საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ას-871-821-2015 5 თებერვალი, 2016 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები:

მზია თოდუა (თავმჯდომარე),

ეკატერინე გასიტაშვილი (მომხსენებელი)

პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვა

სხდომის მდივანი - ლელა სანიკიძე

კასატორი – ა. თ-ა (მოპასუხე)

წარმომადგენელი - ლ. მ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე – გ. კ-ე (მოსარჩელე)

წარმომადგენელი - ა. ქ-ე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 3 ივნისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სააპელაციო სასამართლოს სხვა შემადგენლობისათვის საქმის განსახილველად დაბრუნება

დავის საგანი _ გამოსყიდვის უფლებით გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, საცხოვრებელი ბინის საკუთრებაში გადაცემის დავალდებულება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. 2011 წლის 15 ივლისს ბინათმშენებლობა ამხანაგობა ,,ს-სა’’ (შემდეგში ამხანაგობა) და გ. კ-ეს (შემდეგში ბინის მყიდველი ან მოსარჩელე) შორის გაფორმდა ,,უძრავი ქონების ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება’’ (შემდეგში ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება). ხელშეკრულების საგანს წარმოადგენდა - ქ. ბ-ში, ფ-ის ქ. №4-ში, ასაშენებელ მრავალსართულიან სახლში, მყიდველისათვის საცხოვრებელი სახლის საკუთრებაში გადაცემა და, ამასთან დაკავშირებით, ნასყიდობის ძირითადი ხელშეკრულების გაფორმება საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის დასრულების შემდეგ. ხელშეკრულების მე-3 მუხლით, მხარეები შეთანხმდნენ ნასყიდობის ფასზე (32 200 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში) და მისი გადახდის წესზე (თანხის გადახდა მოხდებოდა ხელშეკრულებაზე ხელმოწერის დღეს). ამასთან, ხელშეკრულებით განისაზღვრა სახლის მშენებლობის დასრულების ვადა - 31.01.2012წ. იანვრამდე (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში სსკ, 327-ე მუხლის პირველი ნაწილი, 477-ე, 629-ე მუხლები; იხ. ხელშეკრულება, ს.ფ.37-42).

2. მყიდველმა ამ განჩინების პირველ პუნქტში მითითებული ქონების ნასყიდობის ფასი სრულად გადაიხადა.

3. ამხანაგობამ დაადასტურა, რომ ქ. ბ-ში, ფ-ის ქ. №4-ში მდებარე მშენებარე მრავალბინიან სახლში, #14 ბინის ადრინდელი ნომერი იყო 9. ბინაში ამჟამადაც ცხოვრობს მყიდველი.

4. 2013 წლის 25 ოქტომბერს ამხანაგობასა და ა. თ-ას (შემდეგში მოპასუხე, კასატორი, მეორე მყიდველი ან ბინის მესაკუთრე) შორის გაფორმდა უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, გამოსყიდვის უფლებით, რომლის თანახმად, ამხანაგობამ მეორე მყიდველს მიჰყიდა წინამდებარე განჩინების მე-3 პუნქტში მითითებული უძრავი ქონება - ბინა # 14 (ფართი 81.75 კვ.მ., ს/კ №…). ხელშეკრულების თანახმად, მეორე მყიდველმა ბინა შეიძინა 27000 აშშ დოლარად (სსკ-ის 477-ე, 509-ე, 510-ე მუხლები; ს.ფ. 45-47).

5. 2013 წლის 25 ოქტომბერს გაფორმებული ხელშეკრულების თანახმად, გამოსყიდვის უფლება განისაზღვრა სამი თვით, 2014 წლის 25 იანვრის ჩათვლით, ამხანაგობას გამოსყიდვის უფლებით არ უსარგებლია (სსკ -ის 509-ე, 514-ე მუხლები).

6. უძრავი ქონება, საჯარო რეესტრის მონაცემებით, აღიცხულია მეორე მყიდველის საკუთრებად (სსკ-ის 183-ე, 310-ე, 312-ე მუხლები; ს.ფ. 43-44; იხ. განჩინების მე-3, მე-4 პუნქტები).

7. მყიდველმა 2014 წლის 27 იანვარს სარჩელი აღძრა სასამართლოში ამხანაგობისა და ბინის მესაკუთრის წინააღმდეგ, მათ შორის, გამოსყიდვის უფლებით გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობისა და საცხოვრებელი ბინის საკუთრებაში გადაცემის დავალდებულების მოთხოვნით. სარჩელზე შესაგებელი წარადგინა მხოლოდ ამხანაგობამ.

8. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 6 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით მყიდველის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

9. სასამართლომ დადგენილად ცნო წინამდებარე განჩინების 1-5 პუნქტებში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები და გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთებისას იხელმძღვანელა სსკ-ის 50-ე, 327.1-ე, 477-ე 629-ე, 56-ე, 183-ე, 185-ე, 312-ე მუხლებით.

10. სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის პოზიცია და დადგენილად მიიჩნია ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ სადავო გარიგება იყო ნამდვილი, მხარეებმა გამოხატეს ნასყიდობის ხელშეკრულების, გამოსყიდვის უფლებით, დადების ნება, ხოლო ფაქტობრივი გარემოება, იმის შესახებ, რომ მხარეთა შორის სინამდვილეში დაიდო სესხის ხელშეკრულება (სესხის ძირითადი თანხა იყო 25 000 აშშ დოლარი, 3 თვის საპროცენტო სარგებელი - 2000 აშშ დოლარი), საქმის მასალებში არსებული მტკიცებულებებით, არ დადასტურდა. სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები ვერ ადასტურებდა 2013 წლის 25 ოქტომბერს, ამხანაგობასა და მეორე მყიდველს შორის, გამოსყიდვის უფლებით, გაფორმებული უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულების მოჩვენებითობას ან/და თვალთმაქცურობას (სსკ-ის 56-ე მუხლი).

11. სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქმეში წარმოდგენილი 15.07.2011 წლის ხელშეკრულების სახელწოდების - უძრავი ქონების ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება - მიუხედავად, თავისი არსით, მხარეთა შორის იყო გარიგება ნარდობაზე (სსკ-ის 477-ე მუხლის პირველი ნაწილი და 629-ე მუხლი).

12. სასამართლომ მიუთითა მოსარჩელის პრეტენზიაზე, რომ ამხანაგობას მისთვის სადავო ფართზე (ბინაზე) საკუთრების უფლება არ გადაუცია, რის გამოც, მოითხოვა ამხანაგობასა და მეორე მყიდველს შორის 2013 წლის 25 ოქტომბერს, გამოსყიდვის უფლებით, გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების, როგორც თვალთმაქცური გარიგების, ბათილობა და ამხანაგობის დავალდებულება, მყიდველისათვის საკუთრებაში გადაეცა სადავო ბინა (სსკ-ის 56-ე, 477-ე, 509-ე, მუხლები; იხ. განჩინების მე-3 პუნქტი).

13. სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის განმარტება, რომ სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულება თვალთმაქცური გარიგება იყო და რეალურად სესხის ხელშეკრულებას წარმოადგენდა, რასაც ამხანაგობის მიერ წარმოდგენილი შესაგებელიც ადასტურებდა, რომლითაც მოპასუხე ამხანაგობა აღიარებდა სარჩელის ფაქტობრივ საფუძველს (ს.ფ. 73-81).

14. სასამართლომ აღნიშნა, რომ ნასყიდობის ფასის შეუსაბამობა უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულებასთან, ვერ გახდებოდა გარიგების ბათილობის კანონიერი საფუძველი, მით უფრო ისეთ ვითარებაში, როდესაც, ხელშეკრულების მიხედვით, ნასყიდობის ფასი განისაზღვრა 27000 აშშ დოლარად, რაც არ იყო საბაზრო ღირებულებასთან აშკარა შეუსაბამობა, ამასთან, მხარეებმა თავად განსაზღვრეს ნასყიდობის ფასი, რაც მთლიანად ხელშემკვრელ მხარეთა ნებაზე იყო დამოკიდებული.

15. სასამართლომ განმარტა, რომ კანონის მოთხოვნათა დაცვით, უძრავი ქონების თაობაზე დადებული გარიგების მიმართ, საწინააღმდეგოს დადასტურებამდე, მოქმედებს პრეზუმფცია, რომ ის კანონიერია, რაც იმას ნიშნავს, რომ კანონის მოთხოვნათა დაცვით დადებული გარიგების ბათილობის მოთხოვნის არსებობის პირობებში, ასეთი მოთხოვნის მქონე პირმა უნდა ამტკიცოს გარიგების ბათილობის საფუძვლების არსებობა. განსახილველ შემთხვევაში, გარიგების ბათილობას არა გარიგების მონაწილე მხარე, არამედ მესამე პირი ითხოვდა იმ საფუძვლით, რომ გარიგების მხარეები არ ისახავდნენ მიზნად გარიგების სამართლებრივი შედეგის დადგომას და აღნიშნული გარიგება იყო თვალთმაქცური. ასეთ ვითარებაში, სწორედ მესამე პირის მტკიცების ტვირთს წარმოადგენდა იმ ფაქტის დადასტურება, რომ ამხანაგობას არ სურდა უძრავი ქონების გაყიდვა, ხოლო მეორე მყიდველს -ამ ქონების შეძენა. სასამართლომ განმარტა, რომ გარიგების მოჩვენებითად მიჩნევის მიზნებისათვის, დადასტურებულ უნდა იქნეს გარიგების ორივე მხარის განზრახვა, რომ არ დადგეს ამ გარიგების გაფორმების შედეგად ის სამართლებრივი შედეგი, რაც სამოქალაქო კოდექსის შესაბამისად, უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებას მოჰყვება (სსკ-ის 56-ე მუხლი, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის, შემდეგში სსსკ, 102-ე მუხლი).

16. სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ ვერ შეძლო მისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება გარიგების მოჩვენებითობასთან დაკავშირებით. დადგინდა, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, მეორე მყიდველი აღირიცხა მესაკუთრედ საჯარო რეესტრში. საქმის მასალებით არ დადასტურდა, რომ მეორე მყიდველმა იცოდა უძრავი ქონების სადავოობის თაობაზე, ასევე, მისი განზრახვა, ან თუნდაც მოტივი, შეექმნა გარიგების დადების იმიტაცია. სადავო გარიგების ბათილად ცნობის საფუძვლების არარსებობა, გამორიცხავდა სარჩელის დაკმაყოფილებას იმ ნაწილში, რომლითაც მოთხოვნილ იქნა საკუთრების უფლების მყიდველისათვის გადაცემის დავალდებულება. აღნიშნული მსჯელობის შედეგად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მყიდველის სარჩელის დაკმაყოფილების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობდა.

17. მყიდველმა სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება, მოითხოვა მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება. კასატორი (მისი წარმომადგენელი) არ გამოცხადებულა სააპელაციო სასამართლოში, საქმის განხილვისას, სხდომაში მოპასუხის მხარეზე მონაწილეობდა მხოლოდ ამხანაგობა.

18. სააპელაციო საჩივარში მყიდველმა მიუთითა:

18.1. წინამდებარე განჩინების მე-10 პუნქტში მითითებულ გარემოებაზე.

18.2. სსსკ-ის 131-ე მუხლის თანახმად, ,,ერთი მხარის მიერ ისეთი გარემოების არსებობის ან არარსებობის დადასტურება (აღიარება), რომელზედაც მეორე მხარე ამყარებს თავის მოთხოვნებსა თუ შესაგებელს, სასამართლომ შეიძლება საკმარის მტკიცებულებად ჩათვალოს და საფუძვლად დაუდოს სასამართლო გადაწყვეტილებას." სსსკ-ის 133-ე მუხლის თანახმად ,,მხარეს შეუძლია სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების გამოტანამდე გააქარწყლოს (უარყოს) თავისი აღიარება, თუ დაამტკიცებს, რომ ეს აღიარება იყო შეცდომის შედეგი და განპირობებული იყო ისეთი გარემოებით, რომელიც ცნობილი გახდა მისთვის აღიარების შემდეგ, ანდა მასზე ფსიქიკური თუ ფიზიკური ზემოქმედებით, რომელიც გამორიცხავდა მის თავისუფალ ნებას." სასამართლოს არცერთ სხდომაზე ამხანაგობას არც კი გამოუთქვამს პრეტენზია თავისი აღიარების უზუსტობის შესახებ, შესაბამისად, ის მთელი სასამართლო დავის განმავლობაში ადასტურებდა იმ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ მასა და მეორე მყიდველს შორის რეალურად დაიდო სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება და არა უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, გამოსყიდვის უფლებით.

18.3. აღნიშნულ დავაზე მოპასუხემ - მეორე მყიდველმა არასაპატიო მიზეზით არ წარადგინა შესაგებელი, თუმცა, ვინაიდან საქმეში ორი მოპასუხე იყო, სასამართლომ არ გამოიტანა დაუსწრებელი გადაწყვეტილება. ასეთ შემთხვევაში, საპროცესო კანონმდებლობიდან გამომდინარე, მეორე მყიდველს აღარ ჰქონდა უფლება, ფაქტობრივ გარემოებებზე მიეთითებინა. მეორე მყიდველის მიერ შესაგებლის წარუდგენლობით არაპირდაპირ დადასტურდა ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ 2013 წლის 25 ოქტომბრის ,,უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება გამოსყიდვის უფლებით" არარეალური და თვალთმაქცური გარიგება იყო. უფრო მეტიც, მეორე მყიდველის წარმომადგენელი, სასამართლოს მთავარ სხდომაზე, სასარჩელო მოთხოვნის უარყოფის ერთადერთ საფუძვლად იმ გარემოებაზე უთითებდა, რომ მეორე მყიდველმა შეიძინა ბინა #14, მყიდველს კი ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება დადებული ჰქონდა #9 ბინაზე.

18.4. მყიდველის განმარტებით, საცხოვრებელი ბინის გასაღები მას აქვს და ბინის სანახავად, ან/და სარგებლობის მიზნით არავის მისულა. საცხოვრებელი ბინა 2013 წლის შემოდგომიდან დღემდე მან გაარემონტა და პრეტენზია ბინის რემონტთან დაკავშირებით არავის გამოუთქვამს. მყიდველმა საცხოვრებელი ბინა ჯერ კიდევ მაშინ შეიძინა, როცა მხოლოდ საძირკველი იყო ჩასხმული, ხოლო მეორე მყიდველმა უკვე აშენებული და გარემონტებული ბინა 27000 აშშ დოლარად შეისყიდა, რითაც დასტურდება გადახდილი ნასყიდობის თანხის არარეალურობა. საქმის განხილვის დროისათვის, ბინის ღირებულება დაახლოებით 60000-70000 აშშ დოლარია.

18.5. მყიდველის მოსაზრებით, დაუდგენელი და უცნობია, თუ რა მტკიცებულებებზე დაყრდნობით დაადგინა სასამართლომ 2013 წლის 25 ოქტომბრის ხელშეკრულების ნამდვილობა. მოსამართლე გადაწყვეტილების სამართლებრივ დასაბუთებაში მხოლოდ აღნიშნავს, რომ სადავო ხელშეკრულების თვალთმაქცურობის დადასტურებას ორივე მხარის აღიარება უნდა, თუმცა, არ უთითებს იმაზე, რომ მეორე მყიდველს შესაგებელი არ წარუდგენია, შესაბამისად, სადავოდ არ და ვერ გახადა აღნიშნული ფაქტი.

18.6. სააპელაციო საჩივრის პრეტენზია იმასაც ეხება, რომ სასამართლომ არასწორად მიიჩნია ის გარემოება, რომ წინამდებარე განჩინების პირველ პუნქტში მითითებული ხელშეკრულება არის არა უძრავი ქონების ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება, არამედ ნარდობის ხელშეკრულება. მყიდველის მტკიცებით, მის სარჩელში მითითებული ფაქტი, რომ მასსა და ამხანაგობას შორის დაიდო უძრავი ქონების წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულება, მოპასუხე ამხანაგობამ დაადასტურა. მყიდველის მოსაზრებით, სასამართლოს პროცედურულად არ ჰქონდა უფლება, მხარეებს შორის დადებული ხელშეკრულება ნარდობის ხელშეკრულებად მიეჩნია, თუმცა აქვე აღნიშნავს, რომ მყიდველისათვის არსებითი მნიშვნელობა არ ჰქონდა აღნიშნულ შეფასებას, რადგან ნარდობის ხელშეკრულებითაც იგივე ვალდებულება წარმოეშობოდა ამხანაგობას მყიდველის წინაშე, რაც ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულებიდან.

19. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 3 ივნისის გადაწყვეტილებით მყიდველის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 6 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და, ახალი გადაწყვეტილებით, მყიდველის სარჩელი დაკმაყოფილდა. ამხანაგობასა და მეორე მყიდველს შორის 2013 წლის 25 ოქტომბერს დადებული ,,უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება გამოსყიდვის უფლებით”, როგორც თვალთმაქცური გარიგება, ბათილად იქნა ცნობილი.

20. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა ქვემდგომი სასამართლოს მსჯელობა, რომ ამხანაგობასა და მყიდველს შორის ურთიერთობა გამომდინარეობდა ნარდობის ხელშეკრულების ნორმებიდან და არა უძრავი ქონების ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულებიდან.

21. სასამართლომ განმარტა, რომ ნარდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მომსახურება, ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულებით არ დგინდებოდა, პირიქით, მოპასუხე ამხანაგობის ვალდებულება იყო, თანხის გადახდის სანაცვლოდ, გარკვეული პერიოდის შემდეგ, ამხანაგობას მყიდველისათვის საკუთრებაში გადაეცა უძრავი ქონება. დავა სწორედ იმიტომ წარმოიშვა, რომ ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება არ შეასრულა ამხანაგობამ, ხოლო მყიდველმა, ამ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, ვალდებულება პირნათლად შეასრულა: გარიგების ხელმოწერისთანავე სრულად გადაიხადა ნასყიდობის ფასი.

22. სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო 25.10.13 წლის გარიგება, გაფორმებული ამხანაგობასა და მეორე მყიდველს შორის, თვალთმაქცურ გარიგებას წარმოადგენდა, ვინაიდან მისი მიზანი იყო სხვა გარიგების დაფარვა. მხარეებმა სადავო გარიგების დადებისას დაფარეს სესხის შესახებ შეთანხმება. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საქალაქო სასამართლოს სადავო ხელშეკრულება უნდა დაეკვალიფიცირებინა, როგორც თვალთმაქცური გარიგება და იგი ბათილად უნდა ეცნო.

23. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ უდავოდ დადგინდა, რომ ამხანაგობასა და მეორე მყიდველს შორის, 2013 წლის 25 ოქტომბრის ხელშეკრულებით, მხარეთა შორის არსებული სხვა შეთანხმება დაიფარა, ანუ უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, გამოსყიდვის უფლებით, ამხანაგობასა და მეორე მყიდველს შორის დაიდო თვალთმაქცურად, სხვა გარიგების (სესხის ხელშეკრულება) დაფარვის მიზნით, რის გამოც იგი ბათილ გარიგებას წარმოადგენდა.

24. სასამართლომ აღნიშნა, რომ გარიგების თვალთმაქცურობას ერთ-ერთი მოპასუხე, ამხანაგობა ადასტურებდა. იგი აღიარებდა, რომ ნასესხები თანხა მეორე მყიდველს ვერ გადაუხადა, რის გამოც ამ უკანასკნელთან 2013 წლის 25 ოქტომბერს სადავო გარიგება გააფორმა, რომლის საფუძველზეც მეორე მყიდველს მიჰყიდა მოსარჩელისათვის ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულებით გადასაცემი ბინა. ამხანაგობას სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულებით დადგენილ სამთვიან ვადაში არ გამოუსყიდია გასხვისებული ქონება. უფრო მეტიც, ამხანაგობა შესაგებელში აღიარებდა, რომ არ ჰქონდა მნიშვნელობა, სასამართლო რას დაადგენდა, ვინაიდან მყიდველის წინაშე ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება მაინც შესასრულებელი ჰქონდა. მოცემულ ფაქტობრივ გარემოებაზე ვერ იდავებდა ბინის მესაკუთრე, რადგან მან, თავის დროზე, არ წარადგინა სასამართლოში შესაგებელი და არ გააქარწყლა მოსარჩელის მიერ მითითებული ეს გარემოება, შესაბამისად, ამაზე მოგვიანებით მითითება, სსსკ-ის 2321-ე მუხლის თანახმად, დაუშვებელი იყო. ასეთ შემთხვევაში კი, ამხანაგობის აღიარება სადავო გარიგების თვალთქმაცურობის დადასტურებაზე, მყიდველის სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის საკმარის საფუძველს წარმოადგენდა.

25. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ვინაიდან სადავო ხელშეკრულება თვალთმაქცურ გარიგებას წარმოადგენდა და ამის საფუძველზე, მეორე მყიდველს სხვისი ბინა გადაეცა საკუთრებაში, ამხანაგობას უნდა შეესრულებინა 2011 წლის 15 ივლისს გაფორმებული ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულება და მყიდველისათვის საკუთრებაში გადეცა ამ განჩინების პირველ პუნქტში მითითებული უძრავი ქონება.

26. სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთებისას იხელმძღვანელა სსკ-ის 50-ე, 54-ე, 56-ე, 319-ე, 317-ე, 327-ე მუხლებით, სსსკ-ის მე-4, 102-ე, 105-ე 131-ე, 133-ე, 2321, მუხლებით.

27. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მეორე მყიდველმა, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად სააპელაციო სასამართლოს სხვა შემადგენლობისათვის დაბრუნება.

28. საკასაციო საჩივარი დამყარებულია შემდეგ საფუძვლებზე:

28.1. დავის განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიიჩნია დადგენილად ის გარემოება, რომ კასატორს სასამართლო უწყება სსსკ-ის 70-78-ე მუხლების მოთხოვნათა დაცვით ჩაჰბარდა. სასამართლოს დასკვნა, რომ 2015 წლის 3 ივნისის უწყება მისი ოჯახის წევრს, მ. გ-ეს ჩაბარდა, არასწორი და მცდარია. მ. გ-ე არ არის მისი ოჯახის წევრი, იგი მისი ნაცნობია, რომელსაც მეუღლესთან ერთად, იჯარით აქვს აღებული ქ. ბ-ში, ..-ს ქ.№68-ში მდებარე, მისი საადვოკატო ბიუროს გვერდით არსებული, ოთახი. იმის გამო, რომ სასამართლო უწყების ჩაბარების მომენტში კასატორი ადგილზე არ იმყოფებოდა, ფოსტის თანამშრომელმა მისთვის გადასაცემი გზავნილი მ. გ-ეს დაუტოვა. იმ პერიოდში, კასატორი 2015 წლის 14 მარტიდან 2015 წლის 13 ივლისამდე რუსეთის ფედერაციაში იმყოფებოდა, ამიტომ შეუძლებელი იყო, მ. გ-ისაგან ჩაებარებინა სასამართლო უწყება, ამასთან, ნიშანდობლივია, რომ სასამართლოს უწყება მის მარწმუნებელს არ გაგზავნია და მისთვის უცნობი იყო სასამართლო სხდომის თარიღი, შესაბამისად, სასამართლომ საქმე განიხილა ერთ-ერთი მხარის დაუსწრებლად, რითაც მხარეთა თანასწორობისა და შეჯიბრებითობის საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილი პრინციპი არსებითად დაირღვა, რაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტურ საფუძველს წარმოადგენს.

28.2. მყიდველსა და ამხანაგობას შორის დადებული უძრავი ქონების ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება არ იყო რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, ანუ იგი ფორმის დაუცველად დადებულ გარიგებას წარმოადგენს. კასატორის განმარტებით, სსკ-ის 68-ე მუხლის შესაბამისად, გარიგების ნამდვილობისათვის საჭიროა კანონით დადგენილი ფორმის დაცვა, ხოლო 59-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ბათილია კანონით ან ხელშეკრულებით გათვალისწინებული აუცილებელი ფორმის დაუცველად დადებული გარიგება. სსკ-ის 183-ე მუხლის მიხედვით, უძრავი ნივთის შესაძენად აუცილებელია გარიგების წერილობითი ფორმით დადება და შემძენზე ამ გარიგებებით განსაზღვრული უფლების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში. ამასთან, სსკ-ის 327-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ხელშეკრულებისათვის გათვალისწინებული ფორმა ვრცელდება წინარე ხელშეკრულებაზეც, რომელიც წარმოადგენს ჩვეულებრივ ხელშეკრულებას.

28.3. კასატორის მოსაზრებით, მოხმობილი ნორმებიდან გამომდინარე, მყიდველი ვალდებული იყო, ამხანაგობასთან დადებული უძრავი ქონების ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება, მისი დადებისთანავე, დაერეგისტრირებინა, ხოლო თვითონ ქონების მომავალ მესაკუთრედ დარეგისტრირებულიყო. ასეთ შემთხვევაში, კასატორი ამ ქონების მესაკუთრე ვეღარ გახდებოდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ვინაიდან ამ განჩინების პირველ პუნქტში მითითებული უძრავი ქონების ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება საჯარო რეესტრში არ დარეგისტრირდა, ამიტომაც იგი ბათილ გარიგებას წარმოადგენს, რასაც არ შეიძლება რაიმე იურიდიული ძალა გააჩნდეს, შესაბამისად, შეუძლებელია მყიდველს იურიდიული ინტერესი ჰქონოდა კასატორსა და ამხანაგობას შორის დადებულ ნასყიდობის ხელშეკრულებასთან დაკავშირებით. კასატორის მტკიცებით, ამ არსებითი მნიშვნელობის მქონე საკითხზე სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია და მიღებული გადაწყვეტილების საფუძვლად ბათილ გარიგებაზე მიუთითა. 28.4. სააპელაციო სასამართლომ ყოველგვარი მტკიცებულების გარეშე გაიზიარა ამხანაგობის ე.წ ,,აღიარება’’, რომ მან ბინის მესაკუთრესთან რეალურად სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება დადო და არა უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, გამოსყიდვის უფლებით. არც მყიდველსა და არც ამხანაგობას არ წარმოუდგენიათ ამის დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება, პირიქით, სააპელაციო შესაგებელში ამხანაგობა მიუთითებდა, რომ თავდაპირველად, კასატორს სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების დადება შესთავაზა, რაზეც იგი არ დათანხმდა, ამის შემდეგ მხარეები შეთანხმდნენ, რომ გაეფორმებინათ უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, გამოსყიდვის უფლებით. კასატორის მოსაზრებით, ამ განმარტებიდან დასტურდება მხარეთა ნება, გამოსყიდვის უფლებით, ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებასთან დაკავშირებით, რაც გამორიცხავს ნების ნაკლის არსებობასა და მხარეთა მიერ ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებისადმი თვალთმაქცურ დამოკიდებულებას.

28.5. კასატორის მტკიცებით, მასა და ამხანაგობას შორის 2013 წლის 25 ოქტომბერს დადებული ხელშეკრულებით დგინდება, რომ ამხანაგობამ გაჰყიდა, ხოლო კასატორმა შეიძინა ბინა, ხელშეკრულების ფასი განისაზღვრა 27 000 აშშ დოლარით. ამავე ხელშეკრულების 3.1 პუნქტით, გამოსყიდვის ვადად განისაზღვრა სამი თვე. ხელშეკრულება კანონით დადგენილი წესით დარეგისტრირდა საჯარო რეესტრში. სამთვიანი ვადის გასვლის შემდეგ, მეორე მყიდველმა გამოხატა კეთილი ნება და კვლავ სამი თვით გაუგრძელა ამხანაგობას გამოსყიდვის ვადა, თუმცა, ამ უკანასკნელს, უძრავი ქონების გამოსასყიდად, რაიმე ნაბიჯი არ გადაუდგამს, რის გამოც, კასატორმა 2014 წლის 12 თებერვალს საჯარო რეესტრს მიმართა საკუთრების უფლებასთან დაკავშირებული ვალდებულების შეწყვეტის მოთხოვნით. ამ მტკიცებულებათა საწინააღმდეგოდ, სააპელაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მხარეებს შორის რეალურად სარგებლიანი სესხის ხელშეკრულება დაიდო, თუმცა, საქმეში არ არსებობს რაიმე მტკიცებულება, რომელიც ამხანაგობისგან სესხისათვის სარგებლის თანხის მიღების ფაქტს დაადასტურებდა.

28.6. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არ შეაფასა ის უტყუარი მტკიცებულებები, რომ 2013 წლის 25 ოქტომბერს, კასატორის მიერ უძრავი ქონების შეძენის დროისათვის, ქონების მესაკუთრედ საჯარო რეესტრში მხოლოდ ამხანაგობა იყო რეგისტრირებული და ამ ქონებაზე რაიმე სამართლებრივი შეზღუდვა არ არსებობდა.

28.7. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ მტკიცებულების გარეშე, უსაფუძვლოდ და უკანონოდ ჩამოართვა მას და მყიდველს გადასცა კონსტიტუციით გარანტირებული და დაცული საკუთრება, ისე, რომ არ დაუდგენია, თუ ვინ იყო ამ ქონების მესაკუთრე. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით, სასამართლომ, დავის გადაწყვეტისას, უპირატესობა მიანიჭა ამხანაგობასა და მყიდველს შორის ფორმის დაუცველად დადებულ, ბათილ გარიგებას, ამასთან, იგნორირება გაუკეთა, კანონით დადგენილი წესით, მასა და ამხანაგობას შორის დადებულ გარიგებას. კასატორი უძრავი ქონების კეთილსინდისიერი შემძენია და მისთვის ამ ქონების ჩამორთმევა უკანონოა (სსკ-ის 185-ე, 312-ე მუხლები).

28.8. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების 5.1. პუნქტის დასკვნა ბუნდოვანი და ურთიერთსაწინააღმდეგოა, ვინაიდან გაუგებარია, რა დაადგინა საბოლოოდ სასამართლომ, რა მიზნით დაიდო მეორე მყიდველსა და ამხანაგობას შორის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება გამოსყიდვის უფლებით. 28.9. კასატორის განმარტებით, ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულებით, მყიდველს საკუთრებაში უნდა გადასცემოდა ბინა #9 და არა ბინა #14. მართალია, ამხანაგობა განმარტავს, რომ ბინა #14-ს ადრინდელი ნომერი იყო 9, თუმცა, საქმეში არ არის წარმოდგენილი რაიმე მტკიცებულება, რომელიც ბინის ნუმერაციის შეცვლის ფაქტს დაადასტურებდა. სააპელაციო სასამართლოს არც ის გაურკვევია, თუ როდის, რა მიზეზით და ვინ შეცვალა ბინების ნუმერაცია, თუკი ასეთი ფაქტი მართლაც იყო.

29. კასატორი ითხოვს ზემოხსენებული პრეტენზიების საფუძველზე, საქმის ხელახლა დაბრუნებას სააპელაციო სასამართლოში, სხვა შემადგენლობისათვის.

30. საკასაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ, 2015 წლის 15 ოქტომბრის განჩინებით, წარმოებაში მიიღო საკასაციო საჩივარი სსსკ-ის 391-ე მხულის საფუძველზე, დასაშვებობის შესამოწმებლად, ხოლო იმავე წლის 26 ნოემბრის განჩინებით, დასაჩვებად ცნო დასახელებული ნორმის მე-5 ნაწილის „ა“ და „გ“ ქვეპუქტების საფუძველზე და, საქმის არსებითად განხილვისათვის, ზეპირ მოსმენაზე მოიწვია მხარეები.

31. საკასაციო პალატის 2016 წლის 5 თებერვლის სხდომაზე გამოცხადებულმა მხარეებმა საკუთარი არგუმენტები წარმოადგინეს.

32. კასატორმა მხარი დაუჭირა წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს და დამატებით განმარტა, რომ ამხანაგობას სჭირდებოდა თანხა, ამიტომაც დაიდო ნასყიდობა გამოსყიდვის უფლებით, თუმცა, შემდეგ ამხანაგობას არ გამოუსყიდია ეს ქონება.

33. მოწინააღმდეგემ მხარი დაუჭირა სააპელაციო შესაგებელს, მოითხოვა საკასაციო საჩივრის უარყოფა და აღნიშნა, რომ მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობა გამომდინარეობდა ნასყიდობიდან, ამხანაგობასა და მყიდველს შორის დაიდო ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება, აქ იყო ნარდობისათვის დამახასიათებელი ელემენტებიც, თუმცა, ამას არსებითი მნიშვნელობა არ აქვს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მისაღებად, რადგან დადგენილია ფაქტები, რომ მყიდველმა სრულად გადაიხადა გარიგებით გათვალისწინებული საფასური, მან გაარემონტა და დღემდე ოჯახით ცხოვრობს სადავო ბინაში. ამხანაგობასა და კასატორს შორის დადებული გარიგება იყო თვალთმაქცური, რეალურად დაიფარა სესხის ხელშკრულება, ამ ურთიერთობას საქმისწარმოების ყველა ეტაპზე აღიარებდა ამხანაგობა, ხოლო კასატორს არ წარუდგენია შესაგებელი, რითაც მან დაჰკარგა სამართლებრივი შედავების უფლება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის იურიდიული დასაბუთებულობის შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგი გარემოებების გამო:

34. სსსკ-ის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლო გადაწყვეტილებებში და სხდომის ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396 - ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები; ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება);

35. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ დამატებით კვლევას საჭიროებს მხარეთა - ამხანაგობასა და მყიდველს შორის არსებული სამართლებრივი ურთიერთობა, კერძოდ, წინამდებარე განჩინების პირველ პუნქტში მითითებული ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება, რომელიც თავისი შინაარსიდან, და არა სათაურიდან, გამომდინარე, მხარეთა შორის ნარდობის ურთიერთობის მოწესრიგებას უფრო ასახავს, ვიდრე ნასყიდობის ხელშეკრულებას. საკასაციო სასამართლოს ამგვარი დასკვნის საფუძველს აძლევს მხარეთა შორის 2011 წლის 15 ივლისს ხელმოწერილი ხელშეკრულების პირველი მუხლის შინაარსი, რომლის მიხედვით, ხელშეკრულების საგანს წარმოადგენს „...ასაშენებლ მრავალსართულიან სახლში „მყიდველისათვის“ საცხოვრებელი ბინის საკუთრებაში გადაცემა და, ამასათან დაკავშირებით, ნასყიდობის ძირითადი ხელშკრულების გაფორმება საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის დასრულების შემდეგ“ (იხ. ხელშეკრულება - ს.ფ.4). საკასაციო სასამართლო, სსკ-ის 629-ე მუხლზე მითითებით, განმარტავს, რომ 15.07.2011წ. გარიგებით მხარეები შეთანხმდნენ გარკვეული სამუშაოს შესრულებაზე და არა, გამყიდველის მიერ, ქონებაზე მყიდველისათვის საკუთრების უფლების, მასთან დაკავშირებული საბუთების გადაცემაზე, რაც გამყიდველის მოვალეობაა, როგორც ეს სსკ-ის 477-ე მუხლითა დადგენილი. ნასყიდობის სამართლებრივი ურთიერთობა შეიძლება ეხებოდეს მყიდველისათვის უკვე არსებული ქონების გადაცემას, განსახილველ შემთხვევაში, ეს უნდა ყოფილიყო აშენებულ და არა ასაშენებელ სახლში, საცხოვრებელი ბინა. მოხმობილი ნორმების ანალიზიდან გამომდინარე, იმის გათვალისწინებით, რომ ამხანაგობასა და მყიდველს შორის ნარდობის სამართლებრივი ურთიერთობა გაფორმდა, არ იყო სავალდებულო, აღნიშნული გარიგება წერილობით გაფორმებულიყო, შესაბამისად, ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება, რომელიც, თავისი არსით ნარდობის გარიგება იყო, არ მოითხოვდა სსკ-ის 183-ე მუხლით დადგენილი წერილობითი ფორმის დაცვასა და შემძენზე განსაზღვრული საკუთრების უფლების, თუნდაც სამომავლო უფლების რეგისტრაციას. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება უნდა მისცეს 15.07.2011 წლის გარიგებას და დამატებით გამოიკვლიოს აღნიშნული საკითხი (იხ. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთება - ს.ფ. 306).

36. ამ განჩინების 35-ე პუნქტში განვითარებული მსჯელობის მიზანია, მართებულად შეფასდეს სადავო საქმეზე მხარეთა შორის არსებული შეთანხმებების არსი და მიზანი, სწორედ ამ კონტექსტში, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ დამატებით უნდა გამოიკვლიოს და შეაფასოს ამხანაგობასა და მეორე მყიდველს (კასატორს) შორის 2013 წლის 25 ოქტომბერს ხელმოწერილი ხელშეკრულება, კერძოდ, გაანალიზებას საჭიროებს დასახელებული გარიგების 3.1. პუნქტი, რომლის მიხედვით გამყიდველი (ამხანაგობა) ვალდებულია დაუბრუნოს მყიდველს 27 000 აშშ დოლარი სამ თვეში, 2014 წლის 25 იანვრის ჩათვლით. სსკ-ის 509-ე მუხლზე მითითებით, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ „თუ გამყიდველს ნასყიდობის ხელშეკრულებით აქვს გამოსყიდვის უფლება, ამ უფლების განხორციელება დამოკიდებულია გამყიდველის ნებაზე. დასახელებული ნორმიდან გამომდინარეობს გამყიდველის უფლებამოსილება, საკუთარი შეხედულებით განკარგოს გამოსყიდვის უფლების გამოყენების საკითხი. გამოსყიდვის უფლების რეალიზაცია ცალმხრივი ნების გამოვლენას წარმოადგენს და მისი ნამდვილობა უკავშირდება როგორც ნების სწორ ფორმირებას, ისე გამოხატვის პროცესის სათანადოდ დასრულებას. ამასთანავე, გამოსყიდვის უფლების ბუნებიდან გამომდინარე, იგი წარმოადგენს რა მიღებასავალდებულო ნებას, ასეთი ნების ნამდვილობის კიდევ ერთ უმთავრეს ელემენტს წარმოადგენს ნების ადრესატთან მისვლა, რამდენადაც, გამოსყიდვის უფლება, სამოქალაქო კოდექსის 514-ე მუხლით შეიძლება მხოლოდ დროის გარკვეული პერიოდით იყოს შეზღუდული, ხოლო ამავე კოდექსის 51-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ნების გამოვლენა, რომელიც მოითხოვს მეორე მხარის მიერ მის მიღებას, ნამდვილად ჩაითვლება იმ მომენტიდან, როცა იგი მეორე მხარეს მიუვა” (სუსგ # ას 167-155-2015, 14.05.2015წ.) საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ გამყიდველისათვის ნასყიდობის ხელშკრულებით მინიჭებული გამოსყიდვა არის უფლება და არა ვალდებულება, შესაბამისად, კასატორსა და ამხანაგობას შორის 25.10.2013წ. გაფორმებული ხელშეკრულების 3.1. პუნქტიდან გამომდინარე (იხ. ხელშეკრულება - ს.ფ. 45), ამხანაგობამ, როგორც გამყიდველმა იკისრა ვალდებულება, სამ თვეში დაებრუნებინა მყიდველისათვის საცხოვრებელი ბინის საფასური, აღნიშნული შეთანხმება, თავისი შინაარსით, ეწინააღმდეგება, ნასყიდობისას, გამოსყიდვის შესაძლებლობის სამართლებრივ ბუნებას, რადგან გამოსყიდვის ნების გამოხატვა გამყიდველზეა დამოკიდებული და ასეთი ნების იძულებად გადაქცევა, ეწინააღმდეგება სსკ-ის 509-ე მუხლის მიზანს, უფლების განხორციელების შესაძლებლობა კი კონკრეტული ვადითაა ლიმიტირებული (სსკ-ის 514-ე მუხლი). მითითებული მსჯელობიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ დამატებით უნდა გამოიკვლიოს და შეაფასოს, კასატორსა და ამხანაგობას შორის 25.10. 2013 წ. გაფორმებული ხელშეკრულების შინაარსი.

37. საკასაციო სასამართლო უთითებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების 4.28-4.31 პუნქტებზე, რომლებშიც სააპელაციო სასამართლო მსჯელობას ავითარებს, რომ მხარეთა შორის თვალთმაქური გარიგება დაიდო (სსკ-ის 56-ე მუხლი), რეალურად, სესხის ხელშეკრულების დასაფარად, დაიდო ნასყიდობა, გამოსყიდვის უფლებით. აღნიშნული საკითხი დამატებით კვლევასა და შეფასებას მოითხოვს, რადგან თუკი მხარეებმა გარიგებით სასესხო ურთიერთობა დაფარეს, მაშინ სავალდებულოა მისი უზრუნველყოფის - იპოთეკის საკითხის გამოკვლევაც, რაც განსახილველ შემთხვევაში არ მომხდარა (სსკ-ის 623-ე, 286-ე, 289-ე). „თვალთმაქცური გარიგების დროს, მართალია, ნების გამოვლენა მიმართულია სამართლებრივი შედეგების დადგომისაკენ, თუმცა არა იმ ხელშეკრულების შესაბამისად, რომელზეც მხარეები თანხმდებიან. ამგვარი გარიგების მიზანს წარმოადგენს იმ გარიგების დაფარვა, რომლის მიღწევის სურვილი მხარეებს რეალურად გააჩნიათ. ამ შემთხვევაში არსებობს ორი გარიგება, ერთი თვალთმაქცური და მეორე – რომელიც მხარეებმა უშუალოდ გაითვალისწინეს. ამდენად, თვალთმაქცური გარიგება ერთგვარად ფარავს ნამდვილ გარიგებას, შესაბამისად, მას არ გააჩნია სამართლებრივი საფუძველი და იგი ბათილია. თუმცა, ამ საფუძვლით გარიგების ბათილობას გარკვეული სპეციფიკურობა ახასიათებს. კანონმდებლის ასეთი დამოკიდებულება განპირობებულია მხარეთა რეალური ნების გათვალისწინებით. ხშირ შემთხვევაში, მხარეები ვერ ერკვევიან, რა შინაარსის ხელშეკრულების გაფორმება სურთ ან კიდევ ვერ ასხვავებენ ერთმანეთისაგან გარიგების სხვადასხვა ტიპებს. სამოქალაქო კოდექსი შესაძლებლობას ანიჭებს ხელშეკრულების სუბიექტებს, გამოასწორონ დაშვებული შეცდომები თვალთმაქცური გარიგების ბათილად ცნობით და მხარეთა შეთანხმების მიმართ გამოიყენონ ის მოთხოვნები, რაც დამახასიათებელია იმ გარიგებისათვის, რომლის მიღწევაც მხარეებს სურდათ“ (სუსგ ას # 487-461-2015, 17.06.2015წ.). საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს სსკ-ის 56-ე მუხლის მეორე ნაწილის დანაწესზე, რომლის თანახმად, თუ მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებით მხარეებს სურთ სხვა გარიგების დაფარვა, მაშინ გამოიყენება დაფარული გარიგების მიმართ მოქმედი წესები.

38. საკასაციო სასამართლო, ასევე, უთითებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-5 პუნქტზე, რომლითაც ამხანაგობას დაევალა, საკუთრებაში გადასცეს მყიდველს სადავო ბინა (იხ. ს.ფ. 315), რომელიც არსებული ფორმულირებით, გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემთხვევაში, ვერ იქნება აღსრულებადი, რადგან გადაწყვეტილების აღსრულების საკითხი არ შეიძლება იყოს დამოკიდებული რომელიმე მხარეზე. სააპელაციო სასამართლომ სარეზოლუციო ნაწილში მკაფიოდ, არაორაზროვნად უნდა ჩამოაყალიბოს სასამართლო განხილვის შედეგი, მიღებული გადაწყვეტილების სახით იმგვარად, რაც იქნება ობიექტურად აღსრულებადი და არა სადავო სამართალურთიერთობის რომელიმე მხარის ნებაზე დამოკიდებული.

39. საკასაციო სასამართლო უსაფუძვლოდ მიიჩნევს კასატორის პრეტენზიას, რომელიც ამ განჩინების 27.1 ქვეპუნქტშია მითითებული და ეხება სააპელაციო სასამართლოში, 3 ივნისის სხდომაზე, მისი წარმომადგენლის გამოუცხადებლობას, რაც, კასატორის მტკიცებით, განპირობებული იყო იმით, რომ სასამართლომ არასწორად მიიჩნია 29.05.2015. უწყება ადრესატისათვის ჩაბარებულად. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპზე, კასატორის წარმომადგენელმა განმარტა, რომ ის გაემგზავრა რუსეთში, სადაც დააკავეს, ამის გამო, 14 მარტიდან 13 ივლისამდე არ იმყოფებოდა საქართველოში და ვერ შეძლო სააპელაციო სასამართლოს 3 ივნისის სხდომაზე გამოცხადება. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქმეში განთავსებული მასალებით დასტურდება, რომ სააპელაციო სასამართლოს 06.01.2015წ. გზავნილი იმავე წლის 12 იანვარს ჩაჰბარდა კასატორის წარმომადგენელს - ლ. მ-ეს (ს.ფ.216, 218), ხოლო ამ უკანასკნელმა 2015 წლის 16 იანვარს შეიტანა სააპელაციო შესაგებელი, სადაც იგივე მისამართია მითითებული, რომელზედაც მიიღო სასამართლოდან გზავნილი სააპელაციო საჩივრით (ს.ფ. 230-239). ამის შემდეგ, კასატორის წარმომადგენელმა, 2015 წლის 2 თებერვალს, იგივე მისამართზე (2-ს 68, ბინა 1; ს.ფ. 247) ჩაიბარა უწყება, ხოლო 2015 წლის 29 მაისის გზავნილზე, რომლის ჩაბარებაზეც დავობს კასატორი (ს.ფ. 272), მიმღებად მითითებულია მ. გ-ე (ორგანიზაციის თანამშრომელი), განარტებაში: საადვოკატო ბიუროს ადვოკატი. კასატორის წარმომადგენლის არგუმენტის გაზიარების შემთხვევაშიც, რომ მ. გ-ე არ არის მისი ოჯახის წევრი, მისი პოზიცია დაუსაბუთებელია, რადგან წარმომადგენლის მიერ საკუთარი სამუშაო ადგილის მისამართის (2-ს 68, ბინა 1, იხ. ს.ფ. 216, ) მითითებისას, არ ყოფილა რაიმე მინიშნება ან მოთხოვნა, რომ წარმომადგენელს პირადად უნდა ჩაბარებოდა სასამართლო გზავნილი. აღნიშნულ გარემოებასთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლოში ზეპირი მოსმენისას, კასატორის წარმომადგენელმა განმარტა, რომ მის სამუშაო მისამართს, რამდენიმე შესასვლელი კარი აქვს, სხვადასხვა ოფისია განთავსებული, მ. გ-ე ერთ-ერთი სხვა ფირმის წარმომადგენელია (საკასაციო პალატის სხდომის ოქმი, 05.02.2016). საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლოსთვის უცნობი იყო ის გარემოება, რომ კასატორის წარმომადგენელი აპირებდა რუსეთის ფედერაციაში გამგზავრებას, რადგან ეს ფაქტი არ უცნობებია წარმომადგენელს სასამართლოსათვის, ასევე, სასამართლოსთვის ცნობილი იყო ის მისამართი, სადაც არაერთხელ ჩაჰბარდა ადრესატს გზავნილი, ხოლო ერთსა და იმავე მისამართზე გზავნილის ჩასაბარებლად, კონკრეტული პირი ან რაიმე დამატებითი რეკვიზიტი წარმომადგენელს არ მიუთითებია, რომლის გაუთვალისწინებლობაც, შესაძლებელია მიჩნეულიყო ადრესატისათვის გზავნილის არასწორ ჩაბარებად, ამდენად, გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველი სახეზე არ არის (სსკ-ის 70-78-ე მუხლები, 394-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტი).

40. სსკ-ის 412-ე მუხლის შესაბამისად, სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, ამავე ნორმის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუქტის საფუძველზე, გადაწყვეტილების არასაკმარისი იურიდიული დასაბუთებულობის გამო. წინამდებარე განჩინების 31-33 პუნტებში მითითებული სამართლებრივი შეფასებისათვის, დამატებითი კვლევის ნაწილში, საკასაციო სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას, თავად დაადგინოს ახლი ფაქტები და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები; მოდავე მხარეთა შორის წარმოშობილი სამართლებრივი ურთიერთობის შეფასებას არსებითი მნიშვნელობა აქვს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მისაღებად, რის გამოც, საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველი სახეზეა.

41. კასატორს სახელმწიფო ბაჟი გადახდილი აქვს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, მე-8, მე-7.2, 257.1, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ა. თ-ას საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 3 ივნისის გადაწყვეტილება და საქმე დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს სააპელაციო საჩივრის ხელახლა განსახილველად;

3. კასატორს სახელმწიფო ბაჟი გადახდილი აქვს;

4. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. თოდუა

მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი

პ. ქათამაძე