№ ას-1014-957-2015 22 მარტი, 2016 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი - ა.ს-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - თ. გ-ი, ნ. გ-ა, შ. შ-ი, კ. ძ-ი, მ. გ-ა, თ. ც-ე, მ. წ-ა, ლ. კ-ი, ლ. ს-ე, ზ. ბ-ე, თ. ტ-ე, გ. მ-ი, ნ. კ-ი (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 16 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ა. ს-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ნ. გ-ის, თ. გ-ის, ნ. გ-ას, შ. შ-ის, კ. ძ-ის, მ. გ-ას, თ. ც-ის, მ. წ-ას, ლ. კ-ის, ლ. ს-ის, ზ. ბ-ის, ა. ე-ას, თ. ტ-ის, გ. მ-ის, ნ. კ-სა და ვ. ს-ის მიმართ ზიანის ანაზღაურების თაობაზე შემდეგი დასაბუთებით:

2. მოსარჩელის განმარტებით, 2010 წლის 15 მაისს მან სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების მიმართ და მოითხოვა ზიანის ანაზღაურება, რომლის ოდენობაც განსაზღვრა მისი მამისა და მამკვიდრებლის, ა. ს-ის წილით ქ. თბილისში, ჭ-ას ქ. №...-ში აშენებულ სახლში, სადაც საცხოვრებელი კორპუსის აშენებამდე მას საკუთრად ერიცხებოდა კერძო სახლი და მიწის ნაკვეთი. 2010 წლის 26 ივლისის სასამართლო სხდომაზე ა. ს-მა მოითხოვა მამისათვის გადასაცემი ფართის სანაცვლოდ ფულადი კომპენსაცია.

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 29 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ა. ს-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

4. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 22 მარტის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 29 ოქტომბრის გადაწყვეტილება. აღნიშნული განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა ა. ს-მა.

5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2011 წლის 1 ნოემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 22 მარტის განჩინება და საქმე ხელახლა განხილვისათვის დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

6. დავის განხილვის პროცესში ა. ს-მა სარჩელი გაიხმო მოპასუხეების ნაწილის მიმართ და მოთხოვნაზე პასუხისმგებელ პირებად (მოპასუხეებად) მხოლოდ ნ. გ-ი და ა. ე-ა დატოვა.

7. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 29 მარტის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: ა. ე-ას და ნ. გ-ს ა. ს-ის სასარგებლოდ დაეკისრათ თითოეულს 4 083 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარის გადახდა. სააპელაციო სასამართლომ ა. ს-ის, როგორც ა. ს-ის მემკვიდრის მიერ მისაღები საკომპენსაციო ფართი განსაზღვრა 136 კვ.მ-ით. ბოლოს, დაეყრდნო რა ა. ს-ის განმარტებას, საკომპენსაციო ფართი შეამცირა 98 კვ.მ-მდე, ხოლო 1 კვ.მ ფართის ღირებულება განსაზღვრა 666.66 აშშ დოლარით. შემდგომში მთელი ფართის ღირებულება გაყო ბინათმშენებლობის ამხანაგობის წევრთა რაოდენობაზე და მიიღო ამხანაგობის თითოეული დამფუძნებელი წევრის მიერ ა. ს-ის სასარგებლოდ გადასახდელი კომპენსაციის ოდენობა, რამაც შეადგინა 4 083 აშშ დოლარი.

8. იმის გათვალისწინებით, რომ სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაშია შესული, მოსარჩელემ მიიჩნია, რომ სასამართლოს მეშვეობით მოთხოვნა სრულად ვერ დაიკმაყოფილა. მისი აზრით, მატერიალური კომპენსაციის ოდენობა უნდა განისაზღვროს არა 98 კვ.მ-ის მიხედვით, არამედ 136 კვ.მ-ის, ხოლო 1 კვ.მ ფართის ღირებულება - არა 1000 დოლარით, არამედ 3000 ლარით, როგორც ეს იმ დროისათვის წარდგენილ აუდიტის დასკვნაშია მითითებული. მოსარჩელის განცხადებით, 136 კვ.მ ფართის ღირებულებაა 408 000 ლარი, რაც კარკასული მდგომარეობის ღირებულების განსაზღვრისათვის მესამედითაც რომ შევამციროთ, მივიღებთ 1 კვ.მ კარკასული ფართის რეალურ ღირებულებას - 200 000 ლარს, ხოლო 16 დამფუძნებელზე გადანაწილებით ერთი მოპასუხის გადასახდელი იქნება 12 500 ლარი, რაც სარჩელის აღძვრისათვის არსებული კურსით 7 062 აშშ დოლარის ტოლია. მოსარჩელის განმარტებით, ეს იმას ნიშნავს, რომ ა. ე-ამ და ნ. გ-მა გარდა გადახდილი 4 083 აშშ დოლარისა, დამატებით უნდა გადაიხადონ 2 981 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარში, ხოლო დანარჩენმა მოპასუხეებმა - თითოეულმა 12 500 ლარი, ანუ 7062 აშშ დოლარი.

9. ა. ს-ის განცხადებით, განსახილველ საქმეში გამოსაყენებელი ყველა ფაქტები და გარემოებები ასახული, შეფასებული და დადგენილია კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებებით. ამასთან, მოცემულ საქმეში მონაწილეობენ იგივე მხარეები, რომლებიც მონაწილეობდნენ კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებებით დამთავრებულ საქმეებში. შესაბამისად, აღნიშნული გარემოება სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველია.

10. მოპასუხეებმა ნ. გ-ამ, შ. შ-მა, კ. ძ-მა, მ. გ-ამ, მ. წ-ამ, ლ. კ-მა, თ. ტ-ემ, გ. მ-მა, ზ. ბ-ემ და ნ. კ-მა სარჩელი არ ცნეს და განმარტეს, რომ მოსარჩელის მიერ მითითებული კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება ვერ გახდებოდა სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი, რამდენადაც მოსარჩელემ 2010 წელს პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას სარჩელი გაიხმო მოპასუხეების მიმართ იმ მოტივით, რომ ისინი პასუხს არ აგებდნენ მის წინაშე. მოსარჩელეს მოპასუხეების მიმართ პრეტენზია არ ჰქონია და ითხოვდა მხოლოდ ორი პირის მიმართ თანხის დაკისრებას. აღნიშნული გადაწყვეტილება გამოტანილი იყო მხოლოდ ორი პირის, ა. ე-ასა და ნ. გ-ის მიმართ და იგი არ ეხებოდა დანარჩენ მოპასუხეებს. მოსარჩელე მხარის მიერ მხოლოდ აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე მითითება კი ვერ ჩაითვლებოდა სარჩელის დაკმაყოფილების საკმარის მტკიცებულებად, რამდენადაც, იგი არ წარმოადგენდა პრეიუდიციულ გადაწყვეტილებას მოპასუხეთა მიმართ. მოცემული დავის ფარგლებში მოსარჩელე ვალდებულია დაადასტუროს, რატომ ეკუთვნოდა 200 000 აშშ დოლარი მოპასუხეთაგან, მისი გარდაცვლილი მამის, ა. ს-ის წილი ამხანაგობაში რატომ შეადგენდა 200 000 ლარს და ამასთან, სასამართლომ უნდა გაითვალისწინოს, რომ ა. ს-ის შვილს, ვ. ს-ს მიღებული აქვს მამისათვის მისაღები 100 კვ.მ ფართის ღირებულება. სწორედ კანონიერ ძალაში შესული სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 29 მარტის გადაწყვეტილება მოიცავს მსჯელობას, რომ ვ. ს-მა მიიღო 100 კვ.მ ფართის ბინის ღირებულება. აქედან გამომდინარე, სასამართლომ უნდა იმსჯელოს იმ ფაქტზეც, რომ თუკი ვ. ს-მა მიიღო მამის წილი, ვიდრე მამა გარდაიცვლებოდა და ეს დადასტურებულია, აღნიშნული ფაქტი უნდა შეფასდეს თუ არა როგორც ა. ს-ის უფლებამონაცვლის მიერ მიღებულ თანხად.

11. მოპასუხეები ასევე მიიჩნევენ, რომ სარჩელი ხანდაზმულია, ვინაიდან ა. ს-ი ამხანაგობა „მ-ან“ გავიდა 2003 წლის 6 აგვისტოს, საიდანაც წილის კომპენსაციის მოთხოვნით მას შეეძლო ედავა 2003 წლის 6 აგვისტოდან 6 წლის განმავლობაში. არც ა. ს-ს და არც მის მემკვიდრეებს ასეთი სარჩელით სასამართლოსთვის არ მიუმართავთ 6 წლიან პერიოდში. 2003 წლის 6 აგვისტოდან გასულია 10 წელი და 6 თვე, რაც გამორიცხავს სარჩელის დაკმაყოფილებას მხოლოდ ხანდაზმულობის მოტივითაც კი.

12. ა. ს-ის სარჩელზე შესაგებელი წარადგინა ასევე მოპასუხე თ. გ-მა და განმარტა, რომ იგი ამხანაგობიდან გასულია, ფაქტობრივად ცხოვრობს ლონდონში და არანაირი ქონება ამხანაგობიდან არ მიუღია. შესაბამისად, იგი წარდგენილ სარჩელში არასათანადო მოპასუხეა და სასამართლომ უნდა ამორიცხოს მოპასუხეთა სიიდან. ამასთან, თ. გ-ის განცხადებით, 2010 წელს ა. ს-ის მიერ წარდგენილი სარჩელი მოსარჩელემ მის მიმართ, ისევე როგორც დანარჩენი მოპასუხეების მიმართ (გარდა 2 მოპასუხისა - ნ. გ-ის და ა. ე-ასი) გაიხმო არა იმ საპროცესო ნორმით, რომლის შესაბამისად, კვლავ ექნებოდა სასამართლოში მათ წინააღმდეგ სარჩელის აღძვრის შესაძლებლობა, არამედ განცხადებაში სარჩელის გახმობის შესახებ მკაფიოდ განმარტა, რომ მოპასუხეებს იგი არანაირ პასუხისმგებლობას არ აკისრებდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ვინაიდან არსებობს დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება, რომ ა. ს-ი გარდა ნ. გ-ის და ა. ე-ასი არ აკისრებდა პასუხისმგებლობას სხვა მოპასუხეებს, აღნიშნულ მოპასუხეთა მიმართ სასამართლოს არ აქვს საქმის განხილვის დაწყების უფლება.

13. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 6 თებერვლის განჩინებით ა. ს-ს უარი ეთქვა მოპასუხების ნ. გ-ისა და ა. ე-ას მიმართ სარჩელის წარმოებაში მიღებაზე.

14. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 10 ივნისის საოქმო განჩინებით ა. ს-ის სარჩელზე ვ. ს-ის მიმართ ზიანის ანაზღაურების თაობაზე შეწყდა საქმის წარმოება აღნიშნულ ნაწილში მოსარჩელის მიერ სარჩელზე უარის თქმის გამო.

15. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილებით ა. ს-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

16. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ა. ს-მა.

17. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 16 ივნისის განჩინებით ა. ს-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა: უცვლელი დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილება.

18. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

19. 2010 წლის 24 მაისს ა. ს-მა სარჩელით მიმართა სასამართლოს მოპასუხეების ნ. გ-ის, თ. გ-ის, ნ. გ-ას, შ. შ-ის, კ. ძ-ის, მ. გ-ას, თ. ც-ის, მ. წ-ას, ლ. კ-ის, ზ. ბ-ის, ა. ე-ას, თ. ტ-ის, გ. მ-ის, ნ. კ-ის, ვ. ს-ის მიმართ და მოითხოვა 53 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის საფასურის კომპენსაციის და 1999-2001 წლის მდგომარეობით ამხანაგობა „მ-ის“ საკუთრებაში არსებული 580 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან 210 კვ.მ მიწის ნაკვეთის საფასურის - 789 000 ლარის მოპასუხეებისათვის დაკისრება.

20. 2010 წლის 17 ივნისს ა. ს-მა განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო კოლეგიას და აღნიშნა, რომ მის მიერ წარდგენილ სარჩელში მოპასუხეებად დასახელებული პირები - ნ. გ-ა, შ. შ-ი, კ. ძ-ი, მ. გ-ა, თ. ც-ე, მ. წ-ა, ლ. კ-ი, ზ. ბ-ე, თ. ტ-ე, გ. მ-ი, ნ. კ-ი მის წინაშე მატერიალურად პასუხს არ აგებდნენ, რადგან ზარალის ანაზღაურებას მოსარჩელე ითხოვდა 1999-2001 წლების ქონებრივი მდგომარეობით, ხოლო ზემოაღნიშნული პირები იმ პერიოდში არ იყვნენ ამხანაგობის წევრები.

21. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ ზემოაღნიშნული დავის (საქმე N2/3865 –10; N2ბ/4078 -11) ფარგლებში, ა. ს-მა გაიხმო სარჩელი ამხანაგობის წევრების მიმართ და მატერიალურ სამართლებრივ მოთხოვნაზე პასუხისმგებელ პირებად მხოლოდ ნ. გ-ი და ა. ე-ა დატოვა. შესაბამისად, სარჩელის განხილვა შემდგომში ყველა ინსტანციის სასამართლოში გაგრძელდა მხოლოდ ორი პირის – მოპასუხეების, ნ. გ-ის და ა. ე-ას მიმართ.

22. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 29 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ა. ს-ის სარჩელი ნ. გ-ისა და ა. ე-ას მიმართ ზიანის ანაზღაურების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება ძალაში დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 22 მარტის განჩინებით.

23. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2011 წლის 1 ნოემბრის განჩინებით, ა. ს-ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა: გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 22 მარტის განჩინება და საქმე ხელახლა განხილვისათვის დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

24. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალტის 2012 წლის 29 მარტის გადაწყვეტილებით, ა. ს-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა: გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 29 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ა. ს-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა: ა. ე-ასა და ნ. გ-ს ა. ს-ის სასარგებლოდ დაეკისრათ, თითოეულს 4083 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარის გადახდა.

25. ამრიგად, სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ზემოაღნიშნული დავის და შესაბამისად, მითითებული გადაწყვეტილების (თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალტის 2012 წლის 29 მარტის გადაწყვეტილება) მოპასუხე მხარეებს წარმოადგენენ მხოლოდ ა. ე-ა და ნ. გ-ი.

26. პალატის განმარტებით, საქმეში ასევე წარმოდგენილია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2012 წლის 12 ივლისის განჩინება, რომელშიც მხარეებად მითითებული არიან კასატორები - ნ. გ-ი, ა. ე-ა (მოპასუხეები) და ა. ს-ი (მოსარჩელე). აღნიშნული განჩინებით, ა. ს-ის, ნ. გ-ის და ა. ე-ას საკასაციო საჩივრები დაუშვებლობის გამო დარჩა განუხილველი. შესაბამისად, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალტის 2012 წლის 29 მარტის გადაწყვეტილება შევიდა კანონიერ ძალაში.

27. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალტის 2012 წლის 29 მარტის გადაწყვეტილებით დადგენილი გარემოებები უდავოა და მათ გააჩნიათ პრეიუდიციული მნიშვნელობა მოპასუხეთა მიმართ მოცემული დავის განხილვისას, რადგან მათ მიმართ დავა ემყარება ნ. გ-ისა და ა. ე-ას წინააღმდეგ გამოყენებულ, აბსოლუტურად იდენტურ საფუძვლებს.

28. პალატამ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106–ე მუხლის „ბ“ პუნქტზე და აღნიშნა, რომ ამ ნორმის მოთხოვნიდან გამომდინარე, პრეიუდიციულად დადგენილია ფაქტები, რომლებიც დადგენილია კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილებით, მხოლოდ ერთი აუცილებელი პირობით - თუ სხვა სამოქალაქო საქმის განხილვაში იგივე პირები, ე.ი. იგივე მოსარჩელე, იგივე მოპასუხე, ან იგივე მესამე პირი დამოუკიდებელი მოთხოვნით მონაწილეობს.

29. სასამართლოს მოსაზრებით, აღნიშნულ ფაქტებში იგულისხმება ისეთი იურიდიულად მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებები, რომლითაც განსაზღვრულია მხარეთა მატერიალურ-სამართლებრივი ურთიერთობით გათვალისწინებული უფლებები და ვალდებულებები, რაც საფუძვლად დაედო გადაწყვეტილების გამოტანას; ამდენად, განსახილველი ნორმის თანახმად, ფაქტების პრეიუდიციული მნიშვნელობის შემოწმების დროს მნიშვნელობა ენიჭება არა მარტო იმ პროცესუალურ-სამართლებრივ კრიტერიუმებს, რომლითაც განისაზღვრება კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების ფორმალური მოთხოვნები (კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება თუ სხვა სამოქალაქო საქმეების განხილვისას იგივე მხარეები მონაწილეობენ), არამედ ამ გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტობრივი გარემოების შინაარსს (რომელი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზეც იქნა მიღებული გადაწყვეტილება).

30. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, განსახილველ შემთხვევაში, აპელანტის მიერ მითითებულ სამოქალაქო საქმეზე გადაწყვეტილების გამოტანისას დადგენილ ფაქტებს, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის „ბ“ პუნქტის თანახმად, მოცემული დავის მიმართ პრეიუდიციული ძალა ვერ მიენიჭება, რადგან აღნიშნულ საქმეებზე თ. გ-ი, ნ. გ-ა, შ. შ-ი, კ. ძ-ი, მ. გ-ა, თ. ც-ე, მ. წ-ა, ლ. კ-ი, ლ. ს-ე, ზ. ბ-ე, თ. ტ-ე, გ. მ-ი და ნ. კ-ი მოდავე მხარეებს არ წარმოადგენენ.

31. პალატის განმარტებით, განსახილველ დავაში მონაწილე მხარეების მიმართ სხვა სამოქალაქო საქმეზე მიღებულ, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების (თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 29 მარტის გადაწყვეტილება) სამოტივაციო ნაწილით დადგენილი ფაქტისათვის პრეიუდიციული ძალის მინიჭების საკითხის გადაწყვეტისას სასამართლო უნდა დარწმუნდეს, რომ კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი ეფუძნება იმ ფაქტს, რომელიც იურიდიულად ამართლებს მას. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ეს ფაქტი არ შეიძლება მიჩნეულ იქნას პრეიუდიციულად და ის უნდა იქნას შეყვანილი მტკიცების საგანში.

32. განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო პალატის აზრით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ, მხარეთა შორის ვალდებულებითი ურთიერთობის არსებობისა და მოსარჩელის მიმართ მოპასუხეების ფულადი კომპენსაციის გადახდის ვალდებულების არსებობის შესახებ გარემოება მართებულად მიიჩნია მოსარჩელის მტკიცების საგანში შემავალ ფაქტად.

33. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4, 102-ე მუხლებით და აღნიშნა, რომ მოსარჩელე ა. ს-ს, თავისი მოთხოვნის გათვალისწინებით, ევალებოდა ისეთი მტკიცებულებების წარმოდგენა სასამართლოსთვის, რომლითაც დადასტურდებოდა, რომ მოცემულ დავაში, მის მიერ დასახელებული მოპასუხეები, მის წინაშე წარმოადგენდნენ ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებულ პირებს, რაც აპელანტს არ განუხორციელებია; შესაბამისად, არ არსებობდა სარჩელის დაკმაყოფილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები.

34. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზეც, რომ როგორც პირველი ინსტანციის, ასევე სააპელაციო სასამართლოში მოცემული დავის განხილვისას, მოსარჩელეს არაერთგზის განემარტა მის მიერ აღძრულ სარჩელში მითითებული გარემოებების მტკიცების ტვირთის და ამ თვალსაზრისით, სარჩელზე დართული გადაწყვეტილებების მნიშვნელობის თაობაზე, რაზეც მხარის წარმომადგენლის პასუხი იყო მკაფიო შინაარსის. კერძოდ, იგი მიუთითებდა, რომ მხოლოდ სარჩელზე დართული კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება და განჩინება არის საკმარისი სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის და სხვა მტკიცებულების წარდგენის საჭიროება არ გააჩნდა მხარეს, რადგან, მისი შეფასებით, ამ გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტებს გააჩნიათ განსახილველი დავის გადაწყვეტისას პრეიუდიციული მნიშვნელობა.

35. სააპელაციო პალატამ სამოქალაქო კოდექსის 316-317-ე მუხლებზე დაყრდნობით განმარტა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელესა და მოპასუხეებს შორის ვალდებულებითი ურთიერთობის არსებობის შესახებ ფაქტობრივი გარემოება მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა. შესაბამისად, მოპასუხეების მიმართ მოსარჩელის მოთხოვნა ზიანის ანაზღაურების შესახებ უსაფუძვლო იყო და სარჩელი მართებულად არ იქნა დაკმაყოფილებული პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ.

36. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე ა. ს-მა შეიტანა საკასაციო საჩივარი და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი დასაბუთებით:

37. სასამართლომ არ გამოიკვლია და არ შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულები. სასარჩელო მოთხოვნა ემყარება არა მხოლოდ კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებას, არამედ საქმეში წარდგენილ სხვა მტკიცებულებებსაც, კერძოდ, მოთხოვნა ემყარება იმ ფაქტობრივ გარემოებებს, რომ ა. ს-ს საკუთრების უფლებით (პრივატიზაციის გზით, მინისტრთა კაბინეტის 106-ე დადგენილების საფუძველზე) ეკუთვნოდა ქ. თბილისში გ. ჭ-ას ქ. #...-ში, პირველ სართულზე მდებარე უძრავი ქონება. ბინათმენაშენთა ამხანაგობა „მ-ის“ გადაწყვეტილებით, დაინგრა აღნიშნულ მისამართზე მითითებული ფართი, საიდანაც ა. ს-ს და მის მამას, ა. ს-ს, როგორც ამ მისამართზე მდებარე პირველი სართულის მესაკუთრეებს, უნდა მიეღოთ საკუთრების უფლებით შესაბამისი ფართი.

38. ამხანაგობის დამფუძნებელი ხელშეკრულებით დადგინდა, რომ მოპასუხეები არიან ამხანაგობის წევრები და ის პირები, რომლებიც ვალდებულნი იყვნენ მოსარჩლისათვის გადაეცათ ახალ აშენებულ ფართში ბინა.

39. მოპასუხეებმა ვალდებულება არ შეასრულეს ყალბი კრების ოქმის საფუძველზე. ა. ს-ი გაიყვანეს ამხანაგობიდან, თუმცა ასეთ შემთხვევაში ა. ს-ს და ანა ს-ს (როგორც მესაკუთრეს და როგორც ა. ს-ის უფლებამონაცვლეს), უნდა მიეღოთ მათი კუთვნილი ქონების შესაბამისი ღირებულება. მოპასუხეებმა არც ბინა გადასცეს მოსარჩელეს საკუთრებაში და არც დანგრეული ბინის საფასური გადუახდიათ, რაც წარმოადგენს მოცემულ საქმეში დავის საგანს.

40. კასატორის განცხადებით, სასამართლო დაეყრდნო მხოლოდ ადვოკატის იმ განმარტებას, რომ საქმეში არსებობდა კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება, რომელსაც პრეიუდიციული ძალა გააჩნდა. სასამართლოს შეფასება უნდა მიეცა ყველა იმ მტკიცებულებისათვის, რაც საქმეში იყო წარდგენილი, რომლებიც ადასტურებენ სარჩელში მოყვანილ ფაქტობრივ გარემოებებს.

41. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 19 ოქტომბრის განჩინებით ა. ს-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

42. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ა. ს-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

43. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

44. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

45. სააპელაციო სასამართლომ ანა ს-ის სააპელაციო საჩივარი არ დააკმაყოფილა ძირითადად იმ მოტივით, რომ აპელანტი თავისი მოთხოვნის (ზიანის ანაზღაურების შესახებ) საფუძვლად მიუთითებდა კანონიერ ძალაში შესულ სხვადასხვა ინსტანციის სასამართლოების გადაწყვეტილებებზე და მათზე დაყრდნობით უდავოდ დადგენილად მიიჩნევდა, რომ აღნიშნულ გადაწყვეტილებებს პრეიუდიციული მნიშვნელობა ჰქონდათ მოცემული დავის განხილვისას მოპასუხეთა მიმართ.

46. მოცემულ შემთხვევაში კასატორი სადავოდ ხდის სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნულ დასკვნას და განმარტავს, რომ მისი სარჩელი ემყარებოდა არა მხოლოდ კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებებს, არამედ საქმეში წარდგენილ სხვა მტკიცებულებებს, რასაც სასამართლომ სათანადო შეფასება არ მისცა.

47. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებაში არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

48. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლით განსაზღვრულია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობის ფარგლები და დადგენილია, რომ ზემდგომმა სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი სისწორე სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში უნდა გამოარკვიოს. მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ ა. ს-მა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა მხოლოდ იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე მითითებით, რომ არსებობდა კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება, რომელსაც პრეიუდიციული ძალა ჰქონდა განსახილველი დავის მიმართ და ემყარებოდა ნ. გ-ისა და ა. ე-ას წინააღმდეგ გამოყენებულ ზუსტად იდენტურ საფუძვლებს (იხ. სააპელაციო საჩივარი, ტ. 1. ს.ფ. 449-459). ამრიგად, იმ პირობებში, როდესაც აპელანტი გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას ასაჩივრებდა მხოლოდ ზემოაღნიშნულ გარემოებაზე დაყრდნობით, სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის თანახმად, არ ჰქონდა უფლება გასცდენოდა საჩივრის ფარგლებს და შეემოწმებინა გადაწყვეტილება სხვა ფაქტობრივ-სამართლებრივ გარემოებებზე დაყრდნობით.

49. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პრეტენზიის საპირისპიროდ პალატა მიიჩნევს, რომ ქვემდგომმა სასამართლომ სწორად შეაფასა საქმეში არსებული მასალები და სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში მართებულად იმსჯელა მოცემულ დავასთან მიმართებაში აპელანტის მიერ მითითებული გადაწყვეტილებების პრეიუდიციულად მიჩნევის შესახებ. ამრიგად, უსაფუძვლოა კასატორის პრეტენზია, რომ არსებობდა სხვა საფუძვლით მისი სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი.

50. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

51. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

52. შესაბამისად, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

53. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ა. ს-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

54. რაც შეეხება კასატორის შუამდგომლობას საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვის თაობაზე, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ აღნიშნული შუამდგომლობის დაკმაყოფილება შეუძლებელია საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის გამო.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. ა. ს-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე