საქმე №ას-643-611-2013 19 ივნისი, 2015 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ბესარიონ ალავიძე, ზურაბ ძლიერიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - ე. კ-ა (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - ლ. გ-ა, ც. გ-ა, ი. გ-ა, ლ. ძ-ი, დ. დ-ე, ს. ბ-ი, გ. შ-ი, ზ. ა-ე, ი. ქ-ი, მ. გ-ე, გ. ა-ი, ზ. ა-ი, ა. ბ-ა (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 24 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი - ამხანაგობის კრების ოქმების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა, უძრავი ნივთის ჩუქებისა და ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა, უძრავი ნივთის მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ე. კ-ამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ლ. გ-ას (შემდეგში პირველი მოპასუხის ან ამხანაგობის თავმჯდომარის), ც. გ-ას (შემდეგში მეორე მოპასუხის), ი. გ-ას (შემდეგში მესამე მოპასუხის) და ლ. ძ-ის, დ. დ-ის, ს. ბ-ის, გ. შ-ის, ზ. ა-ის, ი. ქ-ის, მ. გ-ის, გ. ა-ის, ზ. ა-ისა და ა. ბ-ას (შემდეგში მოპასუხეების) მიმართ და მოითხოვა:

- ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „მ-ის“ (შემდეგში ამხანაგობის) 2006 წლის 19 ივნისის N22 კრების ოქმის პირველი პუნქტითა და 2008 წლის 17 ივლისის N90 კრების ოქმის N1 დანართის 234-ე პუნქტით მიღებული გადაწყვეტილებების ბათილად ცნობა;

- 2008 წლის 22 თებერვალს პირველ და მეორე მოპასუხეს შორის დადებული უძრავი ქონების ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა;

- 2008 წლის 10 მარტს მეორე და მესამე მოპასუხეს შორის დადებული უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა;

- ქ.თბილისში, ბ-ის ქN...-ში მდებარე კორპუსის მე-5 სადარბაზოს მე-7 სართულზე არსებული 139 კვ.მ N122 ბინის (შემდეგში სადავო ბინის) მესაკუთრედ ცნობა.

2. მოსარჩელის განმარტებით, მან, 18.07.2005 წელს, ამხანაგობასთან დადო ხელშეკრულება, რომლის მიხედვით, ამხანაგობას უნდა აეშენებინა საცხოვრებელი სახლი ქ.თბილისში, ბ-ის ქუჩის #10-ში და მოსარჩელისათვის საკუთრებაში გადაეცა ამ სახლის მეხუთე სადარბაზოს, მეშვიდე სართულზე მდებარე 120 კვ.მ. ფართის #3 ბინა. ხელშეკრულების მიხედვით, მოსარჩელეს, ბინის საკუთრებაში გადაცემის სანაცვლოდ, უნდა გადაეხადა 69 000 აშშ დოლარი. მოსარჩელის განმარტებით, მან სრულად გადაიხადა ხელშეკრულებით განსაზღვრული თანხა. მოგვიანებით, კერძოდ, ამხანაგობის 06.04.2006 წლის #13 კრების გადაწყვეტილებით, მოსარჩელეს, მშენებარე სახლის ექსპლუატაციაში მიღების შემდეგ, საკუთრების უფლებით უნდა გადასცემოდა ქ.თბილისში, ბ-ის ქუჩის #10-ში, მეხუთე სადარბაზოს, მეშვიდე სართულზე მდებარე 120 კვ.მ. ფართის #122 ბინა, რაშიც მან, ამხანაგობის თავმჯდომარის მოთხოვნით, 23.08.2008 წელს, დამატებით გადაიხადა 11 000 აშშ დოლარი. ამის შემდეგ მისთვის ცნობილი გახდა, რომ ამხანაგობის თავმჯდომარეს, სრულიად უკანონოდ, 23.06.2006 წელს, ჯერ თავის სახელზე დაურეგისტრირებია სადავო ბინა, ხოლო შემდეგ, 11.02.2008 წლის ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე საკუთრებაში გადაუცია თავისი მეუღლის - პირველი მოპასუხისათვის, ხოლო ამ უკანასკნელს, 10.03.2008 წლის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, სადავო ქონება მიუყიდია თავისი შვილის - მეორე მოპასუხისათვის. მოსარჩელის მოსაზრებით, ზემოხსენებული ჩუქებისა და ნასყიდობის ხელშეკრულებები მოჩვენებითი გარიგებებია, ვინაიდან მოპასუხეებმა ეს გარიგებები დადეს იმ მიზნით, რათა მოსარჩელეს ამხანაგობისგან არ მიეღო მისი კუთვნილი ბინა.

3. პირველმა მოპასუხემ სარჩელი ცნო, ამასთანავე, განმარტა, რომ ის ზეპირსიტყვიერად შეთანხმებული იყო მოსარჩელესთან იმის თაობაზე, რომ ამ უკანასკნელს დაუბრუნებდა სადავო ქონების საფასურს. ეს გარემოება ცნობილი იყო მეორე და მესამე მოპასუხეებისათვის, სწორედ ამიტომ გაფორმდა მოჩვენებითი ხელშეკრულებები. მოგვიანებით, როცა მან ვერ შეძლო მოსარჩელისათვის თანხის დაბრუნება, პირველ და მეორე მოპასუხეს თხოვა, რომ გაეყიდათ სადავო ბინა და გაესტუმრებინათ მოსარჩელის ვალი, მაგრამ ამაზე მათ უარი განაცხადეს.

4. მეორე მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ პირველ მოპასუხეს, იყო რა სადავო ბინის მესაკუთრე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში სსკ-ის) 170-ე მუხლის საფუძველზე, უფლება ჰქონდა ეს ბინა მისთვის ეჩუქებინა. ჩუქების ხელშეკრულება არ დადებულა მოსაჩვენებლად, იმ მიზნით, რომ მოსარჩელისათვის ბინა გადაემალათ, ვინაიდან, თუ პირველ მოპასუხეს ასეთი განზრახვა გააჩნდა, იგი სადავო ბინას მეორე მოპასუხეს არ აჩუქებდა, რადგან ამ დროს მათი ოჯახური მდგომარეობა კულმინაციამდე იყო დაძაბული.

5. მესამე მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

- მოსარჩელის მითითება იმის შესახებ, რომ მას ხელშეკრულების საფუძველზე გადაეცა სადავო ბინა არასწორია, სინამდვილეში მას ბინა გადაეცა პირველ სადარბაზოში. სწორედ პირველ სადარბაზოში მდებარე ბინაა რეგისტრირებული მის საკუთრებად. კრების ოქმი, რომელიც მოსარჩელის მიერაა წარმოდგენილი, აშკარად ყალბია, რაც დასტურდება არასწორი ნუმერაციითაც. მოსარჩელე პრეტენზიას გამოთქვამს ამხანაგობისა და მისი თავმჯდომარის მიმართ, ხელშეკრულებაც სწორედ ამ პირებთანაა დადებული და მოსარჩელის მოთხოვნაც მათ წინააღმდეგა უნდა იყოს მიმართული. რაც შეეხება ამხანაგობის მიერ ქონების დარეგისტრირებაზე მითითებას, აღნიშნული შეესაბამება „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნას (მე-5 მუხლი). ამხანაგობის წევრებს მიეცათ უფლება, დაერეგისტრირებინათ საკუთრება, რაც მოსარჩელეს არ განუხორციელებია, მაშინ, როდესაც მას სრული შესაძლებლობა ჰქონდა მიეღო ქონება საკუთრებაში;

- დამატებითი ფართის საფასურის გადახდაზე მითითება ადასტურებს მოსარჩელისა და პირველი მოპასუხის ერთობლივ ქმედებას, ამასთანავე, წარმოდგენილი დოკუმენტით არ დასტურდება, რომ თანხა სწორედ ფართის მოსამატებლადაა გადახდილი;

- პირველი მოპასუხის უფლება სადავო ბინაზე წარმოშობილია კანონით დადგენილი წესით (საჯარო რეესტრის შესახებ ინსტრუქციის დამტკიცების თაობაზე საქართველოს იუსტიციის მინისტრის N4 ბრძანებულების მე-13 პუნქტის მე-10 ქვეპუნქტი). სსკ-ის 1160-ე მუხლის შესაბამისად კი, მესაკუთრეს უფლება ჰქონდა საკუთრებაში გადაეცა მეუღლისათვის (მეორე მოპასუხისათვის) სადავო ქონება. ჩუქების დროს მესამე პირებს რაიმე პრეტენზია არ გააჩნდათ სადავო ბინაზე, შესაბამისად, გარიგება კანონიერია, ამასთანავე, სსკ-ის 312-ე მუხლის შესაბამისად, მოსარჩელეს შეეძლო საჩივარი შეეტანა საჯარო რეესტრში, თუკი იგი არ ეთანხმებოდა პირველ მოპასუხეზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციას;

- არასწორია მოსარჩელის მითითება, რომ 2008 წლის აგვისტოში სადავო ქონება პირველი მოპასუხის საკუთრებად იყო რეგისტრირებული, რადგანაც 2008 წლის 10 მარტის ამონაწერით N122 ბინა უკვე მესამე მოპასუხის საკუთრებად იყო აღრიცხული. რაც შეეხება მესამე მოპასუხის საკუთრების უფლების რეგისტრაციაზე მითითებას, იგი განხორციელდა ქონების კანონიერად შეძენისთანავე. ადმინისტრაციული წარმოებისას დადგენილი ხარვეზი მხოლოდ ტექნიკური ხასიათის იყო. მესამე მოპასუხე ქონების კეთილსინდისიერი შემძენია და მისი საკუთრება დაცულია კონსტიტუციით. მოსარჩელე არ არის უფლებამოსილი, მოითხოვოს ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, რადგანაც ამ ჩუქების ბათილობის მოთხოვნის უფლება მხოლოდ გარიგების სუბიექტებს გააჩნიათ. პირველი და მეორე მოპასუხე 2007 წელს განქორწინდნენ და ქონება ნებაყოფლობით გაიყვეს, შესაბამისად, პირველმა მოპასუხემ სადავო ბინა საკუთარი სურვილით აჩუქა მეუღლეს.

6. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 8 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

7. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 24 აპრილის განჩინებით მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 8 ივნისის გადაწყვეტილება.

8. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

8.1. 2005 წლის 18 ივლისს მოსარჩელესა და ამხანაგობას შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, მხარეები ერთიანდებოდნენ ამხანაგობაში და ერთიანად იმოქმედებდნენ ქ.თბილისში, ბ-ის ქუჩა №10-ში საცხოვრებელი სახლის აშენების და შემდგომში მხარეთა შორის წილების განაწილების მიზნით;

8.2. ხელშეკრულების მე-3 მუხლის თანახმად, ამხანაგობაში წევრის შენატანი განისაზღვრა 69 000 აშშ დოლარით, ხოლო მე-2 მუხლის თანახმად, წევრის წილს წარმოადგენდა ქ.თბილისში, ბ-ის ქუჩა №10-ში ამხანაგობის მიერ ამ ხელშეკრულების მხარეთა საერთო მიზნის განსახორციელებლად ახალაშენებულ სახლში 120 კვ.მ ფართით მე-5 სადარბაზოს მე-7 სართულზე მდებარე №3 ბინა;

8.3. ამხანაგობის 2005 წლის 19 ივლისის №5 კრების ოქმის თანახმად, მოსარჩელე მიღებულ იქნა ამხანაგობის ახალ წევრად. ამხანაგობის წევრებს შორის ბინების განაწილებისა და საპაიო შენატანის ჩამონათვალის თაობაზე ამავე კრების ოქმის №1 დანართის, 29-ე პუნქტის მიხედვით, მოსარჩელეს გაუნაწილდა 120 კვ.მ ბინა ტიპი 3-ით, მდებარე მე-5 სადარბაზოში მე-7 სართულზე.

8.4. სადავო ბინაზე მოსარჩელის უფლება ასევე დასტურდება ამხანაგობის 2006 წლის 13 იანვრის №9 კრების ოქმით. ამდენად, სასამართლოს შეფასებით, სადავო არ იყო ის გარემოება, რომ მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობიდან გამომდინარე, ამხანაგობას მოსარჩელის მიმართ ნაკისრი ჰქონდა ვალდებულება, საკუთრებაში გადაეცა მისთვის სადავო ბინა;

8.5. სადავო უძრავი ნივთის საკუთრებაში მიღების სანაცვლოდ, მოსარჩელემ ამხანაგობას გადაუხადა 80 000 აშშ დოლარი;

8.6. ამხანაგობის 2006 წლის 6 აპრილის №13 კრების ოქმის №1 დანართის მე-15 პუნქტის მიხედვით, მართალია, სადავო ბინა საკუთრების უფლებით გაუნაწილდა მოსარჩელეს, თუმცა, ამ უკანასკნელს სადავო ბინაზე თავისი უფლება საჯარო რეესტრში არ აღურიცხავს;

8.7. ამხანაგობის 2006 წლის 19 ივნისის №22 კრების ოქმის პირველი პუნქტის მიხედვით, ამხანაგობამ პირველ მოპასუხეს საკუთრების უფლებით გადასცა სადავო ბინა.

8.8. 2008 წლის 15 იანვარს მომზადებული საჯარო რეესტრის ამონაწერის შესაბამისად, სადავო ბინაზე (საკადასტრო კოდი №.....), 2006 წლის 23 ივნისიდან რეგისტრირებული იყო პირველი მოპასუხის საკუთრების უფლება (უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი - ამხანაგობის 2006 წლის 19 ივნისის კრების №22 ოქმი);

8.9. 2008 წლის 22 თებერვალს დაიდო ჩუქების ხელშეკრულება, რომლის შესაბამისად, პირველმა მოპასუხემ, როგორც მჩუქებელმა, უსასყიდლოდ გადასცა დასაჩუქრებულს, მეორე მოპასუხეს, საკუთრების უფლება სადავო ბინაზე.

8.10. 2008 წლის 25 თებერვალს მომზადებული საჯარო რეესტრის ამონაწერის შესაბამისად ზემოაღნიშნულ ბინაზე რეგისტრირებული იყო მეორე მოპასუხის საკუთრების უფლება (უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი - ჩუქების ხელშეკრულება, დამოწმების თარიღი - 2008 წლის 22 თებერვალი);

8.11. 2008 წლის 10 მარტს დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის შესაბამისადაც, მეორე მოპასუხემ, როგორც გამყიდველმა, 50 000 ლარად გადასცა მყიდველს, მესამე მოპასუხეს, საკუთრების უფლება სადავო ბინაზე;

8.12. 2008 წლის 12 მარტს მომზადებული საჯარო რეესტრის ამონაწერის შესაბამისად, სადავო ბინაზე რეგისტრირებული იყო მესამე მოპასუხის საკუთრების უფლება (უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი ნასყიდობის ხელშეკრულება, დამოწმების თარიღი 2008 წლის 10 მარტი);

8.13. ქ.თბილისის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 2008 წლის 30 აპრილის ბრძანებით განხორციელდა ამხანაგობის მიერ ქ.თბილისში, ბ-ის ქუჩა №10-ში აშენებული საცხოვრებელი კორპუსის ლეგალიზაცია;

8.14. ამხანაგობის 2008 წლის 17 ივლისის №90 კრებაზე ამხანაგობის წევრებმა განიხილეს ლეგალიზაციასთან დაკავშირებით ბინების ნუმერაციისა და ფართების შეცვლის საკითხი, ახლად დამტკიცებული ლეგალიზებული პროექტის მიხედვით ბინების განაწილების ახალი გეგმა. ამ კრების ოქმის №1 დანართის 234-ე პუნქტის მიხედვით, სადავო ბინა, ამჯერად უკვე 139.00 კვ.მ., საკუთრების უფლებით გაუნაწილდა პირველ მოპასუხეს;

8.15. ამხანაგობის 2009 წლის 11 აგვისტოს №102 კრების ოქმის მიხედვით, ამავე ამხანაგობის 2008 წლის 17 ივლისის №90 კრების ოქმის №1 დანართის 234-ე პუნქტი შეიცვალა იმდაგვარად, რომ სადავო ბინა საკუთრების უფლებით გაუნაწილდა მესამე მოპასუხეს.

9. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, საქალაქო სასამართლომ სამოქალაქო კოდექსის შესაბამის ნორმებსა და ამხანაგობის შექმნის შესახებ ხელშეკრულებების სათანადო მუხლებზე მითითებით, სწორად მიიჩნია დადგენილად, რომ გარიგება პირველი მოპასუხისათვის სადავო ბინის საკუთრების უფლებით განაწილების შესახებ, არ იყო ნამდვილი, რადგან აღნიშნული კრების ოქმი, თვით პირველი მოპასუხის განმარტებით, შედგენილი იყო ისე, რომ ამხანაგობის არც საერთო კრება და არც გამგეობის სხდომა მოწვეული არ ყოფილა, რაც, თავის მხრივ, ადასტურებდა, რომ არ არსებობდა ნების გამოვლენა სადავო უძრავი ნივთის პირველი მოპასუხის საკუთრებაში გადაცემის თაობაზე.

10. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალქო კოდექსის 180-ე მუხლზე და მიიჩნია, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელეს აღძრული ჰქონდა აღიარებითი სარჩელი, რომლის დაკმაყოფილების შემთხვევაში, მოსარჩელის იურიდიული ინტერესი ვერ იქნებოდა მიღწეული, რადგან მას გასაჩივრებული არ ჰქონდა ამხანაგობის კრების N102 ოქმი (დამოწმების თარიღი 11/08/2009, ნოტარიუსი ლ.რ-ე), რომელიც, პალატის მოსაზრებით, წარმოადგენდა სადავო ბინის მესამე მოპასუხის სახელზე რეგისტრაციის ძირითად საფუძველს. ეს გარემოება, სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საკმარისი წინაპირობა იყო.

11. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, ასეთ პირობებში დავის გადაწყვეტისათვის ყოველგვარ მნიშვნელობას კარგავდა იმ საკითხის გარკვევა, თუ როდის შეწყდა ფაქტობრივი ცოლქმრული ურთიერთობა პირველ და მეორე მოპასუხეს შორის.

12. სადავო გარიგებების ბათილობასთან მიმართებით სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მსჯელობა როგორც ფაქტობრივი, ისე სამართლებრივი თვალსაზრისით.

13. სააპელაციო პალატა დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას მეორე და მესამე მოპასუხის კეთილსინდისიერ შემძენებად მიჩნევის თაობაზე. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, ამ საკითხზე მსჯელობისას, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად გამოიყენა და დამკვიდრებული სასამართლო პრაქტიკის შესაბამისად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 185-ე და 312-ე მუხლები.

14. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

- მოცემულ შემთხვევაში სადავო იყო ჩუქების ხელშეკრულების ნამდვილობა და არა მისი გაფორმების გარეგანი პროცედურული სახით მოწესრიგებულობა, რაც სააპელაციო პალატამ მხედველობაში არ მიიღო. დასახელებული გარიგება დაიდო მოსაჩვენებლად, მხოლოდ იმ მიზნით, რომ პირველ მოპასუხეს თავი აერიდებინა მოსარჩელის წინაშე ნაკისრი ვალდებულების შესრულებისათვის. ამ გარიგების ორივე მხარის განზრახვა ის იყო, რომ მათ საკუთრებაში დარჩენოდათ მოსარჩელის კუთვნილი ბინა, რამდენადაც მისი საბაზრო ღირებულება ბევრად აღემატებოდა მოსარჩელის მიერ ამხანაგობაში შეტანილ საპაიო შენატანს - 80 000 აშშ დოლარს;

- ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა არასწორად მიიჩნიეს დადგენილად, რომ 2008 წლის 10 მარტს მეორე მოპასუხემ, როგორც გამყიდველმა, 50 0000 ლარად გადასცა სადავო ბინაზე საკუთრების უფლება მესამე მოპასუხეს. ამ შემთხვევაშიც, სადავო იყო არა გარიგების გარეგანი პროცედურული სახით მოწესრიგებულობა, არამედ მისი ნამდვილობა. მითითებული გარიგება, ასევე, დაიდო მხოლოდ იმ მიზნით, რომ ამჯერად უფრო გამყარებული სახით მოსპობოდა მოსარჩელეს ყოველგვარი შესაძლებლობა სადავო ბინაზე უფლების დასაბრუნებლად;

- მხარეთა მიერ შინაგანი რწმენის მომცემი განმარტებების გარდა, ნასყიდობის ხელშეკრულების მოჩვენებითობას უტყუარად ადასტურებს მათ შორის 2010 წლის 28 დეკემბრით გაფორმებული სანოტარო აქტი, რომლის მიხედვითაც, გარიგების მხარეებმა შეადგინეს ყალბი შინაარსის ერთობლივი განცხადება, რომლითაც თითქოს დაადასტურეს 2009 წლის 10 მარტის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ნასყიდობის თანხის – 50 000 ლარის მყიდველის მიერ გადახდის ფაქტი. შეკითხვაზე, თუ რით იყო გამოწვეული მსგავსი შინაარსის შემცველი დოკუმენტის შედგენა, მით უფრო დროის ხანგრძლივი ინტერვალის გასვლის შემდეგ, მხარეებმა დამაჯერებლად და სარწმუნოდ ვერ უპასუხეს;

- სააპელაციო საჩივარში მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ არასწორად ჩათვალა დადგენილად 2006 წლიდან პირველ და მეორე მოპასუხეს შორის ცოლ-ქმრული ურთიერთობის ფაქტობრივად შეწყვეტის ფაქტი. სასამართლომ მოცემული დასკვნა დააყრდნო გამოუკვლეველ მტკიცებულებაზე, რაც მოსარჩელეს არ გადასცემია და ასეთის შესახებ ცნობილი გახდა მხოლოდ სასამართლო გადაწყვეტილებით. უფრო მეტიც, სადავო საერთოდ არ გამხდარა ის გარემოება, რომ მხარეები ერთ ოჯახად არ ცხოვრობდნენ. აღნიშნულს ადგილი ვერც ექნებოდა, რადგან ამასთან დაკავშირებით არსებობს სარწმუნოობის თვალსაზრისით მაღალი ხარისხის პრეიუდიციული ხასიათის მტკიცებულება – პირველ და მეორე მოპასუხეს შორის განქორწინების საქმეზე 2011 წლის 15 ივნისს მიღებული გადაწყვეტილება;

- სააპელაციო სასამართლომ, პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსგავსად, არასწორად მიიჩნია მესამე მოპასუხე კეთილსინდისიერ შემძენად;

- სსკ-ის 115-ე მუხლის საწინააღმდეგოდ, საქმეში წარდგენილი ფაქტობრივი გარემოებებით უტყუარად დადგინდა, რომ პირველმა მოპასუხემ უდავოდ დაარღვია კანონი, რადგან მან, როგორც ამხანაგობის თავმჯდომარემ, არამართლზომიერად და ბოროტად გამოიყენა თავისი უფლება და მოსარჩელის მიერ მისაღები ქონება ჩუქების ხელშეკრულებით გადასცა თავის მეუღლეს;

- სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ვინაიდან არ გასაჩივრებულა ამხანაგობის 2009 წლის 11 აგვისტოს №102 ოქმი, მოსარჩელე ვერც ჩუქების და ვერც ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილობით ვერ მიაღწევს იმ მიზანს, რომლის მიღწევაც სურს. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული მსჯელობა დაუსაბუთებელია, ვინაიდან მოსარჩელის იურიდიული ინტერესი მიღწევადია სადავო გარიგებების ბათილად ცნობით და არა ამხანაგობის კრების ოქმების ბათილობის შედეგად. უფრო მეტიც, ამხანაგობის კრების ოქმების ბათილობა შეიძლება საერთოდ არც ყოფილიყო დაყენებული ცალკე მოთხოვნად, რადგან მათი სიყალბე და კანონსაწინააღმდეგობა შეიძლება დადგენილიყო ფაქტობრივი გარემოებების სახითაც, რაც საქმის განმხილველ სასამართლოს არ დაუდგენია;

- ამხანაგობის კრების №102 ოქმი, რომელზეც სააპელაციო სასამართლო მიუთითებს, არ არის არსებითი მნიშვნელობის მქონე. ეს უტყუარად დგინდება საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2009 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილებით, რომელმაც მესამე მოპასუხის საკუთრების უფლების რეგისტრაცია შეაჩერა იმ მიზეზით, რომ ბ-ის ქ№10-ში მდებარე 4516 კვ.მ ფართის გამიჯვნის შედეგად უძრავი ქონების საიდენტიფიკაციო მონაცემებში (საკადასტრო კოდებში) ადგილი ჰქონდა ცვლილებებს.

15. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 27 დეკემბრის განჩინებით მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი დასაშვებად იქნა ცნობილი სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

16. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს, გასაჩივრებული განჩინება უნდა გაუქმდეს და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

17. განსახილველ საქმეში მოსარჩელე მოითხოვს სადავო ბინის მესაკუთრედ ცნობას. მოსარჩელის განმარტებით, ამხანაგობამ, 18.07.2005 წლის ხელშეკრულებისა და ამხანაგობის 06.04.2006 წლის #13 კრების გადაწყვეტილების შესაბამისად, იკისრა ვალდებულება ზემოხსენებულ მისამართზე აეშენებინა საცხოვრებელი სახლი და, მისი ექსპლუატაციაში მიღების შემდეგ, სადავო ბინაზე საკუთრება გადაეცა მოსარჩელისათვის. მოსარჩელის განმარტებით, მან შეასრულა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება, კერძოდ, ამხანაგობას სრულად გადაუხადა სადავო ბინის აშენებისა და საკუთრებაში გადაცემისათვის შეთანხმებული საფასური - 80 000 აშშ დოლარი. მიუხედავად ამისა, მან სადავო ბინაზე საკუთრება ვერ მიიღო, ვინაიდან ამხანაგობის 19.06.2006 წლის N22 კრების გადაწყვეტილების საფუძველზე, ამავე ამხანაგობის თავმჯდომარე და ამხანაგობის წევრი (პირველი მოპასუხე) საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა სადავო ბინის მესაკუთრედ. მოგვიანებით, 11.02.2008 წელს, პირველმა მოპასუხემ სადავო ბინა აჩუქა თავის მეუღლეს (მეორე მოპასუხეს), ხოლო ამ უკანასკნელმა, 10.03.2008 წელს სადავო ბინა მიჰყიდა თავის შვილს (მესამე მოპასუხეს). მოსარჩელის მოსაზრებით, ბათილი იყო ამხანაგობის ზემოხსენებული კრების გადაწყვეტილება, ვინაიდან, ამ გადაწყვეტილების მიღებამდე, ამხანაგობასთან დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე, სადავო ბინაზე საკუთრება მოსარჩელეს უნდა გადასცემოდა, შესაბამისად, პირველი მოპასუხისათვის ამ ბინის საკუთრებაში გადაცემის კანონიერი საფუძველი არ არსებობდა. მოსარჩელის მოსაზრებით, ბათილი იყო, ასევე, ზემოხსენებული ჩუქებისა და ნასყიდობის ხელშეკრულებები, როგორც მოჩვენებითი გარიგებები, ვინაიდან მოპასუხეებმა ეს გარიგებები დადეს იმ მიზნით, რომ მოსარჩელეს მოსპობოდა შესაძლებლობა, ამხანაგობისგან მიეღო საკუთრება სადავო ბინაზე, შესაბამისად, მათ სურდათ, შეენარჩუნებინათ საკუთრება იმ ქონებაზე, რომელზეც მათ კანონიერი საფუძველი არ გააჩნდათ.

18. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, მოსარჩელის მოთხოვნა ამხანაგობის მიმართ სადავო ბინაზე საკუთრების გადაცემის შესახებ, შესაძლებელია დაეფუძნოს სსკ-ის 629-ე მუხლის პირველ და მეორე ნაწილებს.

19. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, მოსარჩელესა და ამხანაგობას შორის წარმოშობილი ურთიერთობა შესაძლებელია შეფასდეს ნარდობად, კერძოდ, 18.07.2005 წლის ხელშეკრულებისა და ამხანაგობის 06.04.2006 წლის #13 კრების გადაწყვეტილების შესაბამისად, ამხანაგობამ იკისრა ვალდებულება, აეშენებინა საცხოვრებელი სახლი და, მისი ექსპლუატაციაში მიღების შემდეგ, სადავო ბინაზე საკუთრება გადაეცა მოსარჩელისათვის. თავის მხრივ, მოსარჩელემ იკისრა ვალდებულება, ამხანაგობისათვის გადაეხადა შეთანხმებული საზღაური შესრულებული სამუშაოსათვის. აქედან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოსარჩელესა და ამხანაგობას შორის დადებული იყო ნარდობის ხელშეკრულება (სსკ-ის 629.1 მუხლი). ხელშეკრულების შინაარსის გათვალისწინებით, პალატა მიიჩნევს, ასევე, რომ ამხანაგობას სადავო ბინა უნდა აეშენებინა თავის მიერ შეძენილი მასალით. ასეთ შემთხვევაში, კანონი მენარდეს ავალდებულებს, გადასცეს შემკვეთს საკუთრების უფლება დამზადებულ ნაკეთობაზე, მოცემულ შემთხვევაში, სადავო ბინაზე (სსკ-ის 629.2 მუხლი). იმ შემთხვევაშიც, თუ ზემოხსენებულ ხელშეკრულებას მივიჩნევთ სსკ-ის 930-ე მუხლით გათვალისწინებულ ერთობლივი საქმიანობის (ამახანაგობის) და არა ნარდობის ხელშეკრულებად, მოსარჩელეს მაინც ექნება სადავო ბინაზე საკუთრების გადაცემის მოთხოვნის უფლება სსკ-ის 935-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე (თუ ხელშეკრულება სხვა რამეს არ ითვალისწინებს, შემოსავლები მონაწილეებს შორის ნაწილდება მათი წილის შესაბამისად). მოცემულ შემთხვევაში, მხარეებმა ხელშეკრულებით განსაზღვრეს, რომ მოსარჩელის წილი, მის მიერ გადახდილი შესატანის გათვალისწინებით, იქნებოდა სადავო ბინაზე საკუთრების გადაცემა.

20. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას იმის შესახებ, რომ ამხანაგობას გააჩნია ვალდებულება, სადავო ბინაზე საკუთრება გადასცეს მოსარჩელეს.

21. ამასთან, განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელისათვის სადავო ბინაზე საკუთრების გადაცემას აბრკოლებს ის გარემოება, რომ ამ ბინაზე საკუთრება აღარ ეკუთვნის ამხანაგობას, კეძოდ, სადავო ბინის მესაკუთრედ, საჯარო რეესტრში აღრიცხულია მესამე მოპასუხე. თავის მხრივ, მესამე მოპასუხემ, სადავო ბინაზე საკუთრება მიიღო მეორე მოპასუხესთან დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ხოლო, ამ უკანასკნელმა - პირველ მოპასუხესთან დადებული ჩუქების ხელშეკრულებით. რაც შეეხება პირველ მოპასუხეს, მან სადავო ბინაზე საკუთრება მიიღო ამხანაგობის კრების სადავო გადაწყვეტილების საფუძველზე.

22. მოსარჩელე სადავოდ ხდის პირველი, მეორე და მესამე მოპასუხის საკუთრებაში სადავო ბინის გადასვლის მართლზომიერებას და მიიჩნევს, რომ მათ სადავო ბინის საკუთრებაში მიღების კანონიერი საფუძვლები არ გააჩნდათ.

23. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ამხანაგობის 19.06.2006 წლის N22 კრების გადაწყვეტილება არ იყო ნამდვილი, რადგან მითითებულ დროს ამხანაგობის კრება არ ჩატარებულა და, შესაბამისად, არც ამხანაგობის ნება არ არსებობდა პირველი მოპასუხისათვის სადავო ბინის საკუთრებაში გადაცემის შესახებ. ამასთან, არც მოსარჩელის თანხმობა არ არსებობდა სადავო ბინის განკარგვის თაობაზე. აქედან გამომდინარე, ცხადია, რომ პირველი მოპასუხე არ იყო უფლებამოსილი განეკარგა მოსარჩელის სამართლებრივი სიკეთე (ამხანაგობისაგან სადავო ბინაზე საკუთრების გადაცემის მოთხოვნის უფლება), კერძოდ, ჯერ თავის საკუთრებაში აღერიცხა სადავო ბინა, ხოლო შემდეგ მეორე მოპასუხისათვის ეჩუქებინა იგი. თანხმობის გარეშე სხვისი სამართლებრივი სიკეთის განკარგვისას, ხელმყოფის პასუხისმგებლობას ადგენს სსკ-ის 982-ე მუხლის პირველი ნაწილი (პირი, რომელიც ხელყოფს მეორე პირის სამართლებრივ სიკეთეს მისი თანხმობის გარეშე განკარგვის, დახარჯვის, სარგებლობის, შეერთების, შერევის, გადამუშავების ან სხვა საშუალებით, მოვალეა აუნაზღაუროს უფლებამოსილ პირს ამით მიყენებული ზიანი). მოცემულ შემთხვევაში, ამ ნორმით გათვალისწინებული წინაპირობები სახეზეა, შესაბამისად, მოსარჩელის მოთხოვნა პირველი მოპასუხის მიმართ შესაძლებელია დაეფუძნოს სსკ-ის 982.1 მუხლს. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მითითებული ნორმით გათვალისწინებულ ზიანის ანაზღაურებაში იგულისხმება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა, ანუ ხელმყოფმა უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რაც არსებობდა სხვისი სამართლებრივი სიკეთის ხელყოფამდე (სსკ-ის 408.1 მუხლი). იმ შემთხვევაში, თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისათვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება მიეცეს ფულადი ანაზღაურება (სსკ-ის 409-ე მუხლი).

24. მოცემულ შემთხვევაში, პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა გულისხმობს მოსარჩელისათვის იმ უფლების დაბრუნებას, რაც მას ამხანაგობისაგან სადავო ბინაზე საკუთრების გადაცემის მოთხოვნის უფლებას ანიჭებს. ამ უფლების მოსარჩელისათვის დასაბრუნებლად უნდა გაირკვეს, არსებობს თუ არა მოსარჩელის ხელყოფილი სამართლებრივი სიკეთის მეორე და მესამე მოპასუხისგან დაბრუნების საფუძველი.

25. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ერთ-ერთ საფუძველს წარმოადგენდა ის გარემოება, რომ მოსარჩელეს გასაჩივრებული არ ჰქონდა ამხანაგობის 11.08.2009 წლის კრების N102 გადაწყვეტილება, რომელიც საფუძვლად დაედო მესამე მოპასუხის სახელზე სადავო ბინის საკუთრებაში აღრიცხვას.

26. საკასაციო პალატა ვერ დაეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს ზემოხსენებულ მოსაზრებას, ვინაიდან საქმეში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით (იხ. ტომი 1, ს.ფ. 80), სადავო ბინაზე მესამე მოპასუხის საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველია 10.03.2008 წლის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება. მართალია, ამავე ამონაწერში უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტებად მითითებულია, ასევე, ამხანაგობის კრების ოქმი #102 (დამოწმების თარიღი: 11.08.2009 წ), ამხანაგობის კრების ოქმი #90 (დამოწმების თარიღი: 17.07.2008 წ) და ქ.თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 30.04.2008 წლის #ლეგ-877 ბრძანება, მაგრამ საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცევს ამ დოკუმენტების შინაარსს, კერძოდ, მითითებული დოკუმენტებიდან ირკვევა, რომ ქ.თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის ზემოხსენებული ბრძანებით განხორციელდა ქ.თბილისში, ბ-ის ქN10-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის ლეგალიზაცია, რამაც გამოიწვია ცვლილებები ავტოსადგომებისა და საცხოვრებელი ბინების ნუმერაციასა და ფართში. სწორედ ხსენებულმა ლეგალიზაციამ განაპირობა ამხანაგობის 17.08.2008წ. კრების #90 და 11.08.2009წ. კრების #102 ოქმების მიღება, რომელთა საფუძველზეც საცხოვრებელი ბინების (მათ შორის, მესამე მოპასუხის ბინის) ფართში ცვლილებები შევიდა (იხ. ტომი 1, ს.ფ. 71-80). ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მესამე მოპასუხემ სადავო ბინაზე საკუთრების უფლება მოიპოვა 10.03.2008 წლის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ხოლო ამხანაგობის ზემოხსენებული კრებების გადაწყვეტილებებით დაზუსტდა სადავო ბინის ფართი. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, ამხანაგობის კრების მითითებული გადაწყვეტილებები, 10.03.2008 წლის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებისაგან დამოუკიდებლად, არ წარმოშობენ სადავო ქონებაზე მესამე მოპასუხის საკუთრების უფლებას.

27. ზემოაღნიშნულის გარდა, გასათვალისწინებელია ის გარემოებაც, რომ ამხანაგობის 11.08.2009წ. კრების #102 ოქმის საფუძველზე ცვლილება შევიდა ამხანაგობის 17.08.2008წ. კრების #90 ოქმის N1 დანართის 234-ე პუნქტში, ამდენად, #102 ოქმის საფუძველზე განხორციელებული ცვლილება გახდა #90 ოქმის განუყოფელი ნაწილი. აქედან გამომდინარე, 17.08.2008წ. კრების #90 ოქმის N1 დანართის 234-ე პუნქტთან დაკავშირებული სამართლებრივი შეფასებები, თავისთავად ვრცელდება 11.08.2009წ. კრების #102 ოქმზეც. ამავე კრების გადაწყვეტილებაზე ვრცელდება ამხანაგობის კრების იმ გადაწყვეტილების მიმართ მიღებული შესაძლო შედეგი, რომელიც მოსარჩელეს გასაჩივრებული აქვს.

28. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, დაუსაბუთებელია სააპელაციო სასამართლოს განჩინება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ იმ საფუძვლით, რომ მოსარჩელე არ მოითხოვს ამხანაგობის 11.08.2009წ. კრების #102 ოქმის ბათილად ცნობას.

29. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, გასაჩივრებული განჩინება სხვა ნაწილშიც დაუსაბუთებელია, კერძოდ, სააპელაციო პალატა დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას სადავო ჩუქებისა და ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილობის საფუძვლის არარსებობის თაობაზე, თუმცა ამ ნაწილში არ შეაფასა აპელანტის მიერ წარმოდგენილი პრეტენზიები.

30. სარჩელითა და მოსარჩელის განმარტებებით ირკვევა, რომ იგი სადავო ჩუქებისა და ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილობას მოითხოვს სსკ-ის 56.1 მუხლის საფუძველზე (ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს (მოჩვენებითი გარიგება)). მოსარჩელე თავის მოთხოვნას ასაბუთებს წინამდებარე განჩინების მე-17 პუნქტში აღწერილ გარემოებებზე მითითებით.

31. ზემოაღნიშნული საფუძვლით სადავო გარიგებების ბათილობის საკითხის განხილვისას, უპირველესად, ყურადღება უნდა მიექცეს სააპელაციო სასამართლოს მიერ უდავოდ დადგენილ გარემოებას იმის შესახებ, რომ პირველმა მოპასუხემ კანონიერი საფუძვლის გარეშე მოიპოვა საკუთრება სადავო ბინაზე, რომელზეც, ამხანაგობასთან დადებული ხელშეკრულებების საფუძველზე, საკუთრება მოსარჩელეს უნდა გადასცემოდა, რაშიც ამ უკანასკნელმა გადაიხადა 80 000 აშშ დოლარი. აქედან გამომდინარე, ცხადია, პირველმა მოპასუხემ იცოდა, რომ, მოსარჩელის მოთხოვნის საფუძველზე, მას მოუწევდა სადავო ბინის უკან დაბრუნება, შესაბამისად, სავარაუდოა, რომ მეორე მოპასუხესთან დადებული ჩუქების ხელშეკრულებით, პირველ მოპასუხეს სურდა ამ ქონების გადამალვა მოსარჩელისაგან. ამასთან, ვინაიდან პირველი და მეორე მოპასუხე, სადავო გარიგების დადების დროს, მეუღლეები იყვნენ, ასევე, სავარაუდოა, რომ მეორე მოპასუხემაც იცოდა იმ სამართლებრივი ხარვეზის შესახებ, რაც სადავო ბინაზე პირველი მოპასუხის საკუთრებას გააჩნდა, შესაბამისად, ისიც სავარაუდოა, რომ, ჩუქების ხელშეკრულების დადებისას, მეუღლეები მოქმედებდნენ იმ განზრახვით, რომ შეენარჩუნებინათ საკუთრება სადავო ბინაზე, რომელიც მათ არ ეკუთვნოდათ, რათა მოსარჩელეს შექმნოდა სამართლებრივი დაბკოლება სადავო ბინაზე საკუთრების გადაცემის მოთხოვნის უფლების განხორციელებაში. ასეთივე ვარაუდი მოქმედებს მეორე და მესამე მოპასუხეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების მიმართაც, ვინაიდან მეორე და მესამე მოპასუხე დედა-შვილი, ხოლო პირველი და მესამე მოპასუხე მამა-შვილია.

32. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ წინამდებარე განჩინების 31-ე პუნქტში მითითებული პრეზუმირებული ფაქტები ქმნიან სადავო გარიგებების მოსაჩვენებლად დადების ვარაუდს, რაც, სსკ-ის 56.1 მუხლის მიხედვით, ამ გარიგებების ბათილობის საფუძველია.

33. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოსარჩელის სასარგებლოდ დაშვებული ზემოხსენებული პრეზუმფციის გაქარწყლების მტკიცების ტვირთი, მოპასუხეებს ეკისრებათ. მათ შეუძლიათ მიუთითონ ისეთ გარემოებებსა და მტკიცებულებებზე, რომლებიც გააქარწყლებენ სადავო გარიგებების მოსაჩვენებლად დადების ვარაუდს.

34. განსახილველ შემთხვევაში, მეორე და მესამე მოპასუხე თავიანთ შესაგებლებსა და ახსნა-განმარტებებში მიუთითებდნენ გარკვეულ გარემოებებზე, რაც, მათი მოსაზრებით, ადასტურებდა სადავო გარიგებების ნამდვილობას. აღსანიშნავია, ასევე, რომ მოპასუხეთა მიერ წარდგენილ შესაგებელზე თავისი მოსაზრებები წარადგინა მოსარჩელემაც, ამასთან, ამ თვალსაზრისით, პრეტენზიებს შეიცავდა მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარიც.

35. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სადავო გარიგებების ნამდვილობასთან დაკავშირებით მხარეთა მიერ მითითებულ გარემოებებზე სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია, შემოიფარგლა მხოლოდ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე ზოგადი მითითებით, ისე, რომ არ დაუდგენია სადავო საკითხთან დაკავშირებით სამართლებრივად მნიშვნელოვანი გარემოებები, რომელიც შესაძლებლობას მისცემდა საკასაციო სასამართლოს, შეეფასებინა სადავო გარიგებების ნამდვილობის საკითხი.

36. სააპელაციო სასამართლომ მეორე და მესამე მოპასუხე კეთილსინდისიერ შემძენებად მიიჩნია, რაც, სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, გამორიცხავს მათგან ქონების გამოთხოვას. აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა, უპირველესად, ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ პირველ და მეორე მოპასუხეს შორის დადებულია ჩუქების ხელშეკრულება, ანუ უსასყიდლო გარიგება. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სსკ-ის 185-ე მუხლში განმტკიცებული დებულება გათვალისწინებულია სასყიდლიანი გარიგებებისათვის, ხოლო, ჩუქების ხელშეკრულების, როგორც უსასყიდლო გარიგების, მხარეს ზემოხსენებული მუხლით გათვალისწინებული შემძენის კეთილსინდისიერების ინსტიტუტი არ იცავს. ეს განპირობებულია იმით, რომ სასყიდლიანი განკარგვისაგან განსხვავებით, უსასყიდლო განკარგვა სამართლებრივი დაცვის უფრო ნაკლები ხარისხით გამოირჩევა, ამიტომ არაუფლებამოსილი პირის მიერ უსასყიდლო განკარგვისას, თუნდაც ეს განკარგვა ნამდვილი იყოს უფლებამოსილი პირის მიმართ, ის პირი, რომელმაც ამ განკარგვის შედეგად უშუალო სამართლებრივი შედეგი მიიღო, მოვალეა მიღებული გადასცეს უფლებამოსილ პირს (სსკ-ის 990.1 მუხლი).

37. მესამე მოპასუხის კეთილსინდისიერების საკითხის შეფასებისას, გასათვალისწინებელია ის გარემოება, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობას მოსარჩელე მოითხოვს სსკ-ის 56.1 მუხლის საფუძველზე. ამ საფუძვლით გარიგების გაბათილების შემთხვევაში, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, გამოირიცხება შემძენის კეთილსინდისიერება, ვინაიდან ამ დროს გამსხვისებელიც და შემძენიც თანმხდებიან იმაზე, რომ მათ მიერ დადებულ გარიგებას არ მოჰყვეს შესაბამისი იურიდიული შედეგები, რათა მიღწეულ იქნეს კანონსაწინააღმდეგო მიზანი. იმ შემთხვევაში, თუ სააპელაციო სასამართლო დაადგენს, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულება ბათილია სსკ-ის 56.1 მუხლის საფუძველზე, მაშინ მესამე მოპასუხისგან სადავო ბინის გამოთხოვა შესაძლებელია სსკ-ის 991-ე მუხლის მიხედვით, ხოლო, თუ მითითებული ხელშეკრულების მოსაჩვენებლად დადების ფაქტი ვერ დადგინდება და, ამასთან, შემძენი კეთილსინდისიერია, მაშინ მისგან სადავო ბინა ვერ იქნება გამოთხოვილი.

38. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია (სსსკ-ის 394-ე მუხლის „ე¹“ ქვეპუნქტი).

39. სსსკ-ის 412-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ: ა)საქმის გარემოებები საპროცესო ნორმების ისეთი დარღვევითაა დადგენილი, რომ ამ დარღვევების შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი და საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა; ბ)არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის „გ“ და „ე“ ქვეპუნქტებისა. ამავე კოდექსის 394-ე მუხლის „ე¹“ ქვეპუნქტის თანახმად, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია. მოცემული ნორმების ანალიზისა და წინამდებარე განჩინებაში ჩამოყალიბებული დასაბუთების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მოკლებულია შესაძლებლობას, შეამოწმოს გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება, ვიდრე საქმეზე არ დადგინდება დავის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება. ამ თვალსაზრისით, საქმის ხელახლა განხილვისას, სააპელაციო სასამართლომ უნდა გამოიკვლიოს წინამდებარე განჩინების 33-ე-35-ე პუნქტებში მითითებული გარემოებები და ისე მიიღოს გადაწყვეტილება.

40. სსსკ-ის 53-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო სასამართლო დააბრუნებს საქმეს ხელახლა განსახილველად, მთელი სასამართლო ხარჯები, რაც გაწეულია ამ საქმის განხილვასთან დაკავშირებით, სარჩელის აღძვრიდან დაწყებული, უნდა შეჯამდეს და შემდეგ განაწილდეს მხარეთა შორის ამ მუხლის მიხედვით. აღნიშნული ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ, მოცემულ საქმეზე გადაწყვეტილების მიღებისას, უნდა გადაწყვიტოს სასამართლო ხარჯების მხარეთა შორის განაწილების საკითხი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408.3-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ე. კ-ას საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 24 აპრილის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ზ. ძლიერიშვილი