№010210013379780

საქმე №ას-301-286-2016 10 ივნისი, 2016 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნინო ბაქაქური, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ლ- ხ-ი, ო-ხ-ი (მოსარჩელე, აპელანტი)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „მ-ი“ (მოპასუხე, მოწინაღმდეგე მხარე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 10 თებერვლის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით ზიანის სახით, ყოველთვიურად 400 აშშ დოლარის დაკისრება შენობა-ნაგებობის სრულ აღდგენამდე

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება, აუცილებელი გზით სარგებლობის უფლების დადგენა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

I. სასარჩელო მოთხოვნა:

1. ლ- (შემდეგში: „პირველი მოსარჩელე“) და ო- (შემდეგში: „მეორე მოსარჩელე“) ხ-ებმა სარჩელი აღძრეს შპს „მ-ის“ (შემდეგში: „მოპასუხე“ ან კომპანია) მიმართ და მოითხოვეს:

1.1. მოპასუხისათვის ქ. ბ–ი, გ-–ის ქ.№58-ში მდებარე, პირველი მოსარჩელის საკუთრებაში რიცხული 69 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე განთავსებული შენობა-ნაგებობა საერთო ფართით 114,39 კვ.მ. (შემდეგში: პირველი უძრავი ქონება) სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2014 წლის 25 სექტემბრის №005150414 დასკვნის (შემდეგში: ექსპერტიზის დასკვნა) და ამ დასკვნაზე თანდართული პროექტის მიხედვით აღდგენის დავალება;

1.2. მოპასუხისათვის ზიანის - 400 აშშ დოლარის ანაზღაურების დაკისრება ყოველთვიურად 2013 წლის იანვრიდან პირველი უძრავი ქონების სრულ აღდგენამდე;

1.3. მოპასუხის კუთვნილ ტერიტორიაზე აუცილებელი გზით და კომუნიკაციებით სარგებლობის უფლების მიცემა და ამგვარი უფლების თმენის ვალდებულების მოპასუხისათვის დაკისრება.

2. სარჩელის ფაქტობრივ გარემოებად მითითებულია, რომ პირველ მოსარჩელეს საკუთრებაში გააჩნია პირველი უძრავი ქონება, რომელსაც საცხოვრებლად იყენებდა. მის მომიჯნავედ მოპასუხეს საკუთრებაში აქვს 5129 კვ.მ მიწის ნაკვეთი (შემდეგში: მეორე უძრავი ქონება), რომელზედაც მოპასუხემ აწარმოა კომერციული ობიექტის მშენებლობა, რამაც იმგვარი ზიანი მიაყენა პირველ უძრავ ქონებას, რომ შეუძლებელი გახდა მისი შემდგომი ექსპლოატაცია. შედეგად, პირველმა და მეორე მოსარჩელემ დატოვეს პირველი უძრავი ქონება და გადავიდნენ ქირით სხვა ფართში, რომელშიც ყოველთვიურად უწევთ ქირის - 400 აშშ დოლარის გადახდა. მეორე უძრავ ქონებაში წარმოებული მშენებლობით მათ წაერთვათ საკუთარ ქონებასთან მისასვლელი გზა.

II. მოპასუხის პოზიცია:

2. მოპასუხემ წარმოადგინა, როგორც მოთხოვნის განხორციელების გამომრიცხავი ისე კვალიფიციური შესაგებელი, რომლითაც სადავოდ გახდა პირველ უძრავ ქონებაზე პირველი მოსარჩელის საკუთრების უფლება და აღნიშნა, რომ ნაცვლად სარჩელში მითითებული ფართისა მას საკუთრებაში მხოლოდ 53.0 კვ.მ ფართის შენობა-ნაგებობა გააჩნდა, რომელიც არასოდეს არ წარმოადგენდა საცხოვრებელ ფართს და აღნიშნული შენობა რეალურად იყო საქვაბე შენობის დამხმარე ფართი, რომელიც საცხოვრებლად არასოდეს გამოიყენებოდა. აუცილებელი გზის მოწყობის თაობაზე მოთხოვნასთან დაკავშირებით აღნიშნა, რომ ამის აუცილებლობა არ არსებობდა, რადგან პირველ უძრავ ქონებას გააჩნდა სხვა მისისვლელი. იმავდროულად, მოპასუხეს არც თავისუფალი ფართი გააჩნდა ამგვარი გზის მოსაწყობად.

III. პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნებზე მითითება:

3. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 16 ივლისის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; მოპასუხეს დაევალა აღედგინა პირველი მოსარჩელის საკუთრებაში რიცხული პირველი უძრავი ქონება ექსპერტიზის დასკვნის და მასზე თანდართული პროექტის მიხედვით. იმავდროულად, მოთხოვნები ზიანის ანაზღაურებისა და აუცილებელი გზით სარგებლობის უფლების მინიჭების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.

IV. სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნა:

4. გადაწყვეტილება მოსარჩელეებმა გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით და მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება, სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება ზიანის ანაზღაურებისა და აუცილებელი გზით სარგებლობის უფლების დადგენის ნაწილში.

V. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნებზე მითითება:

5. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 10 თებერვლის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი და შესაბამისად, სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. მოსარჩელეებს მიეცათ უფლება, აუცილებელი გზით სარგებლობის მიზნით გამოიყენონ, მოპასუხის საკუთრებაში რეგისტრირებული მიწის ის მონაკვეთი, რომელიც მდებარეობს პირველ უძრავ ქონებასა და მეორე უძრავ ქონებას შორის, ფაქტობრივად არსებული რკინის კარიდან, გ------–---–ის ქუჩის მიმართულებით.

6. მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია ფაქტობრივი გარემოებები იმის თაობაზე, რომ პირველი უძრავი ქონების რეგისტრირებული მესაკუთრეა პირველი მოსარჩელე. მის მომიჯნავედ მდებარე მეორე უძრავ ქონებაზე რეგისტრირებულია მოპასუხის საკუთრების უფლება.

7. 2013 წლის 10 იანვარს, მეორე მოსარჩელესა და ნ. ჭ-ს შორის გაფორმდა ქ. ბ-ი, ი-ის ქ. №19-ში მდებარე 59 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის „იჯარის” (ქირავნობის) ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც, ყოველთვიური ქირა განისაზღვრა 400 აშშ დოლარით.

8. ექსპერტიზის დასკვნით დადგენილია, რომ პირველი მოსარჩელის საკუთრებაში არსებულ, პირველ უძრავ ქონებას არ გააჩნია კავშირი საჯარო გზასთან და ამ მიწის ნაკვეთთან მისასვლელი გზის მოწყობა ტექნიკური თვალსაზრისით შესაძლებელი იქნება ისე, როგორც მოცემულია დანართ №1-ზე.

9. ექსპერტიზის დასკვნით ირკვევა, რომ ქ. ბ-ი, გ-ის ქ. №58-ის მიმდებარედ №05.21.55.001. საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ 69 კვ.მ. მიწის ნაკვეთთან მისასვლელი გზის მოწყობა შესაძლებელია 3 (სამი) მხრიდან დანართი №1-ის შესაბამისად, კერძოდ:

ა) საკადასტრო კოდი №05.21.55.057 ნაკვეთის მხრიდან (მშენებარე მრავალსართულიანი სასტუმრო), რომლის მხრიდანაცაა განთავსებული გამოსაკვლევი ობიექტი - საცხოვრებელ სახლში შესასვლელი კარები - მიმართულება №1 გასასვლელით შავშეთის ქუჩაზე.

ბ) საკადასტრო კოდი №05.21.55.038 ნაკვეთის მხრიდან, რომელიც წარმოადგენს გ-ის №58 - ოთხსართულიანი ბინის ეზოს - მიმართულება №2, ბინის ქვეშ გასასვლელით შესაძლებელია გ-ის ქუჩაზე გასვლა.

