საქმე № 020211415700009919

საქმე №ას-391-375-2016 29 ივნისი, 2016 წელი

№ას-391-375-2016 ვერტიკალი ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები 1. შპს „ვ---------–------“ (მოპასუხე)

2. შპს „გ.- (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ს.-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 24 თებერვლის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ფულადი ვალდებულების შესრულება, ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. ს.-იმ (შემდგომში – მოსარჩელე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ვ.-ისა“ და შპს „გ.-ს“ (შემდგომში – მოპასუხეები) მიმართ, მოითხოვა მოპასუხეთათვის სოლიდარულად 252 536 ლარის დაკისრება და 2012 წლის 20 სექტემბერს მოპასუხეთა შორის დადებული უძრავი ქონების გადაცემის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა.

სარჩელის საფუძვლები:

2. მოსარჩელის განმარტებით, 2010 წელს საქმიანი ურთიერთობა დაამყარა შპს „ვ.-თან“, რომლის დირექტორია რ. ც.-ე. 2010 წლის 5 თებერვლიდან 2012 წლის 2 აპრილის ჩათვლით იგი სამშენებლო მასალას აწვდიდა მოპასუხეს, რომლის საერთო ღირებულებამ შეადგინა 624 330,84 ლარი. მოსარჩელის არაერთგზის მოთხოვნის მიუხედავად, მოპასუხეს მიწოდებული საქონლის ღირებულება სრულად არ დაუფარავს.

მოპასუხის პოზიცია:

3. მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და მარტივი შედავების ფარგლებში განმარტეს, რომ არ არსებობდა სარჩელის დაკმაყოფილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

4. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 26 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოპასუხეებს მოსარჩელის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ 252 536 ლარის გადახდა, ხოლო უძრავი ქონების გადაცემის შესახებ ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე მოსარჩელეს ეთქვა უარი.

აპელანტების მოთხოვნა:

5. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა, მოითხოვეს მისი ნაწილობრივ გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

6. სააპელაციო სასამართლოს შეგებებული სააპელაციო საჩივრით მიმართა მოსარჩელემ, რომლითაც გადაწყვეტილების შეცვლის გზით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

7. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 10 ივნისის გადაწყვეტილებით მოპასუხეების სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, შეგებებული სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, სარჩელის დაკმაყოფილებისა და საპროცესო ხარჯების განაწილების ნაწილში ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 26 ივნისის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, შპს „ვ.-ს“ მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 252 536 ლარის გადახდა, მოსარჩელის მოთხოვნა შპს „გ.-ისათვის“ თანხის დაკისრებისა და უძრავი ქონების საწესდებო კაპიტალში შეტანის თაობაზე მოპასუხეებს შორის 2012 წლის 20 სექტემბერს დადებული ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში, არ დაკმაყოფილდა, ასევე, განაწილდა პროცესის ხარჯები.

კასატორების მოთხოვნა:

8. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება მხარეებმა გაასაჩივრეს საკასაციო წესით.

საკასაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

9. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 6 ნოემბრის განჩინებით ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 10 ივნისის გადაწყვეტილება გაუქმდა და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

10. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 24 თებერვლის გადაწყვეტილებით მოპასუხეების სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოსარჩელის შეგებებული სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და ახალი გადაწყვეტილებით მოპასუხეთათვის სოლიდარულად თანხის დაკისრების მოთხოვნის ნაწილში საქმის წარმოება შეწყდა, სარჩელი დაკმაყოფილდა, შპს „ვ.-ს“ მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 252536 ლარის გადახდა, ბათილად იქნა ცნობილი მოპასუხეებს შორის 2012 წლის 20 სექტემბერს დადებული გარიგება უძრავი ქონების საწესდებო კაპიტალში შეტანის თაობაზე შემდეგ გარემოებათა გამო:

11. სააპელაციო სასამართლომ უდავოდ დაადგინა, რომ 2010-2012 წლებში მოსარჩელემ შპს „ვ.-ს“ მიჰყიდა 528010 თურქული ლირის ღირებულების საქონელი.

12. თავდაპირველად წარდგენილ სარჩელში მხარემ განმარტა, რომ მიწოდებული საქონლის ანგარიშში მოპასუხემ მას აუნაზღაურა 375 944,38 აშშ დოლარი, თუმცა საქმის მოსამზადებელი ეტაპის დასრულებამდე წარდგენილ დაზუსტებულ სარჩელში მიუთითა, რომ კრედიტორს გადაუხადა 234 872 ლარი (სხვაობამ შეადგინა 252536 ლარი).

13. სააპელაციო სასამართლოში მოსარჩელის მიერ წარდგენილ წერილობით გაანგარიშებაში დაფიქსირდა მიწოდებული საქონლის მოცულობა, მიწოდების თარიღი, ანგარიშფაქტურის ნომერი და საქონლის ღირებულება თურქულ ლირასთან მიმართებით, რაც მოწინააღმდეგე (მოპასუხე) მხარეს სადავოდ არ გაუხდია და მოსარჩელეს შეედავა მხოლოდ საქონლის მიწოდების დროისათვის თურქული ლირის ლართან შესაბამისობასა და ვალის არსებობის ნაწილში.

14. მოწინააღმდეგე მხარემ მიუთითა, რომ გაანგარიშებაში დაფიქსირებული ანგარიშფაქტურებით მიწოდებული საქონლის ღირებულება სრულად აქვს გადახდილი.

15. მოსარჩელემ თურქული ლირის ლართან შესაბამისობის დასადგენად წარმოადგინა „ვ.-ას“ მიერ გაცემული ვალუტების კურსთა ცნობარი, რომლის მიხედვითაც 2012 წლის 26 დეკემბერს ერთი თურქული ლირას ღირებულება შეადგენდა 0,9229 ლარს. მოსარჩელემ განმარტა, რომ აღნიშნული წარმოადგენდა 2010-2012 წლებში თურქული ლირას ლართან შესაბამისობის ყველაზე დაბალ კურსს. მოპასუხეს ამ ფაქტის საწინააღმდეგო მტკიცებულება არ წარმოუდგენია.

16. შპს „ვ.-მ“ მოსარჩელის მიმართ არსებული ვალდებულების შესრულების დასადასტურებლად წარადგინა სალაროს გასავლის ორდერები, სადაც დაფიქსირებულია საწარმოს სალაროდან თანხის გაცემის ფაქტი, შპს „ბ.-ის“ აუდიტორულ დასკვნა, რომლის თანახმად 2010-2012 წლებში რ. და ჯ.– ც.-ეებს გადაეცათ 740638,97 ლარი და კომპიუტერული პროგრამის მეშვეობით დაბეჭდილი, არაქართულ ენაზე შედგენილი ხელმოუწერელი დოკუმენტი, რომლის ნამდვილობასაც მოსარჩელე არ დაეთანხმა.

17. 2012 წლის 19 სექტემბერს სახელმწიფო რეგისტრაციაში გატარდა შპს „გ.-, რომლის დამფუძნებლებს წარმოადგენდნენ (პარტნიორები) შპს „ვ.“ – 50%, ფიზიკური პირი ი. დ.-ე – 50%.

18. 2012 წლის 20 სექტემბერს მოპასუხეთა შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომლითაც შპს „ვ.-მ“ ბათუმში, ა. დ.-ში მდებარე 482090 ლარის ღირებულების კუთვნილი უძრავი ნივთი საკუთრებაში გადასცა (საწესდებო კაპიტალში შეტანის გზით) შპს „გ.-ს“, რაც საჯარო რეესტრში აღირიცხა კიდეც შპს „გ.-ის“ საკუთრებაში.

19. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2012 წლის 28 სექტემბერს ი. დ.-ესა და შპს „გ.-ს“ შორის გაფორმდა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, სადაც დაფიქსირდა, რომ ი. დ.-ე გასცემს, ხოლო შპს „გ.- სესხად იღებს 200000 აშშ დოლარს 10 წლის ვადით 1.5 % პროცენტი სარგებლით ყოველთვიურად. სესხის თანხის და პროცენტის გადახდის პირობები დეტალურად მოწესრიგდება დამატებითი ხელშეკრულებით. თანხის გადაცემა დასტურდება თანხის მიღება-ჩაბარების აქტით, აქტის არარსებობის შემთხვევაში თანხა გადაცემულად არ ითვლება და მესაკუთრეს უფლება აქვს, ცალმხრივად მოხსნას იპოთეკა რეესტრზე განცხადების მიმართვით. სესხის უზრუნველსაყოფად შპს „...“ იპოთეკით ტვირთავს მის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებას, რომლის მახასიათებლებია: მიწის საკადასტრო კოდი №.., განცხადების რეგისტრაციის №..., მისამართი – ქ.ბათუმი, ა. დ., ფართი –955კვ.მ. უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი – 2012 წლის 20 სექტემბერს საჯარო რეესტრის მიერ დამოწმებული ხელშეკრულება უძრავი ქონების გადაცემის შესახებ. იპოთეკა არის მესამე რიგის, რაც ცნობილია იპოთეკარისათვის. ამ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, დავა იხილება ბათუმის საქალაქო სასამართლოში.

20. შპს „გ.-მა“ შესაგებელში მიუთითა, რომ საზოგადოება შეიქმნა ინვესტიციის მოსაზიდად, ინვესტორის მოთხოვნით.

21. შპს „ვ.-ის“ შესაგებლის თანახმად კი, მოსარჩელესთან ურთიერთობის დაძაბვის შემდეგ ფირმამ დაიწყო ფინანსების მოძიება საქონლის შემოსატანად. ი. დ.-ეს ჰყავს ბიძაშვილი რუსეთში, რომელმაც გამოთქვა სურვილი 200000 აშშ დოლარის ოდენობით ინვესტიციის ჩადებაზე, მოითხოვა ახალი საწარმოს დაფუძნება და მისი სანდო პირის წილის განსაზღვრა 50%-ით. სწორედ ამ მიზნით დაფუძნდა შპს „გ.- და გაფორმდა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება.

22. სააპელაციო პალატამ უდავოდ დაადგინა, რომ შპს „გ.-ის“ დამფუძნებელი პარტნიორი და დირექტორია ი. დ.-ე. შპს „ვ.“-ის დამფუძნებლისა და დირექტორის – რ. ც.-ის ძმის მეუღლე.

23. სააპელაციო სასამართლოს მთავარ სხდომაზე მოსარჩელემ დააზუსტა სააპელაციო მოთხოვნა, უარი განაცხადა შპს „გ.-ისათვის“ თანხის დაკისრებაზე და მოითხოვა შპს „ვ.-ისათვის“ მოსარჩელის სასარგებლოდ თანხის დაკისრების ნაწილში გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვება, სხვა ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება, შპს „ვ.-სა“ და შპს „გ.-ს“ შორის გაფორმებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა და მოპასუხეთათვის საპროცესო ხარჯების გადახდის დაკისრება.

24. დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ თანხის დაკისრების ნაწილში მხარეთა შორის სამართლებრივი ურთიერთობა გამომდინარეობს ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან.

25. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომში – სსკ) 477-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლომ მხარეთა მიერ დადასტურებულად ჩათვალა, რომ 2010-2012 წლებში მოსარჩელემ შპს „ვ.-ს“ მიჰყიდა 528010 თურქული ლირას ღირებულების საქონელი. მოპასუხეს 2010-2012 წლებში თურქული ლირას ლართან შესაბამისობის კურსის დამადასტურებელი რაიმე სახის მტკიცებულება არ წარმოუდგენია, ამდენად, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომში – სსსკ) მე-4, 102-ე და 105-ე მუხლების შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა მოსარჩელის მითითება, რომ სადავო პერიოდში ეროვნული ვალუტის შესაბამისობის მიზნით, დადგენილი კურსის მინიმალური ოდენობა იყო 0,9229, რაც დასტურდება „ვ.-ას“ მიერ გაცემული ვალუტების კურსთა ცნობარით.

26. აღნიშნული კურსის გათვალისწინებით, 528010 თურქულმა ლირამ შეადგინა-487301 ლარი, საიდანაც მოვალის მიერ გადახდილია 234872 ლარი, ხოლო სხვაობა 252536 ლარი შპს „ვ.-ის“ მიერ გადახდილი არ ყოფილა.

27. სააპელაციო სასამართლო არ დაეთანხმა მოპასუხის მითითებას, რომ თავდაპირველ სარჩელში მოსარჩელის განმარტება მოპასუხისათვის 375944.38 აშშ დოლარის გადახდის შესახებ ადასტურებდა ვალდებულების ჯეროვნად შესრულებას და მოსარჩელეს არ შეეძლო, შეეცვალა თავისი განმარტება დაზუსტებული და დამატებითი სარჩელებით.

28. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მოსარჩელემ დაზუსტებული და დამატებითი სარჩელები ბათუმის საქალაქო სასამართლოში წარადგინა 2013 წლის 23 იანვარს, მანამ, სანამ საქმეზე დაინიშნებოდა მთავარი სხდომა.

29. სსსკ-ის 83-ე მუხლი განსაზღვრავს მხარეთა საპროცესო უფლებებს, რომლის თანახმად, მოსარჩელეს უფლება აქვს, საქმის წინასწარი სასამართლო განხილვისათვის მომზადების დამთავრებამდე შეცვალოს სარჩელის საფუძველი ან საგანი, შეავსოს სარჩელში მითითებული გარემოებები და მტკიცებულებები, გაადიდოს ან შეამციროს სასარჩელო მოთხოვნის ოდენობა, რის შესახებაც სასამართლომ უნდა აცნობოს მოპასუხეს. სარჩელის შეცვლად არ ჩაითვლება მოსარჩელის მიერ სარჩელში მითითებული გარემოებების დაზუსტება, დაკონკრეტება და დამატება.

30. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელემ დააზუსტა სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოება მოპასუხის მიერ განხორციელებული გადახდის ოდენობასთან დაკავშირებით, რაც დასაშვები იყო.

31. რაც შეეხება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე მუხლით გათვალისწინებულ აღიარებას, ნორმის დისპოზიციის მიხედვით, აღიარება მხოლოდ იმ შემთხვევაშია, თუ ერთი მხარე მიუთითებს რაიმე ფაქტობრივ გარემოებაზე და მეორე მხარე ამ გარემოებას დაეთანხმება. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელემ დააფიქსირა გარკვეული ფაქტობრივი გარემოება და შემდგომში თვითონვე დააზუსტა, რაც იმას ნიშნავს, რომ სსსკ-ის 131-ე მუხლის მისადაგება ამ შემთხვევისადმი არასწორია. შესაბამისად, სარჩელის საფუძვლად ქცეული ფაქტობრივი გარემოების დაზუსტებისადმი ვერ იქნება გამოყენებული სსსკ-ის 133-ე მუხლის მოთხოვნები აღიარების გაქარწყლებასთან დაკავშირებით.

32. სააპელაციო სასამართლო არ დაეთანხმა შპს „ვ.-ის“ მითითებას იმის თაობაზე, რომ სალაროს გასავლის ორდერებით, შპს „ბ.-ის“ აუდიტორული დასკვნითა და კომპიუტერული პროგრამის მეშვეობით დაბეჭდილი, არაქართულ ენაზე შედგენილი ხელმოუწერელი დოკუმენტით დასტურდებოდა მათი მხრიდან ვალდებულების ჯეროვანი შესრულება.

33. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მოპასუხის მიერ დასახელებული მტკიცებულებები არ შეიცავს მონაცემებს მოსარჩელისათვის თანხის გადაცემის შესახებ, რაც გამორიცხავს მოპასუხის აღნიშნული მსჯელობის გაზიარების შესაძლებლობას.

34. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსკ-ის 361-ე და 477-ე მუხლების შესაბამისად, სასარჩელო მოთხოვნა შპს „ვ.-ისათვის“ მოსარჩელის სასარგებლოდ 252536 ლარის დაკისრების თაობაზე დასაბუთებულია, რაც მისი დაკმაყოფილების საფუძველია.

35. სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სსსკ-ის 272-ე მუხლის „გ“ პუნქტით, 273-ე მუხლის მეორე ნაწილით და დაადგინა, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილით შპს „გ.-ის“ მიმართ თანხის დაკისრების საკითხი ცალკე გამოყოფილი არ ყოფილა. მოსარჩელემ უარი განაცხადა შპს „გ.-ისათვის“ თანხის დაკისრებაზე, ამასთან, გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით აღნიშნული მოთხოვნა დაკმაყოფილდა, ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სსსკ-ის 385-ე, 272-ე მუხლების შესაბამისად, უნდა გაუქმდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება შპს „გ.-ისათვის“ შპს „ვ.-სთან“ ერთად სოლიდარულად თანხის დაკისრების თაობაზე და შპს „ვ.-ს“ მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისროს 252536 ლარის გადახდა, ხოლო შპს „გ.-ის“ მიმართ თანხის დაკისრების მოთხოვნის ნაწილში სარჩელზე საქმის წარმოება უნდა შეწყდეს.

36. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, სსკ-ის 56-ე მუხლის პირველი ნაწილით იგულისხმება ის შემთხვევა, როდესაც, როგორც ნების გამომვლენი, ასევე მიმღები მოქმედებენ იმ განზრახვის გარეშე, რომ ამ გარიგებას შესაბამისი იურიდიული შედეგი მოჰყვეს. მოჩვენებით გარიგებას ახასიათებს მხარეთა „ურთიერთშეთანხმება“, „გარიგება“ მოჩვენებით ნების გამოვლენის შესახებ. ამ შემთხვევაში ორივეს გაცნობიერებული აქვს, რომ მათ მიერ ასეთი ნების გამოვლენას არ მოჰყვება იურიდიული შედეგი.

37. აღნიშნული ნორმის თანახმად, მოჩვენებითი გარიგების არსებობის შემთხვევაში არ არსებობს გამოვლენის გარეგანი დათქმა. ამ შემთხვევაში აუცილებელია, რომ ნების გამომვლენი და ნების მიმღები მოქმედებდნენ შეთანხმებით და ორივე აცნობიერებდნენ ნების ნაკლს.

38. მოჩვენებითი გარიგების დროს კანონი ადგენს კავშირს ფიქტიურ გარიგებასა და ნების მიმღები ადრესატის თანხმობას შორის. ძირითადად მოჩვენებითი გარიგების დადება დაკავშირებულია მესამე პირებთან არსებულ ურთიერთობასთან (მაგალითად, მოჩვენებითი გარიგების დადების ერთ-ერთ მოტივს შეიძლება წარმოადგენდეს მესამე პირის მოტყუება, პასუხისმგებლობისაგან თავის არიდება და ა.შ). იმისათვის, რომ სასამართლომ სადავო გარიგება მიიჩნიოს მოჩვენებითად, აუცილებელია ისეთი ფაქტობრივი გარემოებების არსებობა, რომლებიც მიუთითებენ ნების გამოვლენის ნაკლზე, ფიქტიური გარიგების შესახებ „ურთიერთშეთანხმებაზე“, საერთო მიზანზე, რაც არ შეესაბამება მათ მიერ გარეგანი ნების გამოვლენას. ამ მხრივ მეტად დიდი მნიშვნელობა გააჩნია პრეზუმფციებისა და მტკიცების ტვირთის სწორად განსაზღვრას.

39. მითითებული გარემოებების დადასტურება ეკისრება პირს, რომელიც ითხოვს ამ საფუძვლით გარიგების ბათილობას, რადგან თუნდაც მოსარჩელე უთითებდეს გარიგების ერთი მხარის არაკეთილსინდისიერებაზე, ივარაუდება, რომ გარიგების მეორე მხარე მოქმედებდა კეთილსინდისიერად, რისი გაქარწყლებაც მოსარჩელეს ევალება.

40. იმ შემთხვევაში, როდესაც გარიგება იდება ნათესავებს (მაგალითად, მამა-შვილს შორის) ან სხვა ოჯახის წევრებს შორის, უნდა ვივარაუდოთ, რომ ოჯახის წევრებისათვის ცნობილია არსებული ვალდებულებების თაობაზე და, ასევე, მათი ოჯახის წევრის მიერ ქონებრივი პასუხისმგებლობისაგან თავის არიდების თაობაზე (იხ. პრაქტიკა სუსგ-ებები: №ას-571-879-09, 30 აპრილი, 2010 წელი; №ას-1439-1357-2012, 1 ივლისი, 2013 წელი).

41. საგულისხმოა ის გარემოება, რომ პრეზუმფცია, როგორც ვარაუდი ამა თუ იმ ფაქტის შესახებ, მტკიცებას არ ექვემდებარება, ხოლო მისი გაქარწყლება ევალება იმ პირს, რომლის წინააღმდეგაცაა იგი მიმართული.

42. განსახილველ შემთხვევაში დადასტურებულია, რომ გარიგების მხარეები არიან ნათესავები, კერძოდ, შპს „გ.-ის“ დამფუძნებელი პარტნიორი და დირექტორი ი. დ.-ე შპს „ვ.-ის“ დამფუძნებლისა და დირექტორის – რ. ც.-ის ძმის მეუღლეა.

43. ამდენად, აღნიშნული გარიგების ნამდვილობის მტკიცების ტვირთი მოპასუხეებს ეკისრებათ.

44. სარჩელზე წარდგენილი შესაგებლითა და სააპელაციო სასამართლოს მთავარ სხდომაზე, გარიგების დადებაზე გამოვლენილი ნების ნამდვილობის დასადასტურებლად მოპასუხეთა წარმომადგენელმა განმარტა, რომ შპს „გ.- შეიქმნა ინვესტიციის მოსაზიდად, ინვესტორის მოთხოვნით. ინვესტორს წარმოადგენდა ი. დ.-ის ბიძაშვილი, რომელიც ცხოვრობს რუსეთში და გამოთქვა სურვილი 200000 აშშ დოლარის ოდენობით ინვესტიციის ჩადებაზე იმ პირობით, რომ ახალი საწარმო დაფუძნდებოდა, სადაც მისი სანდო პირის წილი განისაზღვრებოდა 50%-ით.

45. სსსკ-ის მე-4, 102-ე, 105-ე მუხლების შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოპასუხემ ვერ დაადასტურა მის მიერ მითითებული ვერც ერთი ფაქტი, სასამართლოს არ წარუდგინა ინვესტორთან არსებული შეთანხმების, ან თავად საინვესტიციო თანხის ი. დ.-ის მიერ მიღების და მისი შპს „გ.-ისათვის“ გადაცემის დამადასტურებელი მტკიცებულება, შესაბამისად, მოსარჩელის მსჯელობა, რომ სადავო გარიგების მოტივი (მიზანი) იყო, შპს „ვ.-ს“ თავი დაეღწია მოსარჩელისადმი არსებული ვალდებულების შესრულებისაგან დასაბუთებულია, აღნიშნული კი, სსკ-ის 56-ე მუხლის შესაბამისად, გარიგების ბათილად ცნობის საფუძველია.

46. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ გარიგების ბათილად ცნობასთან დაკავშირებით არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოებები, არასწორი შეფასება მისცა საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს, რის გამოც აღნიშნული სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმით ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილება მიიღო. სსსკ-ის 385-ე, 394-ე მუხლის ე1 პუნქტისა და 386-ე მუხლების თანახმად, ამ ნაწილში გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით 2012 წლის 20 სექტემბერს მოპასუხეებს შორის დადებული უძრავი ნივთის ბათილად ცნობის საფუძველია.

47. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მოპასუხეთა სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნას წარმოადგენდა სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე მთლიანად უარის თქმა. ვინაიდან, მოპასუხეებს მოსარჩელის სასარგებლოდ სოლიდარულად ჰქონდათ დაკისრებული თანხის გადახდა, გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლოში დავის განხილვისას მოსარჩელემ უარი განაცხადა შპს „გ.-ის“ მიმართ თანხის დაკისრებაზე, აღნიშნული გარემოებები, სსსკ-ის 372-ე, 385-ე, 394-ე მუხლის ე1 პუნქტისა და 272-ე მუხლის თანახმად, მათი სააპელაციო მოთხოვნის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების, მოპასუხეთათვის სოლიდარულად 252536 ლარის დაკისრების ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების, შპს „გ.-ისათვის“ თანხის დაკისრების შესახებ სარჩელზე საქმის წარმოების შეწყვეტისა და შპს „ვ.-ისათვის მოსარჩელის სასარგებლოდ 252536 ლარის დაკისრების საფუძველია.

48. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 15 აპრილის განჩინებით ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილების შესავალ ნაწილში დაშვებული უსწორობა გასწორდა და გადაწყვეტილების მიღების თარიღად, 2016 წლის 17 თებერვლის ნაცვლად, მიეთითა 2016 წლის 24 თებერვალი.

საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა და საფუძვლები:

49. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება მოპასუხეებმა გაასაჩივრეს საკასაციო წესით, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

50. კასატორთა მოსაზრებით, სააპელაციო პალატამ არასრულყოფილად შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებები და დაარღვია სსსკ-ის 105-ე მუხლის მოთხოვნა. ამავე კოდექსის 244-ე მუხლის უგულებელყოფით არ დაადგინა საქმისათვის მნიშვნელოვანი გარემოებები და არასწორად გამოიყენა სსკ-ის 56-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა.

51. კასატორებმა აღნიშნეს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მოცემულ საქმეზე გადაწყვეტილება გამოიტანა არა 2016 წლის 17 თებერვალს, როგორც ეს გადაწყვეტილების შესავალ ნაწილშია დაფიქსირებული, არამედ ამავე წლის 24 თებერვალს.

52. მხარის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად არ გაიზიარა მოპასუხეთა მიერ წარდგენილი ამონაწერი მოსარჩელის კომპიუტერიდან, რომლიდანაც ირკვევა, რომ მოპასუხის დავალიანება 80 000 აშშ დოლარს შეადგენდა. მოსარჩელემ განაცხადა, რომ აღნიშნული დოკუმენტი ყალბია, თუმცა მტკიცებულებებიდან მისი ამორიცხვა ან სიყალბის დადგენა არ მოუთხოვია. შესაბამისად, დასტურდება, რომ ამონაწერი ნამდვილად მოსარჩელის მიერ მიწოდებული დავალიანების ოდენობაა. მითითებულ 80 000 აშშ დოლარს უნდა გამოაკლდეს 65 000 აშშ დოლარი, რომლის ღირებულების საოფისე ფართი შპს „ვ.-ის“ დამფუძნებელმა ჯ.ც.-ემ დავალიანების ანგარიშში გადაუფორმა მოსარჩელეს და მოსარჩელის ბუღალტრის მიერ წაღებული თანხა.

53. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გაანაწილა მტკიცების ტვირთი, როდესაც მიუთითა ერთ-ერთი მიწოდებისას არსებული, მისივე განმარტებით, ყველაზე დაბალი კურსი ლირასა და ლარს შორის და დანარჩენ მიწოდებებზე სხვა კურსის არსებობის დადასტურება მოპასუხეს დაავალა. ფაქტობრივად, აღნიშნული მოვალეობა მოსარჩელეს ეკისრებოდა.

54. შპს „გ.-ის“ განმარტებით, არც ერთი ინსტანციის სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ შპს „ვ.-ს“ თავისი ქონება შპს „გ.-ის“ საწესდებო კაპიტალში ჩადებით არ გაუსხვისებია, არამედ შეინარჩუნა 50% წილი ახალი ფორმით. შესაბამისად, მოპასუხეებს შორის დადებულ გარიგებას ვერ ექნება ვალდებულებისაგან თავის არიდების მიზანი, რადგან შპს „ვ.-ის“ დავალიანების დაფარვისათვის აღსრულება მიექცეოდა შპს „გ.-ში“ მის 50%-იან წილზე, რომლის ღირებულება სადავო თანხას ბევრად აღემატება.

55. კასატორის მოსაზრებით, მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა ის ფაქტი, რომ შპს „გ.- მოჩვენებითად შექმნა. მოსარჩელისათვის ხელმისაწვდომი იყო ინფორმაცია, რომ საზოგადოება დაფიქსირებულია დღგ-ს გადამხდელად და მისი წლიური ბრუნვა 100 000 ლარს აღემატება.

56. კასატორებმა იშუამდგომლეს საკასაციო სასამართლოს წინაშე ახალი მტკიცებულებების საქმისათვის დართვის თაობაზე, რომელთა წარდგენა სააპელაციო სასამართლოში ვერ მოხდა მხარისათვის საქმის განხილვის თარიღის მცირედი პერიოდით ადრე შეტყობინების, დიდთოვლობის გამო. 2015 წლის დეკლარაცია და ზედნადებები კი შედგა საქმის განხილვის შემდეგ.

57. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 8 ივნისის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

58. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

59. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2010-2012 წლებში მოსარჩელემ შპს „ვ.-ს“ მიჰყიდა 528010 თურქული ლირის ღირებულების საქონელი, თუმცა მოპასუხეს შეძენილი პროდუქტის ღირებულება სრულად არ გადაუხდია.

60. სააპელაციო სასამართლოში მოსარჩელის მიერ წარდგენილ წერილობით გაანგარიშებაში დაფიქსირდა მიწოდებული საქონლის მოცულობა, მიწოდების თარიღი, ანგარიშფაქტურის ნომერი და საქონლის ღირებულება თურქულ ლირასთან მიმართებით, რაც მოწინააღმდეგე (მოპასუხე) მხარეს სადავოდ არ გაუხდია და მოსარჩელეს შეედავა მხოლოდ საქონლის მიწოდების დროისათვის თურქული ლირის ლართან შესაბამისობასა და ვალის არსებობის ნაწილში.

61. სააპელაციო სასამართლომ ასევე დაადგინა, რომ 2012 წლის 19 სექტემბერს სახელმწიფო რეგისტრაციაში გატარდა შპს „გ.“, რომლის დამფუძნებლებს წარმოადგენდნენ (პარტნიორები) შპს „ვ.“ – 50% და ფიზიკური პირი ი. დ.-ე – 50%.

62. 2012 წლის 20 სექტემბერს მოპასუხეთა შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომლითაც შპს „ვ.-მ“ ბათუმში, ა. დ.-ში მდებარე 482090 ლარის ღირებულების კუთვნილი უძრავი ნივთი საკუთრებაში გადასცა (საწესდებო კაპიტალში შეტანის გზით) შპს „გ.-ს“, რაც საჯარო რეესტრში აღირიცხა კიდეც შპს „გ.-ის“ საკუთრებაში.

63. სააპელაციო პალატამ უდავოდ დაადგინა, რომ შპს „გ.-ის“ დამფუძნებელი პარტნიორი და დირექტორია ი. დ.-ე. შპს „ვ.“-ის დამფუძნებლისა და დირექტორის – რ. ც.-ის ძმის მეუღლე.

64. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით მხარემ პრეტენზია წარმოადგინა იმ გარემოებებთან დაკავშირებით, რომ სადავო თანხის გამოანგარიშებისას ეროვნული ლარის სავალუტო კურსის შესაბამისობა თურქულ ლირასთან უნდა დადგენილიყო ყოველ განხორციელებულ მიწოდებაზე ცალ-ცალკე და სააპელაციო პალატამ არასწორად იხელმძღვანელა მხოლოდ ერთი გარკვეული პერიოდის კურსით. ასევე, საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებებიდან არ გამომდინარეობს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნა, რომ მოპასუხეებს შორის დადებული გარიგება მოჩვენებითი ხასიათისაა.

65. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი გარკვეულ შეზღუდვებს აწესებს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან დაკავშირებით, კერძოდ, 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

66. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

67. საკასაციო სასამართლო მხარეთა ყურადღებას გაამახვილებს სსსკ-ის 102-ე მუხლის პირველ და მეორე ნაწილებზე, რომელთა თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით. ამავე კოდექსის 103-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადების ძალით კი მტკიცებულებებს სასამართლოს წარუდგენენ მხარეები.

68. ამდენად, სამოქალაქო საპროცესო სამართალში მოქმედებს სადავო გარემოებების მტკიცების სტანდარტი, რომლის მიხედვითაც ყოველი მხარე ვალდებულია, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტუროს საკუთარი პოზიციის სისწორე და უტყუარობა სასამართლოს წინაშე. აღნიშნული წესი უმეტეს შემთხვევაში გულისხმობს, რომ მოსარჩელემ უნდა წარადგინოს მის სასარჩელო განცხადებაში მითითებული გარემოებების დამადასტურებელი მტკიცებულებები, ხოლო მოპასუხე, რომელიც არ ეთანხმება სასარჩელო განცხადებას, მოსარჩელის არგუმენტებისაგან თავდაცვის მიზნით, ვალდებულია, საპასუხო მტკიცებულებების წარდგენით გააქარწყლოს მოსარჩელის პოზიცია. კანონის მითითებული დანაწესი გამომდინარეობს სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობით (მე-4 მუხლით) გარანტირებული მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპიდან.

69. ამავდროულად, კანონი განსაზღვრავს, თუ რა სახის მტკიცებულებებითაა დასაშვები ამა თუ იმ გარემოების დადასტურება და ასეთად მიიჩნევა: მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტება; მოწმეთა ჩვენება; ფაქტების კონსტატაციის მასალები; წერილობითი მასალები; ნივთიერი მტკიცებულებები და ექსპერტთა დასკვნები.

70. მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა ადგენს მხარეთა მიერ ზემოაღნიშნული წესის დაცვით წარმოდგენილი მტკიცებულებების სასამართლოს მიერ შეფასების წინაპირობებსაც, კერძოდ, 105-ე მუხლის შესაბამისად, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. მოსაზრებები, რომლებიც საფუძვლად უდევს სასამართლოს შინაგან რწმენას, უნდა აისახოს გადაწყვეტილებაში.

71. კანონის მითითებული დანაწესიდან გამომდინარე, სწორედ სასამართლოს პრეროგატივას წარმოადგენს მხარეთა მიერ საქმისათვის დართული ამა თუ იმ მტკიცებულების საფუძველზე სადავო გარემოების დადგენის ან უარყოფის საკითხის განსაზღვრა.

72. საკასაციო სასამართლო დასაშვებ და დასაბუთებულ საკასაციო პრეტენზიად ვერ ჩათვლის მხარის მოსაზრებას ეროვნული ლარისა და თურქული ლირას სავალუტო კურსის არასწორად განსაზღვრის შესახებ, ვინაიდან მოსარჩელემ განახორციელა მასზე დაკისრებული მტკიცების ტვირთი და თურქული ლირის ლართან შესაბამისობის დასადგენად სასამართლოს წარუდგინა „ვ.-ას“ მიერ გაცემული ვალუტების კურსთა ცნობარი, რომლის მიხედვითაც 2012 წლის 26 დეკემბერს ერთი თურქული ლირას ღირებულება შეადგენდა 0,9229 ლარს. მოსარჩელემ განმარტა, რომ აღნიშნული წარმოადგენდა 2010-2012 წლებში თურქული ლირას ლართან შესაბამისობის ყველაზე დაბალ კურსს.

73. შესაბამისად, იმ შემთხვევაში, თუ მოპასუხე არ ეთანხმებოდა მოსარჩელის მიერ წარდგენილ მტკიცებულებას, მისი გაქარწყლება უნდა მოეხდინა სხვა მტკიცებულების წარდგენის გზით, რაც მას არ განუხორციელებელია. ამდენად, სააპელაციო პალატამ სავსებით მართებულად გაიზიარა მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი კურსი და აღნიშნულთან დაკავშირებით კასატორის არგუმენტი საფუძველს მოკლებულია.

74. საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობას არ ქმნის მხარის პრეტენზია არც მოპასუხეებს შორის გაფორმებული გარიგების ნამდვილობასთან დაკავშირებით.

75. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ არსებობს მყარი და სტაბილური სასამართლო პრაქტიკა იმ საკითხის დადგენის თაობაზე, თუ როგორი გარიგება მიიჩნევა მოჩვენებითად, კერძოდ:

76. სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს (მოჩვენებითი გარიგება).

77. მოჩვენებითი გარიგების არსებობის შემთხვევაში არ არსებობს გამოვლენის გარეგანი დათქმა. ამ შემთხვევაში აუცილებელია, რომ ნების გამომვლენი და ნების მიმღები მოქმედებდნენ შეთანხმებით და ორივე აცნობიერებდნენ ნების ნაკლს. მოჩვენებითი გარიგების დროს კანონი ადგენს კავშირს ფიქტიურ გარიგებასა და ნების მიმღები ადრესატის თანხმობას შორის. სსსკ-ის 56-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგი მოჰყვეს (მოჩვენებითი გარიგება). ამრიგად, განსახილველი ნორმით იგულისხმება ის შემთხვევა, როდესაც, როგორც ნების გამომვლენი, ასევე, მისი მიმღები მოქმედებენ იმ განზრახვის გარეშე, რომ ამ გარიგებას შესაბამისი იურიდიული შედეგი მოჰყვეს.

78. ყოველივე აღნიშნული მიუთითებს იმაზე, რომ მოჩვენებით გარიგებას ახასითებს მხარეთა „ურთიერთშეთანხმება“, „გარიგება“ მოჩვენებით ნების გამოვლენის შესახებ. ამ შემთხვევაში ორივეს გაცნობიერებული აქვს, რომ მათ მიერ ასეთი ნების გამოვლენას არ მოჰყვება იურიდიული შედეგი. სასამართლო პრაქტიკამ დაადასტურა, რომ ძირითადად მოჩვენებითი გარიგების დადება დაკავშირებულია მესამე პირებთან არსებულ ურთიერთობასთან (მაგალითად, მოჩვენებითი გარიგების დადების ერთ-ერთ მოტივს შეიძლება, წარმოადგენდეს მესამე პირის მოტყუება, პასუხისმგებლობისაგან თავის არიდება და ა.შ). ამრიგად, იმისათვის, რომ სასამართლომ სადავო გარიგება, მიიჩნიოს მოჩვენებით გარიგებად, აუცილებელია, ისეთი ფაქტობრივი გარემოებების არსებობა, რომლებიც მიუთითებენ ნების გამოვლენის ნაკლზე, ფიქტიური გარიგების შესახებ „ურთიერთშეთანხმებაზე“, საერთო მიზანზე, რაც არ შეესაბამება მათ მიერ გარეგანი ნების გამოვლენას.

79. განსახილველ შემთხვევაში დადასტურებულია, რომ გარიგების მხარეები არიან ნათესავები, კერძოდ, შპს „გ.-ის“ დამფუძნებელი პარტნიორი და დირექტორი ი. დ.-ე შპს „ვ.-ის“ დამფუძნებლისა და დირექტორის – რ. ც.-ის ძმის მეუღლეა.

80. მოსარჩელის განმარტებით, შპს „გ.-ის“ დაფუძნების რეალური მიზანი შპს „ვ.-ის“ მიერ მოსარჩელის წინაშე არსებული ვალდებულების თავიდან არიდება იყო. კრედიტორის მიერ ვალდებულების შესრულების მოთხოვნისთანავე საწარმო დააარსეს შპს „ვ.-მ“ და მისი ოჯახის წევრმა ი. დ.-ემ. საწარმოს რეგისტრაციიდან მცირე დროში შპს „ვ.-მ“ მთელი მისი უძრავი ქონება საკუთრებაში გადასცა (საწესდებო კაპიტალში შეიტანა) ახალ საწარმოს, ხოლო ი. დ.-ეს არავითარი ფულადი მონაწილეობა არ მიუღია საწარმოს დაფუძნებაში.პარტნიორების განზრახვა იყო არა განხორციელებული ქმედების იურიდიული შედეგის დადგომა, არამედ, ვალდებულების თავიდან არიდების მიზნით, შპს „ვ.-ის“ ქონების იმგვარი გასხვისება, რომ საწარმოს არ ჰქონოდა პასუხისმგებლობის მატერიალური შესაძლებლობა. დასახული მიზნის მისაღწევად ი.დ.-ესთან ახალმა საწარმომ გააფორმა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, თუმცა საზოგადოების ბუღალტერიაში ნასესხები თანხა არ ასახულა.

81. მოსარჩელის მითითებული არგუმენტების საწინააღმდეგოდ მხარეთა ნათესაურ კავშირს არ შედავებია არც ერთი მოპასუხე,. შპს „ვ.-მ“ აღნიშნა, რომ ი.დ.-ეს ნათესავი ჰყავს რუსეთში, რომელმაც სურვილი გამოთქვა, განეხორციელებინა 200 000 აშშ დოლარის ოდენობით ინვესტიცია, მოითხოვა ახალი საწარმოს დაფუძნება, სადაც მისთვის სანდო პირის წილი 50%-ით განისაზღვრებოდა.

82. კასატორთა განმარტებით, შპს „ვ.-ს“ თავისი ქონება შპს „გ.-ის“ საწესდებო კაპიტალში ჩადებით არ გაუსხვისებია, არამედ შეინარჩუნა 50% წილი ახალი ფორმით. შესაბამისად, მოპასუხეებს შორის დადებულ გარიგებას ვერ ექნება ვალდებულებისაგან თავის არიდების მიზანი, რადგან შპს „ვ.-ის“ დავალიანების დაფარვისათვის აღსრულება მიექცეოდა შპს „გ.-ში“ მის 50%-იან წილზე, რომლის ღირებულება სადავო თანხას ბევრად აღემატება.

83. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორთა ზემოაღნიშნული მსჯელობა უსაფუძვლოა, რადგან შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების დაფუძნებისას საწესდებო კაპიტალში დამფუძნებლის მიერ ქონებრივი შენატანის განხორციელებისას მითითებული ქონება გადადის დაფუძნებული საწარმოს საკუთრებაში, რაც გულისხმობს შესაბამისი პროცედურის დაცვით ქონების გასხვისებისა და უფლებრივად დატვირთვის შესაძლებლობას. ამდენად, საფუძველს მოკლებულია კასატორის არგუმენტი, რომ შპს „ვ.-მ“ სადავო ქონებაზე რაიმე უფლება შეინარჩუნა.

84. დაუსაბუთებელია კასატორი მხარის აპელირება მათ მიერ წარდგენილ ამონაწერზე მოსარჩელის კომპიუტერიდან, რომლიდანაც ირკვევა, რომ მოპასუხის დავალიანება 80 000 აშშ დოლარს შეადგენდა.

85. საკასაციო საჩივარში მითითებულია, რომ მოსარჩელე არ დაეთანხმა აღნიშნულ დოკუმენტს სიყალბის მოტივით, რაც საკმარისია იმისათვის, რომ სასამართლომ ასეთი მტკიცებულების შინაარსი უდავოდ არ გაიზიაროს და ზემოაღნიშნული დავალიანების ოდენობის განსაზღვრისას მოპასუხემ წარადგინოს დამატებითი მტკიცებულებები.

86. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის დასკვნას, რომ მოპასუხე მხარეს სადავო გარიგების ნამდვილობის დასადასტურებლად სათანადო მტკიცებულებაზე არ მიუთითებია. შესაბამისად, მხარის პრეტენზია დაუსაბუთებელია.

87. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

88. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით (სუსგ 1 ივლისი, 2013 წელი, საქმე №ას-1439-1357-2012, სუსგ 24 მაისი, 2007 წელი, საქმე №ას-1-453-06).

89. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

90. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის შუამდგომლობას საქმეზე ახალი მტკიცებულებების დართვის შესახებ, ვინაიდან სსკ-ის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში.

91. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა ითვალისწინებს მხარეთა მიერ მათი მოთხოვნების დასასაბუთებლად და მითითებული ფაქტების დასამტკიცებლად საჭირო მტკიცებულებების წარდგენის საკმაოდ მკაცრად გაწერილ პროცედურას, რომლის შესაბამისად მხარეებს მტკიცებულებათა წარდგენა შეუძლიათ პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას შესაბამისი წესების დაცვით. გამონაკლის შემთხვევაში, კანონით დადგენილი წინაპირობების არსებობისას, დასაშვებია ახალი მტკიცებულების წარდგენა სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოშიც (სსკ-ის 380-ე მუხლი), თუმცა საქმის საკასაციო სასამართლოში განხილვისას მხარე ასეთ შესაძლებლობას მოკლებულია. აღნიშნულ წესზე გავლენას ვერ მოახდენს მხარის მითითება, რომ მისთვის კონკრეტული გარემოების ან მტკიცებულების არსებობის შესახებ ცნობილი გახდა სააპელაციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ ან დოკუმენტები, რომელთა წარდგენაც მხარეს სურდა, შეიქმნა სააპელაციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მირების შემდეგ. ამგვარი მტკიცებულებები მოცემული დავის ფარგლებში საკასაციო პალატის მსჯელობის საგანი ვერ გახდება. შესაბამისად, კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე (№ა-1980-2016) 2016 წლის 30 მაისს დართული მტკიცებულებები 31 გვერდად.

92. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ სახელმწიფო ბაჟის სახით შპს „გ.-ის“ მიერ 2016 წლის 6 ივნისს №- საგადახდო დავალებით გადახდილი 8000 ლარის 70% – 5600 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „ვ.-ისა“ და შპს „გ.-ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ შპს „გ.-ს“ (საიდენტიფიკაციო კოდი №...) და შპს „ვ.-ს“ (საიდენტიფიკაციო კოდი №...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეთ სახელმწიფო ბაჟის სახით შპს „გ.-ის“ მიერ 2016 წლის 6 ივნისს №.. საგადახდო დავალებით გადახდილი 8000 ლარის 70% – 5600 ლარი.

3. კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე (№ა-1980-2016) 2016 წლის 30 მაისს დართული მტკიცებულებები 31 გვერდად.

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

პ. ქათამაძე