№ ას-580-551-2015 27 აპრილი, 2016 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ლ. ბ-ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ე. მ-ი (მოსარჩელე)

მესამე პირები - გ. მ-ი, ე. მ-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 4 მარტის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება

დავის საგანი – საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ე. მ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ლ. ბ-ის მიმართ და მოითხოვა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად ქ. თბილისში, მ-ის მე-... ჩიხი #...ა-ში მდებარე ლ. ბ-ის საკუთრებად აღრიცხული უძრავი ქონებიდან (საკადასტრო კოდი: ...) 73 კვ.მ საცხოვრებელი სადგომის (ორი ოთახი: 25 კვ.მ და 18 კვ.მ.; ცალკე მდგომი ოთახი - 18 კვ.მ.; შუშაბანდი - 12 კვ.მ.) მესაკუთრედ ცნობა ლ. ბ-ისათვის საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 10%-ის - 2500 ლარის გადახდის სანაცვლოდ შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:

2. მოსარჩელე არის სადავო საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლე, რაც დასტურდება მესაკუთრესთან სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულებით, საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრაციითა და კომუნალური გადასახადის გადამხდელ აბონენტად რეგისტრაციით. ვინაიდან მესაკუთრე ლ. ბ-ი უარს აცხადებს კომპენსაციის გადახდაზე, მოსარჩელემ სადავო ფართზე თანხის გადახდის სანაცვლოდ მესაკუთრედ ცნობა მოითხოვა სასამართლოს მეშვეობით.

3. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელე არ არის სადავო საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლე, არ არის რეგისტრირებული მის საკუთრებაში არსებულ ფართში. მისივე განცხადებით, საქმეში წარმოდგენილი ხელშეკრულება არის ყალბი.

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 11 ივლისის გადაწყვეტილებით ე. მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა: ე. მ-ს ლ. ბ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 2500 ლარის გადახდა. ე. მ-ი ცნობილი იქნა ქ. თბილისში, მ-ის მე-... ჩიხი #...ა-ში მდებარე ლ. ბ-ის საკუთრებად აღრიცხული უძრავი ქონებიდან (საკადასტრო კოდი ...) 73 კვ.მ საცხოვრებელი სადგომის (ორი ოთახი: 25 კვ.მ და 18 კვ.მ.; ცალკე მდგომი ოთახი - 18 კვ.მ.; შუშაბანდი - 12 კვ.მ) მესაკუთრედ.

5. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ლ. ბ-მა.

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2015 წლის 4 მარტის გადაწყვეტილებით ლ. ბ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 11 ივლისის გადაწყვეტილების მე-2 პუნქტი და ამ ნაწილში მიღებული იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ე. მ-ს ლ. ბ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 6 250 ლარის გადახდა; დანარჩენ ნაწილში გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი.

7. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

8. საჯარო რეესტრის ამონაწერის შესაბამისად, ქ. თბილისში, მ-ის მე-... ჩიხი №...ა-ში მდებარე უძრავი ქონება, საკადასტრო კოდით №..., მიწის ნაკვეთი: 288 კვ.მ., შენობა-ნაგებობები: №1, №2, №3, №4, რეგისტრირებულია ლ. ბ-ის სახელზე. უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტად მითითებულია სამკვიდრო მოწმობა (დამოწმების თარიღი: 28/11/2013), სააღრიცხვო ბარათი №003134, აღრიცხულია 1985 წელს.

9. ქ. თბილისში, მ-ის მე-... ჩიხი №...ა-ში მდებარე უძრავი ქონება საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ცნობა-დახასიათების მიხედვით, აღრიცხული იყო ბ. ბ-ის საკუთრებად. ლიტერი ,,ა“ (საცხოვრებელი) - 34.25 კვ.მ; ლიტერი ,,ბ“ (საცხოვრებელი) - 57 კვ.მ; ლიტერი ,,ვ, გ, ვ ც“ (დამხმარე) - 16 კვ.მ.

10. ბ. ბ-ი 1952 წლის 30 მარტიდან რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდა ზ. ა-იანის ასულ პ-თან, რომელმაც ქორწინების შემდეგ მიიღო მეუღლის გვარი - ბ-ი.

11. ბ. ბ-ი გარდაიცვალა 1955 წლის 22 აპრილს.

12. 2013 წლის 28 ნოემბერს გაცემული სამკვიდრო მოწმობის შესაბამისად, ბ. ბ-ის სამკვიდრო ქონება მიიღო მისმა შვილმა - ლ. ბ-მა.

13. ე. მ-ი 1975 წლის 26 დეკემბრიდან რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდა ს. მ-თან, რომელიც გარდაიცვალა 2011 წლის 2 სექტემბერს. მისი სამკვიდრო ქონება 2014 წლის 11 თებერვალს გაცემული სამკვიდრო მოწმობის თანახმად, მიიღო მისმა მეუღლემ, ე. მ-მა, ხოლო შვილი, ი. მ-ი სამკვიდრო მოწმობაში შეყვანილ იქნა ე. მ-ის თანხმობით.

14. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სსგს თბილისის სამოქალაქო რეესტრის სამსახურის 2014 წლის 28 იანვრის ინფორმაციით სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ ე. მ-ი 1975 წლის 15 აპრილიდან რეგისტრირებულია მისამართზე ქ. თბილისი, მ-ის მე-... ჩიხი №..., ხოლო მისი მეუღლე - ს. მ-ი ამავე მისამართზე რეგისტრირებულია 1994 წლის 2 დეკემბრიდან. ს. მ-ი ამავე მისამართზე რეგისტრირებულია კომუნალური გადასახადების გადამხდელ აბონენტად, კომუნალური გადასახადების ქვითრებში და დაზღვევის მოწმობებში უძრავი ქონების მისამართად მითითებულია ქ. თბილისი, მ-ის მე-... ჩიხი №...და №...ა.

15. საქმეში წარმოდგენილი 1975 წლის 8 აპრილის ხელშეკრულების შინაარსიდან გამომდინარე პალატამ გამოარკვევა, რომ ზ. ა-ის ასული ბ-ი და ს. ი.ს ძე მ-ი შეთანხმდნენ შემდეგზე: ზ. ა-ის ასულმა ბ-მა ქ. თბილისში, მ-ის მე-... ჩიხი №...-ში მდებარე მის საკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი სახლი - ორი ოთახი: 25 კვ.მ. და 18 კვმ; ეზოს ფართი 350 კვ.მ, ცალკე მდგომი ოთახი 18 კვ.მ და შუშაბანდი 12 კვ.მ., რომელშიც ცხოვრობდა ბ. პ-ი, 7 000 რუბლად მიჰყიდა ს. მ-ს. ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებას ესწრებოდნენ ვ. ჯ-ი, ა. კ-ი, ე. ო-ი, რომლებიც ხელს აწერენ ხელშეკრულებას (ტ.1. ს.ფ. 28-29).

16. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასება იმის შესახებ, რომ მხარეებს შორის არსებობს სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლითაც მოსარგებლეს უფლება აქვს მესაკუთრეს მოსთხოვოს შესაბამისი ანაზღაურების (დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 10%) სანაცვლოდ დაკავებულ საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემა.

17. სასამართლომ მიუთითა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ კანონის 1¹ მუხლის „ა“ პუნქტზე, რომლის მიხედვით, მოსარგებლე არის პირი, რომელიც კანონის მიღების მომენტისთვის კეთილსინდისიერად ფაქტობრივად ფლობს საცხოვრებელ სადგომს მესაკუთრესთან სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ან მფლობელობის უფლება მიღებული აქვს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით ან ადმინისტრაციული აქტით.

18. ამავე კანონის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, თუ მხარეებს შორის არსებობს წერილობითი შეთანხმება საცხოვრებელი სადგომის ნასყიდობაზე (სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე), მესაკუთრეს უფლება აქვს მოსარგებლეს მოსთხოვოს საცხოვრებელი სადგომის მფლობელობის შეწყვეტა, მხოლოდ მოსარგებლისთვის (ან თავდაპირველი მოსარგებლის უფლებამონაცვლისთვის) დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 90%-ის გადახდის შემთხვევაში. ამ მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით კი, თუ მესაკუთრე უარს აცხადებს მოსარგებლისთვის ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული კომპენსაციის გადახდაზე, მოსარგებლეს უფლება აქვს მესაკუთრეს მოსთხოვოს შესაბამისი ანაზღაურების (დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 10%) სანაცვლოდ დაკავებულ საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემა.

19. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ბ. ბ-ი, გარდაიცვალა 1955 წლის 22 აპრილს. იგი 1952 წლის 30 მარტიდან რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდა ზ. ა-ის ასულ პ-თან. ქორწინების შემდგომ ზ. ა-ის ასულმა პ-მა მიიღო მეუღლის გვარი - ბ-ი.

20. 2013 წლის 28 ნოემბერს გაცემული სამკვიდრო მოწმობის შესაბამისად, ბ. ბ-ის სამკვიდრო ქონება მიიღო მისმა შვილმა - ლ. ბ-მა.

21. მოპასუხე ლ. ბ-ი დაბადებულია 1952 წლის 29 თებერვალს, ე.ი. იგი სადავო უძრავ ქონებაზე გარიგების დადების დროისათვის წარმოადგენდა სრულწლოვან პირს – მამკვიდრებლის, ბ. ბ-ის პირველი რიგის მემკვიდრეს, რაც იმას ნიშნავს, რომ ზ. ა-ის ასულ ბ-სა და ს. ი.ს ძე მ-ს შორის, 1975 წლის 8 აპრილის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების დასადებად, ასევე საჭირო იყო ლ. ბ-ის ნების გამოვლენაც, რასაც როგორც სადავო ხელშეკრულება ცხადყოფს, ადგილი არ ჰქონია (საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ბ. ბ-ი გარდაიცვალა 1955 წლის 22 აპრილს და მისი გარდაცვალებით გაიხსნა სამკვიდრო; დადგენილია ის გარემოებაც, რომ 2013 წლის 28 ნოემბერს ბ. ბ-ის პირველი რიგის კანონისმიერ მემკვიდრეზე - ლ. ბ-ზე გაიცა სამკვიდრო მოწმობა; ე.ი. 1975 წლის 8 აპრილის გარიგების დადებისას, უძრავი ქონება არ იყო აღრიცხული ზ. ბ-ის საკუთრებად. ამ ხელშეკრულების დადებისას იგი წარმოადგენდა მამკვიდრებლის - ბ. ბ-ის პირველი რიგის მემკვიდრეს, მის მეუღლეს; ასევე პირველი რიგის მემკვიდრეს წარმოადგენდა ლ. ბ-ი). შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს აზრით, მითითებული ხელშეკრულება ვერ იქნებოდა განხილული „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ კანონის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებულ საცხოვრებელი სადგომის ნასყიდობაზე მესაკუთრესთან (სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე) დადებულ წერილობით შეთანხმებად.

22. პალატამ მიუთითა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ კანონის მესამე პუნქტზე, რომლის თანახმად, თუ მხარეებს შორის არსებობს გარიგება საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ, მესაკუთრეს უფლება აქვს მოსარგებლეს მოსთხოვოს საცხოვრებელი სადგომის მფლობელობის შეწყვეტა, მხოლოდ მოსარგებლისთვის (ან თავდაპირველი მოსარგებლის უფლებამონაცვლისთვის) დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდის შემთხვევაში. გარიგება საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ უნდა დასტურდებოდეს შემდეგი გარემოებებით: სადავო საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრაცია და კომუნალური გადასახადების გადახდა ან/და მესაკუთრისთვის გარკვეული ოდენობის საფასურის გადახდა (გარდა ქირავნობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ქირისა).

23. განსახილველ შემთხვევაში, საქმის მასალებით, კერძოდ საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სსგს თბილისის სამოქალაქო რეესტრის სამსახურის 2014 წლის 28 იანვრის ინფორმაციით პალატამ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ ე. მ-ი 1975 წლის 15 აპრილიდან რეგისტრირებულია მისამართზე ქ. თბილისში, მ-ის მე-... ჩიხი №...-ში. ასევე დადგინდა, რომ ამავე მისამართზე 1994 წლის 2 დეკემბრიდან რეგისტრირებულია ე. მ-ის მეუღლე ს. მ-ი, როგორც კომუნალური გადასახადების გადამხდელი აბონენტი; დადგენილია ის გარემოებაც, რომ საბინაო წიგნს ფლობს მოსარჩელე;

24. აღნიშნულიდან გამომდინარე სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელე წარმოადგენდა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მესამე პუნქტით გათვალისწინებულ მოსარგებლეს; შესაბამისად, იმის გათვალისწინებით, რომ მესაკუთრე უარს აცხადებდა მოსარგებლისათვის კომპენსაციის გადახადისას სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე–2 მუხლის მე–6 პუნქტით. კერძოდ, თუ მესაკუთრე უარს აცხადებს მოსარგებლისთვის ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული კომპენსაციის გადახდაზე, მოსარგებლეს უფლება აქვს მესაკუთრეს მოსთხოვოს შესაბამისი ანაზღაურების (დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 25%) სანაცვლოდ დაკავებულ საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემა.

25. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის არგუმენტი, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სასამართლომ საქმეზე სათანადო მტკიცებულების და შესაბამისი დასაბუთების გარეშე მიაკუთვნა ე. მ-ს ბ. პ-ის კუთვნილი 25 კვ.მ. ფართი და 12 კვ. მ. შუშაბანდი და არასწორად დაადგინა ეს ქონება მესაკუთრისაგან გამოსასყიდ ქონებად.

26. პალატამ ყურადღება გაამახვილა 1975 წლის 8 აპრილის ხელშეკრულების შინაარსზე, რომლის შესაბამისად, მოსარგებლისათვის გადაცემული ფართი შედგება ორი ოთახისაგან - ერთი 25 კვ.მ. საერთო ფართით, მეორე კი 18 კვ.მ. ასევე მითითებულია ეზოში ცალკე ოთახი 18 კვ.მ. ფართით და 12 კვ.მ. ფართი გალერეით, რომელშიც ცხოვრობდა მობინადრე ბ. ნ. ძე პ-ი.

27. პალატის განმარტებით, სადავო ფართში პ-ის ცხოვრების ფაქტს ასევე ადასტურებენ პირველი ინსტანციის სასამართლოში დაკითხული მოწმეები (ა. კ-ი: 17.14.45-17.15.26სთ; ვ. ბ-ი აღნიშნავს, რომ პ-ი ცხოვრობდა ქირით და 17.35.47- 17.36.06სთ; ს. მ-ი: ასევე აღნიშნავს, რომ პ-ები ცხოვრობდნენ ქირით 17.46.49სთ); თბილისის სააპელაციო სასამართლოში საქმის ზეპირი განხილვისას გამართულ სასამართლო სხდომაზე, მოპასუხის წარმომადგენელმა მიუთითა იმის შესახებ, რომ დღეის მდგომარეობით, სადავო ფართი პ-ს არ უკავია (10.02.1015წ. სასამართლო სხდომის ოქმი).

28. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით, ს. მ-მა (სხვა ფართთან ერთად) შეიძინა ოთახი 18 კვ. მ ფართით და 12 კვ.მ. ფართის გალერეით, რომელშიც ცხოვრობდა მობინადრე ბ. ნ. ძე პ-ი. ამრიგად, მხარეებს შორის არსებობდა გარიგება საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ; ამასთან, პალატის განმარტებით, ვინაიდან მოპასუხეს, როგორც სადავო საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრეს, არ გამოუვლენია ნება, რომ სათანადო კომპენსაციის გადახდის სანაცვლოდ მოსარჩელეს (მოსარგებლეს) გაეთავისუფლებინა საცხოვრებელი სადგომი, აღნიშნული მოსარგებლეს აძლევდა შესაძლებლობას, შესაბამისი თანხის გადახდის სანაცვლოდ, მოეთხოვა სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემა.

29. სააპელაციო სასამართლომ აპელანტის იმ პოზიციის თაობაზე, რომ სადავო უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულება აღემატებოდა ე. მ-ის მიერ წარდგენილ შეფასებას, მიუთითა შემდეგზე:

30. 2014 წლის 24 თებერვლის აუდიტორული დასკვნის მიხედვით, შეფასდა ქ. თბილისში, მ-ის მე-... ჩიხი №...ა-ში მდებარე, ე. მ-ის მიერ დაკავებული საცხოვრებელი ფართი, რომლის საბაზრო ღირებულება განისაზღვრა 25 000 ლარით (ტ. 1. ს.ფ. 78); აღნიშნული დასკვნა უძრავი ქონების შეფასების თაობაზე, წარდგენილია სარჩელთან ერთად და მის შესახებ მითითებულია სასარჩელო განცხადებაშიც. შესაბამისად, მოპასუხეს, რომელიც არ ეთანხმებოდა აუდიტორულ დასკვნას საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების განსაზღვრის შესახებ, შეეძლო ამ მტკიცებულების საწინააღმდეგოდ, უძრავი ქონების შეფასების თაობაზე წარედგინა სხვა მტკიცებულება. მას, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე–3 და მე–4 მუხლებით განსაზღვრული უფლება პირველი ინსტანციის სასამართლოში დავის განხილვისას არ გამოუყენებია და სასამართლოში არ წარუდგენია მტკიცებულება საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულებასთან დაკავშირებით. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია აპელანტის პრეტენზია უძრავი ქონების საბაზრო ფასის არასწორად დადგენის თაობაზე.

31. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე ლ. ბ-მა შეიტანა საკასაციო საჩივარი და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:

32. კასატორის განცხადებით, მან საქალაქო სასამართლოში საქმის განხილვისას წარადგინა მტკიცებულებები ბ. პ-ის სადავო ფართში, ქ. თბილისში, მ-ის მე-... ჩიხი #...ა-ში რეგისტრაციის შესახებ. ასევე წარდგენილ იქნა მტკიცებულებები წყალკანალიდან და თელასიდან, სადაც აღნიშნულია, რომ ბ. პ-ი გადასახადების გადამხდელ აბონენტად არის რეგისტრირებული. თუმცა სასამართლომ მოცემული მტკიცებულებების საქმეზე დართვა არ მიიჩნია მიზანშეწონილად. ზემოაღნიშნულ გარემოებებზე ცნობის მიწოდების შემდეგ სასამართლო ვალდებული იყო ბ. პ-ი ჩაერთო საქმეში მესამე პირად, რაც არ განახორციელა და დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის ნორმები.

33. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიიჩნია დადგენილად ის გარემოება, რომ ე. მ-ი 1975 წლის 15 აპრილიდან რეგისტრირებულია კასატორის საკუთრებაში არსებულ სახლში მისამართზე ქ. თბილისი, მ-ის მე-... ჩიხი #.... სასამართლომ ასევე არასწორად მიიჩნია, რომ იგი აღნიშნულ მისამართზე აბონენტადაა რიგისტრირებული. სინამდვილეში კასატორის უძრავი ქონება მდებარეობს მ-ის მე-... ჩიხი #...ა-ში და საქმეში არ არის წარმოდგენილი არცერთი მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა კასატორის საკუთრებაში არსებულ სახლში მ-ების კომუნალური გადასახადების გადამხდელ აბონენტად რეგისტრაციას. სააპელაციო სასამართლოს უნდა ემსჯელა აღნიშნულ ფაქტობრივ გარემოებაზე, ვინაიდან არ არსებობს მტკიცებულება, გარდა გაყალბებული ფორმის დაუცველად დადებული ხელშეკრულებისა და მოწმეთა ჩვენებებისა (რომელიც ვერ განიხილება საკმარის მტკიცებულებად), რომელიც დაადასტურებს მ-ების კასატორის საკუთრებაში არსებულ სახლში რეგისტრაციას და კომუნალური გადასახადების გადახდას. შესაბამისად, მოცემულ შემთხვევაზე ვერ გავრცელდება „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-4 ნაწილით განსაზღვრული გარიგება საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ.

34. კასატორის განცხადებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მისი მოსაზრება, რომ საქალაქო სასამართლომ საქმეზე სათანადო მტკიცებულებებისა და შესაბამისი დასაბუთების გარეშე მიაკუთვნა ე. მ-ს ბემიამინ პ-ის კუთვნილი 18 კვ.მ ფართი და 12 კვ.მ შუშაბანდი და არასწორად დაადგინა ეს ქონება მესაკუთრისაგან გამოსასყიდ ქონებად. სააპელაციო სასამართლომ პირველ ინსტანციაში დაკითხულ მოწმეთა ჩვენებების საფუძველზე დადგენილად მიიჩნია სადავო ფართში ბ. პ-ის ცხოვრების ფაქტი და ყურადღება არ გაამახვილა 2014 წლის 9 ივლისს საქმის განხილვის მთავარ სხდომაზე ე. მ-ის წარმომადგენლის განცხადებაზე, სადაც ის არ უარყოფს, რომ ცალკე მდგომი 18 კვმ და 12 კვ.მ შუშაბანდი წარმოადგენდა ბ. პ-ის საკუთრებას, რომელიც მ-ებისგან იქნა შეძენილი (იხ. აუდიო ჩანაწერი 2014 წლის 9 ივლისი, 14:22), სასამართლომ ასევე არ გაამახვილა ყურადღება მოწმე ს. მ-ის ჩვენებაზე, რომლის მიხედვითაც ს. მ-მა შეიძინა ბ. პ-ის მფლობელობაში არსებული ფართი. გარიგების თანახმად, ბ. პ-თან თავად უნდა შეთანხმებულიყო ს. მ-ი, ან ერთად ეცხოვრათ ან თანხა გადაეხადა და გაეშვა იგი (სხდომის ოქმი 25.06.2014წ). ზემოაღნიშნული ჩვენებით ცალსახად დგინდება, რომ პ-ი არის სადავო 18 კვ.მ და 12 კვ.მ ფართის მოსარგებლე და არა მოქირავნე. საქმეს არ ერთვის არცერთი მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა ე. მ-ის მიერ ბ. პ-ისგან 18 კვ.მ ოთახისა და 12 კვ.მ შუშაბანდის შეძენის ფაქტს. სასამართლოს უნდა ემსჯელა მტკიცებულებებზე, რომელიც დაადასტურებდა მ-ის მხრიდან სადავო ფართის შეძენის ფაქტს, ასევე უნდა დაედგინა მ-ის მხრიდან სადავო ქონების მართლზომიერი მფლობელობის დამადასტურებელი გარემოებები.

35. კასატორის განმარტებით, სასამართლოს არ უმსჯელია, ჰქონდა თუ არა ადგილი ე. მ-ის მხრიდან ბ. პ-ის კუთვნილი ქონების მიტაცების საფუძველზე მოთხოვნის უკანონოდ და უსაფუძვლოდ დაყენების ფაქტს. სასამართლოს არ მოუხდენია ე. მ-ის მიერ დაკავებული ფართის იდენტიფიკაცია. საქმეზე არ არის წარმოდგენილი ე. მ-ის მიერ მოთხოვნილი ქონების, 73 კვ.მ ფართის აზომვითი ნახაზი, რომლითაც დადგინდებოდა, თუ სად მდებარეობს მოთხოვნილი ქონება და ლ. ბ-ის დარჩენილი 44 კვ.მ შენობა-ნაგებობა.

36. სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ იმსჯელა იმ მიწის ნაკვეთზე და ამ მიწის ნაკვეთის მიხედვით გამოსასყიდ თანხაზე, რომელზეც მდებარეობს სადავო უძრავი ნივთი, ვინაიდან მიწის არსებით შემადგენელ ნაწილს წარმოადგენს მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობა. კასატორის განცხადებით, მხოლოდ შენობის გამოსასყიდი თანხით, იგი მიიღებს გაცილებით ნაკლებს, ვიდრე მიიღებდა მიწის ნაკვეთის მიხედვით გამოსასყიდი თანხის დადგენის შემთხვევაში.

37. ამასთან, მისი განმარტებით, იგი მზად იყო აენაზღაურებინა მოსარგებლისთვის მხოლოდ მის მიერ დაკავებული ფართის ღირებულების 75% და ასევე მიეღო მათგან დაკავებული 25 კვ.მ და 18 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის საბაზრო ღირებულების, 19 000 ლარის 25%, თუმცა არა იმ ხელშეკრულების საფუძველზე, რომელიც სააპელაციო სასამართლომ არ მიიჩნია ფორმის დაუცველად დადებულ გარიგებად. კასატორის განცხადებით, იგი უარს აცხადებს საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლის, ბ. პ-ის მფლობელობაში არსებული ფართის 18 კვ.მ და 12 კვ.მ შუშაბანდის საბაზრო ღირებულებიდან, 6000 ლარიდან 90 %-ის გადახდაზე იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ მ-ები არ წარმოადგენენ ზემოაღნიშნულ ფართში რეგისტრირებულ და გადასახადების გადამხდელ პირებს. დღესდღეობითაც, მხოლოდ პ-ია აღნიშნულ ფართში რეგისტრირებული და წარმოადგენს გადასახადის გადამხდელ აბონენტს. შესაბამისად, სასამართლო ვალდებული იყო ჩაერთო იგი საქმეში მე-3 პირად.

38. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 2 ივლისის განჩინებით ლ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

39. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ლ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

40. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

41. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

42. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

43. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ. მაგ. სუსგ #ას-1000-957-2013, 11 ივნისი, 2015 წელი, სადაც განმარტებულია სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებიდან წარმოშობილი სამართლებრივი ურთიერთობა, რომელიც დაკავებული საცხოვრებელი ფართის საბაზრო ღირებულების 25%-ის გადახდის სანაცვლოდ მოსარგებლის მიერ დაკავებულ საცხოვრებელ სადგომზე მისი მესაკუთრედ ცნობის საფუძველია („საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-6 პუნქტი).

44. შესაბამისად, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

45. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ლ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

46. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (1250 ლარის) 70% – 875 ლარი.

47. რაც შეეხება საკასაციო საჩივარზე თანდართულ მტკიცებულებებს, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ისინი უნდა დაუბრუნდეს კასატორს, რადგან სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. აღნიშნული ნორმა ადგენს საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების პროცესუალურ ფარგლებს და მისი შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა არ დაიშვება, შესაბამისად, ახალი მტკიცებულება ვერც სასამართლოს მიერ იქნება გაზიარებული, მიუხედავად იმისა, მხარეს ობიექტურად ჰქონდა თუ არა შესაძლებლობა სასამართლოსათვის მანამდე წარმოედგინა ისინი.

48. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არ აქვთ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე თანდართული მტკიცებულებები (სს „თელასის“ 2014 წლის 10 ივნისის წერილი; აბონენტის ბრუნვის ისტორია; შპს „ჯორჯიან უოთერ ენდ ფაუერის 2014 წლის 18 ივნისისა და 26 ივნისის წერილიები; აბონენტის ძველი ბარათები; აბონენტის ბარათები), მთლიანობაში „16“ ფურცლად (ტომი 2, ს.ფ. 134-149).

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. ლ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ ლ. ბ-ს (...) დაუბრუნდეს მის მიერ 2015 წლის 20 აპრილს №97 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლ. და 2015 წლის 22 ივნისს #5 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 950 ლარის 70% – 875 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. კასატორ ლ. ბ-ს დაუბრუნდეს საკასაციო სასამართლოში მის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები (სს „თელასის“ 2014 წლის 10 ივნისის წერილი; აბონენტის ბრუნვის ისტორია; შპს „ჯორჯიან უოთერ ენდ ფაუერის 2014 წლის 18 ივნისისა და 26 ივნისის წერილიები; აბონენტის ძველი ბარათები; აბონენტის ბარათები), მთლიანობაში „16“ ფურცლად (ტომი 2, ს.ფ. 134-149).

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე