საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ას-840-791-2015 4 მარტი, 2016 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მზია თოდუა (თავმჯდომარე),

ეკატერინე გასიტაშვილი (მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – გ. გ-ე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – მ. მ-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 17 ივნისის განჩინება და ამავე სასამართლოს 2015 წლის 22 იანვრის საოქმო განჩინებები ადგილზე დათვალიერებისა და მ. მ-ის ხელფასის შესახებ ცნობის საქმეზე დართვის თაობაზე შუამდგომლობების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – მეუღლეთა ქონების თანასაკუთრებად გადაქცევა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ავტორიზებული მომხმარებელი შპს ,,ს....’’-ს მიერ 2013 წლის 03 აგვისტოს შედგენილი ტექნიკური ნახაზის მიხედვით, ქ. თბილისში, ო–ის ქ. №122-ში მდებარე არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის საერთო ფართობია 2044 კვ.მ., მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობა - სახლი არის ორსართულიანი; მეორე სართულზე საცხოვრებელი ფართია (აშენებული) - 78,8 კვ.მ., 28,9 კვ.მ და 9,8 კვ.მ., პირველ სართულზე - არასაცხოვრებელი ფართია (აშენებული) 26,9; 42,0; 23,2; 19,6; 1,7, ხოლო აუზის ფართია (აშენებული) - 7,7 კვ.მ. (შემდეგში - სადავოდ ქცეული ქონება; ტ.1., ს.ფ.20-26).

2. უძრავი ქონების შეფასების 07.08.2013 წ. აუდიტორული დასკვნის თანახმად: ,,2044 კვ.მ. არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, მათზე მდგომი 140 კვ.მ. საცხოვრებელი სახლი და ეზოში მდგომი დამხმარე სათავსოები (ავტოფარეხი, შინაური ცხოველების სადგომი, თონე), ...საკადასტრო კოდი №0..., მისი ტერიტორიული მდებარეობის და მათზე არსებული საშუალო საბაზრო ფასების გათვალისწინებით’’, შეფასდა ,,საერთო ღირებულებით 350000.0 (სამას ორმოცდაათი ათასი) ლარად, საიდანაც შენობა-ნაგებობის ღირებულება შეადგენს 99 600 ლარს’’ (ტ.1., ს.ფ. 27).

3. საქმის მასალებში განთავსებული მტკიცებულებების მიხედვით, მ. მ–ი (შემდეგში მოსარჩელე ან ყოფილი ცოლი) და გ. გ-ე (შემდეგში მოპასუხე, ყოფილი ქმარი ან კასატორი) რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდნენ 1983 წლის 26 თებერვლიდან 2010 წლის 17 აგვისტომდე (ტ.1., ს.ფ. 37-38). თანაცხოვრების განმავლობაში, მათ შეეძინათ ორი შვილი: გ. გ-ე (დაბადებული 1986 წელს, გარდაიცვალა 2007 წელს) და დ. გ-ე (დაბადებული 1985 წელს).

4. 1987 წლის 26 თებერვლის ანდერძისმიერი მემკვიდრეობის მოწმობით დასტურდება, რომ მოპასუხემ, ა-ისაგან ანდერძით მიიღო ქონება, მდებარე ამ განჩინების პირველ პუნქტში მითითებულ მისამართზე, რომლის სასარგებლო ფართი შეადგენდა 61.83 კვ.მ-ს, საცხოვრებელი ოთახების რაოდენობა იყო ორი, საცხოვრებელი ფართი 36,26 კვ.მ., დამხმარე ფართი - 24, 57 კვმ., მიწის ნაკვეთი -600 კვ.მ. (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში სსკ,1344-ე, 1345-ე, 1357-ე მუხლები; ტ.1., ს.ფ.95-102).

5. 1999 წლის 29 სექტემბერს მოპასუხემ საკუთარ დედას ა. კ–ს (შემდეგში მოპასუხის დედა), ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე, გადასცა მე-4 პუნქტში მითითებული ქონება (სსკ-ის 524-ე მუხლი; ტ.1., ს.ფ. 105-106).

6. მოსარჩელე ქ. თბილისში, ო–ის ქუჩა №122-ში რეგისტრირებულია 1987 წლის 04 ივლისიდან.

7. საქმეში განთავსებული ცნობების მიხედვით დგინდება, რომ მოსარჩელე 1973 წლიდან - 2005 წლის 30 ნოემბრის ჩათვლით, მუშაობდა არაერთ სამსახურში სხვადასხვა თანამდებობაზე, მათ შორის, 10 წლის განმავლობაში - საქართველოს შსს ,,აკადემიაში’’, 2005 წლის ნოემბრის ჩათვლით, მისი თანამდებობრივი განაკვეთი შეადგენდა 590 ლარს, დანამატი პროდუქტებისათვის - 59 ლარს, სამხედრო წოდების განაკვეთი 9-27, წელთა დამსახურების პროცენტული დანამატი - 149-82 25%-ს, ხოლო პენსიის სახით მოსარჩელეს დაენიშნა - 560 ლარი (იხ. ტ.2., ს.ფ. 128).

8. საქმეში წარმოდგენილი მიწის გადახდის ქვითრებით დგინდება, რომ მოპასუხეს საკუთარ და, ასევე, დედის (იხ. ამ განჩინების მე-5 პუნქტი) სახელზე 1999 წელს აქვს გადახდილი მიწის გადასახადი (449,68 ლარი და 140,52 ლარი). საჯარო რეესტრის 1999 წლის 29 ნოემბრის ამონაწერით კი, დგინდება, რომ მოპასუხისა და დედამისის საკუთრებად ირიცხება 2044 კვ.მ. არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობები 61,83 კვ.მ. (ტ.1., ს.ფ.85-86).

9. 2007 წლის 13 აგვისტოს მოპასუხემ დედისაგან ჩუქების ხელშეკრულებით მიიღო 2044 კვმ მიწის ნაკვეთი და 61,83 კვ.მ შენობა-ნაგებობები (სსკ-ის 524-ე მუხლი; ტ.1., ს.ფ. 88-92).

10. 2009-2010 წლების კომუნალური გადახდის ქვითრების მიხედვით, ქ. თბილისში, ო–ის ქუჩა №122-ში აბონენტად რეგისტრირებული მოპასუხის დედის (იხ. ამ განჩინების მე-5 პუნქტი) სააბონენტო ქვითრებს იხდიდა მოსარჩელე.

11. 2013 წლის 07 აგვისტოს საჯარო რეესტრის ამონაწერით, ქ. თბილისში, ო–ის ქუჩა №122-ში მდებარე დაზუსტებული ფართის 2044 კვ.მ., შენობა-ნაგებობის საერთო ფართი 61.83 კვ.მ. (საკადასტრო კოდი 0....) მესაკუთრეა მოპასუხე (სსკ-ის 183-ე, 311-ე, 312-ე მუხლები; ტ.1., ს.ფ. 32-33).

12. უძრავი ქონება, მდებარე ქ. თბილისში, ა-ს ქ. №13-ში, საერთო ფართით 19,50 კვ.მ., მიშენებული აივანი 5,20 კვ.მ., ანდერძისმიერი სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე, გადაეცა მოდავე მხარეების შვილს - დ. გ-ეს (შემდეგში მოდავე წყვილის შვილი) თ. ჟ-აგან. აღნიშნული ქონება 2007 წლის 27 ივლისის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე მოდავე წყვილის შვილისაგან შეიძინა ნ. კ–მა (სსკ-ის 477-ე მუხლი), ამ უკანასკნელმა კი, 2010 წლის 10 ნოემბერს, ჩუქების ხელშეკრულებით გადასცა მოპასუხეს, ხოლო 2011 წლის 18 ივლისს, ჩუქების ხელშეკრულებით, იგივე უძრავი ქონება მოპასუხემ აჩუქა თავის შვილს (სსკ-ის 524-ე მუხლი).

13. ლ. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2014 წლის 30 იანვრის დასკვნის (შემდეგში ექსპერტიზის დასკვნა) თანახმად, ,,ქ. თბილისში, ...მდებარე საცხოვრებელ ბინაში ჩატარებული სამუშაოების სახეობების და ღირებულების დადგენა, საჭირო დოკუმენტაციის არ არსებობის გამო, ექსპერტიზისათვის დღეის მდგომარეობით შეუძლებელია. №2/11531-13 სამოქალაქო საქმეში წარმოდგენილ ინვენტარიზაციის გეგმების და ფაქტიური მდგომარეობის შედარებისას დგინდება, რომ საცხოვრებელ ბინაში მომხდარია გადაგეგმარება.., ხოლო განსაზღვრის მეთოდიკის არ არსებობის გამო, შეუძლებელია დადგინდეს გადაგეგმარებითი სამუშაოები ჩატარებულია 1987 წლიდან - 2011 წლის ზაფხულის პერიოდში, თუ სხვა დროს“. ამავე დასკვნის საფუძველზე, საცხოვრებელი სახლის ფართი შეადგენს 154,66 კვ.მ.-ს და ავტოფარეხის მთლიანი ფართი - 50,27კვ.მ. აღსანიშნავია, რომ ავტოფარეხი ფართით - 24,35 კვ.მ არ არის დატანილი არც საინვენტარიზაციო და არც საკადასტრო გეგმაზე. უძრავი ქონების ღირებულება, 2014 წლის 29 იანვრის მდგომარეობით, შეადგენს 212 413 აშშ დოლარს“.

14. მოსარჩელემ 2013 წლის 8 აგვისტოს თბილისის საქალაქო სასამართლოში სარჩელი აღძრა ყოფილი ქმრის წინააღმდეგ, მეუღლეთა ქონების თანასაკუთრებად გადაქცევის მოთხოვნით (სსკ-ის1158-ე, 1163-ე მუხლები] .

15. საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 22 მაისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა.

16. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების 1-13 პუნქტებში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები და გადაწყვეტილების დასაბუთებისას გამოიყენა სსკ-ის 1151-ე, 1152-ე, 1158-ე, 1160-ე 1163-1164-ე, 1168-ე მუხლები.

17. სასამართლომ აღნიშნა, რომ უსაფუძვლო იყო მოპასუხის მტკიცება იმის შესახებ, რომ მან ყოფილ ცოლსა და შვილს, ბინის წილის სანაცვლოდ, გადასცა უძრავი ქონება, რომელიც ამ განჩინების მე-12 პუნქტშია მითითებული. საქმის მასალებით დადგინდა ფაქტობრივი გარემოება, რომ აღნიშნული ქონება თავდაპირველად ანდერძისმიერი მემკვიდრეობით მიიღო მოპასუხის შვილმა.

18. სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის განმარტება, რომ სადავოდ ქცეული სახლის მეორე სართულზე რემონტის ჩატარება დაიწყო მას შემდგეგ, რაც იგი განქორწინდა მოსარჩელესთან, კერძოდ, 2013 წელს. აღნიშნული გარემოება მოპასუხემ ვერ დაადასტურა ვერც მხარეთა მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებებით, ვერც ექსპერტიზის დასკვნითა და ვერც მოწმეთა ჩვენებებით.

19. სასამართლომ გაიზიარა მოსარჩელის მოსაზრება, რომ ქორწინების შემდეგ, მეუღლეთა თანაცხოვრების პერიოდში, სადავო უძრავი ქონება მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა, კერძოდ, მოხდა გადაგეგმარება და საცხოვრებელი ფართის გაზრდა, რის შედეგადაც მნიშვნელოვნად გაიზარდა მისი ღირებულება. მოპასუხემ მითითებული გარემოების საწინააღმდეგო მტკიცებულებები ვერ წარადგინა. სასამართლომ გამოიკვლია და შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებები: ექსპერტიზის დასკვნა, აუდიტორული დასკვნა, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოდან წარმოდგენილი მასალები (ტექბიუროს საარქივო მასალები), უძრავი ქონების ნასყიდობისა და ჩუქების ხელშეკრულებები, მოწმეთა ჩვენებები.

20. სასამართლომ განმარტა, რომ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევაში, შესაძლოა, მეუღლეთა ინდივიდუალური საკუთრება გადაიქცეს თანაზიარად. ქონების სამართლებრივი რეჟიმის ასეთი ტრანსფორმირება შესაძლებელია მხოლოდ მაშინ, თუ ქორწინების განმავლობაში მნიშვნელოვნად გაიზარდა იმ ქონების ღირებულება, რომელიც ერთ-ერთი მეუღლის ინდივიდუალურ საკუთრებას წარმოადგენდა. მოცემულ შემთხვევაში, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხემ, ქორწინების პერიოდში, სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე მიიღო სამკვიდრო ქონება ფართით 600 კვ.მ. მიწის ფართობი, ერთსართულიანი სახლი და მის ქვემოთ მდებარე სარდაფი 61,83 კვ.მ.; აღნიშნული სამკვიდრო ქონების ნახევარი მოპასუხემ აჩუქა დედას 1999 წლის ჩუქების ხელშეკრულებით, ხოლო ქონებას უვლიდა და კომუნალურ გადასახადებს იხდიდა მოსარჩელე (აღნიშნული გარემოებიდანაც იკვეთებოდა მოპასუხის განზრახვა, რომ მას არ სურდა მეუღლესთან ჰქონოდა თანაზიარი ქონება). საქმეში წარმოდგენილი მასალებით, კერძოდ, 1987 წლის 26 თებერვალს გაცემული ანდერძისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობის, სახლთმფლობელობის დახასიათებითა და 1999 წლის 29 სექტემბერს მოპასუხესა და დედამისს შორის დადებული ჩუქების ხელშეკრულების თანახმად, დადგინდა ის გარემოება, რომ მოპასუხისათვის გადაცემული სამკვიდრო ქონება შეადგენდა სწორედ 600 კვ.მ. მიწის ფართზე აშენებულ ერთსართულიან ნაგებობას და არა 2044 კვ.მ მიწის ფართს, 61, 83კვ.მ.-ს დამატებული 78,17 კვ.მ. როგორც ამას მოპასუხე მიუთითებდა. სასამართლომ გაიზიარა მოსარჩელის პოზიცია, რომ მიწის ნაკვეთის ფართი გაიზარდა სწორედ მხარეთა თანაცხოვრების პერიოდში; საქმეში წარმოდგენილი 1987 წლის კიროვის რაისაბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის №23 გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა მოპასუხის მოთხოვნა, ო–ის ქუჩა №122-ში, მოპასუხის მამკვიდრებლის სახელზე რიცხულ სახლზე 1974 წლის 01 სექტემბრამდე მომხდარი ცვლილებების დაკანონებაზე, რასაც საფუძვლად დაედო საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს 1983 წლის 23 დეკემბრის №806 დადგენილება, რომლის პირველი პუნქტითაც განისაზღვრა: ,,უფლება მიეცეთ სახალხო დეპუტატთა საქალაქო (რაიონული) საბჭოების აღმასკომებს, მოახდინონ, როგორც გამონაკლისი, 1974 წლის სექტემბრამდე თვითნებურად აშენებული ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლების (მათი ნაწილების) სამართლებრივი რეგისტრაცია, თუ მიზანშეწონილია დადგენილი წესით მათი უსასყიდლოდ ჩამორთმევა და სახალხო დეპუტატთა ადგილობრივი საბჭოების ფონდში ჩარიცხვა ან დანგრევა და თუ მათი სასარგებლო ფართობი არ აღემატება 136 კვადრატულ მეტრს, აქედან საცხოვრებელი ფართობი - 96 კვადრატულ მეტრს, აგრეთვე გაუფორმონ სათანადო წესით მიწის ნაკვეთების გამოყოფა (ქალაქებში, სადაც დაშვებულია ინდივიდუალური საბინაო მშენებლობა) იმ თვითნებურ ამშენებლებს, რომლებმაც ააგეს საქალაქო განაშენიანების მოთხოვნების დამაკმაყოფილებელი ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლები (მათი ნაწილები) 1974 წლის სექტემბრამდე’’. სასამართლოს მსჯელობით, ნათლად იკვეთებოდა ის გარემოება, რომ მოპასუხეს მოცემული დადგენილება საშუალებას აძლევდა 1974 წლამდე განხორციელებული თვითნებური მშენებლობა დაეკანონებინა. ამასთან, ინდივიდუალური საბინაო მშენებლობისათვის გამოსაყოფი მიწის ნაკვეთების ოდენობას ადგენდა მიწის კოდექსი, რომლის 114-ე მუხლით განისაზღვრა ინდივიდუალური მშენებლობისათვის გასაცემი მიწის ოდენობა, კერძოდ, ,,ინდივიდულარი საბინაო მშენებლობისათვის მიწის ნაკვეთებს გასცემენ სახლის მოცულობის და ადგილობრივი პირობების მიხედვით შემდეგი ნორმების ფარგლებში: ქალაქად - 0,03-დან 0,06 ჰექტრამდე, ქალაქგარეთ - 0,07-დან 0,12 ჰექტრამდე’’. სწორედ მითითებული ნორმების შესაბამისად განესაზღვრა მოპასუხეს, ო–ის ქ. №122-ში მდებარე მიწის ნაკვეთი - ფართით 600 კვ.მ.ის და საცხოვრებელი ფართი 61,83 კვ.მ.; საქმეში წარმოდეგნილი 30.01.2014 წლის ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, დღეის მდგომარეობით, საცხოვრებელი ფართი არის 154,66 კვ.მ.-ს, ანუ სარეკონსტრუქციო-გადაგეგმარებითი სამუშაოების შედეგად, საცხოვრებელი სახლის ფართი გაზრდილია 92,83 კვ.მ-ით და დამატებული ავტოფარეხი - 24,35 კვ.მ-ით. ამავე დასკვნის თანახმად უძრავი ქონების ღირებულება 2014 წლის 29 იანვრის მდგომარეობით შეადგენს 212 413 აშშ დოლარს. საქმეში წარმოდგენილი მიწის გადახდის ქვითრებითაც დადგინდა ის ფაქტი, რომ მოპასუხეს მისივე და დედის სახელზე 1999 წელს აქვს გადახდილი მიწის გადასახადი, რის შემდეგაც, საჯარო რეესტრში, 1999 წლის 29 ნოემბერს, დედა-შვილის თანასაკუთრებად დარეგისტრირდა ქ. თბილისში, ო–ის ქუჩა N122-ში მდებარე 2044 კვ.მ მიწის ნაკვეთი (ტ.1., ს.ფ.72-87)

21. სასამართლომ განმარტა, რომ მეუღლეთა მიერ ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონების ცნების ქვეშ იგულისხმებოდა არა ქორწინების პერიოდში შეძენილი ყოველგვარი ქონება, არამედ ის, რომელიც შეძენილი იყო (ან შექმნილი იყო) ორივე მეუღლის ერთობლივი შრომითა და სახსრებით. თანასაკუთრების უფლებით მეუღლეთა ქონების წარმოშობის ძირითადი წყაროს წარმოადგენს მათი შრომა, საერთო მეურნეობის წარმოება. ამასთან, მეუღლეთა ერთობლივი შრომა, მოცემულ შემთხვევაში, ნიშნავდა ოჯახის საკეთილდღეოდ გაწეულ ყოველგვარ საზოგადოებრივად სასარგებლო და აუცილებელ შრომას, რასაც მეუღლეები ასრულებდნენ, როგორც ოჯახში, ისე მის გარეთ. აქედან გამომდინარე, მეუღლეებს თანაბარი უფლებები აქვთ ქონებაზე იმ შემთხვევაშიც, როდესაც ერთ-ერთი მათგანი ეწევა საოჯახო მეურნეობას, უვლის შვილებს, ან სხვა საპატიო მიზეზის გამო (ავადმყოფობა, სწავლა და ა.შ.), არ აქვს დამოუკიდებელი შემოსავალი.

22. საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო ქონების შექმნაში მოსარჩელე პირადად მონაწილეობდა, კერძოდ, მოსარჩელე მოპასუხესთან ქორწინების განმავლობაში, 1983 წლიდან 2005 წლამდე, მუშაობდა სხვადასხვა თანამდებობაზე, მისი საშუალო ხელფასი შეადგენდა 590-800 ლარს, ყოფილ ცოლს გააჩნდა საკუთარი შემოსავალი, რასაც ახმარდა ოჯახს. ამასთან, იგი მონაწილეობდა შვილების რჩენა-აღზრდაში, რაც სადავო არ გამხდარა. თავად მოწმეთა ჩვენებებითაც დადასტურდა მოსარჩელის შრომა და ღვაწლი სადავო ქონების გაზრდა-გაუმჯობესებაში, რაც გამოიხატა მოსარჩელის უშუალო მონაწილეობაში ბაღისა და ეზოს მოპირკეთებაში, ასევე, სხვა არაერთ სარემონტო-სამშენებლო სამუშაოებში შვილებთნ ერთად.

23. სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო ქონების გაყოფის აუცილებელ წინაპირობას წარმოადგენდა სწორედ ის ფაქტი, რომ მოსარჩელესთან თანაცხოვრების პერიოდში გაიზარდა მოპასუხის საკუთრებაში არსებული სადავო სამკვიდრო უძრავი ქონება (მიწის ნაკვეთი 600 კვ.მ დან 2044 კვ.მ. გახდა). მითითებული გარემოებების გათვალისწინებით, სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ არსებობდა სამართლებრივი საფუძველი მეუღლეთა წილების თანაფარდობის დარღვევისათვის, ვინაიდან მოსარჩელე, თავისი შრომით, წლების მანძილზე ამატებდა და აუმჯობესებდა მოპასუხის სამკვიდრო ქონებას. მოსარჩელეს ოჯახის ინტერესების საზიანოდ არ დაუხარჯავს საერთო ქონება და, უფრო მეტიც, აღნიშნული ქონება სწორედ მისი ძალისხმევის შედეგად გაიზარდა. ზემოხსენებული შეფასებების საფუძველზე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ სარჩელი უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

24. მოპასუხემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 22 მაისის გადაწყვეტილება, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის უარყოფა.

25. სააპელაციო საჩივარი შემდეგ საფუძვლებს ემყარებოდა:

25.1. სადავო უძრავი ქონება არასდროს წარმოადგენდა მოსარჩელისა და მოპასუხის საერთო საკუთრებას, სწორედ ამ გარემოებამ განაპირობა მოსარჩელის მიერ აღნიშნული ქონების თანასაკუთრებად გადაქცევის შესახებ მოთხოვნის დაყენება. სასამართლომ ისე ჩათვალა ინდივიდუალური ქონება საერთო ქონებად ტრანსფორმირებულად, რომ საქმეში ამის დამადასტურებელი მტკიცებულება არ ჰქონია. არ არსებობდა სარჩელის დაკმაყოფილების არც ფაქტობრივი და არც სამართლებრივი საფუძველი. დადასტურდა, რომ 1987 წლიდან, სადავო ქონება მოპასუხემ ანდერძისმიერი მემკვიდრეობის უფლებით მიიღო. დადგინდა ისიც, რომ მოპასუხემ აღნიშნული ქონების ნაწილი, 1999 წლის 29 სექტემბერს, აჩუქა დედას. შესაბამისად, სადავო უძრავი ქონების თანამესაკუთრეებს წარმოადგენდნენ მოპასუხე და დედამისი. საქმეზე ისიც დადასტურდა, რომ 2007 წლის ზაფხულში, მოპასუხეს დედამ აჩუქა თანასაკუთრებიდან საკუთარი წილი. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების 3.1.7. პუნქტში ასევე უდავოდ იყო დადგენილი ის ფაქტი, რომ მოპასუხემ, მისივე და დედის სახელზე, 1999 წლის 26 ნოემბერსა და 11 აგვისტოს გადაიხადა მიწის გადასახადი (იხ. განჩინების მე-8 პუნქტი). გადახდის მიზანი იყო მიწის დაკანონება, რის შემდეგაც, მოპასუხისა და დედამისის სახელზე დარეგისტრირდა სადავო უძრავი ქონება, მიწის ფართით - 2044 კვ.მ. მოცემული გარემოებებიდან, სასამართლოს უნდა გამოეტანა დასკვნა, რომ უძრავი ქონება, 600 კვ.მ. მიწის ფართით, 1999 წლამდე, ისედაც ითვლებოდა მოპასუხისა და დედამისის ინდივიდუალურ საკუთრებად, ხოლო უძრავი ქონების ის ფართი, რომლის ოდენობაც შეადგენდა 600 კვ.მ. მიწის ნაკვეთსა და 2044 კვ.მ. მიწის ნაკვეთს შორის განსხვავებას, დაკანონდა მოპასუხისა და დედამისის სასარგებლოდ, ე.ი. სადავო ქონება დაკანონდა ქორწინების გარეშე არსებული ურთიერთობის ფარგლებში, შესაბამისად, მოპასუხესა და დედამისს გაეზარდათ ფართები, როგორც ინდივიდუალურ მესაკუთრეებს, ხოლო 2007 წლის ზაფხულში, დედამ თავისი მთლიანი წილი, თანასაკუთრებაში გაზრდილი ფართიდან, აჩუქა შვილს- მოპასუხეს. სასამართლომ დაარღვია კანონი, როდესაც არ გაითვალისწინა სსკ-ის 1161-ე მუხლის დანაწესი მეუღლეთა ინდივიდუალური საკუთრების განსაზღვრის შესახებ. სასამართლოს არ გამოუკვლევია, რომ თვით ინდივიდუალური საკუთრებაც კი, 2007 წლამდე არ ეკუთვნოდა მოპასუხეს მთლიანი ფართი, სრული ოდენობით. სასამართლოს მსჯელობა, რომ მოსარჩელეც მუშაობდა და მანაც გასწია გარკვეული სამუშაოები, არ იყო საკმარისი გადაწყვეტილების საფუძვლიანობის განსაზღვრისათვის. სასამართლოს არ გამოუკველევია, რას შეადგენდა მოპასუხის, როგორც მეუღლის საკუთრება, რა პერიოდში ეკუთვნოდა მას ეს ქონება, ან ქონების ნაწილი და რომელი ქონების ტრანსფორმაცია მოხდა საერთო საკუთრებად.

25.2. განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობდა მეუღლეთა ერთობლივი ნება, შეეძინათ ქონება. პირიქით, მოპასუხემ, ჩუქების ხელშეკრულებით, გაასხვისა მის საკუთრებაში არსებული ნივთი 1999 წელს. ცხადია აღნიშნული არ შეიძლებოდა შეფასებულიყო, როგორც ცოლ-ქმრის მიერ ქონების ერთობლივად შეძენის ფაქტი. მოპასუხე მეუღლემ ინდივიდუალურად განკარგა თავისი უფლება. მართალია, მოსარჩელე დავობდა ქონების თანასაკუთრებად ტრანსფორმაციაზე 1987 წლიდან 2010 წლამდე პერიოდში, მაგრამ 1999 წელს დადებული ჩუქების ხელშეკრულბა მოპასუხესა და დედამისს შორის, მოსარჩელეს არასოდეს გაუხდია სადავოდ. შესაბამისად, არ შეიძლებოდა მიჩნეულიყო, რომ 1999 წელს განხორციელებული უძრავი ქონების ნაწილის დაკანონების ფაქტი მიმართული იყო მეუღლეთა საერთო ქონების შეძენისაკენ. ისიც საყურადღებო იყო, რომ მიწის გადასახადი გადაიხადა მოპასუხემ საკუთარ და დედის სახელზე (იხ. განჩინების მე-8 პუნქტი).

25.3. ისეთ ვითარებაში, როდესაც გაურკვეველი იყო სადავო ქონების ადრინდელი ღირებულება, უსაფუძვლო იყო სასამართლოს დასკვნა ქონების ღირებულების გაზრდილად მიჩნევის შესახებ. აღნიშნული არ შეესაბამებოდა ექსპერტიზის დასკვნასა და თავად მოსარჩელის მიერ მოყვანილი მოწმეების ჩვენებებს. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების 3.2.3. პუნქტში, სასამართლომ კანონის დარღვევით გაიზიარა მოსარჩელის მოსაზრება, გადაგეგმარებისა და საცხოვრებელი ფართის გაზრდით, სადავო უძრავი ქონების ღირებულების მნიშვნელოვნად გაზრდის შესახებ. სასამართლომ არასწორად დაასკვნა, რომ სადავო ქონების გაყოფის აუცილებელ წინაპირობას წარმოადგენდა სწორედ ის ფაქტი, რომ მოსარჩელესთან თანაცხოვრების პერიოდში გაიზარდა მოპასუხის საკუთრებაში არსებული სადავო სამკვიდრო ქონება (600 კვ.მ - დან 2044 კვ. მ-დე გახდა მიწის ნაკვეთი). სსკ-ის 1163-ე მუხლი ყურადღებას ამახვილებს არა თავად ქონების გაზრდაზე, არამედ ქონების ღირებულების მნიშვნელოვან გაზრდაზე (გადიდებაზე). იგივეს ადასტურებს სასამართლო პრაქტიკაც. უზენაესი სასამართლოს განმარტებით, ქონებაზე ქორწინების განმავლობაში ჩატარებული სარეკონსტრუქციო სამუშაოები და გაწეული ხარჯი, რომლის შედეგად გაიზარდა ქონების ღირებულება, არ იყო საკმარისი ქონების სამართლებრივი რეჟიმის ტრანსფორმაციისათვის, აუცილებელი იყო ქონების ღირებულების მნიშვნელოვანი გაზრდა. ქონების ღირებულების მნიშვნელოვან გაზრდად ითვლებოდა გადაგეგმარება, მშენებლობის დასრულება, გადაკეთება, ე.ი. კანონმდებელი ყურადღებას ამახვილებს არა მარტო ქონების ღირებულების გაზრდაზე, არამედ ამ ღირებულების მნიშვნელოვნად გაზრდის თავისებურებებზე. ქონების სამართლებრივი რეჟიმის ტრანსფორმაციისთვის არ არის საკმარისი მიმდინარე სამუშაოების ჩატარება, რაც არ იწვევს ქონების არსებით შეცვლას, მოცემულ შემთხვევაში, მოწმეებმაც დაადასტურეს, რომ სადავო სახლი ორსართულიანი იყო მხარეთა ქორწინებამდეც, რაც შეეხება, მოსარჩელის მიერ ეზოში ბაღის მოვლას, ან მოსარჩელის შვილების მიერ გარკვეული სამუშაოების წარმოებას, ეს არ შეიძლებოდა მიჩნეულიყო ქონების სამართლებრივი რეჟიმის შეცვლის საფუძვლად.

26. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 17 ივნისის განჩინებით მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

27. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და სამართლებრივი დასკვნა სარჩელის საფუძვლიანობასთან დაკავშირებით. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ, საკუთარი განჩინების დასაბუთებისას, დამატებით მიუთითა საქმისათვის მნიშვნელოვან უდავო ფაქტობრივ გარემეოებებზე. კერძოდ, სადავო უძრავი ნივთი, 1987 წლის 26 თებერვლიდან აღირიცხა მოპასუხის სახელზე (თავდაპირველი აღრიცხვის საფუძველია ანდერძისმიერი მემკვიდრეობა), რომელთანაც მოსარჩელე რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდა 1983 წლიდან 2010 წლის 17 აგვისტომდე. მეუღლეთა განქორწინების შემდეგ, სადავო სახლში ცხოვრობს მოპასუხე. ყოფილმა ცოლმა მეუღლის წინააღმდეგ სარჩელი აღძრა 2013 წლის 8 აგვისტოს.

28. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო უძრავი ნივთის ამჟამინდელი მონაცემებია: მიწის ნაკვეთი – 2044 კვ.მ. და მასზე განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი, რომლის ფართიც, საჯარო რეესტრის მონაცემებით, 61 კვ. მ-ია, თუმცა, ფაქტობრივი მდგომარეობით, როგორც ამას საქმეში წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნა ადასტურებს, რეალურად სახლი 154,66 კვ.მ-ია. 2044 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე, გარდა საცხოვრებლი სახლისა, ასევე განთავსებულია სხვადასახვა დამხმარე ნაგებობა მაგ: კაპიტალური ავატოფარეხი და სათავსი, მსუბუქი კონსტრუქციით ნაგები თონე, ასევე, მსუბუქი კონსტრუქციით ნაგები ავტოფარეხი და პირუტყვის სადგომი ფართი. მთლიანობაში სადავო უძრავი ნივთი, 2014 წლის იანვრის მდგომარეობით, ექსპერტიზის დასკვნის მიხედვით, შეფასებულია 378 000 ლარად.

29. სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო უძრავი ნივთის ამჟამინდელი მდგომარეობა და მახასიათებლები, ასევე, მისი საბაზრო ღირებულება მნიშვნელოვნად განსხვავდება იმ მდგომარეობის, მახასიათებლებისა და ღირებულებისაგან, რაც 1987 წელს ჰქონდა უძრავ ნივთს.

30. სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ ფაქტზე, რომ მოპასუხემ ანდერძისმიერი მემკვიდრეობით მიიღო სადავო ქონება, რომლის მიწის ნაკვეთი იყო მხოლოდ 600 კვ.მ; სწორედ ქორწინების პერიოდში, 1999 წლიდან, ამ ნაკვეთს დაემატა 1444 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი და დღეისათვის ნაკვეთი შეადგენს 2044 კვ.მ–ს. გარდა ამისა, 600 კ.მ. მიწის ნაკვეთზე განთავსებული საცხოვრებელი სახლის გადაკეთებების, მასზე მიშენების განხორციელებისა და ჩატარებული მთელი რიგი სარემონტო სამუშოების შედეგად, დღეისათვის ნაგებობა ფაქტობრივად ორ სართულიანი სახლია, მიუხედავად იმისა, რომ პირველი სართული, მოხსენიებულია, როგორც სარდაფის სართული (სასამართლო უთითებს საქმეში წარმოდგენილ სახლის საინვენტარიზაციო გეგმა - ნახაზზე /ტ.1., ს.ფ. 78/ და ექსპერტიზის დასკვნის #1 და #2 დანართებზე /ტ.1., ს.ფ. 282, 283,/ ასევე ფოტომასალაზე /ტ.1., ს.ფ. 302–305/ და ექსპერტიზის დასკვნაზე თანდართული ფოტოილუსტრაციაზე /ტ.1., ს.ფ. 279–281/, აგრეთვე, ფაქტების კონსტატაციის ოქმზე- ტ.1., ს.ფ.13-19). სახლის პირველ (ე.წ. სარდაფის) სართულზე, როგორც ექსპერტიზის დასკვნით დადგინდა, არსებითი გადაკეთებებისა და მიშენების შემდეგ, განთავსებულია 6 ოთახი. ამასთან, პირველი სართული თითქმის მთლიანად გარემონტებულია (პირველ სართულზეა მისაღები ოთახი, რომელშიც არის ბუხარი, ასევე, საძინებელი, სველი წერტილი, სამზარეულო. ოთახები გარემონტებულია). რაც შეეხება სახლის მეორე სართულს, საქმის განხილვის დროისათვის, აქ არის 7 ოთახი, რომლებიც ბოლომდე არა გარემონტებული. ექსპერტიზის დაკვნის მიხედვით, სახლის მთლიანი ფართი შეადგენს 154 კ.ვმ–ს.

31. იმ ფაქტობრივი მოცემულობიდან გამომდინარე, რომ სადავო უძრავი ნივთი სახეცვლილი იყო მის პირვანდელ მდგომარეობასთან შედარებით და მოპასუხის მიერ მიღებული სამკვიდრო - მიწის ნაკვეთი (600 კვ.მ.) დამატებით გაიზარდა 1444 კვ.მ–ით, სასამართლომ მიიჩნია, რომ დავის მართებულად გადაწყვეტისა და თავად გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერების შემოწმების თვალსაზრისით, ერთ–ერთი მნიშვნელოვანი საკითხთაგანი იყო იმის გამორკვევა, სადავო უძრავი ქონება, არსებული სახით, წარმოადგენდა, თუ არა მთლიანად მოპასუხის ინდივიდუალურ (როგორც მემკვიდრეობით მიღებულ) საკუთრებას, თუ ამ უძრავი ქონების რომელიმე ნაწილი შეიძლებოდა შეფასებულიყო, სსკ–ის 1158–ე მუხლის დანაწესიდან გამომდინარე, მეუღლეთა თანასაკუთრებად.

32. ამ საკითხის გამოსაკვლევად სასამართლომ იმსჯელა შემდეგ ფაქტებზე: მოპასუხემ სამკვიდროს სახით მიიღო უძრავი ნივთი, რომლის მიწის ნაკვეთი იყო 600 კვ.მ. და მასზე განთავსებული იყო საცხოვრებელი სახლი სხვადასხვა დამხმარე ნაგებობებით; 1999 წელს, მოსარჩელესთან ქორწინების პერიოდში, მოპასუხემ, როგორც 1444 კვ.მ. ფართის მოსარგებლემ, „ფიზიკური პირების და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული ერთჯერადი საზღაურის გადახდის შედეგად, დაისაკუთრა 1444 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი, რომელიც დღეისათვის 600 კვ.მ მიწის ნაკვეთთან და მასზე განთავსებულ შენობა– ნაგებობებთან ერთად წარმოადგენს ერთ უძრავ ნივთს, ერთიანი საკადასტრო კოდით.

33. ზემოხსენებული ფაქტების გათვალისწინებით, სასამართლომ განმარტა, რომ სადავო უძრავი ქონების შემადგენელი 1444 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი არ შეიძლებოდა განხილულიყო იმ სამკვიდრო ქონების შემადგენელ ნაწილად, რომელიც მოპასუხემ ანდერძისმიერი მემკვიდრეობით მიიღო ა-ისაგან (იხ. ტ.1., ს.ფ. 95). სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მართალია, 1444 კვ.მ. მიწის ფართის მოსარგებლედ, დასახელებული კანონის მიზნებიდან გამომდინარე, მოაზრებული უნდა ყოფილიყო მოპასუხე, რომელიც, ანდერძის საფუძველზე, იყო 600 კვ.მ. მიწის და მასზე განთავსებული სახლის მესაკუთრე და, შესაბამისად, 600 კვ.მ. მიწის მომიჯნავე 1444 მიწის ნაკვეთის მოსარგებლე, თუმცა, გადამწყვეტი მნიშვნელობა უნდა მინიჭებოდა თავად იმ ფაქტს, თუ როდის მოხდა მის მიერ კანონიდან გამომდინარე უფლების რეალიზება და კანონით გათვალისწინებული მიწის გადასახადის გადახდა დასახელებულ 1444 კვ.მ. მიწის ფართზე. კონკრეტულ შემთხვევაში, რამდენადაც სწორედ მოსარჩელესთან ქორწინების პერიოდში – 1999 წელს, მოხდა 1444 კვ.მ.–ზე კანონით გათვალისწინებული (იხ.ფიზიკური პირების და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ საქართველოს კანონის მე–3 მუხლის მე–2 პუნქტი) ერთჯერადი საზღაურის გადახდა (იხ.ტ.1., ს.ფ. 74, 75) და მისი, როგორც ამ მიწის მოსარგებლის უფლების რეალიზება, სასამართლოს მოსაზრებით, წარმოშობდა არა ინდივიდუალური (სსკ-ის 1161 მუხლი), არამედ მეუღლეთა თანასაკუთრების სამართლებრივ საფუძველს (სსკ-ის 1158 მუხლი), შესაბამისად, მოხმობილი ნორმების გათვალსიწინებით, დასახელებული ფაქტების სამართლებრივი ანალიზიდან გამომდინარეობდა დასკვნა, რომ სადავო უძრავი ნივთიდან მისი შემადგენელი ნაწილი, კერძოდ, 1444 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე, მოსარჩელეს, როგორც იმხანად მოპასუხესთან ქორწინებაში მყოფ მეუღლეს, წარმოეშვა თანასაკუთრების უფლება.

34. სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოპასუხის პრეტენზია, რომ იგი დედამისთან ერთად, 1999 წლის ნოემბერს იყო სადავო ქონების თანამესაკუთრე და კანონით მიწის გადასახადის (ერთჯერადი საზღურის) გადახდა მესაკუთრეების სახელით მხოლოდ მოპასუხესა და დედამისს წარმოუშობდა უფლებას 1444 კვ.მ. მიწის ფართზე, არადამაჯერებელი და სამართლებრივ საფუძველს მოკლებული იყო. სასამართლომ აღნიშნა, რომ სადავო უძრავი ნივთის 1444 კვმ-ზე მოსარჩელის თანასაკუთრების უფლების წარმოშობისათვის განმსაზღვრელი იყო ის ფაქტი, რომ მოპასუხემ მიწის გადასახადი ქორწინების განმავლობაში, 1999 წელს გადაიხადა. შესაბამისად, გადახდილი თანხების მხოლოდ მოპასუხის კუთვნილებად მიჩნევის შემთხვევაშიც კი, ერთ–ერთი მეუღლის სახსრებით შეძენილი ქონება, სსკ-ის 1158–ე მუხლის დანაწესიდან გამომდინარე, საქალაქო სასამართლომ მართებულად მიიჩნია მეუღლეთა თანასაკუთრებად.

35. მოპასუხის პრეტენზიის შეფასებისას, რომელიც ეხებოდა იმ ფაქტს, რომ სადავო ქონებიდან 1444 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის დაკანონების პერიოდისათვის, მოპასუხესთან ერთად, ქონების მესაკუთრე იყო დედამისიც და მოსარჩელეს ½ წილზე ვერ წარმოეშობოდა თანასაკუთრება, სასამართლომ მიიჩნია, რომ აღნიშნული პრეტენზია საინტერესო და მნიშვნელოვანი შეიძლებოდა ყოფილიყო მხოლოდ წილების მოცულობის გადანაწილების თვალსაზრისით, თუმცა, ეს ვერ აბათილებდა თავად მოსარჩელის თანასაკუთრების უფლების წარმოშობის ფაქტობრივ გარემოებას 1444 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე.

36. ზემოხსენებულ პუნქტში ასახული ფაქტობრივი გარემოებების და მსჯელობის გათვალისწინებით, სასამართლომ დაასკვნა, რომ სადავო უძრავი ნივთიდან ნაწილის, კერძოდ 1444 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის, რომელიც შეძენილი იქნა ქორწინების განმავლობაში, ერთ–ერთ თანამესაკუთრეს წარმოადგენდა მოსარჩელე, სსკ-ის 1158–ე მუხლის საფუძველზე, შესაბამისად, სადავო უძრავი ნივთიდან მოპასუხის ინდივიდუალური საკუთრებას წარმოადგენდა 600 კვ.მ მიწის ფართი და მასზე განთავსებული საცხოვრებელი სახლი და დამხმარე შენობა ნაგებობები.

37. სასამართლოს მოსაზრებით, სარჩელის საფუძვლიანობის შეფასებისათვის, ერთ–ერთ ასევე მნიშვნელოვან საკითხს წარმოადგენდა ინდივიდუალური საკუთრების საგანზე, კერძოდ, 600 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე და მასზე განთავსებულ საცხოვრებელ სახლზე განხორციელებული სამუშაოების შინაარსი და მასშტაბები, ასევე იმ საკითხის გამორკვევა, თუ რამდენად გამოიწვია ჩატარებულმა სამუშაოებმა ინდივიდუალური საკუთრების საგნის გარდაქმნა მეუღლეთა თანასაკუთრებად. ამ თვალსაზრისით კი, თავის მხრივ, მნიშვნელოვანი იყო სამუშაოთა ჩატარების პერიოდის დადგენა.

38. სასამართლომ მიუთითა, რომ საქმეში წარმოდგენილი (იხ.ტ.1., ს.ფ. 78) სადავო სახლის საინვენტარიზაციო გეგმის მონაცემების და ასევე ექსპერტიზის დასკვნის (იხ.ტ.1., ს.ფ. 282 და 283, სადაც წითელი ფერით დაშტრიხულია სარეკონსტრუქციო სამშენებლო სამუშოების ჩატარების შედეგად დამატებული ოთახები) შინაარსის ურთიერთშეჯერების შედეგად, ცალსახად დგინდებოდა სადავო სახლზე სარეკონსტრუქციო სამშენებლო სამუშაოების ჩატარების ფაქტი. ექსპერტიზის დასკვნა ობიექტურად ვერ შეაფასებდა იმ ფარული სამუშაოების მოცულობას, სახეობასა და მათი ჩატარების პერიოდს, რომელიც შეიძლებოდა ჩატარებული ყოფილიყო ამ სარეკონსტრუქციო სამშენებლო სამუშაოების დაწყებამდე. ამ მხრივ კი, მნიშვნელოვან ინფორმაციას შეიცავდა თავად მოწმეთა ჩვენებები. სასამართლომ აღნიშნა, რომ ზოგიერთი სამუშაოს ჩატარებას, რომელიც ვერ იქნებოდა ასახული ექსპერტიზის დასკვნაში, ადასტურებდა თავად მოპასუხეც, მაგ. გზიდან შესასვლელის მხრიდან, სახლის კედლის დემონტაჟის და ამ მხარეს ახალი კედლის მშენელობისათვის საჭირო საძირკველის მოწყობა და ბლოკის ახალი კედლის აშენება, თავად მოპასუხემ დაადასტურა საქმის სააპელაციო ინსტანციაში ზეპირი განხილვისას. მოპასუხე ძირითადად სადავოდ ხდიდა ამ სამუშაოთა დაწყების, განხორციელების პერიოდის შესახებ მოსარჩელის მიერ მითითებულ გარემოებას; ეს გარემოებები განმარტეს მოდავე მხარეთა მეზობლებმა: თ. ბ-ემ, თ.–მა და მ. ა–მა . მოწმეებმა აღნიშნეს, რომ სამუშაოები მათ თვალწინ მიმდინარეობდა, ხშირად შესწრებიან სამუშაოთა პროცესს. მოპასუხეს მოწმეთა ჩვენების გასაბათილებლად რაიმე დასაბუთებული და ფაქტებით გამყარებული არგუმენტი არ წარუდგენია სასამართლოსათვის, მან ასევე, ვერ უზრუნველო ვერცერთი მოწმის წარდგენა, რომელიც გააბათილებდა მოწმედ მოწვეული მეზობლების განმარტებას.

39. სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა საქმეში წარმოდგენილი სახლის საინვენტარიზაციო გეგმის მონაცემებზე (იხ. ტ.1., ს.ფ. 78) და მოწმეთა ჩვენებებზე. კერძოდ, საინვენტარიზაციო მონაცემებით დადგინდა, რომ სახლი ერთსართულიანი იყო და ჰქონდა სარდაფის სართული. მოწმეებმა განმარტეს, რომ სახლის სარდაფის სართული საცხოვრებლად მოუხერხებელი იყო და მასში ჩასასვლელად მოწყობილი იყო რამდენიმე საფეხური. მოწმეებმა დამაჯერებლად და სარწმუნოდ განმარტეს, რომ სარდაფში, სადაც დღეს პირველი სართულია განთავსებული, ჩასასვლელი იყო მოწყობილი და სარდაფის იატაკი იმდენად დაბლა იყო ეზოდან, რომ საჭირო იყო კიბის რამდენიმე საფეხურის გამოყენება სარდაფში ჩასასვლელად, მთელი რიგი სამუშაოების ჩატარებამდე, სარდაფი ფაქტობრივად უვარგისი იყო საცხოვრებლად. მოწმეებმა ისიც დაადასტურეს, რომ მოსარჩელემ, შვილებთან ერთად, რამდენიმე საზაფხულო სეზონის განმავლობაში ჩაატარა სამუშაოები ეზოს დასადაბლებლად (იგულისხმება ჭიშკრის მხრიდან არსებული ეზო, საიდანაც მოწყობილია შესასვლელი პირველ სართულზე, იხ. ტ.1., ს.ფ. 14-15-ზე #1 და #2 ფოტოები), ასევე, სარდაფის სართულის იატაკის დასადაბლებლად, რისთვისაც საჭირო გახდა მიწის დიდი მასის მოჭრა და გატანა. ასევე, მიწის დიდი მასა მოჭრეს და გატანეს, სახლის გზის მხარეს არსებული კედლიდან, რომელსაც დაახლოებით მეორე სართულის საწყის ნიშნულამდე ჰქონდა მიყრილი მიწა.

40. სასამართლომ აღნიშნა, რომ 39-ე პუნქტში მითითებული სამუშაოების ჩატარებამდე, შეუძლებელი იყო უშუალოდ სამშენებლო და სარემონტო სამუშაოების დაწყება. ასევე, მნიშვნელოვანი იყო, რომ ამ სამუშაოების მოსარჩელისა და მისი შვილების ჩართულობითა და უშუალო მონაწილეობით განხორციელებას (ხშირად, მუშების დახმარების გარეშე), ადასტურებდნენ მოწმეები. ასევე, საგულისხმო იყო, რომ ერთ–ერთი მოწმის განმარტებით, მოსარჩელე თავის შვილებს ზაფხულობით დასასვენებლადაც არ უშვებდა, რადგან ე.წ. მიწის სამუშოებს, ძირითადად, ზაფხულობით აწარმოებდნენ ისინი.

41. სასამართლომ იმსჯელა სამშენებლო სამუშაოებზე, რომლის შედეგადაც სადავო სახლს, გზის მხრიდან მიედგა ორსართულიანი მიშენება (რაც ასევე ასახულია ექსპერტიზის დასკვნაში, იხ. დასკვნის დანართები, ტ.1., ს.ფ. 282 და 283.) თავისი გადახურვით. ასევე, ფასადის მხარეს, მეტალო - პლასტმასის კარ–ფანჯრები გაკეთდა, შეილესა და შეიღება კედელი, პირველ სართულზე გაკეთდა და მოპირკეთდა ბუხარი, დაიგო იატაკის ფილები, მოპირკეთდა სველი წერტილები, მოეწყო სამზარეულო და ა.შ. (იხ. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება, ტ.2., ს.ფ.142-143).

სასამართლომ დაასკვნა, რომ გაწეული სამუშაოების შედეგად განხორციელებული მიშენებისა და გადაკეთების შედეგად, სახლის ღირებულება მნიშვნელოვანდ გაიზარდა, რამდენადაც სარდაფის სართული ფაქტობრივად ამ გადაკეთებებისა და მიშენების შედეგად ასრულებს პირველი სართულის ფუნქციას, შეიქმნა საცხოვრებლად ვარგისი გარემონტებული ფართი, სახლს მიემატა ოთახების რაოდენობა და, შესაბამისად, საცხოვრებელი ფართი, რომელიც მანამდე სახლს არ გააჩნდა და დღეისათვის სახლის მთლიანი ფართი შეადგენს 154 კვმ–ს. სასამართლომ დაასკვნა, რომ გაწეული სამუშაოების შინაარსის, მასშტაბებისა და შედეგების გათვალისწინებით, მნიშვნელოვნად გაიზარდა სახლის ღირებულება.

42. სააპელაციო სასამართლომ სადავო უძრავი ქონების ღირებულების მნიშვნელოვნად გაზრდასთან დაკავშირებით, მოიხმო მოპასუხესა და დედამისს შორის, 1999 წლის 29 სექტემბერს და, ამავე მხარეებს შორის, 2007 წლის 13 აგვისტოს დადებული ჩუქების ხელშეკრულებებში (იხ. ტ.1., ს.ფ. 105–106, 178) დაფიქსირებული ქონების ღირებულება. 1999 წლის ჩუქების ხელშეკრულებაში გაჩუქებული ქონების ღირებულება მხარეებმა შეაფასეს 500 ლარად, ხოლო 2007 წლის ხელშეკრულებაში კი - 500 000 ლარად. სასამართლოს მოსაზრებით, მითითებულ ხელშეკრულებებში ასახული შეფასებები, არც ერთ შემთხვევაში არ ასახავდა გაჩუქებული ქონების რეალურ საბაზრო ღირებულებას და, ამ თვალსაზრისით, ნაკლებად საინტერესო იყო აღნიშნული დოკუმენტები, თუმცა, თავად ამ კოლოსალური განსხვავების არსებობა, ფაქტობრივად ერთი და იმავე საგანთან დაკავშირებით, იძლეოდა გარკვეული დასკვნების გაკეთების საფუძველს. კერძოდ, გაჩუქებული ქონების შეფასებასთან დაკავშირებით, ამ ორ ხელშეკრულებაში მოცემული რადიკალურად განსხვავებული მონაცემების არსებობა, მნიშვნელოვანი იყო სასამართლოს შინაგანი რწმენის ჩამოსაყალიბებლად, რომ მოსარჩელის მტკიცება, სახლის სარეკონსტრუქციო, სამშენებლო ძირითადი სამუშაოების 2007 წლისთვის დასრულებული იყო და ამ დროისათვის უკვე მნიშვნელოვნად იყო გაზრდილი ქონების ღირებულება, თანხვედრაში მოდიოდა დასახელებული გარიგებების ანალიზთანაც, ვინაიდან გაჩუქებული ქონების (სადავო უძრავი ქონების 1/2/), მხოლოდ 1444 კვ.მ. მიწის ნაკვეთით გაზრდას, არ უნდა გამოეწვია 2007 წლის ხელშეკრულებაში მხარეთა მიერ გაჩუქებული იმავე ქონების 500 000 ლარად შეფასება.

43. სასამართლომ აღნიშნა, რომ გარდა საცხოვრებელი სახლისა, სადავო მიწის ნაკვეთზე, სხვა შენობა-ნაგებობებიც იყო განთავსებული. სადავო მიწის ნაკვეთზე განთავსებული იყო ორი ავტოფარეხი, მსუბუქი კონსტრუქციისა და კაპიტალური, რომელიც არსებობდა მხარეთა ქორწინებამდეც, თუმცა, დადგინდა და მოწმეებმაც დაადასტურეს, რომ მოდავე მხარეთა ქორწინების პერიოდში, კაპიტალური ავტოფარეხი გადაკეთდა, გაფართოვდა და, საბოლოოდ, ავტოფარეხის გარდა, მარანიც გაკეთდა (იხ. ტ.1. ს.ფ. 346-363; 08.05.2014წ. სასამართლო სხდომის ოქმი, თ. ჯ–ის ჩვენება - 14:14:35-14:15:00სთ). ქორწინების პერიოდში, მსუბუქი კონსტრუქციის ავტოფარეხისა და მის ქვევით განთავსებული პირუტყვის სადგომის გაკეთება სადავო არც გამხდარა.

44. ზემოხსენებული მტკიცებულებების საწინააღმდეგოდ, მოპასუხის მითითება, რომ სახლის მიშენების და სხვ. სამუშაოები, დედამისის ნაჩუქარი თანხებით ჩაატარა, დაახლოებით 2007 წელს, არადამაჯერებელი იყო, შესაბამისი მტკიცებულებების არარსებობის გამო. პალატამ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ამ გარემოების დასადასტურებლად მოპასუხეს რაიმე მტკიცებულება საქმეში არ წარმოუდგენია. სასამართლომ დაადგინა, რომ ე.წ. მიწის, სარეკონსტრუქციო, სამშენებლო და სარემონტო სამუშაოები დაიწყო მხარეთა ქორწინების პერიოდში, კერძოდ, დაახლოებით 1994 წლიდან და დასრულდა მხარეთა განქორწინებამდე.

45. იმის გათვალისწინებით, რომ ქორწინების პერიოდში ჩატარებული მთელი რიგი სამუშაოების შედეგად, მნიშვნელოვნად გაიზარდა მოპასუხის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული, 600 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული სახლისა და მთლიანობაში ამ უძრავი ნივთის ღირებულება, სასამართლოს შეფასებით, სსკ–ის 150–ე მუხლის თანახმად, მყარად ნაგები ნაგებობა-სადავო სახლი, იყო 600 კვ.მ მიწის ნაკვეთის არსებითი შემადგენელი ნაწილი. ასევე, ქორწინების განმავლობაში, მეუღლეებს წარმოეშვათ თანასაკუთრება 1444 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე, რომელიც შეემატა მოპასუხის ინდივიუალურ საკუთრებაში არსებულ ქონებას. სასამართლომ მიიჩნია, რომ არსებობდა სსკ-ის 1163–ე მუხლით გათვალისწინებული აუცილებელი წინაპირობები, მოპასუხის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული სადავო ქონების მეუღლეთა თანასაკუთრებად ტრანსფორმირებისათვის და დღეისათვის მოპასუხის სახელზე რეგისტრირებული სადავო უძრავი ნივთის მეუღლეთა თანასაკუთრებად მიჩნევის ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები.

46. სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის პრეტენზია, რომ ვინაიდან სადავო უძრავი ნივთის მესაკუთრეს, მასთან ერთად, წლების განმავლობაში, 1999 წლის 29 სექტემბრიდან 2007 წლის 13 აგვისტომდე, წარმოადგენდა, დედამისიც, ეს ფაქტი გამორიცხავდა მთლიანი სადავო ქონების ½ ნაწილზე მოსარჩელის თანასაკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველს.

47. სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხის დედის საკუთრების უფლების არსებობა, 1999 წლის 29 სექტემბრიდან 2007 წლის 13 აგვისტომდე, სადავო უძრავი ნივთის ½ ნაწილზე, გავლენას არ ახდენდა სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე, ვინაიდან, საბოლოოდ, სადავო უძრავი ქონების ½ ნაწილი, რომლის მესაკუთრეც იყო მოპასუხის დედა, მოდავე მხარეთა განქორწინებამდე, 2007 წლის 13 აგვისტოს ჩუქების ხელშეკრულებით დაუბრუნდა მის ადრინდელ მესაკუთრეს - მოპასუხეს. შესაბამისად, ეს ფაქტი გამორიცხავდა სსკ-ის 1161–ე მუხლით გათვალისწინებული მეუღლის ინდივიდუალური საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველს, მოპასუხის სასარგებლოდ, ჩუქების საფუძველზე მიღებული სადავო ნივთის ½ ნაწილთან .

48. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის უარყოფა.

49. საკასაციო საჩივარი დამყარებულია შემდეგზე:

49.1. სადავოა ორი საკითხი, პირველი ეხება ინდივიდუალური ქონების გადაქცევას მეუღლეთა საერთო ქონებად, ხოლო მეორე - დაკანონებულ 1444 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე მეუღლეთა თანასაკუთრების წარმოშობას. ორივე საკითხი ერთმანეთს უკავშირდება; მათ შორის კავშირის დანახვის გარეშე, სააპელაციო სასამართლომ არასწორი დასკვნა გამოიტანა სადავო ნივთთან დაკავშირებით, მხარეთა უფლებებისა და მათი მოცულობის შესახებ.

49.2. დავის სწორად გადასაწყვეტად და თავად გასაჩივრებული განჩინების კანონიერების შემოწმების თვალსაზრისით, ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი საკითხთაგანია, იმის გარკვევა, სადავო უძრავი ქონება, არსებული სახით, წარმოადგენს თუ არა მოპასუხის ინდივიდუალურ საკუთრებას, თუ მისი რომელიმე ნაწილი შეიძლება შეფასდეს, სსკ-ის 1158-ე მუხლის დანაწესიდან გამომდინარე, მეუღლეთა თანასაკუთრებად.

49.3. მოპასუხე სარჩელის დაკმაყოფილების გამომრიცხავ გარემოებად უთითებდა სადავო უძრავი ქონების ½ წილის, 1999 წლიდან, ჩუქების ხელშეკრულებით, დედამისის საკუთრებაში არსებობაზე, ასევე, იმავე ქონების ჩუქებით, დედისაგან მიღებაზე, 2007 წელს. კასატორის მოსაზრებით, ამ ფაქტს, მოცემულ დავაში, განმსაზღვრელი მნიშვნელობა აქვს, რადგან, 1999 წლის მდგომარეობისაგან განსხვავებით, 2007 წლისათვის - მოპასუხის დედა 2044 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის ½ წილის მესაკუთრეს წარმოადგენდა, რომელიც ჩუქებით გადასცა შვილს - მოპასუხეს. სააპელაციო სასამართლომ, საქმის გარემოებების გამოკვლევისა და დადგენის არეალი დაავიწროვა, რადგან მოპასუხე არა მარტო მემკვიდრეობით, არამედ, ასევე, ჩუქებით მიღებული ქონების მესაკუთრეა. აქედან გამომდინარე, კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არ განსაზღვრა, რა სამართლებრივი საფუძველი გააჩნია სადავო ქონებაზე მოპასუხის საკუთრების უფლების წარმოშობას, არ შეაფასა და არ გაანალიზა თითოეული საფუძვლის მნიშვნელობა მოცემული დავისათვის. კასატორის განმარტებით, საქმეში განთავსებული საჯარო რეესტრის ამონაწერების მიხედვით, სადავო ნივთზე, მოპასუხის საკუთრების უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტებია: სამკვიდრო მოწმობა, ჩუქების ხელშეკრულება და მიწის დაკანონების აქტი. სასამართლოს სწორედ ამ უფლების დამდგენი დოკუმენტების მიხედვით უნდა განესაზღვრა მხარეთა უფლება-მოვალეობები, თუმცა, გასაჩივრებული განჩინებით, დავის გადასაწყვეტად, სამართლებრივი მნიშვნელობა უკანონოდ მიენიჭა ისეთ ფაქტს, რომელსაც საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობა არ გააჩნდა - ერთი საკადასტრი კოდის მინიჭება 2044 კვ.მ. მიწის ნაკვეთისათვის.

49.4. უძრავ ნივთზე ერთი საკადასტო კოდის არსებობა არ ნიშნავს იმას, რომ სახეზეა ერთი ნივთი. საქმის მასალები და აღნიშნულ ნივთზე უფლების წარმოშობის საფუძვლები ცხადჰყოფს, რომ ერთი საკადასტრო კოდით გაერთიანდა ორი მიწის ნაკვეთი (600 კვ.მ. -ს დამატებული 1444 კვ.მ.), ხოლო საკუთრების უფლების წარმოშობა გაერთიანებულ ნაკვეთებზე რამდენიმე (სამი) საფუძვლით მოხდა. ამ ორი ნივთის ერთი საკადასტრო კოდით გაერთიანების ინტერესს თანამესაკუთეებისათვის (მოპასუხე და დედამისი) წარმოადგენდა მიწის ნაკვეთების ერთ სივრცეში მოქცევა. ე.ი. აღნიშნული ფაქტი (ერთი კოდის მინიჭება) საკითხის მხოლოდ ტექნიკური მხარეა და არა სამართლებრივი. ამიტომ, ერთ სივრცეში ნივთების მოქცევა ვერ მოსპობს იმ სამართლებრივ საფუძვლებს, რომლებიც თითოეულ ნივთზე ან მის ნაწილზე საკუთრების უფლების წარმოშობას დაედო საფუძვლად.

49.5. ორივე ნივთზე მოსარჩელის თანასაკუთრების უფლების წარმოშობის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საფუძვლებთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტები. 1444 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის მოპასუხისა და დედამისის მიერ დაკანონების ფაქტი არასწორად შეაფასა სასამართლომ და მიიჩნია მეუღლეთა თანასაკუთრებად. კასატორის მოსაზრებით, საკასაციო სასამართლომ ყურადღება უნდა გაამახვილოს მოპასუხის განმარტებაზე, კერძოდ, მტკიცებულებათა კვლევის ეტაპზე, მოპასუხემ მიუთითა, რომ 1444 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის დაკანონება მოხდა და არა შეძენა მეუღლეთა მიერ. მიწის ნაკვეთი დაკანონდა საქორწინო-სამართლებრივი ურთიერთობის მიღმა არსებული სანივთო ურთიერთობის ფარგლებში და იგი ვერ იქნება მეუღლეთა თანასაკუთრება. დადგენილია, რომ მოპასუხის საკუთრების უფლების წარმოშობის ერთ-ერთი საფუძველია მემკვიდრეობა. დადგენილია ისიც, რომ მოპასუხე, დედასთან ერთად, იყო 1444 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის მოსარგებლე. მოპასუხის მიერ, მის ნაწილში, მიწის ნაკვეთის დაკანონებას არ შეიძლებოდა საფუძვლად დადებოდა ამ ქონების მეუღლეთა მიერ შეძენის ფაქტი. 1444 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე ადმინისტრაციული აქტით მოხდა არა ნივთის შეძენა, არამედ საკუთრების უფლების აღიარება, სარგებლობაში უკვე არსებულ ნივთზე. დაკანონებული ქონება, მემკვიდრეობით მიღებულ ქონებას ეკვრის და, 600 კვმ მიწის ნაკვეთთან ერთად, სადავო სახლის მემკვიდრეობით მიღებით, მოპასუხემ 1444 კვმ მიწით სარგებლობის უფლება მიიღო. მართალია, რაიმე უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი მიწის ნაკვეთის დააკანონებამდე არ არსებობს, მაგარამ ეს არც არის საჭირო, რადგან ქართულ სამართალში, მფლობელობა მიიჩნევა ფაქტად და არა უფლებად. სსკ-ის 157-ე მუხლის შესაბამისად, მფლობელობა მემკვიდრეობით გადადის იმავე სახით, რა სახითაც არსებობდა იგი მამკვიდრებელთან. იმ გარემოებას, რომ აღნიშნული ქონება დაკანონდა სამემკვიდრეო ურთიერთობის საფუძველზე ადასტურებს ისიც, რომ საუბარია ერთსა და იმავე მისამართზე არსებულ ფართზე. მოპასუხის საკუთრების უფლებისადმი ზემოაღნიშნული მიდგომის სისწორეს ადასტურებს სასამართლოს უახლესი პრაქტიკაც (სუსგ # ას-439-415-2013, 30.10.2013წ.).

49.6. კასატორის მოსაზრებით, დაუშვებელია პირველი ინსტანციის გადაწყვეტილების ძალაში დატოვება სააპელაციო სასამართლოს მიერ სხვა მხრივაც, კერძოდ, საქალაქო სასამართლომ თავისი გადაწყვეტილების მე-10 გვერდზე ისე აქვს მითითებული ქონების 600 კვ.მ-დან 2044 კვ.მ-მდე გაზრდასთან დაკავშირებით, რომ გადაწყვეტილების აღწერილობით ნაწილში ეს გარემოება დადგენილი არ არის, არც სადავო და არც უდავო ფაქტობრივ გარემოებებში, რაც, კასატორის მტკიცებით, ეწინააღმდეგება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის მოთხოვნას, გადაწყვეტილების შინაარსისადმი.

49.7 მოსარჩელეს არასდროს გაუხდია სადავოდ მოპასუხის დედის საკუთრების უფლება, არ მოუთხოვია მოპასუხის მიერ დედისათვის ჩუქების, არც შემდეგ, დედის მიერ მოპასუხისათვის ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა. აქედან გამომდინარე, როდესაც სააპელაციო სასამართლო უთითებს, რომ 1444 კვ.მ. დაკანონებით მოსარჩელეს, როგორც მოპასუხესთან ქორწინებაში მყოფ მეუღლეს, წარმოეშვა თანასაკუთრების უფლება. სასამართლოს უნდა გაეთვალისწინებინა მოპასუხის დედის საკუთრების წილი ქონებაში, ანუ უნდა გაერკვია, ქონების რა წილი იყო მოპასუხის ინდივიდუალური საკუთრება და ისე გამოეტანა დასკვნა მოსარჩელის უფლებებთან დაკავშირებით.

49.8. საქალაქო სასამართლოს თავისი გადაწყვეტილების აღწერილობით ნაწილში დადგენილ გარემოებად არ აქვს მითითებული 1444 კვ.მ. ფართის, მეუღლეთა ერთად ცხოვრების პერიოდში შეძენა. სასამართლომ მთელი ქონების, კერძოდ, 2044 კვ.მ. ფართის ნახევარი, მოსარჩელეს ზემოაღნიშნული საფუძვლით არ მიაკუთვნა. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ ფაქტობრივად შეცვალა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება ამ ნაწილში. კასატორის მოსაზრებით, საკასაციო სასამართლომ ყურადღება უნდა გაამახვილოს იმ ფაქტზე, რომ მოსარჩელე თავის მოთხოვნას ამყარებდა ქონების საერთო საკუთრებად ტრანსფორმირებისა და არა ერთად ცხოვრების პერიოდში შეძენის ფაქტზე. მოსარჩელეს არც დაზუსტებული სარჩელი შეუტანია აღნიშნულზე, მხოლოდ მოგვიანებით მიუთითა ერთ-ერთ შუამდგომლობაში, რომ 1444 კვ.მ. ფართი მეუღლეთა თანასაკუთრებაა. ამრიგად, შეცვალა სარჩელის საფუძველი ამ ნაწილში, თუმცა, ეს ისეთ დროს მოხდა, როცა მხარეთა ქორწინების შეწყვეტიდან სამი წელი იყო გასული. ამის გამო, საერთო ქონების გაყოფა ხანდაზმულია.

49.9. კასატორის მოსაზრებით, სადავო ქონება არც ტრანსფორმირებულად არ უნდა ჩაითვალოს, რადგან სასამართლოში მარტოოდენ ფულადი ატესტატების წარდგენა იმასთან დაკავშირებით, რომ მოსარჩელეს გარკვეული სახის შემოსავალი ჰქონდა, ჯერ კიდევ არ ნიშნავს, რომ თანხა ქონების ღირებულების მნიშვნელოვან გაზრდას მოხმარდა, ვინაიდან, სააპელაციო შესაგებელში თავად მოსარჩელე აღიარებდა, რომ ოჯახს დიდი შემოსავალი არ ჰქონდა. კასატორს, ასევე, დაუსაბუთებლად მიაჩნია საქმეში არსებული ნასყიდობის ხელშეკრულებისათვის (რომლითაც მოპასუხის დედამ გაჰყიდა თავისი ბინა) სამართლებრივი მნიშვნელობის მიუნიჭებლობა სასამართლოს მიერ, მოპასუხე ამის საფუძველზე განმარტავდა, რომ ბინის გაყიდვით მიღებული თანხა მოხმარდა სადავო სახლზე მიშენებასა და რემონტს. ამ ფაქტის გათვალისწინება მნიშვნელოვანი იყო და ადასტურებდა მოპასუხის განმარტების სარწმუნოობას, ვიდრე, სასამართლოს დასკვნა, ქონების გაზრდის საკითხში მოსარჩელის წვლილთან დაკავშირებით, მითუმეტეს, რომ მეუღლეებს არ გააჩნდათ საკმარისი სახსრები მიშენება-რემონტისათვის.

49.10. სააპელაციო სასამართლომ 1444 კვ.მ. დაკანონებული ფართი ისე ჩათვალა მეუღლეთა თანასაკუთრებად მთლიანად, რომ მასზე მოპასუხის დედის საკუთრების უფლების გაუთვალისწინებლობის გარდა, დაარღვია სსკ-ის 954-ე მუხლიც, ქონებაში წილის განსაზღვრის შესახებ. სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა, რომ მოსარჩელეს წარმოეშვა თანასაკუთრების უფლება ამ ქონებაზე, დამაჯერებელი რომც იყოს, მას პრეტენზია შეიძლება ჰქონდეს მხოლოდ იმ იურიდიულ წილზე, რომელიც ერგებოდა მოპასუხეს დაკანონებულ ნივთზე თავისი საკუთრების უფლებიდან, კერძოდ, ეს არის ნაკვეთის ½ წილი. შესაბამისად, მეუღლეთა შორის ეს წილი უნდა გაყოფილიყო მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუკი დადგინდებოდა ამგვარი გაყოფის ფაქტობრივი საფუძველი. ამრიგად, კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ ერთმანეთში აურია წილადი და თანაზიარი საკუთრების სამართლებრივი რეჟიმი, არ გაითვალისწინა, რომ სადავო ქონება წარმოადგენდა მოპასუხისა და მისი დედის წილად საკუთრებას.

49.11. კასატორის განმარტებით, იმის გამო, რომ მოპასუხის დედა იყო, დაკანონებამდე არსებული 600 კვ.მ. მიწის მესაკუთრე ჩუქების ხელშკრულებით, არასწორია სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოება, თითქოს 600 კვ.მ. მიწის ფართი, მასზე განთავსებული საცხოვრებელი სახლითა და დამხმარე შენობა-ნაგებობით მარტო მოპასუხის ინდივიდუალური საკუთრების უფლების საგანს წარმოადგენდა.

49.12. უსაფუძვლოა სასამართლოს დასკვნა, რომ სამუშაოები დაახლოებით 1993-1994 წლებში დაიწყო. საქმეში არსებული ოფიციალური ორგანოს დოკუმენტის მიხედვით, 1999 წლის ნოემბრამდე, სახლზე არავითარი მიშენება არ განხორციელებულა. ასევე სადავოა, თუ როგორ ასრულებდნენ იმ დროისათვის მხარეთა 7-8 წლის ბავშვები იმ მასშტაბის სამუშაოებს, რაზეც მოსარჩელე მიუთითებდა.

49.13. გაუმართლებელია მოწმეთა ჩვენებებით სარჩელის დაკმაყოფილება. სსკ-ის 1163-ე მუხლის თანახმად, თითოეული მეუღლის ქონების მეუღლეთა თანასაკუთრებად ჩასათვლელად, სავალდებულოა დადგინდეს, რომ ქორწინების განმავლობაში გაწეული ხარჯების შედეგად, ამ ქონების ღირებულება მნიშვნელოვნად გადიდდა. ამრიგად, საყურადღებოა, რომ თავისთავად სამუშაოთა წარმოება კი არ არის მთავარი და საკმარისი გარემოება, არამედ ქონების ღირებულების მნიშვნელოვანი გაზრდა. აღნიშნული ფაქტი ექსპერტიზამ ვერ დაადგინა, ხოლო მოწმეებმა მიუთითეს მხოლოდ გარკვეული სამუშაოების წარმოებაზე, მაგრამ, ცხადია, მოწმეები ქონების ღირებულების გაზრდის ფაქტს ვერ დაადასტურებდნენ. სასამართლომ მტკიცების პროცესი არასწორი მიმართულებით წარმართა და ფაქტობრივად, არარსებული მტკიცებულებებით გამოიტანა დასკვნა ქონების ტრანსფორმირების შესახებ.

49.14. სახლზე გარკვეული სამუშაოეების წარმოება არ შეიძლება მოსარჩელეს წარმოუშობდეს უფლებას, თავად სადავო სახლზე და მითუმეტეს 2044 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე. უზენაეს სასამართლოს არასდეს განუმარტავს 1163-ე მუხლი 150-ე მუხლთან მიმართებით, რის გამოც საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

49.15. მოპასუხემ დედის წილი მიიღო, მოდავე მხარეების საერთო შვილის გარდაცვალების შემდეგ. ეს ის პერიოდია, როდესაც მოსარჩელესა და მოპასუხეს აღარ განუხორციელებიათ რაიმე სამუშაოები სადავო ქონებაზე, შესაბამისად, ჩუქებით, ერთ-ერთი მეუღლისათვის საკუთრების უფლებით გადაცემული ქონება ვერ ტრანსფორმირდება მეუღლეთა საერთო ქონებად.

49.16. კასატორის განმარტებით, ყურადღება უნდა მიექცეს სააპელაციო სასამართლოს მიერ მოპასუხის შუამდგომლობებისადმი ზერელე დამოკიდებულებას, კერძოდ, სააპელაციო პალატას შუამდგომლობით სთხოვდნენ სადავო ნივთის ადგილზე დათვალიერებას. სასამართლომ კი ისე დაამთავრა საქმის განხილვა, გაუგებარი დარჩა დააკმაყოფილა თუ არა შუამდგომლობა. საკასაციო საჩივრის ავტორის მოსაზრებით, ადგილზე დათვალიერება სააპელაციო სასამართლოსათვისაც მნიშვნელოვანი იქნებოდა, რადგან დარწმუნდებოდა მოსარჩელის მოთხოვნის უსაფუძვლობაში, ასევე, სასამართლო უკანონოდ მოიქცა, როცა მოსარჩელის ხელფასის შესახებ ცნობა საქმეს არ დაურთო.

50. საკასაციო სასამართლომ, 2015 წლის12 ოქტომბრის განჩინებით, წარმოებაში მიიღო მოპასუხის საკასაციო საჩივარი, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, დასაშვებობის შესამოწმებლად, ხოლო იმავე წლის 26 ნოემბრის განჩინებით, გადაწყდა საკასაციო განაცხადის დასაშვებობის შემოწმება, ზეპირი მოსმენით, მხარეთა მონაწილეობით, 4 დეკემბერს (სსსკ-ის 408-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილები).

51. საკასაციო სასამართლოში, 2015 წლის 4 დეკემბერს გამოცხადებულმა მხარეებმა საკუთარი არგუმენტები შემდეგნაირად წარმოჩინეს:

51.1. კასატორის წარმომადგენელმა ყურადღება გაამახვილა იმ საკითხის გარკვევის საჭიროებაზე, რომ უპროექტო მშენებლობა, ანუ ის, რაც არ არსებობს სამოქალაქო ბრუნვაში, რამდენად შეიძლება წარმოშობდეს რაიმე უფლებას. იმის გათვალისწინებით, რომ 1444 კვმ. მიწის ნაკვეთი დაიკანონეს კასატორმა და მისმა დედამ, ადმინისტრაციული აქტით დაკანონებული მიწის ნაკვეთი, რამდენად გახდა მეუღლეთა თანასაკუთრება, ესეც გამოსაკლვლევია, რადგან 600 კვმ მიწის ნაკვეთზეა განთავსებული ნაგებობა.

51.2. გასარკვევია სსკ-ის 150-ე მუხლის მიმართება 1163-ე მუხლთან, მხარე თავიდან არ უთითებდა სარჩელში, არც დაზუსტებული სარჩელი წარუდგენია, მერე შუამდგომლობით განაცხადა, რომ სადავო ქონება მეუღლეთა თანასაკუთრება იყო, რითაც პრაქტიკულად სხვა საფუძველზე მიუთითა, ამაზე კი მოპასუხეს არ მიეცა შესაძლებლობა, წარედგინა შესაგებელი.

51.3. მოსარჩელის წარმომადგენელმა განმარტა, რომ შენობა-ნაგებობა, რომელიც 600 კვმ მიწის ნაკვეთზეა განთავსებული და სსკ-ის 150-ე მუხლის საფუძველზე, არის არსებითი შემადგენელი ნაწილი, რომელიც ერთიანი საკადასტრო კოდითაა რეგისტრირებული, მთლიანი ნივთია. 1163-ე მუხლში კანონმდებელი იმაზე უთითებს, რომ ერთ ნივთზეა საუბარი, თუ იგი გაუმჯობესდა, გადიდდა, გაიზარდა მისი ღირებულება, შესაბამისად, გადაიქცევა თანასაკუთრებად. დაუსაბუთებელია კასატორის პრეტენზია, რომ მოსარჩელემ შეცვალა მოთხოვნა, რადგან სარჩელის აღძვრიდან მოყოლებული, ყოფილი მეუღლე ქონების ½ ნაწილს ითხოვდა, სხვა მოთხოვნა არ დაგვიყენებია. რაც შეეხება, გაუმჯობესებულ ქონებას, ორსართულიანი სახლია და თანაბრად გაიყოფა ქონება.

51.4. მოპასუხემ ვერ უზრუნველყო ვერცერთი მოწმის წარმოდგენა, ხოლო მოსარჩელის მიერ წარდგენილმა მოწმეებმა დაადასტურეს მოსარჩელის მონაწილეობა სადავოდ ქცეული ქონების გაუმჯობესებასა და გაზრდაში. აპელაცია კონკრეტულ ფაქტობრივ გარემოებებზე ამახვილებს ყურადღებას, მათ შორის ფარულ სამუშაოებზე, წლების მანძილზე მიმდინარეობდა სამუშაოები, რაც ძირითადად ზაფხულის პერიოდში მიმდინარეობდა, რადგან მოდავე მხარეები მუშაობდნენ, შვილები სწავლობდნენ და არდადეგების პერიოდში მუშაობდნენ.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზებისა და ერთობლიობაში შეჯერების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგი არგუმენტაციით:

55. სსსკ-ის 404-ე მუხლის პირველი პუნქტით, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396 - ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები; ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება); კასატორს ასეთი დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

56. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ განსახილველი დავაში მოსარჩელის მოთხოვნა - მეუღლეთა ქონების თანასაკუთრებად გადაქცევა -სსკ-ის 1158-ე,1163-ე მუხლებს ემყარება (იხ. სარჩელი, ტ.1., ს.ფ. 1-12), რასაც მოპასუხე დაუპირისპირდა მოთხოვნის გამომრიცხავი შესაგებლით (იხ. შესაგებელი, ტ.1., ს.ფ. 165-176), კერძოდ, იმ დასაბუთებით, რომ საჯარო რეესტრის მონაცემებით, სადავო სახლის ფართობი შეადგენს 61,83 კვმ-ს, რაც ტექბიუროშიცაა დაფიქსირებული და ქორწინებამდელი მდგომარეობა უცვლელია; საკუთრების უფლების ობიექტი ვერ იქნება შენობის ის ფართი, რომელიც არ ფიქსირდება რეესტრში (სსკ-ის მე-7 მუხლი), ხოლო მიწის ნაკვეთთან დაკავშირებით, მოპასუხემ მიუთითა, რომ მისი ნაწილი 1999 წლიდან დედის საკუთრებად ირიცხებოდა, ამ უკანასკნელმა კუთვნილი წილი შვილს აჩუქა, 2007 წელს, ხოლო მეორე ნაწილს, მოპასუხე მემკვიდრეობის საფუძველზე ფლობდა 1987 წლიდან, 1999 წელს კი, დედასთან ერთად დაიკანონა დანარჩენი მიწის ფართი, რამაც საბოლოოდ 2044 კვმ შეადგინა. მოპასუხემ ისიც მიუთითა, რომ სადავო სახლის მეორე სართულზე რემონტი დაიწყო განქორწინების შემდეგ, 2013 წელს (იხ. ამ განჩინების 49.3 ქვეპუნქტი).

57. წინამდებარე განჩინების 56-ე პუნქტში ასახული გარემოების გათვალისწინებით, სასამართლოს დაუსაბუთებლად მიაჩნია კასატორის 49.8 ქვეპუნქტში მითითებული პრეტენზია, რადგან მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი სწორედ მეუღლეთა ინდივიდუალური საკუთრების თანაზიარად გადაქცევას, ქონების სამართლებრივი რეჟიმის ტრანსფორმაციას ეხება იმ საფუძვლით, რომ ქორწინების განმავლობაში გაწეული ხარჯების შედეგად ქონების ღირებულება მნიშვნელოვნად გადიდდა (იხ. სსკ-ის 1163-ე მუხლის დეფინიცია).

58. ამ განჩინების 49.1 - 49.5 ქვეპუნქტებში მითითებული პრეტენზიების საპასუხოდ, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მჯელობასა და დასკვნებს, რომლებიც მითითებულია 27-30 პუნქტებში. განსაკუთრებით საგულისხმოა სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა და დასკვნები, რომლებიც ეხება მოპასუხის მიერ მიღებული სამკვიდროს - მიწის ნაკვეთის (600კვმ) გაზრდას 1444 კვმ-ით და კვლევას, სადავო უძრავი ქონება, არსებული სახით, წარმოადგენდა თუ არა მოპასუხის ინდივიდუალურ საკუთრებას, რომელიც ამ უკანასკნელმა მემკვიდრეობით მიიღო, თუ ამ ქონების რომელიმე ნაწილი განეკუთვნებოდა მეუღლეთა თანასაკუთრებას (სსკ-ის 1158-ე მუხლი). აღნიშნული საკითხზე ქვემდგომი სასამართლოს მიერ მტკიცებულებების დეტალური შესწავლით გამოტანილ დასკვნებს (იხ. 32-36 პუნქტები) საკასაციო სასამართლო სრულად ეთანხმება. მოპასუხემ, სამკვიდროს სახით, მიიღო 600 კვმ მიწის ნაკვეთი მასზე განთავსებული საცხოვრებელი სახლითა და სხვადასხვა დამხმარე შენობა-ნაგებობებით; მოპასუხემ, მოსარჩელესთან ქორწინების პერიოდში, სპეციალური კანონით (იხ. განჩინების 32-ე პუნქტი) დადგენილი წესით, დაიკანონა 1444 კვმ მიწის ნაკვეთი, რაც მის მიერ მემკვიდრეობით მიღებულ 600 კვმ მიწის ნაკვეთთან და მასზე განთავსებულ შენობა-ნაგებობებთან ერთად ერთიანი უძრავი ნივთია. სააპელაციო სასამართლოს დასკვნის საწინააღმდეგოდ, რომ სადავო უძრავი ნივთიდან 1444 კვმ მიწის ნაკვეთი, როგორც ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონება, მეუღლეთა თანასაკუთრებაა, კასატორს არ წარმოუდგენია სარწმუნო და დამაჯერებელი მტკიცებულებები მოსარჩელის მოთხოვნის გასაბათილებლად (სსსკ-ის 102-ე, 105-ე მუხლები).

59. საკასაციო სასამართლო განსახილველი დავისათვის სამართლებრივად უმნიშვნელოდ მიიჩნევს კასატორის არგუმენტაციას, რომ უძრავ ნივთზე, რომელიც ორი მიწის ნაკვეთის გაერთიანების შედეგია, საკუთრების უფლების წარმოშობა მოხდა უფლების დამდგენი სამი სხვადასხვა დოკუმენტის საფუძველზე (იხ. კასატორის პრეტენზიები - 49.4 - 49.10 ქვეპუნქტები). 600 კვმ მიწაზე და მასზე განთავსებულ შენობა-ნაგებობებზე და შემდგომ 1444 კვმ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების მოპოვების იურიდიული საფუძვლები, მოცემულ შემთხვევაში, არ წარმოადგენს მნიშვნელოვანს იმ ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლითაც, რომ 600 კვმ მიწაზე განთავსებულ შენობა-ნაგებობებზე ჩატარებული სარეკონსტრუქციო სამშენებლო სამუშაოების მასშტაბის შედეგად, ექსპერტიზის დასკვნით და მოწმეთა განმარტებებით, ხოლო ზოგიერთი სამუშაოს ჩატარებაზე თავად მოპასუხის დასტურით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოკვლეული და დადგენილი ფაქტი, რომ მოპასუხის ინდივიდუალური საკუთრების საგანი გარდაიქმნა მეუღლეთა თანასაკუთრებად, მათი ქორწინების პერიოდში (იხ. ამ განჩინების 37-47 პუნქტები), ვერ გააბათილა კასატორმა. მარტოოდენ პრეტენზიის გაცხადება, სამართლებრივად წონადი მტკიცებულებების არქონის პირობებში და იმის გათვალისწინებით, რომ სააპელაციო სამართალწარმოებისას, მოპასუხემ, საკუთარი პოზიციის გასამყარებლად, ვერცერთი მოწმის, არათუ საექსპერტო დასკვნის წარდგენა ვერ შეძლო, საკასაციო სასამართლოს არწმუნებს, რომ მხარეთა დისპოზიციურობისა და შეჯიბრებითობის პრინციპის საფუძველზე, მოპასუხემ საქმის განხილვის ვერცერთ სტადიაზე ვერ მოახდინა კუთვნილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება (სსსკ-ის მე-3, მე-4, 102-ე, 105-ე მუხლები), ვერ დაძლია მოწინააღმდეგის არგუმენტები და ვერ დაამტკიცა, თუ რა სამართლებრივი საფუძვლით არ უნდა იქნეს მიჩნეული სადავო ქონება მეუღლეთა თანასაკუთრებად გარდაქმნილად. საკასაციო სასამართლოს შინაგან რწმენას ამყარებს ის ფაქტიც, რომ მოპასუხემ საკუთარი პოზიციის დასაცავად მიუთითა, რომ სახლის მიშენებისა და სხვა სამუშაოები, დაახლოებით 2007 წელს ჩაატარა, დედამისის ნაჩუქარი თანხებით, თუმცა, ვერ შეძლო სასამართლოსათვის შესაბამისი მტკიცებულებების წარდგენა (იხ. ამ განჩინების 44-ე პუნქტი).

60. კასატორის პრეტენზიების საწინააღმდეგოდ, რომლებიც ამ განჩინების 49.7-49.15 ქვეპუნქტებშია გადმოცემული, საკასაციო სასამართლო უთითებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნებზე (იხ. განჩინების 45-47 პუნქტები) და განმარტავს, რომ მოპასუხის ინდივიდუალურ საკუთრებად არსებულ 600 კვმ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული შენობა-ნაგებობისათვის ჩატარებული სარეკონსტრუქციო სამუშაოების მასშტაბისა და იმის გათვალისწინებით, რომ ხსენებული უძრავი ქონების ½ -ზე 1999 წლის 29 სექტემბრიდან 2007 წლის 13 აგვისტომდე ირიცხებოდა მოპასუხის დედის საკუთრების უფლება, ამ უკანასკნელის კუთვნილი წილი ჩუქებით გადაეცა მოპასუხეს - ადრინდელ მესაკუთრეს, ხოლო სახლზე 1994 წელს დაწყებული სამუშაოები დასრულდა მხარეთა განქორწინებამდე, სამართლებრივად უდავოა ქონების მეუღლეთა თანასაკუთრებად გარდაქმნა. კასატორი თვითონვე უშვებს შესაძლებლობას, რომ დაკანონებული 1444 კვმ მიწის ნაკვეთის ½-ზე შეიძლებოდა ყოფილ ცოლს წარმოშობოდა საკუთრების უფლება (იხ. საკასაციო საჩივარი - ტ.2., ს.ფ. 171) იმ შემთხვევაში, თუ დადგინდებოდა ამგვარი გაყოფის ფაქტობრივი საფუძველი. კასატორის მოსაზრება, რომ სასამართლომ ერთმანეთში აურია წილადი და თანაზიარი საკუთრების სამართლებრივი რეჟიმი დაუსაბუთებელია და უარყოფილია ამ განჩინების 58-59 პუნქტებში მითითებული დასკვნებით.

61. საკასაციო სასამართლო, ასევე, ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიებს, რომლებიც ამ განჩინების 45-ე პუნქტშია მითითებული,ეხება სსკ-ის 150-ე და 1163-ე მუხლების ურთიერთმიმართებას (იხ. საკასაციო საჩივარი - ტ.2., ს.ფ. 172) და აღნიშნავს: „150-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის მიხედვით, ნივთის შემადგენელი ნაწილი, რომლის გამოცალკევებაც შეუძლებელია მთლიანი ნივთის ან ამ ნაწილის განადგურების ანდა მათი დანიშნულების მოსპობის გარეშე (ნივთის არსებითი შემადგენელი ნაწილი) ცალკე უფლების ობიექტად შეიძლება იყოს მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში, ხოლო 1161-ე მუხლის თანახმად, თითოეული მეუღლის საკუთრებას წარმოადგენს: ა. ქონება, რომელიც თითოეულ მათგანს ეკუთვნოდა დაქორწინებამდე; ბ. ქონება, რომელიც ქორწინების განმავლობაში მიღებულია მემკვიდრეობით ან ჩუქებით. სამოქალაქო კოდექსის 1163-ე მუხლის შესაბამისად, თითოეული მეუღლის ქონება შეიძლება ჩაითვალოს მეუღლეთა თანასაკუთრებად, თუ დადგინდება, რომ ქორწინების განმავლობაში გაწეული ხარჯების შედეგად ამ ქონების ღირებულება მნიშვნელოვნად გადიდდა (გადაგეგმარება, მშენებლობის დასრულება, გადაკეთება და სხვა). მოცემული წესი არ გამოიყენება, თუ საქორწინო ხელშეკრულებით სხვა რამ იქნა გათვალისწინებული. სამოქალაქო კოდექსის 1168-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის შესაბამისად, იმ ქონების გაყოფისას, რომელიც მეუღლეთა თანასაკუთრებას წარმოადგენს, მეუღლეთა წილი თანაბარია, თუ მათ შორის შეთანხმებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული“ (იხ. სუსგ # ას-1440-1358-2012წ., 08.04.2013წ.).

62. სსკ-ის 1151-ე მუხლის თანახმად, მეუღლეთა უფლება-მოვალეობებს წარმოშობს მხოლოდ საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით რეგისტრირებული ქორწინება, ხოლო 1152-ე მუხლით, საოჯახო ურთიერთობებში მეუღლეთა პირადი და ქონებრივი უფლებები, ისევე, როგორც მოვალეობები, თანაბარია. საკასაციო სასამართლომ ერთ-ერთ საქმეზე განმარტა: „ქვემდგომმა სასამართლომ გადაწყვეტილების გამოტანისას მართებულად იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 1151-ე, 1152-ე, 1158-ე, 1159-ე, 1161-ე, 1163-ე, 1164, 1168-ე მუხლებით, რადგანაც დადასტურებული იყო, რომ სადავო საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა გრძელდებოდა მოდავე მხარეთა რეგისტრირებული ქორწინების პერიოდში, რამდენიმე წლის განმავლობაში, რის შედეგადაც უძრავი ნივთის ღირებულება 6 000 ლარიდან გაიზარდა 162 900 ლარამდე. მიუხედავად იმისა, რომ უძრავი ნივთი 2004 წლის 8 ივლისიდან წარმოადგენდა პ.ფ.ის ინდივიდუალურ საკუთრებას, პ.ფ.ისა და ნ. მ.ის რეგისტრირებული ქორწინების პერიოდში განხორციელებული მშენებლობის შედეგად მნიშვნელოვნად გაიზარდა ამ ნივთის ღირებულება, რის გამოც ქონება მოდავე მხარეთა თანასაკუთრებას წარმოადგენდა და მოსარჩელეს, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლის შესაბამისად, სწორად მიეკუთვნა ამ ქონების სარჩელით მოთხოვნილი ნაწილი“ (იხ. სუსგ # ას- 551-523-2014, 04.03.2015წ., ასევე, იხ. სუსგ-ზე # ას-964-922-2013, 29.11.2013წ., # ას 1619-1611-2011, 16.02.2012წ.).

63. საკასაციო სასამართლო, არ იზიარებს კასატორის პრეტენზიას, რომელიც ამ განჩინების 49.16 ქვეპუნქტშია მითითებული, რადგან სიმართლეს არ შეეფერება მოპასუხის სამდურავი სააპელაციო სასამართლოსადმი, რომელმაც თითქოსდა არ იმსჯელა მის შუამდგომლობაზე, მომხდარიყო ადგილზე დათვალიერება. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ, საქმის მასალებით დასტურდება, რომ მოპასუხემ 2015 წლის 22 იანვრის სხდომაზე წარადგინა შუამდგომლობა, რომელიც ადგილზე თათბირით არ დააკმაყოფილა სასამართლომ და მოტივაცია დააფუძნა სსსკ-ის 372-ე, 120-ე მუხლებს, ამასთან, სასამართლომ არც ის გამორიცხა, რომ არსებითი განხილვის შედეგად, თუკი საჭირო გახდებოდა, საკუთარი ინიციატივით დანიშნავდა ადგილზე დათვალიერებას, ასევე, უსაფუძვლოა პრეტენზია 2015 წლის 22 იანვრის საოქმო განჩინების გაუქმებაზე, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მოპასუხის შუამდგომლობა, საქმეს დართვოდა მოსარჩელის ხელფასის ცნობა (დეტალურად იხ. 22.01.2015წ. სხდომის ოქმი - ტ.2., ს.ფ. 60-74). კასატორის ამგვარი დაუსაბუთებელი პრეტენზია მხოლოდ იმ შინაგან რწმენას უყალიბებს სასამართლოს, რომ იგი არ არის თანმიმდევრული საკუთარ პოზიციებში და დავობს ისეთ გარემოებებზე, რომლებზეც სამართალწარმოების შესაბამის ეტაპზე მიღებულია დასაბუთებული გადაწყვეტილება. ამდენად, არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს 2015 წლის 22 იანვრის საოქმო განჩინებების (იხ. დავის საგანი) გაუქმების საფუძველი.

64. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ განსახილველ დავაზე, სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტები სწორად არის გამოკვლეული და დადგენილი სააპელაციო სასამართლოს მიერ, ამასთან, მათი იურიდიული შეფასება მართებულია, რაც საკასაციო განაცხადის უარყოფისა და გასაჩივრებული განჩინების უცვლელად დატოვების საფუძველია.

65. კასატორს სახელმწიფო ბაჟი გადახდილი აქვს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408.3-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. გ. გ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 17 ივნისის განჩინება და ამავე სასამართლოს 2015 წლის 22 იანვრის საოქმო განჩინებები ადგილზე დათვალიერებისა და მ. მ–ის ხელფასის შესახებ ცნობის საქმეზე დართვის თაობაზე შუამდგომლობების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ;

3. კასატორს სახელმწიფო ბაჟი გადახდილი აქვს;

4. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. თოდუა

მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი

პ. ქათამაძე