადებულია მოჩვენებით) ბათილად ცნობის შემთხვევაში სამართლებრივად შესაძლებელი იქნებოდა დ. ვ--ის დავალდებულება მისი მხრიდან ქ. ბ--ში დ. თ-ის ქ. №50-52-ში საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის დასრულებამდე, მისი ექსპლუატაციაში მიღებამდე და მოსარჩელისთვის, როგორც ამხანაგობის წევრისათვის 170 კვ.მ ბინების, ასევე ავტოსადგომის საკუთრებაში გადაცემამდე კომპანიაში მისი კუთვნილ 20% წილზე გირავნობის ხელშეკრულების გაფორმების დავალდებულება. შესაბამისად, მოსარჩელის პირველი მოთხოვნის დაკმაყოფილებისათვის სსსკ-ის 180-ე მუხლით გათვალისწინებული პირობა სახეზე იყო და ამ თვალსაზრისით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის პრეტენზიის გაზიარების საფუძველი.

38. კასატორები მოსარჩელის მეორე მოთხოვნის დაკმაყოფილების გამომრიცხველ გარემოებად ფორმის დაუცველობას მიიჩნევენ და აღნიშნავენ, რომ გირავნობის რეგისტრაციის დავალდებულება იმგვარ გარიგებათა ჯგუფს მიეკუთვნება, რომლისათვისაც აუცილებელი იყო მხარეთა შეთანხმების საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია.

კასატორების ზემოთმითითებულ პოზიციას საკასაციო პალატა არ იზიარებს და განმარტავს, რომ სსკ-ის 328-ე მუხლის შესაბამისად, თუ კანონით ხელშეკრულების ნამდვილობისათვის დადგენილია განსაზღვრული ფორმა, მაშინ ხელშეკრულება ძალაში შედის მხოლოდ ამ ფორმის შესახებ მოთხოვნის შესრულების შემდეგ.

სსკ-ის 258-ე მუხლი, რომელიც რეგისტრირებული გირავნობის წარმოშობის აუცილებელ წინაპირობად გარიგების წერილობითი ფორმით დადებას და ამ გარიგებით განსაზღვრული გირავნობის უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციას ადგენს, არეგულირებს თავად გირავნობის სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობას, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არც ჰქონია, პირიქით, მოსარჩელის მოთხოვნას სწორედ წილის გირავნობის დავალდებულება წარმოადგენს. შესაბამისად, ამ მოთხოვნის დაკმაყოფილების გამომრიცხველ გარემოებად ფორმის დაუცველობაზე კასატორების მითითებას სამართლებრივად ვარგისი საფუძველი არა გააჩნია.

პალატა დამატებით განმარტავს, რომ საჯარო რეესტრში უფლების რეგისტრაცია უძრავ ნივთზე სანივთო უფლებას ადასტურებს და იგი ვერ იქნება გარიგების ფორმის განმსაზღვრელი კომპონენტი.

39. რაც შეეხება კასატორების პრეტენზიას წილის უსასყიდლოდ გადაცემის შესახებ დადებული ხელშეკრულების ნამდვილობისა და ნ. გ--ის, როგორც შემძენის კეთილსინდისიერებასთან მიმართებაში, რაც მათი მოსაზრებით, გარიგების ბათილობის გამომრიცხველი გარემოებაა, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ კასატორების პრეტენზიას სამართლებრივად ვარგისი საფუძველი არც ამ ნაწილში გააჩნია. სახელდობრ, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სსკ-ის 56-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს (მოჩვენებითი გარიგება).

მოჩვენებითი გარიგების არსებობის შემთხვევაში არ არსებობს გამოვლენის გარეგანი დათქმა. ამ შემთხვევაში აუცილებელია, რომ ნების გამომვლენი და ნების მიმღები მოქმედებდნენ შეთანხმებით და ორივე აცნობიერებდნენ ნების ნაკლს. მოჩვენებითი გარიგების დროს კანონი ადგენს კავშირს ფიქტიურ გარიგებასა და ნების მიმღები ადრესატის თანხმობას შორის. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგი მოჰყვეს (მოჩვენებითი გარიგება). ამრიგად, განსახილველი ნორმით იგულისხმება ის შემთხვევა, როდესაც, როგორც ნების გამომვლენი, ასევე, მისი მიმღები მოქმედებენ იმ განზრახვის გარეშე, რომ ამ გარიგებას შესაბამისი იურიდიული შედეგი მოჰყვეს. ყოველივე აღნიშნული მიუთითებს იმაზე, რომ მოჩვენებით გარიგებას ახასითებს მხარეთა „ურთიერთშეთანხმება“, „გარიგება“ მოჩვენებით ნების გამოვლენის შესახებ. ამ შემთხვევაში ორივეს გაცნობიერებული აქვს, რომ მათ მიერ ასეთი ნების გამოვლენას არ მოჰყვება იურიდიული შედეგი. სასამართლო პრაქტიკამ გვიჩვენა, რომ ძირითადად მოჩვენებითი გარიგების დადება დაკავშირებულია მესამე პირებთან არსებულ ურთიერთობასთან (მაგალითად, მოჩვენებითი გარიგების დადების ერთ-ერთ მოტივს შეიძლება, წარმოადგენდეს მესამე პირის მოტყუება, პასუხისმგებლობისაგან თავის არიდება და ა.შ). ამრიგად, იმისათვის, რომ სასამართლომ სადავო გარიგება, მიიჩნიოს მოჩვენებით გარიგებად, აუცილებელია, ისეთი ფაქტობრივი გარემოებების არსებობა, რომლებიც მიუთითებენ ნების გამოვლენის ნაკლზე, ფიქტიური გარიგების შესახებ „ურთიერთშეთანხმებაზე“, საერთო მიზანზე, რაც არ შეესაბამება მათ მიერ გარეგანი ნების გამოვლენას (იხ., სუსგ საქმე №ას-171-159-2015; 29 აპრილი, 2015 წელი).

მოცემულ საქმეზე დადგენილია იმგვარი ფაქტობრივი გარემოებები, რომელიც უალტერნატივოდ იწვევს მოპასუხეებს შორის კომპანიაში დ. ვ-ის კუთვნილი 20%-იანი წილის ნ. გ-ისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის თაობაზე 2014 წლის 5 ნოემბერს დადებული გარიგების (კრების ოქმი) ბათილად ცნობას სსკ-ის 56-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული სამართლებრივი საფუძვლით.

40. ხოლო რაც შეეხება ნ. გ-ის კეთილსინდისიერებაზე კასატორების მითითებას, აღნიშნული საკითხი სასამართლო კვლევის წინაშე დგას სასყიდლიანი გარიგების სადავოობისას, გამომდინარე იქიდან, რომ სსკ-ის 312-ე მიხედვით განმტკიცებულია საჯარო რეესტრის მონაცემების უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია. ხოლო სსკ-ის 185-ე მუხლი ითვალისწინებს შემძენის ინტერესების დაცვას, რომლის დანაწესით, გამსხვისებელი ითვლება მესაკუთრედ თუ იგი ასეთად რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში, გარდა იმ შემთხვევისა როცა შემძენმა იცოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სსკ-ის 185-ე მუხლში განმტკიცებული დებულება გათვალისწინებულია სასყიდლიანი გარიგებებისათვის, ხოლო კონკრეტულ შემთხვევაში კი, ნ. გ-ემ საკუთრება სადავო ქონების 20%-იან მოიპოვა უსასყიდლო გარიგების - ჩუქების საფუძველზე, რაც ნიშნავს, რომ ამ შემთხევვაში არსებითი მნიშვნელობა შემძენის კეთილსინდისიერებას ვერ ექნება.

41. ზემოთ აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

42. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც, ვინაიდან გარიგების ბათილობისა და ქმედების დავალდებულების სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით არსებობს სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკა.

43. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

44. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 1500 ლარის 70% – 1.050 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ნ- გ-ისა და დ- ვ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ ნ-გ-ესა და დ- ვ-ს (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ნ-გ-ის მიერ 2016 წლის 25 იანვარს №.. საგადახდო დავალებით გადახდილი 1500 ლარის 70% – 1.050 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ნ. ბაქაქური