№ას-467-441-2014 6 ნოემბერი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – სს „ა-ი“

მოწინააღმდეგე მხარე – მ. კ-ე, შპს „ლ-ა“

მესამე პირი – სსიპ შემოსავლების სამსახური

მესამე პირი – საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 18 თებერვლის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება და ამავე სასამართლოს 2014 წლის 19 თებერვლის განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმებაზე უარის თქმის შესახებ

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილებისა და დაუსწრებელი გადაწყვეტილების ძალაში დატოვების შესახებ განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება

დავის საგანი – გირავნობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა და საჯარო რეესტრის შესაბამისი ჩანაწერის გაუქმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. სს „ა-მა“ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ლ-ისა“ და მ. კ-ის წინააღმდეგ (მესამე პირები: შემოსავლების სამსახური, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო) და მოითხოვა შპს „ლ-ასა” და მ. კ-ეს შორის 2005 წლის 1 ნოემბერს გაფორმებული გირავნობის ხელშეკრულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა, კერძოდ, მოძრავი ნივთების დაგირავების ნაწილში და, ასევე, საჯარო რეესტრში შესაბამისი ჩანაწერის გაუქმება.

2. სარჩელის თანახმად, მოძრავი ნივთები, რომლებიც წარმოადგენს მოსარჩელის საკუთრებას, შპს „ლ-ამ” დააგირავა 2005 წლის 1 ნოემბრის ხელშეკრულებით მოპასუხე მ. კ-ის სესხის უზრუნველსაყოფად. ვინაიდან ნივთები მოსარჩელის საკუთრებაა, გირავნობის ხელშეკრულება წარმოადგენს ბათილ გარიგებას.

3. მოპასუხე შპს „ლ-ამ” წარმოდგენილი შესაგებელით სარჩელი არ ცნო.

4. სასამართლო სხდომაზე წესრიგის დარღვევის გამო, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 212-ე მუხლის შესაბამისად, მოპასუხე მ. კ-ე, რომელიც ასევე არის მოპასუხე შპს „ლ-ის” წარმომადგენელი, გაძევებულ იქნა სასამართლო სხდომის დარბაზიდან, მას გარიგებითი წარმომადგენელი არ წარმოუდგენია სასამართლო სხდომაზე. შესაბამისად, სასამართლომ საქმე განიხილა მოპასუხის დასწრების გარეშე.

5. რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილებით სს „ა-ის” სარჩელი დაკმაყოფილდა: ბათილად იქნა ცნობილი შპს „ლ-ის” დამფუძნებელ ე. კ-ესა და მ. კ-ეს შორის 2005 წლის 1 ნოემბერს გაფორმებული გირავნობის ხელშეკრულება (რეესტრში რეგისტრაციის №1-3118) შემდეგი მოძრავი ნივთების დაგირავების ნაწილში: 1. მეტალის კარადა (ხელშეკრულებაში მითითებული ნომერი - 6); 2. კონდიციონერი (ხელშეკრულებაში მითითებული ნომერი - 7); 3. სავარძელი (ხელშეკრულებაში მითითებული ნომერი - 8); 4. ჯოჯგინა ამწე (ხელშეკრულებაში მითითებული ნომერი - 12); 5. ბეტონის ამრევი(ხელშეკრულებაში მითითებული ნომერი - 14); 6. მეტალის ფორმა რიგელის (ხელშეკრულებაში მითითებული ნომერი - 16); 7. მეტალის ფორმა რიგელის გვერდული ქვის - 3 ცალი (ხელშეკრულებაში მითითებული ნომერი - 21-22-23); 8. მეტალის ფორმა რიგელის გვერდული ქვის ორმაგი -3 ცალი (ხელშეკრულებაში მითითებული ნომერი - 25-26-27); 9. მეტალის ფორმა გადახურვის ფილის - 3 ცალი (ხელშეკრულებაში მითითებული ნომერი - 30-31-32); 10. მეტალის ფორმა გვერდული ქვის ერთმაგი - 10 ცალი (ხელშეკრულებაში მითითებული ნომერი - 33-34-35-36-37-38-39-40-41-42); 11. მეტალის ფორმა კოლონის 14 მმ - 2 ცალი (ხელშეკრულებაში მითითებული ნომერი - 43-44); 12. მეტალის ფორმა საკედლე ბლოკის - 4 ცალი (ხელშეკრულებაში მითითებული ნომერი - 48-49-50-51); 13. მეტალის ფორმა ფუნდამენტის ბლოკის - 6 ცალი (ხელშეკრულებაში მითითებული ნომერი - 52-53-54-55-56-57); 14. ლითონის კარადა - 2 ცალი (ხელშეკრულებაში მითითებული ნომერი - 62-63); 15. საბეჭდი მანქანა იანტარი - 2 ცალი (ხელშეკრულებაში მითითებული ნომერი - 64-65); 16. მაგიდა მისადგმელით (ხელშეკრულებაში მითითებული ნომერი - 68); 17.კომპრესორი პკს5 (ხელშეკრულებაში მითითებული ნომერი - 80); 18. ბეტონის ბაიოკი 7,5 ტ. (ხელშეკრულებაში მითითებული ნომერი - 105); 19. ცემენტის სილოსი 30 ტ. (ხელშეკრულებაში მითითებული ნომერი - 108); 20. ჩარხი ელპ 25-1 – 2 ცალი (ხელშეკრულებაში მითითებული ნომერი - 124-125); გადაწყვეტილების მეორე პუნქტის შესაბამისად, ცვლილება იქნა შეტანილი საჯარო რეესტრში შპს „ლ-ის” მოძრავ ნივთებზე 2005 წლის 1 ნოემბერს გაფორმებული ხელშეკრულების რეგისტრაციაში; შპს „ლ-ას” და მ. კ-ეს სს „ა-ის” სასარგებლოდ დაეკისრათ 309,2 ლარის გადახდა მოსარჩელის მიერ წინასწარ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ასანაზღაურებლად.

6. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა და მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

7. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალტის 2013 წლის 18 თებერვლის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით მ. კ-ისა და შპს „ლ-ის“ სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა, რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, სს „ა-ის“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, სს „ა-ს“ მ. კ-ისა და შპს „ლ-ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა სახელმწიფო ბაჟის – 306 ლარის გადახდა.

8. სააპელაციო სასამართლოს დაუსწრებელ გადაწყვეტილებაზე საჩივარი შეიტანა სს „ა-ის“ გაკოტრების მმართველმა - აღსრულების ეროვნულმა ბიურომ, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება.

9. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 19 თებერვლის განჩინებით სს „ა-ის“ საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

10. პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 201.1-ე, 232¹-ე, მუხლებით და განმარტა, რომ დასახელებული ნორმებიდან გამომდინარე, სასამართლოში მოწინააღმდეგე მხარის მიერ სააპელაციო შესაგებელი წარდგენილი უნდა იყოს სასამართლოს მიერ დადგენილ ვადაში. წინააღმდეგ შემთხვევაში, კერძოდ, სასამართლოს მიერ განსაზღვრულ ვადაში მოწინააღმდეგე მხარის მიერ სააპელაციო საჩივართან დაკავშირებით თავისი პოზიციის გამოხატვის ვალდებულების შეუსრულებლობისათვის, კანონმდებელი აწესებს ზეპირი მოსმენის გარეშე მის წინააღმდეგ სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების შესახებ დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის შესაძლებლობას. ამდენად, სასამართლო ვალდებულია დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანისას შეამოწმოს არსებობს თუ არა დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის წინაპირობები, კერძოდ, 1. სასამართლო უნდა დარწმუნდეს, რომ სასამართლო გზავნილი (სააპელაციო საჩივარი და თანდართული საბუთების ასლები) კანონით დადგენილი წესით ჩაბარდა მოწინააღმდეგე მხარეს და, შესაბამისად, განემარტა სააპელაციო შესაგებლის წარმოუდგენლობის გამო მის წინააღმდეგ დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის შესახებ; ამასთან, სასამართლო ზეპირი მოსმენის გარეშე დაუსწრებელ გადაწყვეტილებას მხოლოდ იმ შემთხვევაში გამოიტანს, თუ მის მიერ დადგენილ ვადაში მოწინააღმდეგე მხარე არასაპატიო მიზეზით არ წარმოადგენს სააპელაციო პასუხს (შესაგებლს); 2. სასამართლომ უნდა შეამოწმოს აპელანტის (მოსარჩელის) მიერ სააპელაციო საჩივარში (სარჩელში) მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები იურიდიულად რამდენად ამართლებს (ასაბუთებს) სასარჩელო მოთხოვნას.

11. მოცემულ შემთხვევაში, პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოწინააღმდეგე მხარის წარმომადგენელს, გაკოტრების მმართველს - საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს აღსრულების ეროვნულ ბიუროს გაეგზავნა სააპელაციო საჩივრების ასლი და განემარტა წერილობითი შესაგებლის წარმოსადგენად განსაზღვრული 5 დღიანი ვადის შესახებ. იგი გაფრთხილებული იყო პასუხის (შესაგებლის) წარუდგენლობის შესაძლო შედეგების შესახებ; სასამართლომ ასევე დაადგინა, რომ აღსრულების ეროვნულ ბიუროს სააპელაციო საჩივრის ასლი ჩაბარდა 2013 წლის 8 თებერვალს. შესაბამისად, მოწინააღმდეგე მხარეს შესაგებელი უნდა წარმოედგინა 2013 წლის 13 თებერვლის ჩათვლით. მოწინააღმდეგე მხარემ შესაგებელი წარმოადგინა 2013 წლის 15 თებერვალს, სასამართლოს მიერ შესაგებლის წარმოსადგენად დადგენილი ვადის დარღვევით. ამდენად, პალატის აზრით, არსებობდა მოწინააღმდეგე მხარის მიერ სასამართლოს მიერ დადგენილ ვადაში სააპელაციო შესაგებლის წარუდგენლობის გამო მის წინააღმდეგ დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის პირველი წინაპირობა.

12. რაც შეეხება მეორე წინაპირობას – სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოებები იურიდიულად უნდა ამართლებდეს სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნას, პალატამ არ გაიზიარა საჩივრის ავტორის მოსაზრება ამ წინაპირობის არარსებობის შესახებ შემდეგ გარემოებათა გამო:

13. საჩივრის ავტორის განმარტებით, რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 20 ნოემბრის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილია, რომ შპს „ლ-ა“ არ წარმოადგენდა გირავნობის საგნის მესაკუთრეს, რაც არამართებულად არ გაითვალისწინა სააპელაციო პალატამ.

14. აღნიშნულთან დაკავშირებით, პალატამ მიუთითა, რომ დაუსწრებელი გადაწყვეტილების თავისებურება მდგომარეობს სწორედ იმაში, რომ სასამართლო არ ადგენს სარჩელში (სააპელაციო საჩივარში) მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების სისწორესა და დასაბუთებულობას საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების გამოკვლევის საფუძველზე, არამედ დამტკიცებულად მიიჩნევს სარჩელში (სააპელაციო საჩივარში) მითითებულ ყველა ფაქტობრივ გარემოებას. შესაბამისად, საჩივრის პრეტენზიები, რომლებითაც სადავოდ არის გამხდარი მ. კ-ისა და შპს „ლ-ას“ სააპელაციო საჩივრებში მითითებული და დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით დამტკიცებულად მიჩნეული ფაქტობრივი გარემოებები, პალატამ უსაფუძვლოდ და დაუსაბუთებლად მიიჩნია.

15. გარდა ამისა, სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილება, რომლითაც დაკმაყოფილდა სს „ა-ის“ სარჩელი, არ ემყარება რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს. აღნიშნული გადაწყვეტილების სამართლებრივი შეფასებები და დასკვნები დაფუძნებულია სულ სხვა მტკიცებულებებზე, შესაბამისად, სააპელაციო პალატის განმარტებით, იგი დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მიღებისას ვერ იმსჯელებდა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებაზე, ვინაიდან სააპელაციო პალატის შეფასების საგანი იყო მხოლოდ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები, ხოლო რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილებაში კი არ იყო მითითება რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილებაზე.

16. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2012 წლის 14 სექტემბრის განჩინებით განუხილველად დარჩა შპს „ლ-ის“ კერძო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 3 მაისის განჩინებაზე, რომლითაც განუხილველად დარჩა შპს „ლ-ას“ სააპელაციო საჩივარი რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილებაზე. ამდენად, რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაში შევიდა 2012 წლის 14 სექტემბერს და, შესაბამისად, მის საფუძველზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, როგორც პრეიუდიციული მნიშვნელობის მქონე, ვერ იქნებოდა გათვალისწინებული რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილების მიღებისას.

17. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით მოწინააღმდეგე მხარის მიერ სააპელაციო შესაგებლის წარმოუდგენლობის გამო სწორად იქნა მიჩნეული დადგენილად სააპელაციო საჩივარში მითითებული შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

18. 2000 წლის 15 თებერვალს შპს „ლ-ამ“ (ს/ნ ...) სს „ა-იდან“ (ს/ნ ...) სასყიდლით მთლიანად შეიძინა 1,9 ჰა მიწაზე განთავსებული სამშენებლო საწარმოო ბაზა;

19. 2000 წლის 8 ივნისს სს „ა-მა“ დაიწყო მიღება-ჩაბარების აქტის გაფორმებით სამშენებლო საწარმოო ბაზის 14 დასახელების 23 დამთავრებული და დაუმთავრებელი უძრავი ქონების შენობების, ასევე, 132 ერთეული მოძრავი ქონების შპს „ლ-ისათვის“ გადაცემა მათ შორის №12 ნომრად განთავსებულია ჯოჯგინა კრანი კკც - 10;

20. 1997 წლის 1 ოქტომბერს სს „ა-ის“ ძირითად საშუალებათა 132 ერთეული მოძრავი ქონების ღირებულების აქტს (დანართი №2) სადაც №12 განთავსებულია ჯოჯგინა კრანი კკც - 10, 1997 წლის 1 ოქტომბრის მდგომარეობით სს „ა-ის“ ძირითად საშუალებათა, უძრავი ქონების ღირებულების შეფასების აქტს, სადაც №1 შეტანილია სამშენებლო საწარმოო პოლიგონი, დანართი №1-ს შენობა-ნაგებობაზე, ავტოსატრანსპორტო ტექნიკაზე, ავეჯზე, სამშენებლო მოწყობილობა დანადგარებზე, ინვენტარზე (3 ფურცლად) ხელს არ აწერს სს „ა-ის“ წარმომადგენელი და არ ამოწმებს სს „ა-ის“ ბეჭდით. აღნიშნული დოკუმენტები (სს „ა-ი“-საგან შეძენილ 132 ერთეულ მოძრავ ქონებაზე) ხელმოწერილია მხოლოდ „ა-ის“ თანამშრომლების მიერ.

21. შპს „ლ-ის“ მიერ წარმოდგენილი დანართი №2, 2000 წელს სს „ა-ან“ სასყიდლით გადაცემის დოკუმენტს ხელს აწერს სს „ა-ის“ უფლებამოსილი პირები და დამოწმებულია სს „ა-ის“ ბეჭდით;

22. 132 ერთეული მოძრავი ქონება და რკინა ბეტონის პოლიგონი 1999 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით 1994, 1995, 1997 და 1999 წ. სხვადასხვა კოეფიციენტების მიყენებით აფასებული იყო და ირიცხებოდა სს „ა-ის“ ბალანსზე, რაც გამორიცხავს 1997 წლის 1 ოქტომბრის მდგომარებით სადავო ნივთების სს „ა-ისათვის“ კუთვნილების ფაქტს.

23. ამასთან, სასამართლოს აზრით, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 254-258-ე მუხლებისა და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად, სააპელაციო საჩივარში მითითებული და დამტკიცებულად ჩათვლილი ეს გარემოებები იურიდიულად ამართლებდა სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნას.

24. ამდენად, პალატის მოსაზრებით, სახეზე იყო დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის მეორე პროცესუალური წინაპირობაც, რის გამოც არ არსებობდა გასაჩივრებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძველი.

25. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 19 თებერვლის განჩინება ამავე სასამართლოს 2013 წლის 18 თებერვლის დაუსწრებელი გადაწყვეტიელბის ძალაში დატოვების თაობაზე საკასაციო წესით გაასაჩივრა სს „ა-მა“, მოითხოვა როგორც დაუსწრებელი გადაწყვეტილების, ისე გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის განსახილველად დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის შემდეგი დასაბუთებით:

26. კასატორის განმარტებით, დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანისას სასამართლო დაეყრდნო საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 232¹ მუხლს და აღნიშნა, რომ სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოებები იურიდიულად ამართლებდა სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნას. აღნიშნული დასკვნა არასწორია, რადგან სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოებები იურიდიულად არ ამართლებდა სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნას, ვინაიდან სახეზე არ იყო სამოქალაქო კოდექსის 254-258 მუხლებით განსაზღვრული სამართლებრივი ურთიერთობა, შპს „ლ-ა“ არ წარმოადგენდა გირავნობის საგნის მესაკუთრეს, რაც დადგენილია რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 20 ნოემბრის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით.

27. კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ 2014 წლის 19 თებერვლის განჩინებით არასწორად უთხრა უარი საჩივრის დაკმაყოფილებაზე, კერძოდ, არასწორად აღნიშნა, რომ რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილება, რომლითაც დაკმაყოფილდა სს „ა-ის“ სარჩელი, არ ემყარებოდა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, რის გამოც, სააპელაციო პალატა ვერ იმსჯელებდა აღნიშნულ გადაწყვეტილებაში მითითებულ ფაქტობრივ გარემოებებზე. მართალია, პირველი ინსტანციის სასამართლოს არ უმსჯელია 2009 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილებაზე, თუმცა კასატორის მოსაზრებით, ეს არ ნიშნავს იმას, რომ ამ გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები არაა სავალდებულო. სააპელაციო სასამართლო ვალდებული იყო ემსჯელა კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე, ვინაიდან მოწინააღმდეგე მხარე გათავისუფლებულია იმ ფაქტების მტკიცების ტვირთისგან, რომლებიც დადგენილია ერთ სამოქალაქო საქმეზე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით.

28. კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაში შევიდა 2012 წლის 14 სექტემბერს და, შესაბამისად, მის საფუძველზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, პრეიუდიციული მნიშვნელობის მქონე გარემოებებად ვერ იქნებოდა მიჩნეული. აღნიშნული მსჯელობა, კასატორის აზრით, არასწორია, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვის მიმდინარეობის პერიოდში, რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილება უკვე კანონიერ ძალაში იყო შესული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

29. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, გასაჩივრებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილებისა და აღნიშნული დაუსწრებელი გადაწყვეტილების ძალაში დატოვების შესახებ სააპელაციო სასამართლოს განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სს „ა-ის“ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 18 თებერვლის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება და ამავე სასამართლოს 2014 წლის 19 თებერვლის განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმებაზე უარის თქმის შესახებ და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

30. საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ შემოწმებისას – სააპელაციო საჩივარში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები იურიდიულად ამართლებდა თუ არა სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნას – სააპელაციო სასამართლო ვალდებული იყო ემსჯელა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 20 ნოემბრის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე, რადგან აღნიშნულ გარემოებებს პრეიუდიცული მნიშველობა აქვს მოცემული საქმისთვის.

31. მიუხედავად იმისა, რომ წინამდებარე საქმეზე გამოტანილ გადაწყვეტილებაში პირველი ინსტანციის სასამართლო გადაწყვეტილების საფუძვლად უთითებს სამოქალაქო კოდექსის 254–ე მუხლს, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სარჩელში მითითებული გარემოებები, ზემოაღნიშნულ მუხლთან ერთად, უნდა შეფასდეს სამოქალაქო კოდექსის 172–ე მუხლის საფუძველზე (ვინდიკაციური სარჩელი). კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 172–ე მუხლის შესაბამისად, იმისათვის რომ დაკმაყოფილდეს ვინდიკაციური მოთხოვნა, ერთობლივად უნდა არსებობდეს სამი პირობა: 1) მოსარჩელე უნდა იყოს ნივთის მესაკუთრე; 2) მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი; 3) მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება.

32. პირობათა ზემოაღნიშნული ერთობლიობის მიხედვით, მოცემულ საქმეზე პირველი ინსტანციის სასამართლომ დაადგინა, რომ მოსარჩელე იყო მესაკუთრე იმ მოძრავი ნივთებისა, რომელთა ფლობის უფლება არ გააჩნდა მოპასუხეს, ამდენად, არსებობდა სამოქალაქო კოდექსის 172–ე მუხლით გათვალისწინებული, ვინდიცირების ფორმალური ნიშნები, რასაც მოჰყვა სარჩელის დაკმაყოფილება.

33. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას სასამართლოს შემოწმების საგანი იყო, შეიცავდა თუ არა სააპელაციო საჩივარი მითითებას იმ ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომლებიც, დადასტურებულად მიჩნევის შემთხვევაში (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 230–ე მუხლის კონტექსტის გათვალისწინებით), გამოიწვევდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმებას და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

34. აღნიშნულის შემოწმებისას სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 20 ნოემბრის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება, რომლითაც დადგენილ იქნა სამოქალაქო კოდექსის 172–ე მუხლით გათვალისწინებული პირველი პირობა – სადავო ნივთებზე მოსარჩელის საკუთრების ფაქტი.

35. საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის მითითებას, რომ ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილებით დადგენილ ამ ფაქტს მოცემული საქმისათვის ჰქონდა პრეიუდიციული მნიშვნელობა, რადგან სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106–ე მუხლის „ბ“ პუნქტის მიხედვით, პრეიუდიციულად ითვლება ფაქტები, რომლებიც დადგენილია ერთ სამოქალაქო საქმეზე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, თუ სხვა სამოქალაქო საქმეების განხილვისას იგივე მხარეები მონაწილეობენ. დადგენილია, რომ დავაში, რომლის მიმართაც იქნა გამოტანილი რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილება მოსარჩელე იყო სს „ა-ი“, რომელიც წინამდებარე საქმეში წარმოადგენს ასევე მოსარჩელეს, ხოლო მოპასუხე – შპს „ლ-ა“ (სს „ა-ან“ და ქვემო ქართლის სააღსრულებო ბიუროსთან ერთად), რომელიც წინამდებარე საქმეში კვლავ წარმოადგენს მოპასუხეს.

36. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106–ე მუხლის შესაბამისად, ფაქტის პრეიუდიციული მნიშვნელობა გულისხმობს, რომ აღნიშნული ფაქტი არ შედის სამტკიცებელი ფაქტების კატეგორიაში – ეს არის ფაქტი, რომელიც მტკიცებას არ საჭიროებს. შესაბამისად, ასეთი ფაქტი მოწინააღმდეგე მხარის მიერ ვერ გაბათილდება. პროცესუალურად ის გაბათილებას არ ექვემდებარება. ზამოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ასევე შეუძლებელია ამ ფაქტის გაბათილება სააპელაციო საჩივრით.

37. მოცემულ საქმეში პრეიუდიციული ფაქტი იყო, რომ მოსარჩელე წარმოადგენს სადავო მოძრავი ნივთების მესაკუთრეს.

38. განმარტებას მოითხოვს, უნდა გაეთვალისწინებინა თუ არა სააპელაციო სასამართლოს ეს ფაქტი, მიუხედავად იმისა, რომ იგი პირველი ინსტანციის სასამართლოში დავის განხილვის დროს ჯერ კიდევ არ იყო კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილი და ასეთი გახდა მხოლოდ სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას.

39. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ყველა ასეთ შემთხვევაში, როდესაც სააპელაციო სასამართლოში მხარეთა შორის მიმდინარე დავის პროცესში სახეზეა ერთი სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილი გარემოებები, შეფასებისას – სააპელაციო საჩივარში მითითებული ფაქტები იურიდიულად ამართლებს თუ არა აპელანტის მოთხოვნას – სააპელაციო სასამართლოს არ შეუძლია გვერდი აუაროს ამ გარემოებებს იმ მოტივით, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება ამ ფაქტებს არ ეფუძნება.

40. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ყველა ამ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს შეფასების საგანია არა მხოლოდ ის – აბათილებს თუ არა სააპელაციო საჩივარში მითითებული ფაქტები პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილად მიჩნეულ ფაქტებს, არამედ ისიც – ხომ არ ეფუძნება სააპელაციო საჩივარი იმ ფაქტების საწინააღმდეგო ფაქტებს, რომლებიც მტკიცებას არ ექვემდებარება. ყოველგვარი სხვაგვარი განმარტება გულისხმობს, რომ ასეთი ფაქტების გაბათილება შესაძლებელია მოწინააღმდეგე მხარის მიერ, რაც მათი პრეიუდიციულად მიჩნევის მიზანს ეწინააღმდეგება.

41. სხვაგვარი განმარტების შემთხვევაში მივიღებთ შედეგს, როდესაც ერთი და იმავე ნივთის მიმართ შესაძლებელია არსებობდეს სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული ორი გადაწყვეტილება, რომელთა თანახმად, ამ ნივთს ორი სხვადასხვა მესაკუთრე ჰყავს, რაც პირდაპირ წინააღმდეგობაში მოდის სამართლერივ განსაზღვრულობასთან და საჯარო წესრიგთან, რომ არაფერი ვთქვათ ორივე ასეთი გადაწყვეტილების აღუსრულებლობაზე.

42. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ სააპელაციო პალატა გადაწყვეტილების მიღებისას ვერ იმსჯელებდა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე.

43. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 409-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო უფლებამოსილია შეცვალოს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება მხოლოდ იმ ფარგლებში, რასაც მხარეები მოითხოვენ. მოცემულ შემთხვევაში კასატორის მოთხოვნაა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 18 თებერვლის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებისა და დაუსწრებელი გადაწყვეტილების ძალაში დატოვების შესახებ ამავე სასამართლოს 2014 წლის 19 თებერვლის განჩინების გაუქმება და საქმის განსახილველად იმავე სასამართლოსთვის დაბრუნება.

44. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ პუნქტის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის „გ“ და „ე“ ქვეპუნქტებისა.

45. ამავე კოდექსის 232¹–ე მუხლის შესაბამისად, მოპასუხის მიერ ამ კოდექსის 201-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით დადგენილ ვადაში პასუხის (შესაგებლის) წარუდგენლობისას, თუ ეს გამოწვეულია არასაპატიო მიზეზით, მოსამართლეს ზეპირი მოსმენის გარეშე გამოაქვს დაუსწრებელი გადაწყვეტილება. ამასთანავე, მოსამართლე დააკმაყოფილებს სარჩელს, თუ სარჩელში მითითებული გარემოებები იურიდიულად ამართლებს სასარჩელო მოთხოვნას; წინააღმდეგ შემთხვევაში მოსამართლე ნიშნავს სხდომას, რის შესახებაც ეცნობებათ მხარეებს ამ კოდექსის 70-ე–78-ე მუხლებით დადგენილი წესით. სხდომის ჩატარების შემთხვევაში მოპასუხისაგან მტკიცებულებათა მიღება არ ხდება და სასამართლო მოისმენს მოპასუხის მხოლოდ სამართლებრივ მოსაზრებებს სასარჩელო მოთხოვნასთან დაკავშირებით.

46. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საქმე ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს სააპელაციო სასამართლოს, რა დროსაც სააპელაციო სასამართლომ ზემოაღნიშნული მუხლის შესაბამისად, უნდა შეამოწმოს არსებობს თუ არა დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის საფუძვლები, კერძოდ, სააპელაციო საჩივარში მითითებული ფაქტები იურიდიულად ამართლებს თუ არა სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. სს „ა-ის“ საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 18 თებერვლის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება და ამავე სასამართლოს 2014 წლის 19 თებერვლის განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმებაზე უარის თქმის შესახებ და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე