ბს-962-820-კ-04 11 მარტი, 2005 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. კობერიძე (თავმჯდომარე),

გ. ქაჯაია (მომხსენებელი),

მ. ვაჩაძე

დავის საგანი: პირდაპირი შესყიდვის წესით პრივატიზების უფლების აღდგენა.

აღწერილობითი ნაწილი:

1998წ. 6 ივლისს სახაზინო საწარმო “ს-მა” სასარჩელო განცხადებით მიმართა საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს მოპასუხეების _ სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროსა და ურბანიზაციისა და მშენებლობის სამინისტროს მიმართ, მოითხოვა ურბანიზაციისა და მშენებლობის სამინისტროს მიერ სახაზინო საწარმო “ს-ის” პრივატიზების თანხმობაზე უარის არასწორად ჩათვლა და სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროსათვის სახაზინო საწარმოს 842 კვ.მ შენობისა და სხვა ქონების საწარმოს კოლექტივის მიერ იჯარა-გამოსყიდვის ფორმით პრივატიზების დავალება შემდეგი საფუძვლებით: სახაზინო საწარმო “ს-ი” 1992 წლამდე საკავშირო სახმშენის სისტემაში შედიოდა, როგორც ამიერკავკასიის ფილიალი. 1992 წლიდან შეყვანილ იქნა ყოფილი მშენებლობის საქმეთა სახელმწიფო კომიტეტის სისტემაში და 1996 წლამდე ფუნქციონირებდა სახელმწიფო საწარმოს, ხოლო შემდგომ _ სახაზინო საწარმოს ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმით. ჯერ კიდევ 1988 წელს, როცა საწარმო საკავშირო სახმშენის დაქვემდებარებაში იყო, საქართველოს სსრ სახმშენმა უსასყიდლოდ, ბალანსიდან ბალანსზე საწარმოს გადასცა თბილისში, ... მდებარე სამსართულიანი შენობა (მეორე და მესამე სართულები მთლიანად და პირველი სართულის ნაწილი, რადგან ნაწილი სელექციური მიღწევებისა და დაცვის ინსპექციას ეკავა). სახაზინო საწარმოს კუთვნილი შენობის ფართი, კიბის უჯრედის გამოკლებით, 842 კვ.მ-ს შეადგენდა. გარდა ამისა, სახაზინო საწარმოს ჰქონდა სამშენებლო მასალების დამამზადებელი საამქროები ჭიათურისა და გურჯაანის რაიონებში, სატვირთო ავტომანქანა და სხვა ქონება. საქართველოში სახელმწიფო ქონების პრივატიზების სახელმწიფო პროგრამის შესაბამისად, საწარმოს კოლექტივმა 1994წ. 4 დეკემბერს ჩატარებულ კრებაზე მიიღო დადგენილება სახაზინო საწარმოს პრივატიზების შესახებ პირდაპირი შესყიდვის ფორმით და იმავე წლის 20-24 დეკემბერს სათანადო მასალები წარადგინა ყოფილ არქიტექტურისა და მშენებლობის საქმეთა კომიტეტსა და სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროში. მიუხედავად ამისა, სახაზინო საწარმოს პრივატიზების საკითხი რატომღაც დროში გაჭიანურდა. სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტრომ 1995წ. 7 თებერვლის ¹01-06-509 წერილით დამატებით სთხოვა არქიტექტურისა და მშენებლობის საქმეთა კომიტეტს, დაედასტურებინა თავისი პოზიცია სახაზინო საწარმოს პრივატიზების თაობაზე. კომიტეტის მიერ კი აღნიშნული წერილი უპასუხოდ იქნა დატოვებული. ამის შემდეგ, 1995წ. 7 მარტსა და 1995წ. 15 ივნისს სახაზინო საწარმოს კოლექტივმა განმეორებით სთხოვა სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს, განეხორციელებინა საწარმოს პრივატიზება. სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტრომ 1995წ. 3 ივლისს ისევ მიმართა არქიტექტურისა და მშენებლობის საქმეთა კომიტეტს, ეცნობებინა თავისი მოსაზრება სახაზინო საწარმოს პრივატიზების თაობაზე, საიდანაც ექვსი თვის დაგვიანებით, საქართველოში პირდაპირი შესყიდვის წესით პრივატიზების ვადის გასვლის შემდეგ, 1995წ. 14 აგვისტოს მიღებულ იქნა სრულიად გაუგებარი და დაუსაბუთებელი პასუხი, რომ თითქოს ამ ეტაპზე მიზანშეწონილი არ იყო სახაზინო საწარმოს პრივატიზება, ამის გამო 1995 წელს საკითხის გადაწყვეტა Aშეჩერდა. 1996წ. 11 მარტს სახაზინო საწარმოს კოლექტივმა სახელმწიფო ქონების მართვისა და ურბანიზაციისა და მშენებლობის სამინისტროებში კვლავ დააყენა საკითხი საწარმოს პრივატიზების შესახებ, მაგრამ ამჯერადაც არ იქნა დაკმაყოფილებული კოლექტივის თხოვნა. ამის შემდგომ კოლექტივმა 1997წ. 27 თებერვალს მოხსენებითი ბარათით მიმართა სახელმწიფო მინისტრს, რომელმაც ურბანიზაციისა და მშენებლობის მინისტრს დაავალა, კიდევ ერთხელ განეხილა სახაზინო საწარმოს პრივატიზებაზე თანხმობის მიცემის საკითხი, თუმცა ამჯერადაც უარყოფითი პოზიცია გამოიხატა სამინისტროს მხრიდან. 1998წ. 15 იანვარსა და 1998წ. 23 თებერვალს საწარმოს შრომითმა კოლექტივმა კიდევ ერთხელ სთხოვა ურბანიზაციისა და მშენებლობის სამინისტროსა და სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს, განეხორციელებინათ სახაზინო საწარმოს პრივატიზება. ამჯერად ურბანიზაციისა და მშენებლობის სამინისტრო დაეთანხმა მხოლოდ შენობის მესამე სართულის პრივატიზებას, ხოლო შენობის პირველი და მეორე სართულების პრივატიზებაზე უარი განაცხადა. 1998წ. 5 მაისს საწარმოს შრომითმა კოლექტივმა მიმართა სახელმწიფო ქონების მართვისა და ურბანიზაციისა და მშენებლობის სამინისტროებს განეხორციელებინათ საწარმოს პრივატიზება კოლექტივის მიერ იჯარა-გამოსყიდვის ფორმით. ამაზედაც უარყოფითი პასუხი იქნა გაცემული.

მოსარჩელე მიიჩნევდა, რომ საწარმოს პრივატიზებაზე ზემოაღნიშნული უწყებების მიერ უარის თქმის არგუმენტები საფუძველს იყო მოკლებული, კერძოდ, მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ არასწორი იყო საწარმოს პრივატიზებაზე უარის თქმა იმ საფუძვლით, თითქოს სახაზინო საწარმო წარმოადგენდა წმინდა სამეცნიერო-კვლევით დაწესებულებას და 1997 წლამდე პრივატიზებას არ ექვემდებარებოდა. ასევე, მოსარჩელის მოსაზრებით, ურბანიზაციისა და მშენებლობის სამინისტრო არასწორად უკავშირებდა საწარმოს პრივატიზებას აღნიშნული საწარმოს შენობაში აფხაზეთიდან დევნილი აფხაზეთის მშენებლობის მინისტრ რ. მ-ის ოჯახის ცხოვრებას, რ. მ-ის ოჯახი აღნიშნულ შენობაში დროებით იყო შესახლებული, რაც არ შეიძლებოდა ყოფილიყო პრივატიზების შემაფერხებელი გარემოება და ოჯახის მიერ დაკავებული ფართი საერთო საპრივატიზებო ფართში უნდა შესულიყო. ასევე არასწორი იყო ურბანიზაციისა და მშენებლობის სამინისტროს მიერ შენობის პირველი სართულის პრივატიზაციაზე უარის თქმის მოტივად იმის დასახელება, რომ ძნელი იყო პირველ სართულზე განთავსებული “თ-ოს” ლაბორატორიის გატანა და თითქოს პირველი და მეორე სართულები სამინისტროს სჭირდებოდა, რაც არ შეეფერებოდა სინამდვილეს. სახაზინო საწარმოდან “თ-ოს” ლაბორატორიის გატანაზე არსებობდა სახაზინო საწარმოს ზემდგომის 1988წ. 2 სექტემბრისა და 1994წ. 17 იანვრის ბრძანებები. ლაბორატორიის კუთვნილი ფართი არადანიშნულებით იყო გამოყენებული და მისი გატანა არ იყო დაკავშირებული დიდ ხარჯთან. მოსარჩელის მოსაზრებით, სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტრომ არ დაიკავა პრინციპული პოზიცია, დროულად არ განახორციელა სახაზინო საწარმოს პრივატიზება, რითაც დაირღვა საწარმოს შრომითი კოლექტივის უფლებები.

შემდგომში მოსარჩელემ დააზუსტა სარჩელის მოთხოვნა და მოითხოვა: საწარმოს თანამშრომელთა უფლებების აღდგენა პრივატიზებაზე და სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს დავალებოდა სახაზინო საწარმო “ს-ის” ქონების საწარმოს კოლექტივის მიერ პირდაპირი მიყიდვის ფორმით პრივატიზება.

საბურთალოს რაიონის სასამართლოს 1998წ. 18 სექტემბრის გადაწყვეტილებით მოსარჩელის მოთხოვნა დაკმაყოფილდა, სახაზინო საწარმო “ს-ის” შრომით კოლექტივს აღუდგა უფლება და ნება დაერთო, საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო მეთაურის 1994წ. 31 ივლისის ¹178 ბრძანებულების შესაბამისად, პირდაპირი მიყიდვის ფორმით შეესყიდა საწარმოს ბალანსზე მყოფი, თბილისში, ..... მდებარე შენობის ნაწილი და სხვა ქონება. აღნიშნული გადაწყვეტილება საქართველოს ურბანიზაციისა და მშენებლობის სამინისტროს საკასაციო საჩივრის საფუძველზე გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა სასამართლო კოლეგიის 1998წ. 20 ოქტომბრის განჩინებით და საქმე ხელახლა განსახილველად იმავე რაიონულ სასამართლოს დაუბრუნდა.

საბურთალოს რაიონის სასამართლოს 1999წ. 1 აპრილის გადაწყვეტილებით მოსარჩელის მოთხოვნა დაკმაყოფილდა. სახაზინო საწარმო “ს-ის” შრომით კოლექტივს აღუდგა უფლება და ნება დაერთო, საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო მეთაურის 1994წ. 31 ივლისის ¹178 ბრძანებულების შესაბამისად, პირდაპირი მიყიდვის წესით შეესყიდა საწარმოს ბალანსზე მყოფი, თბილისში, ... მდებარე შენობა.

საბურთალოს რაიონის სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილება მოპასუხეებმა _ ურბანიზაციისა და მშენებლობის სამინისტრომ და სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტრომ გაასაჩივრეს საკასაციო საჩივრებით, რომლებიც თავისი არსით სააპელაციო საჩივრებს წარმოადგენდა. საჩივრების მოთხოვნებს წარმოადგენდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 1999წ. 22 ივნისის განჩინებით გაუქმდა საბურთალოს რაიონის სასამართლოს 1999წ. 1 აპრილის გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს დაუბრუნდა. აღნიშნული განჩინება მოსარჩელის საკასაციო საჩივრის საფუძველზე გაუქმდა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა საკასაციო პალატის 1999წ. 8 ოქტომბრის განჩინებით და საქმე ხელახლა განსახილველად თბილისის საოლქო სასამართლოს იმავე პალატას დაუბრუნდა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 1999წ. 9 დეკემბრის განჩინებით საქმეში მესამე პირებად ჩაბმულ იქნენ სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი “თ-ო” და რ. მ-ე, ხოლო ამავე პალატის 2000წ. 5 ივნისის განჩინებით საქმე განსჯადობით განსახილველად ამავე სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატას გადაეცა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2000წ. 21 დეკემბრის განჩინებით დაკმაყოფილდა “ს-ის” თანამშრომელ ვ. უ-ის შუამდგომლობა და მოცემულ საქმეზე შეჩერდა წარმოება ამავე სასამართლოს კოლეგიის წარმოებაში არსებულ ¹03ა/176 საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე. ამავე პალატის 2002წ. 29 სექტემბრის განჩინებით, “ს-ის” შრომითი კოლექტივის შუამდგომლობის საფუძველზე, გაუქმდა 2000წ. 21 დეკემბრის განჩინება და საქმეზე განახლდა წარმოება.

2003წ. 17 თებერვალს მოსარჩელის მიერ დაზუსტდა სარჩელი მოსარჩელედ ყოფილი სახაზინო საწარმო “ს-ის” შრომითი კოლექტივის მითითების ნაწილში.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 26 თებერვლის განჩინებით გაუქმდა საბურთალოს რაიონის სასამართლოს 1999წ. 1 აპრილის გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც სარჩელი არ დაკმაყოფილდა ხანდაზმულობის გამო. სააპელაციო სასამართლომ სკ-ის 1507-ე მუხლზე დაყრდნობით მიიჩნია, რომ სადავო ურთიერთობების მოსაწესრიგებლად გამოყენებული უნდა ყოფილიყო 1964წ. სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 75-ე მუხლით დადგენილი სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის ზემოაღნიშნული განჩინება ყოფილი სახაზინო საწარმო “ს-ის” შრომითი კოლექტივის წევრების საკასაციო საჩივრის საფუძველზე გაუქმდა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა საკასაციო პალატის 2003წ. 9 ოქტომბრის განჩინებით და საქმე ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოს დაუბრუნდა. საკასაციო სასამართლომ არ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ, ვინაიდან საქართველოს სახელმწიფო მეთაურის ¹178 ბრძანებულება მოქმედებდა 1995წ. 29 მაისამდე, ამიტომ მოსარჩელეს თავისი უფლების დარღვევის თაობაზე უნდა შეეტყო ამ დრომდე და აქედან უნდა ათვლილიყო სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადაც. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სახაზინო საწარმო “ს-ის” შრომითი კოლექტივის მიერ განაცხადი წარდგენილ იქნა 1994წ. დეკემბერში, ანუ ¹178 ბრძანებულების მოქმედების პერიოდში, რის გამოც შრომითმა კოლექტივმა დებულებით განსაზღვრულ ვადაში განახორციელა დებულებით მინიჭებული უფლებების რეალიზაცია და გამოთქვა სურვილი პირდაპირი მიყიდვის ფორმით პრივატიზების თაობაზე, მაგრამ სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტრომ საწარმოს შრომითი კოლექტივის მიერ წარდგენილ განაცხადზე გადაწყვეტილება მიიღო და აცნობა მოსარჩელეს მხოლოდ 1995წ. 6 ნოემბერს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ 1964წ. სამოქალაქო სამართლის კოდექსის მე-80 მუხლის თანახმად, თავისი უფლების დარღვევის შესახებ მოსარჩელისთვის ცნობილი გახდა 1995წ. 6 ნოემბერს და სწორედ ამ დროიდან უნდა მომხდარიყო სასამართლოში სარჩელის წარდგენის (სასარჩელო ხანდაზმულობის) ვადის ათვლაც. ამასთან, საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სახელმწიფო მეთაურის ¹178 ბრძანებულების შესაბამისად, ობიექტის პირდაპირი მიყიდვის ფორმით პრივატიზების უფლება ენიჭება საწარმოს შრომითი კოლექტივის მიერ შექმნილ ამხანაგობას, რომელიც არ წარმოადგენს 1964წ. სამოქალქო სამართლის კოდექსის 75-ე მუხლის მეორე წინადადებით განსაზღვრულ სახელმწიფო ორგანიზაციას, კოლმეურნეობისა და სხვა კოოპერატიულ და საზოგადოებრივ ორგანიზაციას, რომელთა მიერ სასამართლოში სარჩელის შეტანის ვადა განისაზღვრებოდა ერთი წლით. აქედან გამომდინარე კი მოცემული დავის სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა შეადგენდა სამ წელს, რომელიც სასამართლოში სარჩელის წარდგენის დროისთვის გაშვებული არ ყოფილა. იმის გათვალისწინებით, რომ სააპელაციო სასამართლოს ნამსჯელი ჰქონდა მხოლოდ სარჩელის ხანდაზმულობაზე და არსებითად არ გაურკვევია მოთხოვნის საფუძვლიანობა, საკასაციო პალატა მოკლებული იყო შესაძლებლობას, არსებითად ემსჯელა სარჩელზე.

სააპელაციო სასამართლოში საქმის ხელახლა განხილვისას აპელანტმა _ ურბანიზაციისა და მშენებლობის სამინისტრომ უარი განაცხადა სააპელაციო საჩივარზე იმ მოტივით, რომ სამინისტროს აღარ გააჩნდა სახელმწიფო ქონების ფლობის ფუნქცია და მის კომპეტენციაში აღარ შედიოდა კერძო სამართლის იურიდიულ პირთა სტატუსის მქონე ორგანიზაციათა ბალანსზე რიცხული სახელმწიფო ქონების პრივატიზების ან ამ ქონების სხვა საწარმოებზე გადაცემის გადაწყვეტილებებში მონაწილეობა. აღნიშნული უარის გამო, რაც ასევე დადასტურდა ურბანიზაციისა და მშენებლობის სამინისტროს უფლებამონაცვლე საქართველოს ინფრასტრუქტურისა და განვითარების სამინისტროს მიერ, ურბანიზაციისა და მშენებლობის სამინისტროს სააპელაციო საჩვარზე 2004წ. 22 ივნისის საოქმო განჩინებით შეწყდა საქმის წარმოება. საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს უფლებამონაცვლე საქართველოს ეკონომიკის სამინისტრომ მხარი დაუჭირა სააპელაციო საჩივარს და მისი დაკმაყოფილება მოითხოვა. მოწინააღმდეგე მხარემ _ სახაზინო საწარმო “ს-ის” შრომითმა კოლექტივმა სააპელაციო საჩივარი არ ცნო და პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვება მოითხოვა. მესამე პირებმა _ საჯარო სამართლის იურიდიულმა პირმა “თ-ომ” და რ. მ-ემ უარი განაცხადეს საქმეში მონაწილეობაზე, რის გამოც ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26¹-ე მუხლის საფუძველზე საქმე განხილულ იქნა მათ დაუსწრებლად.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 22 ივნისის განჩინებით საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა საბურთალოს რაიონის 1999წ. 1 აპრილის გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქართველოს რესპუბლიკის მთავრობის 1992წ. 11 აგვისტოს ¹829 დადგენილებით დამტკიცებული სახელმწიფო საწარმოთა პრივატიზების სახელმწიფო პროგრამის მე-2 მუხლის შეზღუდვა ზოგიერთი სახელმწიფო საწარმოსა და ობიექტის პრივატიზების აკრძალვის თაობაზე არ ვრცელდებოდა სახაზინო საწარმო “ს-ის” მიმართ და “პრივატიზების პროცესის მოწესრიგებისა და დაჩქარების ზოგიერთი ღინისძიების შესახებ” საქართველოს სახელმწიფოს მეთაურის ¹178 ბრძანებულებაში საქართველოს სახელმწიფო მეთაურის 1994წ. 31 ივლისის ¹241 ბრძანებულებით შეტანილი ცვლილებების მე-3 მუხლის შესაბამისად, პრივატიზების ზემოაღნიშნული პროგრამის მე-3 მუხლის გათვალისწინებით, შესაძლებელი იყო სახაზინო საწარმოს პრივატიზება პირდაპირი მიყიდვის წესით.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ წესდების ფორმულირება, რომლის თანახმადაც საქმიანობის საგნის მიხედვით საწარმო კომერციული საზოგადოებაა, რომელიც მრავალმხრივ სამშენებლო საქმიანობას ახორციელებს მოგების მიზნით, მათ შორის, მრეწველობის ნარჩენებისა და ადგილობრივი ნედლეულის ბაზაზე ეფექტური და იაფფასიანი სამშენებლო ნაგებობის სამეცნიერო-კვლევითი სამუშაოების ჩატარების გზით, ისევე, როგორც მისი სახელწოდება ან საწარმოს წინამორბედი ორგანიზაციის წარსული სტატუსი ვერ გახდებოდა საწარმოს სამეცნიერო დაწესებულებისადმი არსობრივად მიკუთვნების საფუძველი სახაზინო საწარმოს საქმიანობის საგნის მთლიანობაში შეფასების გათვალისწინებით, იმ გარემოებების მხედველობაში მიღებით, რომ აღნიშნული საწარმოს საქმიანობის მიზანი არ არის ფუნდამენტური ხასიათის გამოკვეთილი თეორიული კვლევა. წესდებით საწარმო არ განეკუთვნება სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტს ან გამოკვეთილი სამეცნიერო პროფილის მქონე სხვა ორგანიზაციას, საწარმოს საქმიანობას არ ახორციელებენ სამეცნიერო კადრები. აღნიშნულთან მიმართებაში სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა ეკონომიკის სამინისტროს მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების დეპარტამენტის ¹08-01/25 წერილი, რომლის თანახმად, საწარმო არ მიეკუთვნება სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტების კატეგორიას.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სახელმწიფო საწარმოთა პრივატიზებაზე შეზღუდვის დაწესების სახელმწიფოებრივი მიზნის გათვალისწინებით, რაც მათ შორის სახელმწიფო სამეცნიერო პოტენციალის შესუსტების თავიდან აცილების მიზნით სტრატეგიული დანიშნულების, ფუნდამენტური მეცნიერული კვლევის ობიექტების პრივატიზების ნაჩქარევი განსახელმწიფობრიობის თავიდან აცილებას ისახავდა მიზნად, სახაზინო საწარმო “ს-ის” პრივატიზება არ ეწინააღმდეგებდა აღნიშნული პროგრამის მიზნებს. მით უფრო, რომ პრივატიზების პროგრამის მე-2 მუხლის შეზღუდვა, სიტყვასიტყვითი განმარტებით არ მოიცავდა კომერციულ იურიდიულ პირებს.

სააპელაციო სასამართლომ, ასევე, არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება მოსარჩელის მიერ “საქართველოს რესპუბლიკაში სახელმწიფო საწარმოთა პრივატიზების შესახებ” 1991წ. 9 სექტემბრის კანონის მე-8 მუხლის პირველი პუნქტის მოთხოვნის დარღვევის თაობაზე. მოცემულ შემთხვევაში ის გარემოება, რომ საწარმოს შრომითი კოლექტივის სახელით განცხადებას ხელს აწერდა მხოლოდ საწარმოს დირექტორი, წარმოადგენდა ფორმალური ხასათის მქონე დარღვევას, რომლის გამოსწორებაც შესაძლებელი იყო სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს მიერ განცხადებაზე პასუხის კანონით დადგენილ ვადებში გაცემის შემთხვევაში და რომელიც არ განეკუთვნებოდა არსებითი ხასიათის ისეთ დარღვევას, რომელიც საქმეზე სხვაგვარი გადაწყვეტილების გამოტანას გამოიწვევდა. მოცემულ შემთხვევაში გადამწყვეტი იყო ის გარემოება, რომ განცხადების შეტანის დროისათვის ჩატარებული იყო საწარმოს მუშაკთა კრება და საწარმოს შრომით კოლექტივს გამოხატული ჰქონდა თავისი ნება პირდაპირი მიყიდვის წესით საწარმოს პრივატიზების განხორციელებაზე, რაც ოქმშიც აისახა.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიიჩნია, რომ პრივატიზების დამაბრკოლებელი გარემოება ვერ გახდებოდა საწარმოს ბალანსზე არსებულ შენობაში “თ-ოს” განთავსება და რ. მ-ის ოჯახის ცხოვრება, ვინაიდან პრივატიზების გზით ქონების მესაკუთრის შეცვლა არ გულისხმობს წინანდელი მესაკუთრის მიერ ნაკისრი ვალდებულებების გაქარწყლებას და ახალი მესაკუთრე რჩება ვალდებულ პირად, საპრივატიზებო ხელშეკრულების პირობების შესაბამისად.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ეკონომიკური განვითარების სამინისტრომ საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს უზენაეს სასამართლოში, მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება მოითხოვა შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის აზრით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიუთითა, რომ სახელმწიფო მეთაურის 1994წ. 31 ივლისის ¹241 ბრძანებულების მე-3 მუხლის შესაბამისად, შესაძლებელი იყო სახაზინო საწარმოს პრივატიზება პირდაპირი მიყიდვის წესით, რადგან აღნიშნული ბრძანებულება არ ვრცელდებოდა იმ ობიექტებზე, რომლებიც საქართველოს რესპუბლიკის მთავრობის 1992წ. 11 აგვისტოს ¹829 დადგენილებით დამტკიცებული სახელმწიფო საწარმოთა პრივატიზების სახელმწიფო პროგრამის შესაბამისად, რომლის მოქმედება საქართველოს პრეზიდენტის 1996წ. 2 თებერვლის ¹143 ბრძანებულებით 1996წ. ბოლომდე გაგრძელდა, სამეცნიერო-კვლევით და საპროექტო ორგანიზაციებს წარმოადგენდნენ, ამასთან სააპელაციო სასამართლომ სამართლებრივი შეფასება არ მისცა ურბანიზაციისა და მშენებლობის სამინისტროს 2000წ. 17 აპრილის ¹02/380 წერილს, რომლის სისტემაშიც შედიოდა “ს-ი”, სადაც მითითებულია, რომ “ს-ი” არის სამეცნიერო დაწესებულება და მას არასდროს არ ჰქონია საწარმოო ფუნქცია, სახელმწიფო საწარმოსათვის სახაზინო საწარმოს სტატუსის მინიჭებამ მისი პროფილი და ძირითადი ფუნქციები არ შეცვალა და მისი ძირითადი ფუნქცია კვლავ სამეცნიერო-კვლევითი სამუშაოების შესრულება დარჩა. კასატორმა მიუთითა, რომ სასამართლოს მხედველობაში უნდა მიეღო სწორედ საწარმოს სახელწოდება, წესდება და საწარმოს წინამორბედი ორგანიზაციის წარსული სტატუსი.

კასატორი მიიჩნევს, რომ სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს უარი სახაზინო საწარმოს პრივატიზებაზე ეყრდნობოდა საქართველოს ურბანიზაციისა და მშენებლობის სამინისტროს მოსაზრებას სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულებიდან სახაზინო საწარმოს მიჩნევის თაობაზე. უარი საწარმოს პრივატიზებაზე განპირობებული იყო საქართველოს რესპუბლიკის მთავრობის 1992წ. 11 აგვისტოს ¹829 დადგენილებით დამტკიცებული სახელმწიფო საწარმოთა პრივატიზების სახელმწიფო პროგრამის შინაარსიდან გამომდინარე, თუმცა დარგობრივი სამინისტროს პოზიციაც გარკვეულ როლს ასრულებდა მოსარჩელე ორგანიზაციის პრივატიზების საკითხის გადაწყვეტაში.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ, მიუთითა რა იმ გარემოებებზე, რომ საწარმოს შრომითი კოლექტივის სახელით განცხადებას ხელს აწერდა მხოლოდ საწარმოს დირექტორი, ჩათვალა იგი ფორმალური ხასათის მქონე დარღვევად, თუმცა “საქართველოს რესპუბლიკაში სახელმწიფო საწარმოთა პრივატიზების შესახებ” 1991წ. 9 აგვისტოს კანონის მე-8 მუხლის პირველი პუნქტის მოთხოვნის შესაბამისად, საწარმოს მუშაკთა განცხადება საწარმოს პრივატიზების შესახებ განსახილველად მიიღება იმ შემთხვევაში, თუU მას ხელს აწერს საწარმოს მუშაკთა ნახევარზე მეტი.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებები, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა, გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობა და მიიჩნევს, რომ კასატორ ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 22 ივნისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომ განცხადებაზე საწარმოს პრივატიზების შესახებ მხოლოდ დირექტორის ხელმოწერა ფორმალური ხასიათის დარღვევაა. “საქართველოს რესპუბლიკაში სახელმწიფო საწარმოთა პრივატიზების შესახებ” 1991წ. 9 აგვისტოს კანონის მე-8 მუხლის პირველი პუნქტის იმპერატიული მოთხოვნის თანახმად, საწარმოს მუშაკთა განცხადება საწარმოს პრივატიზების შესახებ განსახილველად მიიღება იმ შემთხვევაში, თუ მას ხელს აწერს საწარმოს მუშაკთა ნახევარზე მეტი. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კანონით დადგენილი წესის დაუცველობა, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი ჰქონდა, არ შეიძლება არაარსებითი ხასიათის დარღვევად ჩაითვალოს.

საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო პალატამ, იმ გარემოებების გათვალისწინებით, რომ მას არ უმსჯელია საკასაციო საჩივარში მითითებული ურბანიზაციისა და მშენებლობის სამინისტროს 2000წ. 17 აპილის ¹02/380 წერილთან მიმართებაში, სადაც მითითებულია, რომ “ს-ი” არის სამეცნიერო დაწესებულება და მხოლოდ საქართველოს ეკონომიკის სამინისტროს მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების დეპარტამენტის წერილს დაეყრდნო, კიდევ ერთხელ უნდა იმსჯელოს “ს-ის” პროფილის შესახებ, რადგან საკასაციო პალატის აზრით, მხოლოდ ის ფაქტი, რომ იგი დანიშნულებისამებრ არ ფუნქციონირებდა, საწარმოს კომერციულ საზოგადოებად მიჩნევის საფუძველი არ არის.

საკასაციო პალატა ასევე თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ უნდა იმსჯელოს, რამდენად არის შესაძლებელი ამჟამად, როდესაც ძალადაკარგულნი არიან საქართველოს სახელმწიფო მეთაურის 1994წ. 29 მაისის ¹178 და 31 ივლისის ¹241 ბრძანებულებები, რომლებიც ნორმატიულ აქტებს წარმოადგენდნენ და რომელთა საფუძველზეც უნდა მოხდეს სადავო ქონების პრივატიზება სარჩელის დაკმაყოფილების შემთხვევაში, ამ საწარმოს პირდაპირი წესით მიყიდვის განხორციელება.

აღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა გასაჩივრებულ განჩინებას იურიდიულად დაუსაბუთებლად მიიჩნევს, რაც სსკ-ის 394-ე მუხლის “ე” ქვეპუნქტის თანახმად, მისი გაუქმების აბსოლუტურ საფუძველს წარმოადგენს. შესაბამისად, უნდა გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 22 ივნისის განჩინება და საქმე აღნიშნული მითითებით ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილით, სსკ-ის 399-ე, 404-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. კასატორის _ ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 22 ივნისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.