საქმე №ას-344-329-2016 22 აპრილი, 2016 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ზურაბ ძლიერიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – სს „ს-ა“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – სს „თ-ი“ (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 25 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების, ასევე 23.02.2016წ. საოქმო განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სასარჩელო მოთხოვნა და მოთხოვნის ფაქტობრივი საფუძვლები:

1.1. სს „თ-მა“ (შემდგომში _ მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში სს „ს-ის“ (შემდგომში _ მოპასუხე, აპელანტი ან კასატორი) მიმართ უსაფუძვლოდ მიღებული დანახარჯების _ 703 610,51 ლარის დაკისრების მოთხოვნით.

1.2. სარჩელი ემყარება შემდეგ გარემოებებს: 2003 წლის 7 ოქტომბერს მხარეთა შორის გაფორმდა მემორანდუმი, ხოლო ამავე მემორანდუმის საფუძველზე _ ხელშეკრულება, რომლის ძალითაც მოსარჩელეს მოპასუხის ქონებაზე აღდგენითი და სარემონტო სამუშაოები უნდა ეწარმოებინა, რაც შესაძლებელს გახდიდა ელ.ენერგიის იმპორტს სომხეთიდან. ხელშეკრულების ფარგლებში წარმოებულმა სარეაბილიტაციო-აღდგენითი სამუშაოების ღირებულებამ შეადგინა 261 851,88 ლარი, ხოლო შეძენილი და დამონტაჟებული საჰაერო ამომრთველის ღირებულებამ _ 441 758,63 ლარი. სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგინდა, რომ მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულება ძალაში არ შესულა და სს „თ-ს“ მოპასუხის მიმართ დაეკისრა იმპორტირებულ ელ.ენერგიაზე გადაცემა-დისპეჩერიზაციის მომსახურების სრული ანაზღაურების ვალდებულება, ამდენად, მოსარჩელეს არც კანონისმიერი და არც სახელშეკრულებო ვალდებულება 703 610,51 ლარის ღირებულების მომსახურების ანაზღაურებისა მოპასუხის მიმართ არ გააჩნდა.

2. მოპასუხის პოზიცია:

მოთხოვნის განხორციელების შემაფერხებელი შესაგებლით მოპასუხემ არ ცნო სარჩელი და განმარტა, რომ მოსარჩელის მიერ ხარჯების გაწევის ფაქტი საქმის მასალებით არ დასტურდება, მოთხოვნა ხანდაზმულია, ამასთანავე, მოსარჩელე ვერ ამტკიცებს მოპასუხის გამდიდრების ფაქტს. რაც შეეხება საჰაერო ამომრთველის ღირებულების ანაზღაურებას, მოპასუხის განმარტებით, მოთხოვნა უსაფუძვლოა, რადგანაც მას ნივთით არ უსარგებლია და ამით არ გამდიდრებულა, ის თანახმაა, დაუბრუნოს ნივთი მოსარჩელეს, რომელსაც ნაცვლად მისი ღირებულების ანაზღაურებისა, მოპასუხისაგან სწორედ ქონების გამოთხოვა შეეძლო მოეთხოვა.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 6 მაისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 703 610,51 ლარის გადახდა.

4. აპელანტის მოთხოვნა:

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

5. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 25 მარტის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

6. კასატორის მოთხოვნა:

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, მოითხოვა მისი, ასევე 2016 წლის 23 თებერვლის საოქმო განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

6.1. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

6.1.1. სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 976-ე მუხლი, არასწორად გამოიყენა ამავე კოდექსის 979-ე მუხლი, ასევე არ გამოიყენა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილი და 130-ე მუხლი.

6.1.2. სააპელაციო პალატამ არასწორად დაადგინა მოსარჩელის მხრიდან ხელშეკრულების საფუძველზე 703 610,50 ლარის ღირებულების შესრულების ფაქტი. ამ შესრულებიდან 261 851,88 ლარის ღირებულების მომსახურების გაწევა სასამართლომ საქმეში ასლის სახით წარმოდგენილ მტკიცებულებაზე დაამყარა, რითაც თავად დაარღვია მის მიერ 2015 წლის 4 დეკემბერს გამოტანილი საოქმო განჩინების პირობები, ამასთანავე, არ იქნა გათვალისწინებული მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულების 3.3 და 3.5 პუნქტების დებულებები, რომლებითაც შეთანხმებული იყო სამუშაოს მიღება-ჩაბარების წესი. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 135-ე მუხლის შესაბამისად, სასამართლოს საქმეში არსებული ქსეროასლებისათვის მტკიცებულებითი ძალა არ უნდა მიენიჭებინა. ამასთანავე, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკის თანახმად, ბუღალტრული შედარების აქტი არ შეიძლებოდა სასამართლოს სამოქალაქო კოდექსის 341-ე მუხლით გათვალისწინებულ ვალის აღიარებად მიეჩნია, რადგანაც იგი მხოლოდ კომპანიის ანგარიშგებასა და ბუღალტრული მონაცემის დაზუსტებას ემსახურება. სასამართლოს მხედველობის მიღმა დარჩა, რომ დავალიანება 2003-2004 წლებს შეეხება და ასეთ დროს კრედიტორს „გადახდისუუნარობის საქმის წარმოების შესახებ“ საქართველოს კანონის 24-ე მუხლის პირველი და მე-3 პუნქტებით უნდა ესარგებლა.

6.1.3. სასამართლომ არ შეაფასა მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები: წერილი მოსარჩელის სახელზე, ნივთის დეპონირების თაობაზე წარდგენილი მოთხოვნები და არასწორად არ გაიზიარა მისივე მტკიცება ნივთის დაბრუნების შესახებ. სასამართლოს დასკვნა, რომ საჰაერო ამომრთველი მემორანდუმის ფარგლებშია გადაცემული, არ ემყარება ამ მემორანდუმის დანართის არცერთ პუნქტს. ნივთის ღირებულების ანაზღაურების ნაწილში სასამართლო არასწორად დაეყრდნო სამოქალაქო კოდექსის 979-ე მუხლს, რადგანაც ამ ნორმის მიზანი გამდიდრების გათანაბრებაა და ითვალისწინებს ქონების დაბრუნებას, ნორმის მე-2 ნაწილის დებულება ადგენს, რომ კომპენსაცია დასაშვები მხოლოდ მაშინაა, თუ სახეზეა გამდიდრების ფაქტი და ნივთის დაბრუნება შეუძლებელია. ამ თვალსაზრისით პალატას არ შეუფასებია კასატორის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები და მოვალის ნება, კრედიტორს დაუბრუნოს ნივთი იმ მდგომაროებაში, რა მდგომარეობაშიც იგი გადაცემის მომენტისთვის იმყოფებოდა. მოპასუხის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები იძლევა იმ დასკვნის საფუძველს, რომ ნივთის ნატურით დაბრუნება შესაძლებელია; ნივთი იმავე მდგომაროებაშია, რა მდგომარეობაშიც გადასცა მოსარჩელემ მოპასუხეს (არ ყოფილა ექსპლუატაციაში და შედეგად არ მოჰყოლია მოვალის გამდიდრება); მოთხოვნა ნივთის ღირებულების ანაზღაურების თაობაზე უსაფუძვლოა. გარდა აღნიშნულისა, სასამართლომ დაადგინა, რომ კრედიტორს მოთხოვნა 2012 წლის 19 ივნისს, უზენაესი სასამართლოს განჩინების გადაცემის მომენტში წარმოეშვა, ხოლო, სამოქალაქო კოდექსის 979-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საქმეში არ არის წარმოდგენილი მტკიცებულება, რომელიც მოთხოვნის წარმოშობის დროისათვის ნივთის ღირებულებას განსაზღვრავდა. აღნიშნულის საპირისპიროდ სასამართლომ იხელმძღვანელა 2004 წლის მასალებით. ამ მოთხოვნის ნაწილში პალატამ არასწორად არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 172-ე და 976-ე მუხლები.

6.1.4. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების დასკვნა, რომ მოთხოვნა არ იყო ხანდაზმული, შესაბამისად, დაარღვია სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლი, რადგანაც 2003 წლის 16 ოქტომბრის ხელშეკრულების 2.1. პუნქტით განისაზღვრა ამ ხელშეკრულების ძალაში შესვლა _ სემეკის მიერ დადგენილებით მისი დამტკიცება. ნაცვლად აღნიშნულისა, სემეკმა 2003 წლის 15 და 22 ოქტომბერს გამოსცა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი _ გადაწყვეტილება, რითაც დაარღვია „ელექტროენერგეტიკისა და ბუნებრივი გაზის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის მოთხოვნები, ამის თაობაზეც ცნობილი იყო მხარისათვის, ამასთანავე, ხელშეკრულების ვადა პირდაპირ იყო დაკავშირებული სომხეთიდან თბილისში ელექტროენერგიის იმპორტის თაობაზე მოსარჩელისათვის მიცემული ლიცენზიის ვადასთან. გარდა აღნიშნულისა, ხელშეკრულების ძალაში შეუსვლელობის ფაქტის თაობაზე მოსარჩელის ინფორმირებას ადასტურებს მისი მხრიდან ხელშეკრულების 3.3 პუნქტით გათვალისწინებულზე ნაკლები ღირებულების შესრულების ფაქტი. სააპელაციო სასამართლოს არ დაუსაბუთებია, თუ რატომ არ იყო ცნობილი კრედიტორისათვის უფლების დარღვევის თაობაზე სემეკის მიერ შესაბამისი დადგენილების გამოუცემლობიდან და რატომ შეიტყო მან სადავო გარემოება მიკუთვნებითი სარჩელის თაობაზე დავის დასრულების შემდგომ.

6.1.5. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად არ გაიზიარა აპელანტის შუამდგომლობა საჰაერო ამომრთველის ადგილზე დათვალიერების თაობაზე. ეს შუამდგომლობა განაპირობა მოსარჩელის პოზიციამ, თითქოს ნივთი აღარ არსებობდა. ადგილზე დათვალიერების შესახებ საპროცესო მოქმედებაზე უარის თქმით სააპელაციო პალატამ არ მისცა შესაძლებლობა მოპასუხეს, ემტკიცებინა გადაცემული ნივთის არსებობა, მისი ფიზიკური მდგომაროება, დაბრუნების შესაძლებლობა და ის, რომ მოპასუხე ამ ნივთის გადაცემით არ გამდიდრებულა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთებულობა, საკასაციო საჩივრის საფუძვლები და მიიჩნევს, რომ იგი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

1. გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმებისა და ამ ნაწილში საქმის იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების ფაქტობრივი და სამართლებრივი დასაბუთება:

1.1. საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანს კონდიქციური ვალდებულებიდან გამომდინარე მოთხოვნის საფუძვლიანობა წარმოადგენს. ამ თვალსაზრისით სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ მოსარჩელემ სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე მოპასუხის მიმართ განახორციელა გარკვეული შესრულება, რომლის საერთო ღირებულება 703 610,50 ლარს შეადგენს, შესაბამისად, მოპასუხე დაავალდებულა, დაუბრუნოს შემსრულებელს ის, რაც მან ვალდებულების გარეშე მიიღო. კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს შეფასებებსა და დასკვნებს სარჩელის საფუძვლიანობის თაობაზე და პრეტენზიას გამოთქვამს ქვემდგომი სასამართლოს მხრიდან, როგორც მატერიალური (უსაფუძვლო გამდიდრების, ასევე, მოთხოვნის ხანდაზმულობის მარეგულირებელი ნორმების), ისე საპროცესო სამართლის ნორმების ( სსსკ-ის 105-ე მუხლით დადგენილი წესით მტკიცებულებათა დასაშვებობა-შეფასების) დარღვევის თაობაზე, რასაც შედეგად არასწორი გადაწყვეტილების მიღება მოჰყვა. საკასაციო პრეტენზიათა შემოწმების მიზნით პალატა ყურადღებას გაამახვილებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ, დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგ არსებით ფაქტობრივ გარემოებებზე:

1.1.1. 2003 წლის 7 ოქტომბერს მხარეთა შორის გაფორმდა ურთიერთშეთანხმების მემორანდუმი, რომელიც ითვალისწინებდა მოპასუხის საკუთრებაში არსებულ ქონებაზე, მათ შორის, ეგხ „ა-ი 220-ზე“, სარემონტო სამუშაოების ჩატარებასა და აღდგენას.

1.1.2. 2003 წლის 7 ოქტომბრის მემორანდუმის საფუძველზე, 2003 წლის 16 ოქტომბერს მხარეთა შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლის 3.3. პუნქტით გათვალისწინებულ იქნა სს „ს-ის“ ქონებაზე 1 105 700 ლარის ღირებულების სარემონტო სამუშაოების წარმოება, რის სანაცვლოდაც, მოსარჩელე ელექტროენერგიის იმპორტის გაწეული საფასურის გადახდისაგან უნდა გათავისუფლებულიყო.

1.1.3. 2003 წლის 16 ოქტომბრის ხელშეკრულების ფარგლებში კასატორმა მოსარჩელისგან მიიღო გარკვეული შესრულება, კერძოდ, მაღალი ძაბვის გადამცემ ხაზებსა და ქვესადგურებზე ჩაატარა 261 851,88 ლარის (დღგ-ს ჩათვლით) ღირებულების სამუშაოები; შეიძინა და დაამონტაჟა 441 758,63 ლარის ღირებულების საჰაერო ამომრთველი.

1.1.4. განხორციელებულ შესრულებას არ გააჩნდა მატერიალურ-სამართლებრივი საფუძველი, კერძოდ, მხარეთა შორის 2003 წლის 16 ოქტომბერს გაფორმებული ხელშეკრულების 2.1. პუნქტის თანახმად, ხელშეკრულება ძალაში უნდა შესულიყო მას შემდეგ, რაც საქართველოს ენერგეტიკის მარეგულირებელი ეროვნული კომისია (შემდგომში _ სემეკი) შესაბამისი დადგენილებით დაამტკიცებდა ამ ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ გარიგებებს, ვადებსა და პირობებს. საქმეში წარმოდგენილი თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 19 სექტემბრის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგინდა, რომ სემეკის მიერ ზემოხსენებული ხელშეკრულება არ დამტკიცებულა და შესაბამისად, იგი ძალაში არ შესულა.

1.1.5. უფლების დარღვევის თაობაზე კრედიტორისათვის ცნობილი გახდა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 19 ივნისის განჩინების გადაცემის მომენტიდან, რადგანაც კონდიქციური სარჩელით შესრულების უკუგების თაობაზე მოთხოვნა სს „თ-ისათვის“ სწორედ ამ გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ წარმოიშვა. მითითებული გადაწყვეტილებით დადასტურდა ფაქტი იმის თაობაზე, რომ სს „თ-ი“ გარიგების საფუძველზე განხორციელებული ელექტროენერგიის იმპორტის მომსახურების ღირებულებაში ვეღარ მოითხოვდა ნაწარმოები სამუშაოების ღირებულების გაქვითვას.

1.2. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

1.3. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორი მიიჩნევს, რომ სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლი და მოთხოვნის წარმოშობის საფუძვლის შეტყობა არასწორად დაუკავშირა უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილების ადრესატისათვის ჩაბარების ფაქტს. კასატორი ცდილობს, დაასაბუთოს ის გარემოება, რომ მოსარჩელისათვის მოთხოვნის წარმოშობის თაობაზე სემეკის მიერ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისთანავე უნდა გამხდარიყო ცნობილი და სწორედ ამ მომენტიდან უნდა აეთვალა სასამართლოს მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადის დენა. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის ამ მოსაზრებას და განმარტავს, რომ საკითხის გადასაწყვეტად არსებითი მნიშვნელობისაა ის გარემოება, თუ როდის შეიტყო პირმა უფლების დარღვევის შესახებ. მოთხოვნის ხანდაზმულობის ფაქტის დადგენისას მხედველობაში უნდა იქნას მიღებული ყველა მტკიცებულება, რომელიც წარმოდგენილია საქმეში. სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლის თანახმად, ყურადღება უნდა მიექცეს ორ ელემენტს, რომლებსაც უკავშირდება მოთხოვნის წარმოშობის დრო: პირმა შეიტყო უფლების დარღვევის შესახებ და/ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. პირველ შემთხვევაში, არსებობს ფაქტები, რომლებიც პირდაპირ მიუთითებენ მისი უფლების დარღვევის ცოდნაზე, ხოლო, მეორე შემთხვევაში, არ არსებობს ის ფაქტები, რომლებიც პირდაპირ უთითებს მისი უფლების დარღვევის შესახებ ცოდნაზე, მაგრამ არსებობს გარემოებები, რომლებიც მიუთითებს იმაზე, რომ პირს უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ, მაგრამ, თავისი დაუდევრობის გამო ვერ შეიტყო. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ პირველი ელემენტის არსებობა (როდესაც არსებობს ფაქტები, რომლებიც პირდაპირ მიუთითებს მისი უფლების დარღვევის ცოდნაზე) გამორიცხავს მეორე ელემენტზე აპელირების საშუალებას (უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ). მოცემულ შემთხვევაში, უფლების დარღვევის ფაქტი ქვემდგომმა სასამართლომ სწორად დაუკავშირა სასამართლო გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლასა და ამის თაობაზე მხარის ინფორმირებას, რამდენადაც სახეზე გვაქვს ობიექტური ფაქტი, ამასთანავე, გასათვალისწინებელია ის გარემოება, რომ ხელშეკრულების ნამდვილობა, რომლის საფუძველზეც განხორციელდა შესრულება, დამოკიდებული იყო მესამე პირის მხრიდან ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით დადასტურებაზე. ამ მხრივ, გამოიცა კიდევაც ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომლის მიმართაც გარიგების კონტრაჰენტს გააჩნდა ნდობა და ის გარემოება, რომ თავად ეს აქტი იყო ინდივიდუალური და არა ნორმატიული ხასიათის, არ შეიძლება უფლების დარღვევის შესახებ მხარის უპირობო ინფორმირებულად მიჩნევას დაედოს საფუძვლად. ამგვარი დასკვნის საფუძველს არ იძლევა არც კასატორის ის მოსაზრება, რომ ინვესტიციის ნაწილში დახარჯულია არა ხელშეკრულებით განსაზღვრული, არამედ ნაკლები ოდენობის მატერიალური სახსრები.

1.3.1. მოცემულ შემთხვევაში, სადავოს არ წარმოადგენს ის გარემოება, რომ სარჩელი უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტს ემყარება, შესაბამისად, მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადა არა სამოქალაქო კოდექსის 129-ე, არამედ 128-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული 10 წელია (იხ. სუსგ № ას-472-448-2013, 5 დეკემბერი, 2013 წელი). ამ თვალსაზრისით უდავოა, რომ სარჩელი სასამართლოში 2015 წლის 13 იანვარსაა წარდგენილი, ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად განსაზღვრა მოთხოვნის წარმოშობის მომენტი და სწორად მიიჩნია, რომ სარჩელი არ იყო ხანდაზმული, ამ ნაწილში გასაჩივრებული განჩინება საფუძვლიანია და არ არსებობს კასატორის პრეტენზიათა გაზიარების წინაპირობები.

1.4. რაც შეეხება თანხის დაკისრების საკითხს, პალატა ნაწილობრივ იზიარებს კასატორის პრეტენზიებს და მათი სამართლებრივად სწორად შეფასების მიზნით ყურადღებას გაამახვილებს რამდენიმე გარემოებაზე:

1.4.1. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ მხარეთა შორის წარმოშობილი სახელშეკრულებო სამართლებრივი ურთიერთობა ძალაში არ შესულა, სააპელაციო პალატამ დაადგინა ისიც, რომ შესრულება, რომლის დაბრუნებასაც კრედიტორი მოითხოვს, ამ ხელშეკრულების საფუძველზე განხორციელდა. მართალია, კასატორი არ ეთანხმება ამ დასკვნას, თუმცა, პალატა მიიჩნევს, რომ ამ თვალსაზრისით მხარის პრეტენზიები არ არის დასაბუთებული. საკასაციო საჩივრის თანახმად, მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ცნობა სამუშაოთა შესრულების შესახებ; მხარეთა მიერ ორმხრივად დადასტურებული შეთანხმების აქტი და სს „ს-ის“ #... წერილი არ შეიძლებოდა საფუძვლად დადებოდა სამუშაოთა შესრულების ფაქტს, რადგანაც ეს მტკიცებულებები წარმოდგენილია ასლის სახით, ხოლო სააპელაციო სასამართლომ თავად დაარღვია საოქმო განჩინებით დადგენილი მტკიცებულებათა გამოთხოვის წესი. საკასაციო პალატა უპირველესად ყურადღებას იმ გარემოებაზე გაამახვილებს, რომ კასატორს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 137-ე მუხლის შესაბამისად, დოკუმენტის სიყალბის ფაქტზე არ მიუთითებია, რაც შეეხება საქმეში არსებულ დოკუმენტების ასლებს, მათთვის იურიდიული სანდოობის მინიჭება სასამართლოს შეფასებაზეა დამოკიდებული. ამ თვალსაზრისით, პალატა მოიშველიებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განმარტებას, რომლის თანახმადაც, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 135-ე მუხლის დანაწესი გამორიცხავს მტკიცებულების გაყალბების საშიშროებას, ვინაიდან ტექნიკის განვითარებამ ამგვარი შესაძლებლობები გაამარტივა და იმპერატიულად ადგენს, რომ წერილობითი მტკიცებულება, როგორც წესი, დედნის სახით უნდა წარედგინოს. ამასთან, იგივე კანონი იძლევა იმის შესაძლებლობასაც, რომ სასამართლოს დასაბუთებული მოსაზრებით დოკუმენტის ასლსაც მტკიცებულებითი ძალა მიენიჭოს, რაც არ ნიშნავს იმას, რომ ესა თუ ის გარემოება ცალსახად დადგენილია და მტკიცებულებაში მითითებული ცნობები არ საჭიროებს შეფასებას. კანონის ეს დანაწესი იძლევა მხოლოდ იმის საშუალებას, რომ წერილობითი საბუთის ასლიც მტკიცებულებითი ძალის მქონედ იქნეს მიჩნეული. დოკუმენტის ასლისათვის ამგვარი სტატუსის მინიჭება დამოკიდებულია სასამართლოს შეხედულებაზე, რომელიც უეჭველად უნდა ემყარებოდეს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მეორე ნაწილით გათვალისწინებული მტკიცებულების ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას. კანონის ეს დანაწესი არ გულისხმობს მტკიცებულების შეფასებაზე უფლებამოსილი პირის მიერ მტკიცებულებათა ერთპიროვნულ, ინტუიციურ შეფასებას, არამედ მტკიცებულებათა ინდივიდუალურად და ერთობლიობაში განხილვას. ცალკეული მტკიცებულებების გამოკვლევისას მაქსიმალურად უნდა გამოირიცხოს ნებისმიერი საეჭვოობა და დიდი ალბათობით უნდა დადგინდეს მისი უტყუარობა (იხ. სუსგ №ას-1130-1258-08, 2 ივნისი, 2009 წელი).

1.4.2. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლომ მტკიცებულებათა გამოკვლევა-შეფასებას არა ერთი სხდომა დაუთმო და სარემონტო სამუშაოების შესრულების ნაწილში საქმეში არსებული მტკიცებულებების ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური შეფასების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ მოსარჩელემ მოპასუხის კუთვნილი ქონების აღდგენა-სარემონტო სამუშაოების შესრულებაზე გაწია 261 851,88 ლარი. სასამართლოს ეს დასკვნა ემყარება მხარეთა მიერ ორმხრივად დამოწმებულ შეთანხმების აქტსა და მოპასუხის 2014 წლის 10 აპრილის წერილს.

1.4.3. საკასაციო პალატა იზიარებს კასატორის მტკიცებას, რომ მისი 2014 წლის 10 აპრილის წერილი არ წარმოადგენს სამოქალაქო კოდექსის 341-ე მუხლით განსაზღვრულ ვალის არსებობის აღიარებას, რადგანაც მასში საუბარია კონკრეტული გარემოების დადასტურებაზე და სახეზე არ გვაქვს აბსტრაქტული აღიარება, რომლის ფარგლებშიც მხარეები შესრულების არსებით პირობებზე შეთანხმებას დაადასტურებდნენ (სკ-ის 327.1 მუხლი), თუმცა, ამ დოკუმენტს, როგორც მტკიცებულებას, ღირებულებითი მნიშვნელობა გააჩნია და იგი, მისი გამაქარწყლებელი სხვა მტკიცებულების საქმეში არარსებობის პირობებში, იძლევა სამუშაოს შესრულების თაობაზე მოსარჩელის პოზიციის გაზიარების შესაძლებლობას. აღნიშნულის საპირისპიროდ დაუსაბუთებელია კასატორის შედავება იმის შესახებ, რომ ვალდებულების რეალურად არსებობის შემთხვევაში, კრედიტორს უნდა ესარგებლა „გადახდისუუნარობის საქმის წარმოების შესახებ“ საქართველოს კანონის 24-ე მუხლის პირველი და მე-3 პუნქტებით. ამ საკითხთან დაკავშირებით პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე მოსარჩელე მხარის მიერ მიცემულ განმარტებას, რომლის თანახმადაც, გადახდისუუნარობის საქმის წარმოების გახსნის დროისათვის მხარეთა შორის სხვადასხვა სასამართლოში მიმდინარეობდა დავა 2003 წლის 7 ოქტომბრის მემორანდუმის ფარგლებში დადებული ხელშეკრულების ნამდვილობას შესახებ. მხარის ეს განმარტება, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, გამყარებულია საქმეში წარმოდგენილი კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილებებით.

1.4.4. როგორც წინამდებარე განჩინების სამოტივაციო ნაწილის 1.1.3. პუნქტშია აღნიშნული სააპელაციო პალატამ საქმეში არსებული მოპასუხის წერილებისა და ანგარიშფაქტურის საფუძველზე დადასტურებულად ცნო ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელემ 2003 წლის 16 ოქტომბრის ხელშეკრულების ფარგლებში გადასცა მოპასუხეს 441 758,63 ლარის ღირებულების საჰაერო ამომრთველი. კასატორი სადავოდ არ ხდის იმ ფაქტს, რომ მითითებული ნივთი გადაცემულია და მასთან იმყოფება.

1.5. ზემოხსენებული გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა იზიარებს გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივ შეფასებას იმის შესახებ, რომ სასარჩელო მოთხოვნა შესრულების კონდიქციიდან გამომდინარეობს და მისი სამართლებრივი საფუძველი, მოცემულ შემთხვევაში, სამოქალაქო კოდექსის 976-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტია. მოხმობილი ნორმის დისპოზიციის თანახმად, პირს, რომელმაც სხვას ვალდებულების შესასრულებლად რაიმე გადასცა, შეუძლია მოსთხოვოს ვითომ-კრედიტორს (მიმღებს) მისი უკან დაბრუნება, თუ ვალდებულება გარიგების ბათილობის ან სხვა საფუძვლის გამო არ არსებობს, არ წარმოიშობა ან შეწყდა შემდგომში. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ შესრულების კონდიქცია გულისხმობს ვითომ კრედიტორის ქონების შეგნებულ და მიზანმიმართულ გაზრდას, რომელსაც არ გააჩნია სამართლებრივი (სახელშეკრულებო ან კანონისმიერი) საფუძველი, ან ამგვარი საფუძველი ნორმაში მითითებულ გარემოებათაგან ერთ-ერთის არსებობის გამო, არ წარმოშობილა ან შეწყდა. შესრულების კონდიქციისას, ისევე, როგორც უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტისათვის მახასიათებელი მოთხოვნა უსაფუძვლოდ მიღებულის უკან დაბრუნებაა, კანონისმიერი ამ ვალდებულების მთავარი მიზანი იმ ქონებრივი ბალანსის აღდგენაა, რომელიც იარსებებდა, რომ არა ვითომ კრედიტორის გამდიდრება. კონდიქციური ვალდებულების მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებებია: მოპასუხის გამდიდრება; ამის შესაბამისად, მოსარჩელის ქონებრივი დანაკლისი; მატერიალურ/არამატერიალურ სიკეთეთა ამ გადანაცვლების უსაფძვლობა/გაუმართლებლობა. მითითებულთაგან ერთ-ერთი ელემენტის არარსებობა, მოთხოვნის დაკმაყოფილებას გამორიცხავს, ამასთანავე, როგორც მატერიალური (სკ-ის 976-ე მუხლი), ისე საპროცესო (სსსკ-ის 102-ე მუხლი) ნორმის თანახმად, მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებების დადასტურების ტვირთი ეკისრება მოსარჩელეს.

1.6. განსახილველ შემთხვევაში, სს „თ-ი“ სარჩელში განმარტავს, რომ მან ძალაში შეუსვლელი ხელშეკრულების საფუძველზე, ერთი მხრივ, განახორციელა 261 851,88 ლარის ღირებულების სარემონტო სამუშაოები, ხოლო, მეორე მხრივ, შეიძინა და დაუმონტაჟა მოპასუხეს 441 758,63 ლარის ღირებულების ნივთი. ვინაიდან განხორციელებულ შესრულებას ნამდვილი ხელშეკრულება არ ედო საფუძვლად, მოსარჩელემ მოითხოვა როგორც შესრულების, ისე გადაცემული ნივთის ღირებულების ანაზღაურება.

1.7. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სარემონტო სამუშაოების ღირებულების დაკისრების ნაწილში სააპელაციო პალატამ სავსებით მართებულად დააკმაყოფილა სარჩელი, რადგანაც დადგენილად მიიჩნია და კასატორს დასაბუთებული შედავება არ წარმოუდგენია იმის თაობაზე, რომ ელექტროგადამცემი ხაზის აღდგენითი სამუშაოების საჭიროება არსებობდა, ამის შედეგად გახდა შესაძლებელი ელექტროენერგიის იმპორტი და მოსარჩელის მიერ მომსახურების უსაფუძვლოდ გაწევით მოპასუხემ დაზოგა საკუთარი მატერიალური სახსრები, თავის მხრივ, მომსახურება, სამართლებრივი ბუნებიდან გამომდინარე, არ წარმოადგენს იმგვარ სიკეთეს, რომლის უშუალოდ დაბრუნება რაიმე ფორმითაა შესაძლებელი, სწორედ ამგვარ შემთხვევას არეგულირებს სამოქალაქო კოდექსის 979-ე მუხლი, რომლის პირველი ნაწილიც ადგენს კონდიქციური ვალდებულების ფარგლებს, ხოლო მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ უკან დაბრუნება შეუძლებელია გადაცემული საგნის მდგომარეობის გამო ან, თუ მიმღებს რაიმე მიზეზით არ შეუძლია საგნის უკან დაბრუნება, მაშინ მან უნდა აანაზღაუროს მისი საერთო ღირებულება. ღირებულება განისაზღვრება ანაზღაურების მოთხოვნის უფლების წარმოშობის დროის მიხედვით. ამდენად, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, მოპასუხისათვის გაწეული მომსახურების ღირებულების დაკისრების ნაწილში სააპელაციო სასამართლოს განჩინება კანონიერია და არ არსებობს მისი გაუქმების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე-394-ე მუხლებით გათვალისწინებული საფუძვლები, რის გამოც, ამავე კოდექსის 410-ე მუხლის თანახმად, ამ ნაწილში გასაჩივრებული განჩინება უცვლელად უნდა იქნას დატოვებული.

1.8. რაც შეეხება საჰაერო ამომრთველის ღირებულების ანაზღაურების საკითხს, ამ ნაწილში პალატა იზიარებს კასატორის პრეტენზიებს და აღნიშნავს შემდეგს: როგორც ზემოთ უკვე აღინიშნა, შესრულების კონდიქციიდან გამომდინარე, გამდიდრების კრედიტორის მოთხოვნა უსაფუძვლოდ გადაცემულის უკან დაბრუნება შეიძლება იყოს, უპირველესად, უნდა შემოწმდეს რამდენადაა შესაძლებელია ამ ნივთის დაბრუნება (სკ-ის 976.1 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტი და 979.1 მუხლი) და მისი ღირებულების ანაზღაურებაზე მსჯელობა მხოლოდ მას შემდეგაა დასაშვები, თუ დამტკიცდება, რომ უკან დაბრუნება შეუძლებელია გადაცემული საგნის მდგომარეობის ან სხვა მიზეზის გამო (სკ-ის 979.2 მუხლი). სარჩელის თანახმად, კონდიქციური მოთხოვნის კრედიტორმა ზემოხსენებული ხელშეკრულების ფარგლებში შეიძინა და დაუმონტაჟა მოვალეს ნივთი, რასაც შესაგებლით არ დაეთანხმა მოპასუხე და განმარტა, რომ ნივთის გადაცემით იგი არ გამდიდრებულა, ნივთი დასაწყობებულია და მას იგი არ მოუხმარია. ამ გარემოების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ გადაცემული ნივთის ღირებულების ანაზღაურების მოთხოვნის ნაწილში მოსარჩელის მტკიცების ტვირთს წარმოადგენს იმის დადასტურება, რომ ნივთი მართლაც დაამონტაჟა, ამ დამონტაჟების შედეგად გაუმჯობესდა მოვალის ქონებრივი მდგომაროება და მან დაზოგა შესაბამისი მატერიალური სახსრები. ამ თვალსაზრისით მნიშვნელოვანია კასატორის ის შედავებაც, რომლის თანახმადაც მოთხოვნის წარმოშობის დროისათვის ნივთის ღირებულების განმსაზღვრელი მტკიცებულება საქმეში არ მოიპოვება.

1.9. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს მოსარჩელის მიერ სააპელაციო შესაგებელში მითითებულ გარემოებას და, შესაბამისად, სააპელაციო პალატის დასკვნას იმის თაობაზე, რომ საჰაერო ამომრთველი რადგანაც გამდიდრების კრედიტორისათვის გამოსაყენებელ ნივთს არ წარმოადგენს და მისი უკან დაბრუნება მოსარჩელის ინტერესს არ შეესაბამება, ამასთანავე, გადაცემა არა ფორმადაუცველი ნასყიდობის, არამედ მომსახურების ხელშეკრულების ფარგლებში განხორციელდა, ნივთის ღირებულების ანაზღაურების თაობაზე სარჩელი საფუძვლიანია. სააპელაციო პალატის ამგვარი მსჯელობა არ გამომდინარეობს სამოქალაქო კოდექსის 976-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის, ასევე 979-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების სწორი განმარტებიდან. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ უსაფუძვლო გამდიდრების საკითხის მარეგულირებელი არც ერთი ნორმა არ ადგენს კრედიტორის უფლებადამცავ იმგვარ დანაწესს, რომელიც ქონებრივი წონასწორობის აღდგენას კრედიტორის სუბიექტური ინტერესის შესაბამისად დაადგენდა, შესრულების კონდიქციის მიზანი უსაფუძვლოდ გადაცემულის დაბრუნებაა და კომპენსაცია მხოლოდ კანონით გათვალისწინებული ობიექტური წინაპირობების არსებობისასაა დასაშვები. კანონის ნება ემყარება სახელშეკრულებო თავისუფლების პრინციპს, რომლის ფარგლებშიც კონტრაჰენტი თავადაა განხორციელებული შესრულების ნეგატიური შედეგების რისკის მატარებელი. იმ შემთხვევაში, თუკი დადგინდება, რომ ვითომ კრედიტორს გადაცემული ქონებით არ უსარგებლია, ნივთი ობიექტურად არსებობს, რის გამოც შესაძლებელია მისი დაბრუნება, მაშინ კონდიქციური ვალდებულების არსის საპირისპიროდ, ნივთის ღირებულების დაკისრება არა უსაფუძვლო გამდიდრების გათანაბრებას, არამედ მოვალის მდგომარეობის გაუმართლებელ გაუარესებას გამოიწვევს. ამ გარემოებათა თაობაზე კასატორმა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის შესაბამისად, დასაბუთებული პრეტენზია წარმოადგინა. სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობის გაზიარების შემთხვევაშიც თუკი დავუშვებდით, რომ მომსახურების ფარგლებში განხორციელებული ნივთის გადაცემის გამო, მოპასუხეს უნდა დაეკისროს ნივთის ღირებულების გადახდა, გასაჩივრებული განჩინებით პასუხი არ არის გაცემული მთავარ კითხვაზე: სადავო ნივთის გადაცემით რა სიკეთე/სარგებელი მიიღო ვითომ კრედიტორმა?

1.10. პალატა სრულად იზიარებს კასატორის შედავებას მის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებების შეუფასებლობის თაობაზე და აღნიშნავს, რომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებს არ დაუდგენიათ მოპასუხის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები (ფოტომასალა, წერილობითი მიმართვა მოსარჩელისადმი, დაიბრუნოს ნივთი, ასევე კასატორის მიმართვა სასამართლოსა და სსიპ ნოტარიუსთა პალატისადმი ქონების დეპონირების თაობაზე) ხომ არ აქარწყლებს მოსარჩელის პოზიციას ნივთის გადაცემით მოპასუხის გამდიდრების, ნივთის გამოთხოვის შეუძლებლობისა და მისი კომპენსაციის დაკისრების თაობაზე. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ამ ნაწილში დარღვეულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105.2 მუხლი, რამდენადაც შეკრებილ მტკიცებულებებს არ მიეცა ობიექტური შეფასება, რის გამოც გადაცემული ნივთის ღირებულების ანაზღაურების თაობაზე სასამართლოს დასკვნები დაუსაბუთებელია როგორც ფაქტობრივი, ისე სამართლებრივი თვალსაზრისით.

1.11. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლოს განხილვის საგანი შეიძლება იყოს აგრეთვე სასამართლოს ის განჩინებები, რომლებიც წინ უსწრებს სასამართლოს საბოლოო გადაწყვეტილებას, იმისგან დამოუკიდებლად, დასაშვებია თუ არა მათ მიმართ კერძო საჩივრის შეტანა. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორი სადავოდ ხდის ასევე სააპელაციო სასამართლოს 2015 წლის 23 თებერვლის საოქმო განჩინებას, რომლის თანახმადაც, მისი შუამდგომლობა ნივთის ადგილზე დათვალიერების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა და პრეტენზიას იმ კუთხით აცხადებს, რომ საპროცესო მოქმედების განხორციელებაზე უარის თქმით სააპელაციო პალატამ მოუსპო შესაძლებლობა, დაემტკიცებინა სამოქალაქო კოდექსის 976-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნტით განსაზღვრული იურიდიული შემადგენლობის არსებობა. საკასაციო პალატა საქმის განხილვის ამ ეტაპზე მიიჩნევს, რომ არ არსებობს კასატორის პოზიციის გაზიარების წინაპირობები, რადგანაც ქვემდგომ სასამართლოს გადაცემული ნივთის ღირებულების ნაწილში სარჩელის საფუძვლიანობა არ შეუმოწმებია, არ დაუდგენია მოთხოვნის იურიდიული საფუძვლიანობა და არც მოპასუხის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებების შეფასების შედეგად მისულა დასკვნამდე ნივთის ფიუზიკურად არსებობა-არარსებობის, ასევე, მისი დაბრუნების შეუძლებლობის თაობაზე, შესაბამისად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ ამ ეტაპზე საოქმო განჩინების გაუქმებისა და კასატორის მოთხოვნის დაკმაყოფილების წინაპირობები არ არსებობს.

1.12. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ საქმის გარემოებები საპროცესო ნორმების ისეთი დარღვევითაა დადგენილი, რომ ამ დარღვევების შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი და საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ გადაცემული ნივთის ღირებულების დაკისრების ნაწილში გასაჩივრებული განჩინება მიღებულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილების დარღვევით. წინამდებარე განჩინებაში ჩამოყალიბებული დასაბუთების გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ მტკიცების ტვირთის სწორად განაწილებისა და საქმეში არსებული მტკიცებულებების ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური გამოკვლევის გზით უნდა დაადგინოს საჰაერო ამომრთველის ღირებულების ანაზღაურების მოთხოვნის ნაწილში სარჩელის საფუძვლიანობა და ამ გზით გადაწყვიტოს დავა.

2. სასამართლო ხარჯები:

2.1. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 52-ე მუხლით დადგენილია მხარის მიერ საქმის განხილვასთან დაკავშირებული ხარჯის, მათ შორის სახელმწიფო ბაჟის წინასწარ გადახდის ვალდებულება, ამ წესიდან გამონაკლისს ითვალისწინებს საპროცესო კანონმდებლობა, მათ შორისაა 48-ე მუხლი, რომლის თანახმადაც დადგენილია სასამართლოს შესაძლებლობა, ქონებრივი მდგომარეობის გათვალისწინებით, გადაუვადოს მხარეს სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ვალდებულება. სხვა შემთხვევაში, იმის მიხედვით, თუ რა გადაწყვეტილება იქნება მიღებული, ამავე კოდექსის 53-ე და/ან 55-ე მუხლის შესაბამისად, ხორციელდება ანგარიშსწორება მოგებული მხარისა თუ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ.

2.2. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატის 2016 წლის 11 აპრილის განჩინებით გაზიარებულ იქნა რა კასატორის შუამდგომლობა მძიმე ქონებრივი მდგომაროების გამო სახელწიფო ბაჟის გადახდის გადავადების თაობაზე, საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე სს „ს-ას“ გადაუვადდა 8 000 ლარის გადახდა. საკასაციო პალატის წინამდებარე განჩინებით მომსახურების ღირებულების ანაზღაურების მოთხოვნის ნაწილში არ დაკმაყოფილდა რა საკასაციო საჩივარი (მოთხოვნის 37%), პალატა თვლის, რომ კასატორს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის პროპორციულად უნდა დაეკისროს გადავადებული ბაჟის _ 8 000 ლარის 37%-ის _ 2 960 ლარის გადახდა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა „გადახდისუუნარობის საქმის წარმოების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-11 მუხლით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 48-ე, 52-ე, 410-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სს „ს-ის“ საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 25 მარტის განჩინება საჰაერო ამომრთველის ღირებულების, ასევე, ამ ღირებულების პროპორციულად საქმის განხილვასთან დაკავშირებული ხარჯების განსაზღვრის ნაწილში და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს, ხოლო დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული განჩინება დარჩეს უცვლელად.

3. კასატორის შუამდგომლობა 2016 წლის 23 თებერვლის საოქმო განჩინების გაუქმების თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს.

4. სს „ს-ას“ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისროს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 11 აპრილის განჩინებით გადავადებული სახელმწიფო ბაჟიდან 2 960 ლარის გადახდა.

5. სახელმწიფო ბაჟი ჩაირიცხოს შემდეგ ანგარიშზე: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150.

6. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ზ.ძლიერიშვილი

პ. ქათამაძე