გ) გ-ის №54 საცხოვრებელი სახლის მიმდებარე ნაკვეთის მხრიდან - მიმართულება №3 გასასვლელით გ-ის ქუჩაზე.

10. დადგენილია, რომ მეორე მოპასუხეს საკუთრების უფლებით საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული აქვს რამოდენიმე უძრავი ქონება:

ხ-ის რაიონში, სოფ. ხ-ში მდებარე 1294.00 კვ.მ. მიწის

ნაკვეთი;

ქ. ბ-ი, მ-ის ქ. №17/7-ში მდებარე ბინა №10 (გამოსყიდვის უფლების მქონე პირი - პ- კ--ა);

ქ3 ბ-ი ა-ის ქუჩაზე მდებარე ბინა №3 (გამოსყიდვის უფლების მქონე პირი - რ- ქ-ი);

ქ3 ბ-ი, დაბა მ-ში მდებარე 666.00 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი (გამოსყიდვის უფლების მქონე პირი-ა- ბ-ე);

ქ3 ბ-ი, გ-ის ქ. №7-ში მდებარე 25.00 კვ.მ ფართი (გამოსყიდვის უფლების მქონე პირი - ჯ- ს-ე);

ქ3 ბ-ი, მ- გ-ის ქუჩაზე მდებარე 44.70 კვ.მ. ფართი (გამოსყიდვის უფლების მქონე პირი - ა- ჩ--ი);

ქ. ბ-ი, პ-ის ქ. №96-ში მდებარე 37.24. კვ.მ. ფართი (გამოსყიდვის უფლების მქონე პირი - ა- თ-ე);

ქ-ში, ხ-ს ქ. №28-ში მდებარე ბინა 7.

11. ადგილის დათვალიერების ოქმით დგინდება, რომ პირველი მოსარჩელის საკუთრებაში რეგისტრირებულ უძრავ ქონებასთან დაკავშირება შესაძლებელია მოპასუხის საკუთრებაში რეგისტრირებული საცალფეხო ბეტონის ბილიკით, რომლის ერთ მხარესაც მოპასუხის მიერ ჩადგმულია რკინის კარი და რომელიც დაკეტილია ბოქლომით, თუმცა აღნიშნული კარი თავისი მდებარეობის მიხედვით არ ზღუდავს პირველ მოსარჩელეს საკუთრებაში არსებული შენობიდან გამავალი რკინის კარით სარგებლობას და გ–ის ქუჩასთან დაკავშირებას.

11. ზიანის ანაზღაურების შესახებ მოთხოვნის ნაწილში, სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ-ის) სკ-ის 412-ე მუხლის დანაწესით, რომლის თანახმად, ანაზღაურდება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო. ეს უკანასკნელი ისეთი ზიანია, რომელიც სავარაუდო იქნებოდა ნებისმიერი გონივრული ადამიანისათვის, კიდევ უფრო ზუსტად, ბრუნვის საშუალო მონაწილისათვის. ამდენად, ზიანის სავარაუდოობა ობიექტური მასშტაბით ფასდება და არა კონკრეტული მოვალის სუბიექტური შესაძლებლობებით. ვინაიდან, დადასტურებულია, რომ მეორე მოსარჩელეს ქ. ბ-ი, საკუთრებაში გააჩნია რამდენიმე უძრავი ქონება, მოპასუხისათვის არ შეიძლება განჭვრეტადი ყოფილიყო ის ფაქტი, რომ უძრავ ქონებაზე მის მიერ მიყენებული ზიანის გამო, მეორე მოპასუხეს წარმოეშობოდა საცხოვრებელი ბინის ქირავნობის აუცილებლობა. შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, რომ მოპასუხეს არ ეკისრებოდა აენაზღაურებინა მეორე მოპასუხის მიერ დაქირავებული ფართის ქირის საფასური.

12. პალატამ არ გაიზიარა მეორე მოსარჩელის აპელირება იმ გარემოებაზე, რომ საკუთრებაში რეგისტრირებული უძრავი ქონებები რეალურად მის საკუთრებას არ წარმოადგენს და რომ აღნიშნული უძრავი ქონება იპოთეკის საგანია და მიუთითა სსკ-ის 312-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის შესაბამისად, რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია. ვინაიდან, რეესტრის ამონაწერების მიხედვით უძრავი ქონებები მის საკუთრებაშია რეგისტრირებული, კანონით გათვალისწინებული წესების დაცვით, ამ ჩანაწერის უზუსტობის დადგენამდე მოსარჩელის მითითება გაზიარებული ვერ იქნება.

13 ნაწილობრივ იქნა გაზიარებული აპელანტების მოთხოვნა აუცილებელი გზით სარგებლობის უფლებასთან დაკავშირებით. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სსკ-ის 180-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლითაც დადგენილია საკუთრების კანონისმიერი შებოჭვის საფუძვლები. მეზობელი მიწის ნაკვეთის გამოყენების უფლება საჯარო გზასთან აუცილებელი კავშირის უზრუნველსაყოფად დგება იმ შემთხვევაში, თუ მიწის ნაკვეთი იზოლირებულია საჯარო გზების, ელექტრო, ნავთობის, გაზის ან წყალმომარაგების ქსელისაგან. აღნიშნული ნორმით გათვალისწინებული პირობების შემთხვევაში მეზობელი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს წარმოეშობა თმენის ვალდებულება და შესაბამისი კომპენსაციის მოთხოვნის უფლება. ნორმით გათვალისწინებული ბოჭვის უფლების ამ ხარისხით გამოყენება განპირობებული უნდა იყოს ისეთი ობიექტური ფაქტორებით, რომლის არსებობის შემთხვევაში, პრაქტიკულად შეუძლებელია მესაკუთრის მიერ თავის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის ჯეროვანი გამოყენება მეზობელი მიწის ნაკვეთით სარგებლობის გარეშე. ამ შემთხვევაში მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ ამ კავშირის არსებობა არ არის დამოკიდებული სუბიექტურ მიზანშეწონილობასა და არჩევანზე, არამედ ობიექტურად არსებულ ისეთ ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომლებიც უთითებენ აუცილებელ, უალტერნატივო კავშირზე საჯარო გზებთან და ა.შ. სხვისი საკუთრებით სარგებლობის უფლების მხოლოდ ამგვარ შემთხვევებში დადგენა განპირობებულია საქართველოს კონსტიტუციითა და სამოქალაქო კოდექსით აღიარებული საკუთრების უფლების თავისუფლებით, რომლის შეზღუდვა დაშვებულია მხოლოდ აუცილებელი ბოჭვის ფარგლებში (იხ. სუსგ №ას-102-100-2011, 24 მაისი, 2011 წელი).

14. დადგენილია, რომ პირველი მოსარჩელის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთს არ გააჩნია კავშირი საჯარო გზასთან, გარდა მოპასუხის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთზე გავლისა, კერძოდ, მოპასუხის საკუთრებაში რეგისტრირებული მიწის იმ მონაკვეთზე, რომელიც მდებარეობს პირველი მოსარჩელის საკუთრებაში რეგისტრირებულ უძრავ ქონებასა და მოპასუხის ნაგებობას შორის, ფაქტობრივად არსებული რკინის კარიდან, გ-–ის ქუჩის მიმართულებით. აღნიშნული გზის მონაკვეთი ასევე დაფიქსირებულია ექსპერტის დასკვნის №1 დანართ ნახაზზე გ-ის ქუჩის მიმართულებით, წვრილად დაშტრიხული მონაკვეთის გასწვრივ მდებარე ბილიკით. აღნიშნული კი, წარმოშობდა სსკ-ის 180-ე მუხლის მეორე ნაწილით განსაზღვრულ საკუთრების კანონისმიერ შებოჭვის საფუძვლებს.

15. მოსარჩელის მოთხოვნა, აუცილებელი გზა დაუდგინდეს მისი კუთვნილი უძრავი ქონების სხვა გასასვლელიდან (კარებიდან) და არა იმ გასასვლელიდან, რაც უმოკლესი გზით მოახდენს მის დაკავშირებას საჯარო გზასთან-გაზიარებული არ იქნა, ვინაიდან, როგორც უკვე აღინიშნა სსკ-ის 180-ე მუხლი, ადგენს მეზობელი ნაკვეთის მესაკუთრის თმენის ვალდებულებას და ზღუდავს მესაკუთრის უფლებას მხოლოდ კანონით პირდაპირ გათვალისწინებულ შემთხვევაში. მესაკუთრის უფლების დაცვის ინტერესებიდან გამომდინარე, უნდა გამოირიცხოს აუცილებელი გზით დატვირთული მიწის ნაკვეთის მესაკუთრის ზედმეტად დავალდებულება. მხარის სუბიეტური მოთხოვნა-გემოვნება ვერ გახდება ასეთი შეზღუდვის საფუძველი. ის გზა, რომელსაც მოსარჩელე ითხოვს ექსპერტის დასკვნის საფუძველზე, მთლიანად კვეთს მოპასუხის ეზოს, გარს უვლის შენობას, გადის მოპასუხის მიერ ჩადგმული დანადგარების მომიჯნავედ და მისი სიგანე საცალფეხო ბილიკის სიგანეს არ აღმატება. ამავდროულად, მოპასუხე ვალდებული იქნება მოსარჩელეებს დართოს ნება დაუბრკოლებლად ისარგებლონ ცენტრალური, დაცული შესასვლელით, რაც მოპასუხის უფლებებს გაუმართლებლად შეზღუდავს.

მეორე შემთხვევაში, აპელანტი ითხოვდა ექსპერტიზის დასკვნის დანართის №1 მიმართულების ხის კარიდან გასასვლელის მოწყობას და გ-–ის ქუჩის მიმართულებით, მოპასუხის ეზოს ნაწილისა და რკინის ჭიშკრის გავლით, ბილიკის მეშვეობით აუცილებელი გზის დადგენას, მაშინ როდესაც მის უძრავ ქონებას ასევე გააჩნია რკინის კარით მეორე შესასვლელი, საიდანაც ასევე შესაძლებელია იმავე ბილიკით გ–ის ქუჩაზე მოხვედრა, მოპასუხის რკინის ჭიშკრის გავლისა და ეზოს ნაწილით სარგებლობის გარეშე. მოსარჩელის მსჯელობის შეფასებით ირკვევა, რომ მოსარჩელე ფაქტობრივად ითხოვს არა მხოლოდ აუცილებელ გზას, არამედ მიწის მონაკვეთს მისი სახლის ირგვლივ, ე.ი. ეზოს, რაც სამეზობლო თმენის ფარგლებში ვერ განიხილება. ადგილის დათვალიერების გათვალისწინებით უნდა აღინიშნოს, რომ ექსპერტიზის დასკვნის №1 დანართ ნახაზზე გ-ის ქუჩის მიმართულებით, წვრილად დაშტრიხული მონაკვეთის გასწვრივ მდებარე ბილიკი (გზა) მოსარჩელეთათვის უმოკლესი და პირდაპირი გასასვლელიცაა მთავარ გზაზე, რომლითაც მოპასუხის უფლებები მინიმალურად იზღუდება და რომლით სარგებლობაზე მოპასუხე თანხმობას აცხადებს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელეებს მიეცეთ უფლება აუცილებელი გზით სარგებლობის მიზნით გამოიყენონ, მოპასუხის საკუთრებაში რეგისტრირებული მიწის ის მონაკვეთი, რომელიც მდებარეობს ლ- ხ-ის საკუთრებაში რეგისტრირებულ უძრავ ქონებასა და მოპასუხის ნაგებობას შორის, ფაქტობრივად არსებული რკინის კარიდან, გ--ის ქუჩის მიმართულებით. აღნიშნული გზის მონაკვეთი წარმოადგენს, ექსპერტის დასკვნის №1 დანართ ნახაზზე, გ-ის ქუჩის მიმართულებით, წვრილად დაშტრიხული მონაკვეთის გასწვრივ მდებარე ბილიკს.

VI. კასატორის მოთხოვნა და კასაციის საფუძვლები

16. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივი გაუქმებისა და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით ზიანის სახით, ყოველთვიურად 400 აშშ დოლარის დაკისრების მოთხოვნით საკასაციო საჩივარი წარადგინეს მოსარჩელეებმა.

17. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სსკ-ის 412-ე მუხლი. იმავდროულად მითითებული ნორმის სწორი განმარტებისათვის სასამართლომ არ გამოიყენა სსკ-ის 415-ე მუხლი.

18. დადასტურებულია, რომ მოპასუხემ დააზარალა მეორე მოსარჩელე. სასამართლოს არ გამოუკვლევია თუ სად ცხოვრობდა მეორე მოსარჩელე, არც იმ გარემოებაზე გაუმახვილებია ყურადღება, რომ საჯარო რეესტრის ამონაწერში ქ. ბ-ი მდებარე უძრავი ქონების ვალდებულების გრაფაში აღნიშნული იყო გამოსყიდვის უფლება. ამდენად, არასწორია თითქოს მას ქ. ბ-ი საკუთრებაში გააჩნდა უძრავი ქონება.

საქმეში წარმოდგენილი ამონაწერებით საჯარო რეესტრიდან დასტურდება, რომ მეორე მოპასუხის საკუთრებაში არრიცხულ უძრავ ქონებაში ცხოვრობდნენ გამოსყიდვის უფლების მქონე პირები და ამდენად სსკ-ის 170-ე მუხლი სრული ძალით არ მოქმედებს მესაკუთრის სასარგებლოდ, რადგან შეზღუდულია ხელშეკრულების ფარგლებით.

რაც შეეხება ფართის 400 აშშ დოლარად დაქირავებას საქმეში წარმოდგენილია ქირავნობის ხელშეკრულება.

სამოტივაციო ნაწილი:

VIII. საკასაციო პალატის დასკვნები:

19. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 14 აპრილის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

20. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

21. კასატორი სადავოდ ხდის გადაწყვეტილებას ზიანის - ყოველთვიურად 400 აშშ დოლარის დაკისრებაზე უარის თქმის ნაწილში.

22. კასატორის პრეტენზია ზიანის ანაზღაურების დაკისრების მიზნებისათვის სსკ-ის 412-ე მუხლის არასწორ განიმარტებაში მდგომარეობს.

23. წარმოდგენილი საკასაციო პრეტენზიის ფარგლებში საკასაციო პალატა მიზანშეწონილად მიიჩნევს მიუთითოს მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველსა და იმავდროულად, იმსჯელოს საკითხზე რელევანტურია თუ არა სსკ-ის 412-ე მუხლით გათვალისწინებულ ყველა წანამძღვართან საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების ერთობლიობა, რაც სარჩელის წარმატებულობის უალტერნატივო საფუძველია.

24. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორი დაობს სარჩელის იმ მოთხოვნაზე, რომელიც მოპასუხისათვის ზიანის - 400 აშშ დოლარის, ყოველთვიურად, 2013 წლის იანვრიდან პირველი უძრავი ქონების სრულ აღდგენამდე, ანაზღაურების დაკისრებაში მდგომარეობს.

მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია სსკ-ის 412-ე მუხლი (ზიანი, რომელზედაც ვრცელდება ანაზღაურების მოვალეობა). ნორმის რეგულირების და შესაბამისად, ანაზღაურების ვალდებულებაში შედის სწორედ ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ „ზიანი“ არის კანონით გათვალისწინებული ანაზღაურებადი სხვაობა „უნდა-ყოფილიყო“ და „არის მდგომარეობას“ შორის (სხვაობის ჰიპოთეზა). სსკ-ის 412-ე მუხლი მოვალეს ათავისუფლებს ისეთი რისკებისაგან, რაც მიუღებელია ქონებრივი პასუხისმგებლობის ჩვეულებრივი პრინციპებისათვის.

სამართალწარმოებაში მოქმედი შეჯიბრებითობის პრინციპის გათვალისწინებით და იმავდროულად, მტკიცების ტვირთის ობიექტურად და სამართლიანად განაწილების პირობებში, როგორც ზიანის მიყენების ფაქტის, ასევე განცდილი ზიანის ოდენობის დამტკიცების ტვირთი მოსარჩელის მხარეზეა.

ზიანი ობიექტური მოცემულობით უნდა შეფასდეს და არა სუბიექტური დამოკიდებულებით.

ამდენად, მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს არამხოლოდ ზიანის არსებობის ფაქტი, არამედ მიზეზშედეგობრივი კავშირი სსკ-ის 412-ე მუხლის მიზნებისათვის, რაც სწორედ იმაში უნდა გამოვლინდეს, რომ მოთხოვნილი ზიანის დადგომის გათვალისწინება ჰიპოთეტურად, მოვალის გონივრული განსჯის შედეგი უნდა იყოს. ამასთანავე, მნიშვნელობა არა აქვს, თუ რამდენად მაღალია მოვალის ბრალეულობის (განზრახვა თუ გაუფრთხილებლობა) ხარისხი ზიანის დადგომაში. თუმცა ეს წესი იზღუდება, თუ კრედიტორი თანაბრალეულია (სსკ-ის 415-ე მუხლი). ზიანის ანაზღაურების საკითხის გადაწყვეტისას, ზიანის ანაზღაურება უნდა განისაზღვროს მხოლოდ ობიექტური კრიტერიუმებით ისე, რომ ამას არ მოჰყვეს დაზარალებულის უსაფუძვლო გამდიდრება.

საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით (წინამდებარე განჩინების პ:10) საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ არ არსებობდა ზიანის ანაზღაურების დაკისრების საფუძველი, ვინაიდან, დადასტურებულია, რომ მეორე მოსარჩელეს ქ. ბ------–ი, საკუთრებაში გააჩნია რამდენიმე უძრავი ქონება, მოპასუხისათვის არ შეიძლება განჭვრეტადი ყოფილიყო ის ფაქტი, რომ უძრავ ქონებაზე მის მიერ მიყენებული ზიანის გამო, მეორე მოპასუხეს წარმოეშობოდა საცხოვრებელი ბინის ქირავნობის აუცილებლობა. კასატორი უთითებს, რომ აღნიშნული ქონებაზე ვრცელდებოდა გამოსყიდვის უფლება და მასში ცხოვრობდნენ გამოსყიდვის უფლების მქონე პირები (იხ., საკასაციო საჩივრის საფუძვლები), თუმცა, კასატორის ეს მითითება არ შეიძლება გახდეს სსკ-ის 412-ე მუხლის მიზნებისათვის სხვაგვარი განმარტების საფუძველი და ამით არც ის მოცემულობა იცვლება, რომ ქირის სახით თანხის გადახდის ფაქტობრივი გარემოება (წინამდებარე განჩინების პ:7) უალტერნატივოდ ვერ გახდება მისი, როგორც ზიანის ანაზღაურების საფუძველი.

25. ზემოთ აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

26. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც, ვინაიდან სსკ-ის 412-ე მუხლთან დაკავშირებით არსებობს სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკა.

27. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

28. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეთ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 1,646.50 ლარის 70% – 1,152.55 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ლ- ხ-ისა და ო- ხ–ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორებს: ლ- ხ-სა და ო- ხ–ს დაუბრუნდეთ (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) ლ- ხ–ის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით 2016 წლის 11 აპრილის №0 საგადახდო დავალებით გადახდილი 1,646.50 ლარის 70% – 1,152.55 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ნ. ბაქაქური

ბ. ალავიძე