№ ას-468-447-2015 1 აპრილი, 2016 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი - მ. კ-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ლ. ს-ი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 9 მარტის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი – საზიარო უფლების გაუქმება, მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. მ. კ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ლ. ს-ის მიმართ და მოითხოვა მასსა და ლ. ს-ს შორის არსებული საზიარო უფლების გაყოფა ნატურით და უკანონო ხელშეშლის აღკვეთა შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:

2. 2005 წელს მოსარჩელე მ. კ-ის ძმამ, გ. კ-მა განახორციელა უკანონო პრივატიზება უძრავ ქონებაზე მდებარე, ქ. თბილისი, ი-ის ქ. №..., ბინა №... და მისი თანხმობის გარეშე გაასხვისა ბინა ლ. ს-ზე. როდესაც მოსარჩელემ შეიტყო აღნიშნულის თაობაზე, მიმართა სასამართლოს გ. კ-სა და ლ. ს-ს შორის გაფორმებული გარიგების ბათილად ცნობისა და თანამესაკუთრედ აღიარების შესახებ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებით ბათილად იქნა ცნობილი გ. კ-სა და ლ. ს-ს შორის 2007 წლის 26 მარტს გაფორმებული №1-1568 ნასყიდობის ხელშეკრულება ბინის მდებარე ქ. თბილისი, ი-ის ქ. №..., ბინა №... ½ ნაწილში. სასამართლოს გადაწყვეტილებითვე მ. კ-ი ცნობილ იქნა ქ. თბილისში, ი-ის ქ. №..., ბინა №...-ის ½ წილის მესაკუთრედ.

3. მოსარჩელის განმარტებით, მოპასუხე არ არის თანახმა სადავო ბინა გაიმიჯნოს და მოითხოვს მასსა და ლ. ს-ს შორის არსებული საზიარო უფლების გაუქმებას და საზიარო საგნის ნატურით გაყოფას.

4. მოპასუხემ სარჩელი ნაწილობრივ ცნო და განმარტა, რომ მან არაერთხელ შესთავაზა მ. კ-ს საზიარო უფლების გამიჯვნა კომპენსაციის, ალტერნატიული ფართის შეთავაზების ან ბინის ერთობლივად გაყიდვის გზით, მაგრამ მოსარჩელემ არ მიიღო აღნიშნული შეთავაზება და მიმართა სასამართლოს.

5. 2014 წლის 14 მაისს მოსარჩელემ დააზსუსტა სარჩელი და მოითხოვა მოპასუხისათვის ზიანის ანაზღაურების სახით 2012 წლის 7 ივლისიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე ყოველთვიურად 285 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრება. მოსარჩელემ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 411-412-ე მუხლებზე და განმარტა, რომ სადავო ბინის გაქირავების შემთხვევაში, იგი მიიღებდა შემოსავალს, რაც მოცემულ შემთხვევაში ვერ მიიღო, ვინაიდან მოპასუხე არ აძლევს უფლებას ისარგებლოს თავისი კუთვნილი ქონების ნაწილით - იცხოვროს მასში ან გააქირაოს და მიიღოს შემოსავალი. იგი იძულებულია დავის დასრულებამდე იცხოვროს სხვაგან, რაც დამატებით გაუმართლებელ ხარჯებს მოითხოვს.

6. მოსარჩელემ ასევე მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 991-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ ლ. ს-ი უსაფუძვლოდ არის დაუფლებული მის ქონებას და მისგან იღებს სარგებელს.

7. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილებით მ. კ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

8. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მ. კ-მა.

9. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 9 მარტის განჩინებით მ. კ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელი დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილება.

10. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მ. კ-ის სააპელაციო საჩივრის საფუძვლად მითითებული გარემოება, რომ საქმის მასალებში წარმოდგენილი სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2013 წლის 5 ნოემბრის N5004577313 დასკვნის საფუძველზე არსებობდა საზიარო უფლების ნატურით გაუქმების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლები.

11. სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლით და განმარტა, რომ აღნიშნული ნორმა მიუთითებს ორ აუცილებელ ფაქტორზე, რომლის არსებობა იწვევს ამ ნორმით გათვალისწინებულ იურიდიულ შედეგს. საზიარო უფლება უქმდება საზიარო საგნის ნატურით გაყოფისას მხოლოდ იმ შემთხვევაში: 1. თუ საზიარო საგანი შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად; 2. მათი დაყოფა შესაძლებელია ღირებულების შემცირების გარეშე. ორივე ელემენტის არსებობა გადამწყვეტია იმისათვის, რომ დადგეს ამ ნორმით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგი. ნატურით გასაყოფმა საგანმა არ უნდა დაკარგოს ის დანიშნულება, რასაც ის ასრულებს გაყოფამდე, ე.ი. არ უნდა წაერთვას მისი ფუნქცია და მნიშვნელობა.

12. ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. თბილისში, ი-ის ქ. №...-ში მდებარე ბინა №...-ის თანამესაკუთრეებს (1/2 -1/2) წარმოადგენენ მ. კ-ი და ლ. ს-ი (ტომი 1; ს.ფ. 36-37); დადგენილია ასევე, რომ მითითებულ მისამართზე მდებარე საცხოვრებელი სახლი განთავსებულია მრავალსართულიან საცხოვრებელ კორპუსში, პირველ სართულზე. სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს” 2013 წლის 5 ნოემბრის საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის №5004577313 დასკვნის თანახმად, აღნიშნულ უძრავ ქონებაზე საზიარო უფლების გაუქმება მათი წილების შესაბამისად, ტექნიკურად შესაძლებელია შემდეგი გადაკეთებების ჩატარების პირობებში: კერძოდ, დანართი №2-ში აღნიშნული პირობების შესაბამისად, ფასადის მხრიდან მოეწყოს შესასვლელი და კიბე.

13. მოცემულ შემთხვევაში პალატამ მიაჩნია, რომ საქმეში წარმოდგენილი სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს” 2013 წლის 5 ნოემბრის საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის №5004577313 დასკვნა, როგორც დამოუკიდებლად, ასევე, ამავე ექსპერტიზის ბიუროს 2008 წლის 18 თებერვლის Nკ 2254/15 დასკვნასთან ურთიერთშეჯერების შედეგად, გამორიცხავს საზიარო უფლების გაუქმების შესაძლებლობას ნატურით გამოყოფის გზით ზემოაღნიშნული ორი აუცილებელი წინაპირობის არარსებობის გამო.

14. პალატამ აღნიშნა, რომ სადაო უძრავი ქონება წარმოადგენს მრავალსართულიან საცხოვრებელ კორპუსში მდებარე ბინას. ბინა თავისი დანიშნულებით გამოსაყენებლად ძირითად საცხოვრებელ ფართთან ერთად შეიცავს ერთ მისაღებს, სამზარეულოს და სააბაზანოს, რომელიც როგორც წესი, ასეთი ტიპის ბინებში იმგვარად არის განლაგებული, რომ ემსახურება მთელ ბინას და მათი გაყოფა ოთახების რეალურად გაყოფის შემთხვევაშიც შეუძლებელია ისე, რომ საცხოვრებელი ოთახებით სრულფასოვნად სარგებლობა არ შეიზღუდოს. შეუძლებელია კომუნიკაციათა ქსელის (ე.წ. „სველი წერტილების”) გარეშე საცხოვრებელი ბინის დანიშნულების შენარჩუნება. ამასთან, სასამართლოს განმარტებით, როგორც საქმის მასალებიდან ირკვევა, ბინის საერთო ფართია 47.20 კვ.მ, რაც ალბათობის მაღალი ხარისხით გამორიცხავს თავად საცხოვრებელი ფართის რეალურ გაყოფასაც კანონით გათვალისწინებული წესით, ანუ ერთგვაროვან ნაწილებად, თითოეული მათგანისთვის სამეურნეო დანიშნულების და ღირებულების შემცირების გარეშე. ამასთან, პალატამ მხედველობაში მიიღო ის გარემოებაც, რომ საცხოვრებელ ბინას გააჩნია ერთი შესასვლელი და წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის შესაბამისად გამიჯვნის შემთხვევაში, იგი მოექცევა მხოლოდ ერთი თანამესაკურის ინდივიდუალურად განსაზღვრულ ფართში, რაც, თავის მხრივ, ამცირებს მეორე თანამესაკუთრის საკუთრებში დარჩენილი ფართის ფუნქციური დანიშნულებით გამოყენების შესაძლებლობას. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ იმ გარემოების დადასტურება, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში საზიარო საგანი არ შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე, თეორიულადაც შესაძლებელია და არ მოითხოვს ექსპერტის მიერ ამ გარემოების დადგენილად მიჩნევისათვის სადავო ფართის შემოწმება-დათვალიერებას.

15. მიუხედავად აღნიშნულისა, პალატამ ყურადღება გაამახვილა ექსპერტიზის იმ დასკვნაზე (სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს” 2013 წლის 5 ნოემბრის საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის №5004577313 დასკვნა) რომელზეც მოსარჩელე ამყარებს სასარჩელო მოთხოვნას. აღნიშნულ დასკვნაში ექსპერტი მხარეთა წილების შესაბამისად სადავო უძრავ ქონებაზე საზიარო უფლების გაუქმების შესაძლებლობას უშვებს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მოხდება საზიარო საგანზე გადაკეთებების ჩატარება, რაც გულისხმობს ფასადის მხრიდან შესასვლელის და კიბის მოწყობას. პალატის განმარტებით, დასკვნა მხოლოდ იმ შემთხვევაში უშვებს საზიარო საგნის გაუქმების შესაძლებლობას, თუკი მხარეთა მიერ განხორციელდება დამატებითი სამუშაოები. ამდენად, გაყოფის შემთხვევაშიც, კი მხარეებს გასაწევი ექნებათ დამატებითი ხარჯები, რათა საზირო საგნის გაყოფის შედეგად მიღებულმა ნივთებმა გააგრძელონ მათი დანიშნულების შესაბამისი არსებობა. სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლი კი არ ითვალისწინებს ნატურით გაყოფის ისეთ კანონისმიერ შესაძლებლობას, როდესაც მხარეებს დამატებით გასაღები ექნებათ კიდევ სხვა ხარჯები. პალატის მოსაზრებით, აღნიშნული მუხლის არსი მდგომარეობს იმაში, რომ საზიარო უფლების საგანი, თავიდანვე, ყოველგვარი დამატებითი სამუშაოების ჩატარების გარეშე იყოს გაყოფადი (წილების შესაბამისად) ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე. გარდა ამისა, დამატებითი ხარჯების გაღება მიუთითებს იმაზე, რომ ნივთის ერთგვაროვან ნაწილებად გაყოფა შეუძლებელია, რომ არაფერი ვთქვათ ასეთი გაყოფის შედეგად მიღებული ნივთების ღირებულების შემცირებაზე, რაც ბუნებრივია, ვინაიდან გაყოფის შედეგად მიღებულ ნივთებს არ ექნებათ ის სველი წერტილები, რაც ნივთს ამჟამად გააჩნია.

16. სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა ასევე სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს” 2008 წლის 18 თებერვლის Nკ 2254/15 დასკვნაზე, რომლის თანახმად დგინდება, რომ უძრავ ქონებაზე, მდებარე, ქ. თბილისში, ი-ის ქ. N...-ში ჩატარდა საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზა იმის დასადგენად, თუ რამდენად ავარიული იყო და რამდენად უქმნიდა საფრთხეს მობინადრეებს მითითებულ მისამართზე მდებარე საცხოვრებელი სახლის ტექნიკური მდგომარეობა. ექსპერტიზის ჩატარების შედეგად დადგინდა, რომ ,,საცხოვრებელი სახლი განიცდის საძირკვლების არათანაბარ ჯდენას, რაც გამოიხატება იმაში, რომ გამრუდებულია შენობის ჰორიზონტალური და ვერტიკალური ხაზები, რის გამოც საცხოვრებელი სახლის კარებები და ფანჯრები დეფორმირებულია და სათანადოდ არ იკეტება, დაბზარულია როგორც გარე, ასევე შიდა მზიდი კედლები, რაზედაც შეიმჩნევა ჰორიზონტალური და ვერტიკალური მიმართულების ბზარები, ასევე, სახლის ჭერები არის დეფორმირებული და მასზეც შეიმჩნევა ბზარები, მზიდ კედლებზე აღნიშნული ბზარები კი ხშირ შემთხვევაში არის გამჭოლი, დეფორმაცია შეიმჩნევა კიბის უჯრედებშიც, ოთახების უმეტეს ნაწილში იატაკები დახრილია, შესაბამისად, მზიდი კონსტრუქციები განიცდის რღვევას’’. ამდენად, ექსპერტი მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ საცხოვრებელი სახლი იყო მწვავედ ავარიული, დაზიანების ხარისხით მიეკუთვნებოდა მესამე კატეგორიას და სახიფათო იყო ექსპლუატაციისათვის (ტომი 1; ს..ფ. 95-96). პალატამ ყურადღება გაამახვილა ასევე ქ. თბილისის მერიის კეთილმოწყობის საქალაქო სამსახურის 2014 წლის 30 იანვრის პასუხზე, რომლის თანახმად დგინდება, რომ საცხოვრებელ სადგომს ჩაუტარდა გამაგრებითი სამუშაოების წინმსწრებ-დამზღვევი ღონისძიებები და დაგეგმილია გამაგრებითი სამუშაოების ჩატარება შესაბამისი საპროექტო დოკუმენტაციის დამუშავების შემდეგ. რაც შეეხება მ. კ-ის მოთხოვნას, ბინა N33-ში დამატებითი შესასვლელი კარის გაჭრის შესახებ, სამსახურის მიერ გაეცა პასუხი, რომ კარის გაჭრა შესაძლებელი იქნებოდა ტექნიკური მოთხოვნების დაცვითა და არსებული კანონმდებლობის გათვალისწინებით (ტომი 1; ს.ფ. 51).

17. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე სასამართლომ დაადგინა, რომ საზიარო საგანი არის ავარიულ მდგომარეობაში, სახიფათოა ექსპლუატაციისათვის და მას ესაჭიროება გამაგრებითი სამუშაოები. შესაბამისად, მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ ფასადის მხრიდან შესასვლელის და კიბის მოწყობამ (რაც სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს” 2013 წლის 5 ნოემბრის საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის №5004577313 დასკვნის თანახმად წარმოადგენს საზიარო საგნის გაუქმების აუცილებელ პირობას), შესაძლოა საფრთხე შეუქმნას მობინადრეებს კორპუსის ტექნიკურად გაუმართაობის გამო. ამასთან, სასამართლომ გაითვალისწინა ის გარემოებაც, რომ ბინა N33-ში დამატებითი შესასვლელი კარის გაჭრა მოითხოვს ტექნიკური მოთხოვნების დაცვას და არსებული კანონმდებლობის გათვალისწინებას. მოცემულ შემთხვევაში კი მხარეს არ წარმოუდგენია მტკიცებულება იმისა, რომ კარის გაჭრა არ გააუარესებს სახლის ავარიულ მდგომარეობას, შეესაბამება ტექნიკურ მოთხოვნებს და დაცული იქნება კანონმდებლობა.

18. პალატამ ასევე არ გაიზიარა მ. კ-ის სააპელაციო საჩივრის საფუძვლად მითითებული გარემოება, რომ არსებობდა მოპასუხისათვის ზიანის ანაზღაურების სახით თანხის (თანხა, რომელიც მან ვერ მიიღო მისი კუთვნილი უძრავი ქონების გაქირავების შედეგად) დაკისრების საფუძველი.

19. აღნიშნულთან მიმართებაში სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთება და აღნიშნა, რომ მოთხოვნის ამ ნაწილის დაკმაყოფილებაზე ურის თქმის ძირითად საფუძველს წარმოადგენს ის, რომ მოცემულ შემთხვევაში, თანამესაკუთრის უფლება ვრცელდება მთელ ქონებაზე თავისი წილის პროპორციულად და ნივთი არ არის გამიჯნული. ამდენად, რთულად წარმოსადგენია, თუ რამდენად შესაძლოა მოხდეს მხოლოდ მოსარჩელის მიერ თავისი კუთვნილი წილის ფარგლებში (ე.წ. იდეალური წილი) ქონების გაქირავება იმ პირობებში, როდესაც საცხოვრებელ სახლში ცხოვრობს მოპასუხე თავის ოჯახთან ერთად. ამდენად, ისეთ ვითარებაში, როდესაც რეალური წილები არ არის გამოყოფილი და არ არსებობს შესაბამისი წინაპირობები (მაგალითად, ფაქტობრივად ცალ-ცალკე გაყოფილი ფართი, დამოუკიდებელი შესასვლელებით და სხვა აუცილებელი ფუნქციით, თავისუფალი ფართობი გასაქირავებლად აცილებელი პირობებით და ა.შ.), ნაკლებად მოსალოდნელია, რომ ერთ-ერთი თანამესაკუთრის მიერ უძრავი ნივთის გაქირავებამ ხელი არ შეუშალოს მეორე თანამესაკუთრეს ამ ქონებით სარგებლობაში. ამასთან, გასათვალისწინებელია, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 957-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, საზიარო უძრავი ქონების გაქირავება, ისევე, როგორც ამ ქონების მიმართ ნებისმიერი მოქმედების განხორციელება, საჭიროებს თანამესაკუთრის თანხმობას.

20. ამასთან, პალატამ მიუთითა მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძვლად მითითებულ სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2014 წლის 2 მაისის N5001951014 დასკვნაზე, რომლის შესაბამისად დგინდება, რომ ქ. თბილისში, ი-ის ქ. N...-ში მდებარე საცხოვრებელი ბინა ...-ს ½ ფართის ყოველთვიური საბაზრო საჯარო ქირის ღირებულება 2012 წლის ივლისის თვიდან დღემდე საორიენტაციოდ შეადგენს 285 აშშ დოლარს. პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ ექსპერტის მიერ კვლევის ობიექტის საბაზრო საიჯარო ქირა დადგენილი იქნა მიწოდებულ მასალებზე დაყრდნობით. ექსპერტმა საბაზრო პირობებში ისე დაადგინა საიჯარო ღირებულება, რომ მას არ მოუხდენია კვლევის ობიექტის ადგილზე დათვალიერება. 2012 წლის ივლისის მდგომარეობით და ამჟამადაც ბინა არის ავარიულ მდგომარეობაში (იხ. სსიპ ”ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს” 2008 წლის 18 თებერვლის Nკ 2254/15 დასკვნა და ქ. თბილისის მერიის კეთილმოწყობის საქალაქო სამსახურის 2014 წლის 30 იანვრის პასუხი). შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, რომ ასეთ მდგომარეობაში საიჯარო ქირის განსაზღვრა მხოლოდ განმცხადებლის მიერ მიწოდებული ინფორმაციისა და მსგავსი ობიექტების საბაზრო საიჯარო ქირასთან შედარებით, არ არის გონივრული. კონკრეტულ შემთხვევაში ქირის განსაზღვრისას, აუცილებელი იყო მომხდარიყო ობიექტის ადგილზე კვლევა, რათა ქირის ფასი დადგენილიყო რიგი გარემოებების გათვალისწინებით (ობიექტის ფაქტობრივი მდგომარეობა, ავარიულობა და ა.შ.). ამდენად, პალატამ არ გაიზიარებს ექსპერტიზის ზემოაღნიშნული დასკვნა მისი დაუსაბუთებლობის გამო. ამასთან, აღნიშნა, რომ ექსპერტიზის დასკვნა ეხება ისეთ ვითარებას, როცა საზიარო ფართი უკვე რეალურად გამიჯნულია, რასაც, მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ აქვს. კერძოდ, ექსპერტიზის დასკვნიდან ირკვევა, რომ იმ გარემოების მხედველობაში მიღებისას, რომ სადავო ბინა გამიჯნული იყო ორ იდეალურ წილად, ექსპერტი თავის მხრივ დაეყრდნო სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს” 2013 წლის 5 ნოემბრის საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის №5004577313 დასკვნას, რომელშიც მოცემული იყო ქ. თბილისში, თ. ი-ის ქ. N...-ში მდებარე საცხოვრებელი ბინა ...-ის ორ იდეალურ წილად გამიჯვნის გეგმა, რაც სასამართლოს მიერ არ იქნა გაზიარებული.

21. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე მ. კ-მა შეიტანა საკასაციო საჩივარი და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:

22. საქმეში წარმოდგენილია სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნა, რომლითაც დგინდება, რომ სადავო ფართის ნატურით გამიჯვნა უძრავი ქონების ღირებულების მნიშვნელოვნად შემცირების გარეშე შესაძლებელია. აღნიშნული თავისთავად ნიშნავს, რომ ექსპერტი, რომელსაც გააჩნია სპეციალური ცოდნა საკითხისადმი, იმთავითვე ითვალისწინებს მხარეთა წილების შესაბამისად სადავო უძრავ ქონებაზე საზიარო უფლების გაუქმების შესაძლებლობას. ექსპერტიზის დასკვნა არის ისეთი წერილობითი დოკუმენტი, რომელიც შედგენილია კონკრეტული საკითხისადმი სპეციალური ცოდნის მქონე პირისაგან, რომელმაც დაასკვნა კონკრეტულ შემთხვევაში ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, რომ სადავო ქონების გაყოფა შესაძლებელია თანაბარწილად. მიუხედავად იმისა, სასამართლო იზიარებს თუ არა ექსპერტიზის დასკვნას, იგი უნდა დაეყრდნოს სპაციალური ცოდნის მქონე პირის ანალიზს, ხოლო თუ აღნიშნული დასკვნა ბუნდოვნად და გაურკვევლად მიაჩნია (კერძოდ, თუ თვლის, რომ ქონების გაყოფა თანაბარწილად ღირებულების მნიშვნელოვანი შემცირების გარეშე შეუძლებელია), მაშინ მას სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 173-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ჰქონდა შესაძლებლობა დაენიშნა დამატებითი ექსპერტიზა შინაგანი რწმენის გასამყარებლად, საქმეზე ობიექტური და მიუკერძოებელი გადაწყვეტილების მიღების მიზნით, თუმცა სასამართლოს ეს უფლებამოსილება არ გამოუყენებია. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის შესაბამისად, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არ აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. მოცემულ შემთხვვეაში ცალსახაა, რომ სასამართლოს მიერ ნორმა განმარტებული იქნა მოპასუხის ინტერესის გათვალისწინებით და უგულებელყოფილ იქნა მოსარჩელის უფლება, მაშინ, როდესაც სასამართლოსათვის ორივე სიკეთე თანაბარმნიშვნელოვნად უნდა იქნეს დაცული.

23. კასატორი მიუთითებს უზენაესი სასამართლოს განჩინებაზე საქმე №ას-752-713-2013 და აღნიშნავს, რომ საკასაციო სასამართლომ ძალაში დატოვა სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება ნატურით გაყოფასთან დაკავშირებით - ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა მიიღეს გადაწყვეტილება უძრავ ქონებაზე საზიარო უფლების გაუქმების თაობაზე და სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს ექსპერტიზის დასკვნის საფუძველზე დაადგინეს ბინაზე ფანჯრებისა და კარის ამოშენება, ახალი კარის ღიობის მოწყობა, ასევე მეორე სართულის აივანზე ასავლელი კიბის მოწყობა, ხოლო ხარჯების ანაზღაურების ვალდებულება დააკისრეს ორივე მხარეს თანაბარწილად. კასატორი ითხოვს აღნიშნული პრაქტიკის გაზიარებას, მის მიერ წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის შესაბამისად მის სასარგებლოდ გადაწყვეტილების მიღებას.

24. ამასთან, სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოებაც, რომ მოსარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენდა უკანონო ხელშეშლის აღკვეთა. კასატორის განმარტებით, მოქმედი კანონმდებლობა მესაკუთრეს იცავს ნებისმიერი ხელშეშლისაგან და ამასთან, განსაზღვრავს საკუთრების უფლების რეალიზაციის ფარგლებს. კერძოდ: აღნიშნული უფლება შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს ისე, რომ სხვა მესაკუთრეს ასევე შეეძლოს თავისი საკუთრების უფლების გამოყენება. შესაბამისად, თავისთავად საკუთრების უფლების არსებობა არ წარმოშობს განუსაზღვრელ უფლებას მესაკუთრემ ისარგებლოს ამ უფლებით ისე, რომ არ გაითვალისწინოს სხვათა უფლებების არსებობა. შესაბამისად, მესაკუთრედ ყოფნა თავისთავში მოიცავს როგორც უფლებას - თავისი შეხედულებისამებრ გამოიყენოს ეს უფლება, ასევე ვალდებულებასაც - გაითვალისწინოს სხვათა უფლებები და გარკვეული გარემოებების გათვალისწინებით, არ გამოიყენოს, ან შეზღუდულად ისარგებლოს თავისი უფლებით.

25. საქართველოს უზენაესი სასამართლო თავის გადაწყვეტილებებში მიუთითებს ვინდიკაციური სარჩელის დასაკმაყოფილებლად კანონით გათვალისწინებულ სამ კუმულაციურ პირობაზე, რომელთაგან ერთ-ერთის არარსებობა გამორიცხვას მოთხოვნის დაკმაყოფილებას. ვინდიკაციური სარჩელი საფუძვლიანია, თუ ერთობლიობაში დადგინდება, რომ მოსარჩელე ნივთის მესაკუთრეა, მოპასუხე ფლობს სადავო ნივთს და მფლობელს არ აქვს ამ ნივთის ფლობის უფლება (საქმე #ას-1406-1421-2011, 17 თებერვალი, 2012 წელი). კასატორის განცხადებით, როგორც ზემოაღნიშნული ნორმიდან გამომდინარეობს, საკუთრების უფლება მოიცავს სამ ელემენტს: ფლობას, სარგებლობასა და განკარვას. მოსარჩელე კი ვერ სარგებლობს ვერც ერთი ამ უფლებით, რამაც განაპირობა ნატურით გაყოფის, ხელშეშლის აღკვეთისა და მიუღებელი შემოსავლის მიღების მოთხოვნით სასამართლოსათვის მიმართვა. რომ არა მოწინააღმდეგე მხარის მხრიდან მ. კ-ისათვის თავისი საკუთრების გამოყენების ხელშეშლა, მოსარჩელე თავისი ნების შესაბამისად გამოიყენებდა საკუთრებას.

26. უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელია ასევე სასამართლოს განმარტება, რომ მიუღებელი შემოსავალი უნდა იყოს რეალური და კასატორი თავის საკუთრებას ვერ გააქირავებდა მოპასუხის თანხმობის გარეშე. მოწინააღმდეგე მხარის მხრიდან ხელშეშლის არარსებობის შემთხვევაში კასატორი თავის ნების შესაბამისად განკარგავდა - გააქირავებდა კუთვნილ ½ წილ ინდივიდუალურ საკუთრებას.

27. სასამართლომ ასევე არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ ვინაიდან მოწინააღმდეგე მხარე მას არ აძლევს საშუალებას თავისუფლად ისარგებლოს თავის წილი საკუთრებით, უწევს გარკვეული ხარჯის გაწევა, როგორც ქირის, ასევე სხვა დანარჩენი ხარჯის გაღებით. გარდა ამისა სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ მიუღებელი შემოსავალი თავისი არსით წარმოადგენს სავარაუდო შემოსავალს (იხ. უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე №ას-342-661-09), რომელსაც პირი მიიღებდა ნივთი რომ მის მფლობელობაში ჰქონოდა, ანუ ნივთის გაქირავებით მიღებულ თანხას.

28. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 10 ივნისის განჩინებით მ. კ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

29. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. კ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

30. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

31. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

32. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

33. კასატორი გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლად მიუთითებს უზენაესი სასამართლოს №ას-752-713-2013 განჩინებაზე და აღნიშნავს, რომ მოცემულ დავაში საკასაციო სასამართლომ ძალაში დატოვა სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება ქონების ნატურით გაყოფასთან დაკავშირებით - ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა მიიღეს გადაწყვეტილება უძრავ ქონებაზე საზიარო უფლების გაუქმების თაობაზე სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს ექსპერტიზის დასკვნის საფუძველზე. ამასთან, ხარჯების ანაზღაურების ვალდებულება დააკისრეს ორივე მხარეს თანაბარწილად.

34. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის ზემოაღნიშნულ პრეტენზიას და განმარტავს, რომ როგორც საჩივრის ავტორის მიერ მითითებული №ას-752-713-2013 საქმის ფაქტობრივი გარემოებებით დგინდება, აღნიშნულ დავაში საზიარო უფლების გაუქმებით სადავო ფართის გამიჯვნისას არსებობდა ორივე მხარის თანხმობა გასაწევ ხარჯებთან დაკავშირებით, რაც განსახილველ შემთხვევაში სახეზე არ გვაქვს.

35. საკასაციო საჩივრის ავტორი გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას ითხოვს აგრეთვე იმ მოტივით, რომ სასამართლომ საერთოდ არ იმსჯელა მის მოთხოვნაზე უკანონო ხელშეშლის აღკვეთის შესახებ. კასატორი უკანონო ხელშეშლაში გულისხმობს იმას, რომ იგი ვერ სარგებლობს თავისი საკუთრებით, არ ეძლევა ბინაში შესვლის საშუალება და უწევს სხვა ბინის დაქირავება და დამატებით ხარჯის გაღება. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის აღნიშნულ პრეტენზიას, ვინაიდან იგი ემყარება მხოლოდ ახსნა-განმარტებებს და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად, რაიმე მტკიცებულებებით გამყარებული არ არის.

36. გარდა ამისა, სასამართლოს მიერ აღნიშნულ დავაზე გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ, თუ მოსარჩელეს მიაჩნდა, რომ მის რომელიმე მოთხოვნაზე სასამართლომ არ იმსჯელა, მას შეეძლო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 261-ე მუხლის შესაბამისად, მოეთხოვა დამატებითი გადაწყვეტილების გამოტანა, თუმცა მოსარჩელეს ამ უფლებით არ უსარგებლია.

37. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

38. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

39. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას მ. კ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

40. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 551.95 ლარის 70% – 386.365 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. მ. კ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორ მ. კ-ს (პ/ნ: ...) დაუბრუნდეს მის მიერ 2015 წლის 3 ივნისს №7040062 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 551.95 ლარის 70% – 386.365 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე