ბს-951-809-კ-04 9 თებერვალი, 2005 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. კობერიძე (თავმჯდომარე),

მ. ვაჩაძე (მომხსენებელი),

გ. ქაჯაია

დავის საგანი: არასაცხოვრებელ ფართის პრივატიზაციის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, გამოსახლება.

აღწერილობითი ნაწილი:

2003წ. 4 მარტს მ. კ-ემ ქუთაისის საქალაქო სასამართლოში მოპასუხე გ. ს-ას მიმართ სარჩელი აღძრა.

მოსარჩელემ სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძვლად შემდეგ გარემოებებზე მიუთითა:

მოსარჩელე ქ. ქუთაისში, ... მდებარე არასაცხოვრებელი 36,61 კვ.მ-ის მესაკუთრეს წარმოადგენდა, რაც სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს ქუთაისის სამმართველოს მიერ გაცემული 2002წ. 15 ნოემბრის ¹..... საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობით და მიწის მართვის სამმართველოს 2003წ. 22 იანვრის ¹4800 ცნობით იყო დადასტურებული.

მოსარჩელის მითითებით, აღნიშნული ფართი უკანონოდ ჰქონდა დაკავებული გ. ს-ას, რის გამოც იგი მის კუთვნილ ქონებას საჭიროებისამებრ ვერ იყენებდა. ამასთან, გ. ს-ა, არაერთგზის გაფრთხილების მიუხედავად, დაკავებულ ფართს არ ათავისუფლებდა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მის საკუთრებაში არსებული არასაცხოვრებელი ფართიდან გ. ს-ას გამოსახლება მოითხოვა.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2003წ. 9 ივნისის გადაწყვეტილებით მ. კ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა. მოპასუხე გ. ს-ა და მასთან გამოსახლების დროს მყოფი პირები გამოსახლებულ იქნენ ქ. ქუთაისში, ..... მდებარე არასაცხოვრებელი ფართიდან.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება გ. ს-ამ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და მ. კ-ისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

აპელანტის მითითებით, სადავო ბინა ქ. ქუთაისის ყოფილი ლენინის რაიონის აღმასრულებელ კომიტეტს ეკუთვნოდა. ამავე აღმასკომის 1990წ. 3 ივნისის გადაწყვეტილებით აღნიშნული ფართი იურიდიულ ფირმა “ქ-ს” გადაეცა. ფირმაში 5 ადვოკატი იყო გაერთიანებული, მათ შორის, გ. ს-ა. ამჟამად ყველა გარდაცვლილია და მითითებულ ფართში მხოლოდ თვითონ დარჩა. იგი, როგორც ომის მონაწილესთან გათანაბრებული პირი, საქართველოს პრეზიდენტის 1995წ. 17 ოქტომბრის ¹812 ბრძანებულების შესაბამისად, შეღავათებით, მათ შორის, უფასო სასამსახურო ბინის შეღავათით სარგებლობდა. ამავე ბრძანებულების მე-14 მუხლის მე-8 პუნქტის შესაბამისად კი სასამსახურო საცხოვრებელი ბინიდან ომის ვეტერანების გამოსახლება სამაგიერო ფართის მიუცემლად დაუშვებელი იყო. ამასთან, ასეთი პირები საცხოვრებელი ბინის ქირის გადახდისაგან გათავისუფლებული იყვნენ.

აპელანტის განმარტებით, ქუთაისის პრივატიზაციის სამმართველოს მისთვის სასამსახურო ბინის მიცემის შესახებ შეთავაზება არ გაუკეთებია, რის გარეშეც პრივატიზაციის სამმართველოს აუქციონის ჩატარების უფლება არ გააჩნდა. ბინის იძულებითი წესით გაყიდვა სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 301-ე მუხლის საფუძველზე, სასამართლოს მიერ აუქციონის დანიშვნის წესით ხდება. ამის თაობაზე სასამართლომ მისი შეგებებული სარჩელი არ განიხილა და უკანონო გადაწყვეტილება მიიღო.

ქუთაისის საოლქო სასამართლოს 2003წ. 17 სექტემბრის განჩინებით წარმოებაში იქნა მიღებული გ. ს-ას შეგებებული სარჩელი ეკონომიკის, მრეწველობისა და ვაჭრობის სამინისტროს ქუთაისის სამმართველოს მიმართ სადავო არასაცხოვრებელი ფართის პრივატიზაციის შედეგების ბათილად ცნობის თაობაზე.

შეგებებულ სარჩელში გ. ს-ა მიუთითებდა იმავე არგუმენტებზე, რაც სააპელაციო საჩივარში ჰქონდა მითითებული. ამასთან, იგი დამატებით აღნიშნავდა, რომ პრივატიზაციის ქუთაისის სამმართველოს მიერ სადავო არასაცხოვრებელი ფართის გადაცემით საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლით გათვალისწინებული უფლება დაირღვა. აქვე ნიშანდობლივია ისიც, რომ სამოქალაქო და საბინაო კოდექსების შესაბამისად, როდესაც ბინა აუქციონზე იყიდებოდა, იგი გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში უნდა ყოფილიყო. ამდენად, პრივატიზაციის სამმართველომ მოცემულ შემთხვევაში სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 81-ე მუხლი დაარღვია, რის გამოც იგი ბათილად უნდა გამოცხადებულიყო.

ეკონომიკის, მრეწველობისა და ვაჭრობის სამინისტროს ქუთაისის სამმართველოს მოსაზრებით, ქუთაისში, ... მდებარე არასაცხოვრებელი ფართი ქუთაისის მერიის მუნიციპალურ საკუთრებას წარმოადგენდა. “სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ” კანონის შესაბამისად, მუნიციპალური საკუთრების ობიექტის პრივატიზებას სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს ტერიტორიული ორგანო ახორციელებდა. სადავო ობიექტი საპრივატიზებო ნუსხაში ქონების მართვის სამინისტროსთან შეთანხმებით ქუთაისის მერიის 2002წ. 29 აგვისტოს ¹26 დადგენილებით იქნა შეტანილი. აუქციონის თაობაზე ინფორმაცია გაზეთ “........-ში” გამოქვეყნდა.

პრივატიზაციის სამინისტრო ასევე აღნიშნავდა, რომ სადავო არასაცხოვრებელი ფართი პრივატიზაციამდე, 1995წ. 20 ნოემბრის იჯარის ხელშეკრულების საფუძველზე, შპს “თ-ე” იჯარით იყო გაცემული. საიჯარო ხელშეკრულება მოიჯარე კ. ა-ს გადაუფორმდა, რომელმაც საიჯარო ქირა ვერ გადაიხადა, რის შემდეგაც გასაყიდ ობიექტთა ნუსხაში მისი შეტანა მოხდა.

ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2004წ. 1 მარტის განჩინებით გ. ს-ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. არ დაკმაყოფილდა აგრეთვე მისი შეგებებული სარჩელი ქ. ქუთაისში, ... მდებარე არასაცხოვრებელ ფართზე ჩატარებული აუქციონის შედეგების ბათილად ცნობის თაობაზე. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2003წ. 9 ივნისის გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა.

სააპელაციო სასამართლომ განჩინება შემდეგ გარემოებებზე დააფუძნა:

საქმის მასალებზე დაყრდნობით, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. ქუთაისში, ... მდებარე მუნიციპალური საკუთრების არასაცხოვრებელი ფართი (36,61 კვ.მ) ქუთაისის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1989წ. 10 მაისის გადაწყვეტილებით კოოპერატივ “ქ-ს” გადაეცა, სადაც გ. ს-ა მუშაობდა. აღნიშნული ფართი, როგორც მუნიციპალური ქონება, სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს ქუთაისის სამმართველომ, 1995წ. 20 ნოემბრის ქირავნობის ხელშეკრულების საფუძველზე იურიდიულ ფირმა შპს “თ-ას” 3 წლის ვადით გადასცა, ხოლო ამ ვადის გასვლის შემდეგ, 1999წ. 14 ივნისის ხელშეკრულების საფუძველზე, კ. ა-ს გაუფორმდა, რომელმაც საიჯარო ქირის გადაუხდელობის გამო, 2002წ. 19 თებერვალს ქონების მართვის სამმართველოს საიჯარო ხელშეკრულების სხვა პირზე გადაცემის შესახებ განცხადებით მიმართა.

საქმის მასალებზე დაყრდნობით, სააპელაციო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია ისიც, რომ ქ. ქუთაისის მერიის 2002წ. 29 აგვისტოს ¹26 დადგენილებით სადავო ობიექტი საპრივატიზებო ობიექტების ნუსხაში შევიდა, რის შემდეგაც “სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ” კანონისა და “სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” კანონის შესაბამისად, იგი მ. კ-ემ შეიძინა.

ზემოთ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გ. ს-ა სადავო არასაცხოვრებელ ფართს არაკანონიერად ფლობდა, რადგან, როგორც საქმეში არსებული მასალებით დასტურდებოდა, აპელანტს აღნიშნული ფართი არც საიჯარო და არც სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი სხვა ფორმით არ გადასცემია.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში “სამსახურებრივი ბინიდან გამოსახლების შესახებ” 1995წ. 17 ოქტომბრის კანონი არ უნდა ყოფილიყო გამოყენებული, რადგან საქართველოს სსრკ სკ-ის 112-ე მუხლის თანახმად, სამსახურებრივი საცხოვრებელი სადგომი იმ მოქალაქეთა ჩასახლებისათვის იყო განკუთვნილი, რომლებსაც თავიანთი შრომითი ურთიერთობის ხასიათის გამო მუშაობის ადგილზე ან მის მახლობლად უნდა ეცხოვრათ, ხოლო ამავე კანონის 115-ე მუხლის შესაბამისად, გადაწყვეტილება საცხოვრებელი სადგომის მიცემის შესახებ საწარმოს, დაწესებულების, ორგანიზაციის ადმინისტრაციას უნდა მიეღო, რომელთა სარგებლობაშიც არასამსახურებრივი საცხოვრებელი სადგომები იყო.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში სადავო საცხოვრებელი ფართი სამომსახურეო ბინათა რიცხვს არ განეკუთვნებოდა, მასზე ზემოთ მითითებული კანონით გათვალისწინებული მოთხოვნები ვერ გავრცელდებოდა. რაც შეეხება აპელანტის მითითებას პრივატიზაციის დროს ნაკლის მქონე ნივთის არსებობის თაობაზე, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ამასთან დაკავშირებით პრეტენზიის განცხადების უფლება მხოლოდ მ. კ-ეს გააჩნდა, რადგან სახელმწიფო ქონების ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება მასთან იყო გაფორმებული. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გ. ს-ას შეგებებული სარჩელის მოთხოვნა პრივატიზაციის შედეგების ბათილად ცნობის თაობაზე უკანონო იყო.

გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლო განმარტავდა, რომ ქონების მართვის სამმართველოსა და მ. კ-ეს შორის გაფორმებული ადმინისტრაციული გარიგება მუნიციპალური ქონების ყიდვა-გაყიდვის თაობაზე მოქმედ კანონმდებლობას არ ეწინააღმდეგებოდა და კანონის შესაბამისად იყო დადებული. ამასთან, აღნიშნული გარიგება ძალაუფლების ბოროტად გამოყენებას არ წარმოადგენდა. გარიგების მხარეები ქმედუნარიან პირებს წარმოადგენდნენ, გარიგება არ იყო მოჩვენებითი და თვალთმაქცური, რის გამოც მისი ბათილად ცნობის საფუძველი არ არსებობდა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება გ. ს-ამ იმავე საფუძვლებით საკასაციო წესით გაასაჩივრა და გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

სამოტივაციო ნაწილი:

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება_დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა და თვლის, რომ გ. ს-ას საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად დარჩეს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2004წ. 1 მარტის განჩინება შემდეგ გარემოებათა გამო:

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება სსკ-ის დებულებანი, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი.

სსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საოლქო სასამართლოს კოლეგიის ან პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

ვინაიდან კასატორის მიერ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, საკასაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს შემდეგს:

ქ. ქუთაისში, ......... ქუჩის ¹14-ში მდებარე მუნიციპალური საკუთრების არასაცხოვრებელი ფართი (36,61 კვ.მ) ქუთაისის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1989წ. 10 მაისის გადაწყვეტილებით კოოპერატივ “ქ-ს” გადაეცა, სადაც გ. ს-ა მუშაობდა. აღნიშნული ფართი, როგორც მუნიციპალური ქონება, სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს ქუთაისის სამმართველომ, 1995წ. 20 ნოემბრის ქირავნობის ხელშეკრულების საფუძველზე, იურიდიულ ფირმა შპს “თ-ას” 3 წლის ვადით გადასცა, ხოლო ამ ვადის გასვლის შემდეგ, 1999წ. 14 ივნისის ხელშეკრულების საფუძველზე კ. ა-ს გაუფორმდა, რომელმაც საიჯარო ქირის გადაუხდელობის გამო, 2002წ. 19 თებერვალს ქონების მართვის სამმართველოს საიჯარო ხელშეკრულების სხვა პირზე გადაცემის შესახებ განცხადებით მიმართა.

საქმის მასალებზე დაყრდნობით, სააპელაციო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია ისიც, რომ ქ. ქუთაისის მერიის 2002წ. 29 აგვისტოს ¹26 დადგენილებით სადავო ობიექტი საპრივატიზებო ობიექტების ნუსხაში შევიდა, რის შემდეგაც “სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ” საქართველოს კანონისა და “სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” კანონის შესაბამისად, იგი მ. კ-ემ შეიძინა.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ზემოთ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად ჩათვალა, რომ გ. ს-ა სადავო არასაცხოვრებელ ფართს არაკანონიერად ფლობდა, რადგან, როგორც საქმეში არსებული მასალებით დასტურდებოდა, აპელანტს აღნიშნული ფართი არც იჯარის ხელშეკრულებით და არც სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი სხვა ფორმით არ გადასცემია.

საკასაციო სასამართლო ასევე იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმასთან დაკავშირებით, რომ მოცემული დავის გადაწყვეტისას “სამსახურებრივი ბინიდან გამოსახლების შესახებ” 1995წ. 17 ოქტომბრის საქართველოს კანონი არ უნდა იქნეს გამოყენებული, რადგან იმ დროისათვის მოქმედი საქართველოს სსრკ სკ-ის 112-ე მუხლის შესაბამისად, სამსახურებრივი საცხოვრებელი სადგომი იმ მოქალაქეთა ჩასახლებისათვის არის განკუთვნილი, რომლებმაც თავიანთი შრომითი ურთიერთობის ხასიათის გამო, მუშაობის ადგილზე ან მის მახლობლად უნდა იცხოვრონ, ხოლო ამავე კანონის 115-ე მუხლის შესაბამისად, გადაწყვეტილებას საცხოვრებელი სადგომის მიცემის შესახებ იღებს საწარმოს, დაწესებულების, ორგანიზაციის ადმინისტრაცია, რომლის სარგებლობაშიც არის არასამსახურებრივი საცხოვრებელი სადგომი.

ზემოთქმულის გათვალისწინებით, ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში სადავო საცხოვრებელი ფართი სამომსახურეო ბინათა რიცხვს არ განეკუთვნება, მასზე ზემოთ მითითებული კანონით გათვალისწინებული მოთხოვნები ვერ გავრცელდებოდა. რაც შეეხება აპელანტის მითითებას პრივატიზაციის დროს ნაკლის მქონე ნივთის არსებობის თაობაზე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ ამასთან დაკავშირებით პრეტენზიის განცხადების უფლება მხოლოდ მ. კ-ეს გააჩნდა, რადგან სახელმწიფო ქონების ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება მასთან იყო გაფორმებული. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ სწორად მიიჩნია, რომ გ. ს-ას შეგებებული სარჩელის მოთხოვნა პრივატიზაციის შედეგების ბათილად ცნობის თაობაზე უკანონო იყო.

საკასაციო სასამართლო ასევე იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას მოცემულ შემთხვევაში ქონების მართვის სამმართველოსა და მ. კ-ეს შორის გაფორმებული ადმინისტრაციული გარიგების კანონიერების თაობაზე, რადგან, როგორც საქმეში არსებული მასალებით დგინდება, აღნიშნული გარიგების მონაწილე მხარეები ქმედუნარიან პირებს წარმოადგენდნენ, გარიგება არ იყო მოჩვენებითი და თვალთმაქცური, რის გამოც მისი ბათილად ცნობის საფუძველი არ არსებობდა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ გასაჩივრებული განჩინება არსებითად სწორია, არ არსებობს მისი გაუქმების საპროცესო კანონმდებლობით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძველი და, შესაბამისად, იგი დატოვებულ უნდა იქნეს უცვლელად.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილით, სსკ-ის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. გ. ს-ას საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2004წ. 1 მარტის განჩინება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.