№ას-833-784-2015 12 თებერვალი, 2016 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

I საკასაციო საჩივრის ავტორი - ნ. ზ-ი (მოსარჩელე)

II საკასაციო საჩივრის ავტორი – თ. მ-ე (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 23 ივლისის გადაწყვეტილება

I საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

II საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით ნ. ზ-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – თანხის დაკისრება, უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ნ. ზ-მა სარჩელი აღძრა თ. მ-ის მიმართ და მოითხოვა მოპასუხისათვის 2300 აშშ დოლარის, ზიანის სახით 5700 აშშ დოლარისა და ბინის სარემონტო სამუშაოების ხარჯის 4 774.97 ლარის დაკისრება შემდეგი დასაბუთებით:

2. 2004 წელს მხარეებს შორის გაფორმდა ზეპირი ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, ნ. ზ-მა იკისრა ვალდებულება თ. მ-ის გადაეხადა 2 300 აშშ დოლარი, ხოლო სანაცვლოდ თ. მ-ე მას გადასცემდა უძრავ ქონებას მდებარე, ქ. საგარეჯო, ბ-ის ქ. №.... შეთანხმების შესაბამისად, მოსარჩელემ მოპასუხეს გადაუხადა 2 300 აშშ დოლარი. თ. მ-ემ კი ნ. ზ-ს გადასცა მფლობელობაში მის საკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი სახლი, რომელიც განლაგებულია 620 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე. მხარეებს შორის გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება კანონით გათვალისწინებული ფორმის დაუცველად. შეთანხმების თანახმად, თ. მ-ის წილ უძრავ ქონებას ნ. ზ-ი საჯარო რეესტრში დაირეგისტრირებდა მას შემდგეგ, რაც იგი შეაგროვებდა რეგისტრაციისათვის აუცილებელ თანხას, რაზეც მესაკუთრისაგან მიიღო თანხმობა. მოსარჩელის განმარტებით, 2004 წლიდან იგი ცხოვრობს აღნიშნულ ფართში. თ. მ-ე ბინის გაყიდვის შემდეგ სხვაგან გადავიდა საცხოვრებლად და დღემდე მასთან დაკავშირებას მოსარჩელე ვერ ახერხებს, რათა მოახდინოს საჯარო რეესტრში უძრავი ქონების მის სახელზე რეგისტრაცია. 2013 წლის ნოემბრის თვეში თ. მ-ემ მოსთხოვა ბინის დაცლა იმ მოტივით, რომ მისი გასხვისება სურდა. მ-ემ უარი განაცხადა მისთვის თანხის დაბრუნებაზე ან სახლის ნ. ზ-ის სახელზე გადაფორმებაზე, რაც გახდა სასამართლოსთვის მიმართვის საფუძველი.

3. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ ფაქტი უძრავ ნივთზე ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებისა და მისთვის 2 300 აშშ დოლარის გადაცემის თაობაზე სინამდვილეს არ შეესაბამება. ასეთის არსებობის შემთხვევაშიც, სახეზე ვერ იქნება უსაფუძვლო გამდიდრების ფაქტი და მოცემულ შემთხვევაზე ვერ გავრცელდება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 976-991 მუხლის დანაწესი, ვინაიდან დავის საგანი გამომდინარეობს უძრავ ნივთთან დაკავშირებული სახელშეკრულებო ურთიერთობიდან. ამასთან, მოსარჩელე მოთხოვნის წარმოშობის პერიოდად უთითებს 2004 წელს, ხოლო სარჩელი წარდგენილია უძრავ ნივთთან დაკავშირებული სახელშეკრულებო მოთხოვნის ექვსწლიანი ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდეგ – 2013 წლის 14 ნოემბერს, რაც მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს წარმოადგენს. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, უსაფუძვლო და ხანდაზმულია სასარჩელო მოთხოვნა, როგორც ძირითადი თანხის დაკისრების ნაწილში, ასევე მიუღებელი შემოსავლის დაკისრების ნაწილში.

4. თ. მ-ემ ასევე შეგებებული სარჩელი აღძრა ნ. ზ-ის, შ. ჯ-ისა და ლ. ზ-ის მიმართ და მოითხოვა უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა შემდეგი საფუძვლით:

5. ქ. საგარეჯოში, ბ-ის ქ. #...-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე თ. მ-ის კანონიერი საკუთრების უფლების არსებობის მიუხედავად, ნ. ზ-ი ყოველგვარი ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლების გარეშე, უკანონოდ სარგებლობდა მ-ის კუთვნილი ქონებით, რითაც დაირღვა კონსტიტუციით აღიარებული და კანონმდებლობით დაცული საკუთრების უფლება თავისუფლად ფლობდე, სარგებლოდე, და განკარგავდე კუთვნილ ქონებას.

6. შეგებებული სარჩელი მოპასუხეებმა არ ცნეს და განმარტეს, რომ ნ. ზ-მა თ. მ-ეს გადასცა 2 300 აშშ დოლარი სახლის სანაცვლოდ. ისინი წარმოადგენენ სადავო უძრავი ქონების მართლზომიერ მფლობელს, ცხოვრობენ ამ ბინაში და იხდიან გადასახადებს.

7. სიღნაღის რაიონული სასამართლოს 2015 წლის 6 იანვრის გადაწყვეტილებით ნ. ზ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; თ. მ-ეს დაეკისრა ბინის რემონტისათვის გაწეული ხარჯების 4 774.97 ლარის გადახდა ნ. ზ-ის სასარგებლოდ; ნ. ზ-ის სარჩელი 2 300 აშშ დოლარის დაკისრებისა და ზიანის 5700 აშშ დოლარის ანაზღაურების დაკისრების ნაწილში არ დაკმაყოფილდა; თ. მ-ის შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა; მოპასუხეების ნ. ზ-ის, ლ. ზ-ისა და შ. ჯ-ის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა თ. მ-ის საკუთრებაში არსებული ქ. საგარეჯოში, ბ-ის ქ. №...-ში მდებარე სასოფლო-სამეურნეო (საკარმიდამო) მიწის ნაკვეთი, ფართობი 620.00 კვ.მ და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობა, №012/1 საცხოვრებელი – 98.8 კვ.მ №03/1 დამხმარე – 27.6 კვ.მ, საკადასტრო კოდი ... და თავისუფალ მდგომარეობაში გადაეცა მოსარჩელეს.

8. რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ნ. ზ-მა, შ. ჯ-მა, ლ. ზ-მა და თ. მ-ემ.

9. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 23 ივლისის გადაწყვეტილებით ნ. ზ-ის, შ. ჯ-ისა და ლ. ზ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; თ. მ-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; გაუქმდა მოცემულ საქმეზე სიღნაღის რაიონული სასამართლოს 2015 წლის 6 იანვრის გადაწყვეტილების 1.1 და მე-3-ე პუნქტები და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ნ. ზ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; თ. მ-ეს ნ. ზ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 3 889.78 ლარის ანაზღაურება; დანარჩენ ნაწილში გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი.

10. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ შეგებებული სარჩელით მოსარჩელის მიერ აღძრულია ვინდიკაციური სარჩელი. შესაბამისად, სარჩელის საფუძვლიანობის შესამოწმებლად უნდა დადგინდეს შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: 1. მოსარჩელე უნდა იყოს ნივთის მესაკუთრე; 2. მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი; 3. მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება.

11. საჯარო რეესტრის ამონაწერის საფუძველზე პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ უძრავი ქონება, მდებარე ქ. საგარეჯო, ბ-ის ქ. N..., საკადასტრო კოდი N..., წარმოადგენს თ. მ-ის საკუთრებას.

12. სასამართლომ ასევე უდავო გარემოებად მიიჩნია, რომ უძრავი ქონება მდებარე ქ. საგარეჯო, ბ-ის ქ. N..., საკადასტრო კოდი N...იმყოფება მოპასუხეების, ნ. ზ-ის, შ. ჯ-ისა და ლ. ზ-ის მფლობელობაში. შესაბამისად, სახეზეა ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის აუცილებელი მეორე ფაქტობრივი გარემოებაც.

13. რაც შეეხება მესამე ფაქტობრივ გარემოებას (მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება), პალატის განმარტებით, საქმის მასალებით არ დგინდება, რომ მოპასუხეებს აქვთ სადაო ნივთის ფლობის მართლზომიერი საფუძველი. მოსარჩელე თ. მ-ე არ იმყოფება სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლით გათვალისწინებულ კანონისმიერი ან სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში. მოპასუხეთა შესაგებელი, მართლზომიერ მფლობელობასთან დაკავშირებით, ეფუძნება იმ გარემოებას, რომ უძრავი ქონების სანაცვლოდ ნ. ზ-მა თ. მ-ეს გადასცა 2 300 აშშ დოლარი.

14. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხეთა პოზიცია იმის შესახებ, რომ მხარეთა შორის არსებობდა ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად ნ. ზ-მა თ. მ-ეს სადავო უძრავ ქონებაზე მდებარე ქ. საგარეჯო, ბ-ის ქ. N..., საკუთრების უფლების გადასვლის სანაცვლოდ გადასცა 2 300 აშშ დოლარი.

15. პალატის განმარტებით, მოცემულ შემთხვევაში, მტკიცების ტვირთი იმის შესახებ, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის არსებობდა ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ურთიერთობა, რომლის საფუძველზეც თ. მ-ემ ნ. ზაალიშვილს საკუთრებაში გადასცა უძრავი ქონება, ეკისრებოდა ნ. ზ-ს, რომელსაც მითითებული გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულება სასამართლოში არ წარუდგენია. რაც შეეხება მოწმის ჩვენებას, რომელზედაც მიუთითებენ მოპასუხეები, პალატამ არ გაიზიარა და აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში თანხის გადაცემის ფაქტი არ შეიძლება დადასტურდეს მოწმის ჩვენებით. ამასთან, კანონი (სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლი) მითითებული გარიგების ნამდვილობისათვის იმპერატიულად ადგენს ხელშეკრულების წერილობით ფორმას და ამ უფლების რეგისტრაციას საჯარო რეესტრში.

16. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია ნ. ზ-ის შესაგებელი მართლზომიერ მფლობელობასთან დაკავშირებით, ასევე მისი მოთხოვნა თ. მ-ისათვის 2 300 აშშ დოლარის დაკისრების თაობაზე.

17. რაც შეეხება მოთხოვნას ზიანის, 5 700 აშშ დოლარის მოპასუხისათვის დაკისრების თაობაზე, პალატამ აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, ვინაიდან, მოსარჩელემ სათანადო მტკიცებულებების წარმოდგენის გზით, ვერ დაადასტურა ბინის ნასყიდობის შესახებ შეთანხმებისა და, შესაბამისად, უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების გადასვლის სანაცვლოდ, მოპასუხისათვის თანხის - 2300 აშშ დოლარის გადაცემის ფაქტი, არ არსებობდა ზიანის სახით მოპასუხისათვის მოსარჩელის მიერ განსაზღვრული თანხის, 5 700 აშშ დოლარის მოპასუხისათვის დაკისრების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ამ ნაწილში არ არსებობდა სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი.

18. სასამართლომ ნაწილობრივ საფუძვლიანად მიიჩნია თ. მ-ის სააპელაციო საჩივრის პრეტენზია მისთვის ბინის რემონტისათვის გაწეული ხარჯების სახით 4 774.97 ლარის დაკისრების შესახებ და აღნიშნა შემდეგი:

19. დადგენილია და მოპასუხე სადავოდ არ ხდის ფაქტობრივ გარემოებას იმის შესახებ, რომ ნ. ზ-ი, ლ. ზ-ი და შ. ჯ-ი ფლობენ და სარგებლობენ მისი კუთვნილი უძრავი ქონებით მდებარე - ქ. საგარეჯო, ბ-ის ქ. N.... საქმეში წარმოდგენილი სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2014 წლის 6 მაისის სასაქონლო ექსპერტიზის N002250014 დასკვნის მიხედვით, ქ. საგარეჯოში, ბ-ის ქ. N...-ში ჩატარებული სამშენებლო სამუშაოების საორიენტაციო სახარჯთაღრიცხვო ღირებულება სამშენებლო ნორმებისა და წესების და სამშენებლო რესურსების ფასები 2005 წლის 1 კვარტლის დონეზე გათვალისწინებით შეადგენს 4774.97 ლარს ნორმატიული დარიცხვების გათვალისწინებით.

20. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება იმის შესახებ, რომ არ დასტურდება სამშენებლო სამუშაობის ჩატარების პერიოდი და ის ფაქტი, რომ კონკრეტული სამუშაოების ჩატარება განხორციელებულია ნ. ზ-ის მიერ. პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას დაკითხული მოწმის ჩვენებით სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო ბინაში, რემონტის სახით შესაბამისი გაუმჯობესებები ნამდვილად განახორციელა ნ. ზ-მა. მოწმემ მიუთითა კონკრეტული სახის სამუშაოებზეც, რომ მოხდა სახლის სახურავის შეკეთება, რადგან წყალი ჩამოდიოდა, გადაიხურა აივანი, მოეწყო სარდაფი, გარემონტდა კედლები და ა.შ. (იხ. მოწმე გ. ზ-ის ჩვენება, 16.12.2014 წ. სასამართლო სხდომის ოქმი 15:23:55-15:24:50 სთ). შესაბამისად, პალატამ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ ნ. ზ-მა სადავო ბინაში ცხოვრების პერიოდში განახორციელა მითითებული საცხოვრებელი სახლის რემონტი.

21. რაც შეეხება თავად ექსპერტიზის დასკვნაში ასახულ ხარჯთაღრიცხვას და სამუშაოების დასახელებას, პალატის შეფასებით, კონკრეტულ შემთხვევაში, იმგვარი სამუშაოს ჩატარებისათვის გაწეული ხარჯის მოპასუხისათვის დაკისრება, როგორიცაა - შპალერის გაკვრა, საფუძველს მოკლებულია, ვინაიდან აღნიშნული სამუშაო არ წარმოადგენს არსებითი ხასიათის ცვლილებას და მისი სრულფასოვანი სახით სარგებლობა შესაძლებელია მხოლოდ დროის მოკლე პერიოდში.

22. რაც შეეხება, დანარჩენ სამუშაოებს, რომელიც განხორციელდა მოსარჩელის მიერ სადავო საცხოვრებელ ბინაში, კერძოდ: კედლების შელესვა გაჯით; ჭერის დამუშავება და შეღებვა; ხის კარის მოწყობა; დაპრესილი ხის ფანერებისაგან შეკიდული ჭერის მოწყობა; კედლის წყობა აგურით; გადახურვის მოწყობა თუნუქის ფურცლით, სასამართლოს შეფასებით, წარმოადგენს არსებითი ხასიათის სამუშაოებს და ნორმალური გამოყენების პირობებში, დიდი ხნის მანძილზე შეინარჩუნებს თავის ფუნქციას.

23. ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ნივთის უკან დაბრუნების მომენტისათვის თ. მ-ე ნივთის რემონტზე გაწეული ხარჯის სახით გამდიდრდა 3889.78 ლარით (4774.97 ლარს - შპალერის გაკვრის ხარჯი 885,19 ლარი).

24. რაც შეეხება აპელანტ თ. მ-ის მითითებას პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ განხორციელებულ საპროცესო დარღვევებზე, აღნიშნულთან დაკავშირებით პალატამ გაიზიარა სააპელაციო საჩივრის ავტორის პოზიცია იმის თაობაზე, რომ სასამართლო არ უნდა დაყრდნობოდა ლ. ზ-ის და შ. ჯ-ის ახსნა- განმარტებებს სარემონტო სამუშაოებთან დაკავშირებით. პალატამ ასევე გაიზიარა აპელანტის ის მოსაზრება, რომ ლ. ზ-ი და შ. ჯ-ი წარმოადგენდნენ თ. მ-ის შეგებებული სარჩელის (ვინდიკაციური სარჩელის) მოპასუხეებს და არა ნ. ზ-ის სარჩელის მხარეებს. ამდენად მათი, როგორც მხარის ახსნა-განმარტება, სასამართლოს უნდა შეეფასებინა მხოლოდ ვინდიკაციური სარჩელის ფარგლებში.

25. რაც შეეხება აპელანტის პრეტენზიას მოწმე გ. ზ-ის ჩვენების გაზიარების თაობაზე, პალატამ აღნიშნა, რომ მართალია შუამდგომლობის ავტორი უთითებდა, რომ მოწმე ადასტურებდა ნ. ზ-ის მიერ თ. მ-ისათვის 2 300 აშშ დოლარის გადაცემის ფაქტს, მაგრამ ეს არ გამორიცხავდა მოწმის მიერ საქმესთან დაკავშირებით სხვა გარემოებებზე ჩვენების მიცემასაც და არ ეწინააღმდეგებოდა საპროცესო კანონმდებლობით გათვალისწინებულ რეგულაციებს მოწმის დაკითხვასთან დაკავშირებით. პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად შეაფასა მოწმე გ. ზ-ის ჩვენება სარემონტო სამუშაოების ჩატარების ფაქტის დადგენისას.

26. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 183-ე, 311-ე და 312-ე მუხლებით და აღნიშნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად დააკმაყოფილა თ. მ-ის სასარჩელო მოთხოვნა მოპასუხეების - ნ. ზ-ის, შ. ჯ-ისა და ლ. ზ-ის მიმართ უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვის შესახებ, რის გამოც არ არსებობდა ამ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები.

27. პალატამ ასევე მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 164-ე, 976-ე, 991-ე მუხლებზე და დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. საგარეჯოში, ბ-ის ქ. N...-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლში, ნ. ზ-ის მიერ შესრულებული სარემონტო სამუშაოების შედეგად, გაიზარდა თ. მ-ის საკუთრებაში არსებული ქონების ღირებულება. შესაბამისად, თ. მ-ეს ნ. ზ-ის სასარგებლოდ უნდა დაკისრებოდა ამ უკანასკნელის მიერ უძრავ ქონებაზე გაწეული არსებითი გაუმჯობესების ხარჯი - 3889.78 ლარის ოდენობით.

28. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანეს ნ. ზ-მა, ლ. ზ-მა და შ. ჯ-მა, ასევე თ. მ-ემ.

29. ნ. ზ-მა, ლ. ზ-მა და შ. ჯ-მა მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:

30. ნ. ზ-სა და თ. მ-ეს შორის 2004 წელს გაფორმდა ხელშეკრულება ზეპირი სახით. შესაბამისად, აღნიშნული ხელშეკრულების საფუძველზე თანხის გადაცემის ფაქტს ზ-ი წერილობითი მტკიცებულებებით ვერ დაადასტურებდა. შესაბამისად, სასამართლოს უნდა გაეზიარებინა მოწმე გ. ზ-ის ჩვენება აღნიშნულ გარემოებასთან დაკავშირებით.

31. კასატორების განცხადებით, იგი ფასების მატების გათვალისწინებით, ვერ შეძლებს აღნიშნული ფართის მქონე საცხოვრებელი სახლის ყიდვას, რაც მისთვის მიყენებულ ზიანს ზიანს წარმოადგენს. მსგავსი ბინის შესაძენად დღეის მდგომარეობით საჭიროა 8000 აშშ დოლარი, რომლის სხვაობის ანაზღაურების ვალდებულება უნდა დაეკისროს მოწინააღმდეგე მხარეს. ზიანის ოდენობა ზემოთ აღნიშნულიდან გამომდინარე შეადგენს 5700 აშშ დოლარს.

32. რაც შეეხება გამოსახლების საკითხს, საკასაციო საჩივრის ავტორთა განმარტებით, საცხოვრებელი სახლის ღირებულების ანაზღაურების გარეშე გადაწყვეტილება აპელანტების გამოსახლების შესახებ არ არის კანონიერი და სამართლიანი. ლ. ზ-ი და შ. ჯ-ი ფაქტობრივად 11 წელია ცხოვრობენ სადავო სახლში, იხდიან გადასახადებს და რეგისტრირებულნი არიან მითითებულ მისამართზე.

33. კასატორები არ იზიარებენ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას შპალერის გაკვრის ღირებულების ანაზღაურების ნაწილში სიღნაღის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების შეცვლის თაობაზე და განმარტავენ, რომ თ. მ-ის კუთვნილი საცხოვრებელი სახლის გაუმჯობესება შპალერის გაკვრითაც განხორციელდა და სასამართლოს მისი ანაზღაურება არ უნდა გაეუქმებინა. სარემონტო სამუშაოს 3 889,78 ლარამდე შემცირება არასწორია, რადგან შპალერის გაკვრისათვის არ დახარჯულა ის თანხა, რა ნაწილითაც შეამცირა იგი სასამართლომ.

34. თ. მ-ემ საკასაციო საჩივრით მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით ნ. ზ-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:

35. სააპელაციო სასამართლომ თ. მ-ეს ნ. ზ-ის სასარგებლოდ უსაფუძვლო გამდიდრების საფუძვლით დააკისრა 3 889,78 ლარის გადახდა, მაშინ, როდესაც საქმეში არ მოიპოვება თ. მ-ის უსაფუძვლოდ გამდიდრების ფაქტის დამადასტურებელი მტკიცებულებები.

36. სასამართლომ დაადგინა, რომ სადავო ფართში ნ. ზ-ის მიერ ჩატარებულია სამშენებლო სამუშაოები და ამის დასტურად მიუთითა ნ. ზ-ის მამის, გ. ზ-ის ჩვენებაზე მაშინ, როდესაც პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ გ. ზ-ი დაკითხული იქნა ნ. ზ-ის მიერ თ. მ-ისათვის 2300 აშშ დოლარის გადაცემის ფაქტის და არა ნ. ზ-ის მიერ თ. მ-ის კუთვნილ ფართში სარემონტო სამუშაოების ჩატარების დადასტურების მიზნით.

37. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 140-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად მხარე, რომელიც შუამდგომლობს სასამართლოს წინაშე ამა თუ იმ პირის მოწმედ დაშვებისა და დაკითხვის, აგრეთვე მისი სასამართლოს მეშვეობით გამოძახების შესახებ, ვალდებულია მიუთითოს მისი სახელი, გვარი და საცხოვრებელი ადგილი, აგრეთვე ის თუ საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე რა გარემოების დადასტურება შეუძლია მოწმეს. ნ. ზ-ს გ. ზ-ის მოწმის სახით დაკითხვა არ მოუთხოვია სარემონტო სამუშაოების ჩატარების დადასტურების მიზნით და მისი ჩვენება გასაზიარებელი შესაძლოა ყოფილიყო მხოლოდ თანხის გადაცემის ფაქტთან მიმართებაში. სასამართლო არ იყო უფლებამოსილი გ. ზ-ის განმარტება სარემონტო სამუშაოების ჩატარებასთან დაკავშირებით მიეჩნია ამ ფაქტობრივი გარემოების დამადასტურებელ მტკიცებულებად, ვინაიდან მოწმე არ დაკითხულა ამ საფუძვლით. შესაბამისად, სადავო საკითხთან მიმართებაში (სარემონტო სამუშაოების ჩატარება) გ. ზ-ის განმარტების გაზიარება ეწინააღმდეგება მოწმის დაკითხვასთან დაკავშირებით საპროცესო კანონმდებლობით გათვალისწინებულ რეგულაციებს. გარდა ამისა, გ. ზ-ი, როგორც მოსარჩელის მამა, წარმოადგენს საქმის შედეგით დაინტერესებულ პირს და მისი ახსნა-განმარტება არ წარმოადგენს სარწმუნო მტკიცებულებას მითითებული ფაქტობრივი გარემოების დადგენისათვის.

38. ნ. ზ-ის მიერ წარმოდგენილია სსიპ ლევან სამხარაულის ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2014 წლის 6 მაისის სასაქონლო ექსპერტიზის დასკვნა, თუმცა აღნიშნული დოკუმენტი არ შეიცავს არანაირ მითითებას სამშენებლო სამუშაოების ჩატარების პერიოდის შესახებ. ამდენად ექსპერტიზის დასკვნით თუნდაც ვარაუდის დონეზე არ დასტურდება ის ფაქტი, რომ კონკრეტული სამშენებლო სამუშაოების ჩატარება განხორციელებულია ნ. ზ-ის მიერ ამ ფართში მისი ყოფნის პერიოდში. ამასთან თუ დაუშვებთ იმ შემთხვევასაც, რომ ნივთზე გაწეულია გარკვეული სახის ხარჯები, სასამართლო გადაწყვეტილება არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას, რომ ამ ხარჯების გაღება ემსახურება ნივთის გაუმჯობესებას და განხორციელებული სამუშაოები არ წარმოადგენს მიმდინარე სარემონტო სამუშაოებს. ასევე იმასაც, რომ ამ ხარჯების გაღებამ მესაკუთრის უსაფუძვლო გამდიდრება გამოიწვია.

39. კასატორის აზრით, სასამართლომ ყოველგვარი შეფასების მიღმა დატოვა ის ფაქტი, რომ სადავო პერიოდიდან (2005 წელი) გასულია 10 წელზე მეტი დრო და საქმეში არ მოიპოვება არანაირი მტკიცებულება იმისა, რომ ნ. ზ-ის მიერ ნივთის გაუმჯობესების შემთხვევაშიც კი, დღეის მდგომარეობით, ფართს შენარჩუნებული აქვს თ. მ-ის უსაფუძვლოდ გამდიდრების ფაქტის დადასტურებულად მიჩნევისათვის აუცილებელი ნიშანთვისებები/ვარგისიანობა.

40. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 21 სექტემბრის განჩინებით ნ. ზ-ის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად, ხოლო ამავე პალატის 2015 წლის 6 ოქტომბრის განჩინებით ლ. ზ-ისა და შ. ჯ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩა განუხილველად ხარვეზის შეუვსებლობის გამო.

41. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 22 ოქტომბრის განჩინებით თ. მ-ის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

42. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. ზ-ისა და თ. მ-ის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

43. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

44. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

45. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივრებს არა აქვთ წარმატების პერსპექტივა.

46. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ. მაგ. სუსგ #ას-472-448-2013), სადაც განმარტებულია სამოქალაქო კოდექსის 976-991-ე (უსაფუძვლო გამდიდრება) მუხლების, ასევე ამავე კოდექსის 164-ე მუხლის (არაკეთილსინდისიერი მფლობელის მოვალეობანი) გამოყენების სამართლებრივი საფუძვლები.

47. შესაბამისად, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

48. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ნ. ზ-ის და თ. მ-ის საკასაციო საჩივრები, რის გამოც საკასაციო საჩივრებს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

49. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივრები დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორ თ. მ-ეს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარის) 70% –210 ლარი. კასატორი ნ. ზ-ი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. ნ. ზ-ისა და თ. მ-ის საკასაციო საჩივრები, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორი ნ. ზ-ი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან;

3. კასატორ თ. მ-ეს (პ/ნ: ...) დაუბრუნდეს მის მიერ 2015 წლის 19 ოქტომბერს №06 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 300 ლარის 70% – 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე