საქმე №ას-61-59-2014 17 ივნისი, 2016 წელი
ქ.თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
მოსამართლეები:
ზურაბ ძლიერიშვილი, პაატა ქათამაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორები _ შპს „ს-ი“, რ. ფ-ი, ი. ტ-ე, თ. ხ-ე, ა. პ-ე (მოპასუხე), გ. გ-ე (მოპასუხე, შეგებებული სარჩელის ავტორი),
მოწინააღმდეგე მხარე _ სს „ს-ი“ (მოსარჩელე, შეგებებული სარჩელის მოპასუხე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 30 ივლისის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების, ასევე, საქმის წარმოების შეწყვეტაზე უარის თქმის შესახებ საოქმო განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი – საკრედიტო ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულება, უზრუნველყოფის საგნის რეალიზაცია (ძირითად სარჩელში), გარიგების ბათილად ცნობა (შეგებებულ სარჩელში)
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
1. მოსარჩელის/შეგებებული სარჩელის ავტორის მოთხოვნა და სარჩელის/შეგებებული სარჩელის ფაქტობრივი საფუძვლები:
1.1. სს „ს-მა“ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ს-ის“, ი. ტ-ის, რ. ფ-ის, ა. პ-ის, გ. გ-ისა და თ. ხ-ის, ასევე, მესამე პირის _ „პ-ის“ („ტ-ო“) მიმართ და მოითხოვა მოპასუხეებისათვის 2006 წლის 11 ივლისის საბანკო კრედიტის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ძირითადი თანხის _ 123 898 აშშ დოლარის, სარგებლის _ 37 780,86 აშშ დოლარისა და ჯარიმის (პირგასამტეხლოს) _ 36 839,25 აშშ დოლარის მოპასუხეებისათვის სოლიდარულად დაკისრება, ასევე, თანხის ამოღების მიზნით მოთხოვნის უზრუნველსაყოფად იპოთეკითა და გირავნობით დატვირთული ქონების სარეალიზაციოდ მიქცევა.
1.1.1. სარჩელი ემყარება შემდეგ გარემოებებს: 2006 წლის 11 ივლისს სს „ს-ს“ და შპს „ს-ს“ შორის გაფორმდა საბანკო კრედიტის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, 58 თვით, წლიური 10%-იანი სარგებლით მსესხებელზე გაიცა კრედიტი 150 000 აშშ დოლარი, ამავე ხელშეკრულებით პირგასამტეხლო ვადაგადაცილების გამო განისაზღვრა წლიური 20%-ით. ხელშეკრულების უზრუნველსაყოფად მხარეთა შორის გაფორმდა იპოთეკის ხელშეკრულება და იპოთეკით დაიტვირთა მსესხებლის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება (მდებარე ქარელის რაიონი, ფართით 14 000 კვ.მ, კვარტალი 04, ნაკვეთი 058). ხელშეკრულების უზრუნველსაყოფად მოპასუხეების: ი. ტ-ის, რ. ფ-ის, ა. პ-ის, გ. გ-ის და თ. ხ-ის მიერ დადებულ იქნა წერილობითი განცხადება სოლიდარული თავდებობის შესახებ. აღნიშნული თავდებობით მოპასუხეებმა სრულად იკისრეს იმ ვალდებულების კეთილსინდისიერად და ჯეროვნად შესრულება, რაც გამომდინარეობდა საკრედიტო ხელშეკრულებიდან, გაცემული თანხის ორმაგი ოდენობით. 2007 წლის 21 მაისს ბანკსა და მსესხებელს შორის გაფორმდა ასევე გირავნობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად გირავნობის უფლებით დაიტვირთა მსესხებლის საკუთრებაში არსებული მოძრავი ქონებები, რომელთა დასახელება და რაოდენობა მოცემულია გირავნობის ხელშეკრულებაზე თანდართულ უფლების დამდგენ დოკუმენტებსა და დანართებში. მოსარჩელემ შეასრულა საბანკო საკრედიტო ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულება. მსესხებელს, ძირითადი თანხისა და საპროცენტო სარგებლის დაფარვა უნდა ეწარმოებინა საკრედიტო ხელშეკრულებებით გათვალისწინებული პირობებითა და ხელშეკრულებაზე თანდართული გრაფიკების მიხედვით. კრედიტით სარგებლობის პერიოდში მსესხებლის მიერ ხდებოდა კრედიტის დაფარვის გრაფიკის, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობების და ვადების დარღვევა, საბოლოოდ მან შეწყვიტა სესხის ძირითადი თანხისა და პროცენტის დაფარვა, რის გამოც საკრდიტო დავალიანების შესახებ მოპასუხეებს წერილობითი შეტყობინება გაეგზავნა და მიეცათ ორკვირიანი ვადა არსებული დავალიანების დასაფარად.
1.2. სასამართლოს შეგებებული სარჩელით მიმართა გ. გ-ემ თავდაპირველი მოსარჩელის, შპს „ს-ისა“ და მესამე პირის _ „პ-ის“ მიმართ თავდებობის ხელშეკრულების ბთილად ცნობის მოთხოვნით.
1.2.1. შეგებებული სარჩელი ემყარება იმ გარემოებას, რომ თავდებობა დადებულია მოტყუებით, რამდენადაც ბანკმა ვალდებულების შესრულებისათვის არ გამოიყენა მესამე პირის ანგარიშზე განთავსებული 120 000 აშშ დოლარი, ამ გარემოების თაობაზე მას არც სარჩელში მიუთითებია. კრედიტორმა ისარგებლა შეგებებული სარჩელის ავტორის ნდობით.
2. მოპასუხეების პოზიცია:
2.1. მოთხოვნის განხორციელების შემაფერხებელი შესაგებლით მოპასუხეებმა არ ცნეს სარჩელი და განმარტეს, რომ თავდებობა განპირობებული იყო „პ-ის“ საბანკო ანგარიშზე არსებული თანხიდან მოსარჩელის მიერ დავალიანების თანხის ამოღების უფლებით.
2.2. სს „ს-მა“ მარტივი შედავებით არ ცნო სარჩელი და განმარტა, რომ იგი დაუსაბუთებელია, ხოლო შპს „ს-მა“ სრულად ცნო შეგებებული სარჩელი და მისი დაკმაყოფილება მოითხოვა.
3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 9 მარტის გადაწყვეტილებით ძირითადი სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოპასუხეებს მოსარჩელის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ 2006 წლის 11 ივლისის საბანკო კრედიტის შესახებ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ძირი თანხის _ 123 898 აშშ დოლარის, სარგებლის _ 37 780,86 აშშ დოლარისა და ჯარიმის _ 3 683,92 აშშ დოლარის გადახდა, ამავე გადაწყვეტილებით სარეალიზაციოდ მიექცა იპოთეკითა და გირავნობით დატვირთული ნივთები.
4. აპელანტების მოთხოვნა:
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს შპს „ს-მა“, რ. ფ-მა, ი. ტ-ემ, თ. ხ-ემ, გ. გ-ემ და ა. პ-ემ, მოითხოვეს მისი ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, ხოლო, შეგებებული სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.
5. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 30 ივლისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.
6. კასატორების მოთხოვნა:
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს შპს „ს-მა“, რ. ფ-მა, ი. ტ-ემ, თ. ხ-ემ, გ. გ-ემ და ა. პ-ემ, მოითხოვეს მისი, ასევე, საქმის წარმოების შეწყვეტაზე უარის თქმის შესახებ განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:
1. საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის დასაბუთება:
1.1. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
1.2. გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება ძირითადად იმ დასკვნებს ეფუძნება, რომ:
1.2.1. 2006 წლის 11 ივლისს მოსარჩელესა და შპს „ს-ს“ შორის დაიდო საბანკო კრედიტის ხელშეკრულება, მსესხებელზე გაიცა კრედიტი _ 150 000 აშშ დოლარი 58 თვით, წლიური საპროცენტო სარგებელი განისაზღვრა 10%-ით, ხოლო პირგასამტეხლო ვადაგადაცილებაზე წლიური 20%-ით;
1.2.2. საბანკო კრედიტის ხელშეკრულების უზრუნველსაყოფად 2006 წლის 11 სექტემბერს გაფორმდა იპოთეკის ხელშეკრულება და ვალდებულების უზრუნველსაყოფად დაიტვირთა მსესხებლის კუთვნილი უძრავი ქონება _ სასოფლო-სამეურნეო მიწა (68.10.04.058);
1.2.3. საბანკო კრედიტის უზრუნველსაყოფად 2007 წლის 21 მაისს ასევე გაფორმდა გირავნობის ხელშეკრულება, რომლის საფუველზეც დაიტვირთა მსესხებლის კუთვნილი კონკრეტული მოძრავი ქონება;
1.2.4. 2006 წლის 11 ივლისს დადებული წერილობითი სოლიდარული თავდებობებით მოპასუხეებმა: თ. ხ-ემ, ა. პ-ემ, გ. გ-ემ, რ. ფ-მა და ი. ტ-ემ აიღეს ვალდებულება, შპს „ს-ის“ მიერ აღებული ვალდებულების გამო;
1.2.5. საკრედიტო ხელშეკრულების 2.2. პუნქტის მე-8 ნაწილის თანახმად, ხელშეკრულების დამატებით პირობას წარმოადგენდა შემდეგი: იმ შემთხვევაში, თუ მსესხებელი არ/ვერ შეასრულებდა ამ ხელშეკრულებით ნაკისრ ვალდებულებებს, სესხის დაფარვის წყაროს წარმოადგენდა სს „ს-ში“ „პ-ის“ ანგარიშზე განთავსებული თანხის _ 600 000 აშშ დოლარის ნაწილი _ 120 000 აშშ დოლარი.
1.2.6. თავდებების მიმართ მოტყუებას ადგილი არ ჰქონია.
1.3. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).
1.4. საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების წინაპირობა ვერ გახდება კასატორთა შედავება იმის თაობაზე, რომ: სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 345-ე მუხლი, მოცემულ შემთხვევაში, თავდებობის ხელშეკრულების მხარეს წარმოადგენენ ფიზიკური პირები, რომელთა მიმართაც ვრცელდება ზემოხსენებული ნორმის მოქმედება, ის გარემოება, რომ თავდები პირები ძირითადი მსესხებლის, ასევე, სხვა კომპანიის დამფუძნებლები არიან, მოხმობილი ნორმის გამოყენებაზე უარის თქმის საფუძველი არ უნდა გამხდარიყო; სასამართლომ არასწორად არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 81-ე მუხლი. ხელშეკრულების იმ დებულებით, რომლის თანახმადაც, ვალდებულების არ/ვერ შესრულების შემთხვევაში სესხის უდიდესი ნაწილი დაიფარებოდა „პ-ის“ ანგარიშიდან, გამსესხებელმა მოატყუა, როგორც ძირითადი მოვალე, ისე _ თავდები პირები. კასატორებისათვის ცნობილი იყო მოსარჩელესა და „პ--ს“ შორის დადებული „საგარანტიო ფონდის ხელშეკრულებისა და „პ-ის თანხმობის არსებობა, რომლის საფუძველზეც უნდა გაეცა კრედიტორს სესხი შპს „ს-ის“ სახელზე. სამოქალაქო კოდექსის 82-ე მუხლის თანახმად, ცხადია, კრედიტორმა მოატყუა კასატორები იმით, რომ საბანკო კრედიტის ხელშეკრულების პირველსავე პუნქტში განსაზღვრა თანხის სხვა პირის მხრიდან მიღების შესაძლებლობა; სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ საბანკო კრედიტი შეღავათიანი პირობებით გაიცა, რადგანაც სესხის „GESI-ს“ პროექტის ფარგლებშია გაცემული, ამასთან, კრედიტის ზემოხსენებული პირობებით გაცემა განპირობებული იყო იმით, რომ თანხა „პ-ს“ უნდა დაებრუნებინა, რის გამოც არ ჰქონდა მნიშვნელობა ეს სესხი უზრუნველყოფილი იქნებოდა თუ არა სოლიდარული თავდებობით; სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 361.2 მუხლი, რადგანაც სს „ს-ს“ ნაკისრი ვალდებულება ჯეროვნად არ შეუსრულებია, კერძოდ, მას ხელშეკრულების 2.2. მუხლის მე-8 პუნქტის შესაბამისად, არ განუხორციელებია „პ-ს“ ანგარიშიდან თანხის ჩამოჭრა, აღნშნულიდან გამომდინარე, კრედიტორს სამოქალაქო კოდექსის 8.3 მუხლის შესაბამისად, კეთილსინდისიერად არ განუხორციელებია საკუთარი უფლება, მას ევალებოდა მეორე მხარის ქონებისადმი გულისხმიერების გამოჩენა (სკ-ის 316.2 მუხლი). სასამართლომ არასწორად გამოიყენა და განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 891-ე და 893-ე მუხლები, მას სოლიდარული თავდებებისათვის თანხა არ უნდა დაეკისრებინა, რადგანაც კრედიტორსა და თავდებებს შორის არ არის გაფორმებული სოლიდარული თავდებობის ხელშეკრულება. საქმეში წარმოდგენილია მხოლოდ განცხადება სოლიდარული თავდებობის შესახებ, რაც არ არის ხელშეკრულება და ეს ფაქტი კიდევ ერთხელ მიუთითებს თანხის საგარანტიო ანგარშიდან ჩამოჭრის აუცილებლობაზე. სწორედ ამ საფუძვლებიდან გამომდინარე, სასამართლოს არ უნდა ეხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 286-ე, 301-ე და 302-ე მუხლებით, რადგანაც განსახილველ შემთხვევაში ქონების რეალიზაცია დაუშვებელი იყო; მიუხედავად ამისა, თუკი სასამართლო მიიჩნევდა, რომ მაინც უნდა განხორციელებულიყო ქონების რეალიზაცია, მაშინ მას სამოქალაქო კოდექსის 276-ე მუხლით (2007 წელს მოქმედი რედაქციით) უნდა ეხელმძღვანელა. მხარეები ხელშეკრულებით გირავნობის განსხვავებულ წესზე არ შეთანხმებულან, სამოქალაქო კოდექსის 270-ე მუხლის თანახმად კი, გირავნობის საგნის რეალიზაციის შედეგად თანხის მიღებით ბანკის მოთხოვნა შეწყდა მსესხებლის მიმართ, გირავნობის საგანი სრულად იქნა რეალიზებული, ხოლო, ხელშეკრულების თანახმად, ეს საგნები სრულად უზრუნველყოფდა ვალდებულებას. სარჩელის აღძვრის დროისათვის მოსარჩელის მოთხოვნით სრულად იქნა რეალიზებული გირავნობის საგნები, რის თაობაზეც მან შეგნებულად არ აცნობა სასამართლოს, რაც ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრაქტიკას („ბექაური საქართველოს წინააღმდეგ“), ამ თვალსაზრისით სააპელაციო სასამართლოს არ შეუსწავლია საქმის მასალები, რომელთა სწორი შეფასების შედეგად დადგინდებოდა, რომ კრედიტორმა კასატორთა მიმართ დაკარგა მოთხოვნის უფლება; არასწორია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა, რომ საბანკო კრედიტის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე მოთხოვნის არსებობა დადასტურებულია, მაშინ, როდესაც სარჩელით მოთხოვნილია გირავნობით დატვირთული 29 ნივთის რეალიზაცია.
1.5. საკასაციო სასამართლო განუმარტავს კასატორებს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, უდავოდაა მიჩნეული მოსარჩელე ბანკსა და მოპასუხე იურიდიულ პირს შორის საბანკო კრედიტის ხელშეკრულების დადების ფაქტი. ამ ხელშეკრულებაში არ მონაწილეობდა მოპასუხეთა მიერ გარანტად მიჩნეული „პ-ი“, ამასთანავე, თუკი ჩავთვლით, რომ გარკვეული პროექტის ფარგლებში დადებული ხელშეკრულების მონაწილეს წარმოადგენს მხარე, რომელსაც ხელშეკრულების პირობებზე ხელი არ მოუწერია, ეს გარემოება არსებითად ვერ შეცვლის საქმის ვითარებას. უდავოა, რომ მხარეთა შორის დადებული გარიგება წარმოადგენს საბანკო კრედიტის ხელშეკრულებას და მოთხოვნის დამფუძნებელ ნორმასაც სამოქალაქო კოდექსის 867-ე მუხლთან ერთად 623-ე მუხლი წარმოადგენს, რადგანაც საბანკო კრედიტი სწორედ სესხის ხელშეკრულების სპეციალური სახეა. ამ შემთხვევაში, მსესხებელს წარმოეშვა ვალდებულება, ჯეროვნად და კეთილსინდისიერად შეასრულოს ვალდებულება. საკასაციო საჩივრით სადავოდ არაა გამხდარი მსესხებლის მხრიდან ვალდებულების დარღვევის ფაქტი, რაც სრულიად საფუძვლიანს ხდის კრედიტორი ბანკის მოთხოვნას ვალდებულების შესრულების თაობაზე. რაც შეეხება ხელშეკრულების სადავო დებულებას, სადაც საუბარია „პ-ის“ მხრიდან თანხის ანაზღაურების საკითხზე, მართალია, პალატამ ეს ხელშეკრულების ბუნდოვან დებულებად მიიჩნია, თუმცა, საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, ზემოთ განვითარებული მსჯელობიდან გამომდინარე, თუკი ამ დებულებას იურიდიული ძალის მქონედ მივიჩნევთ, მაშინ, მასში გადმოცემული ნება უნდა გაირკვეს გონივრული განსჯით (სკ-ის 52-ე მუხლი). საბანკო კრედიტის ხელშეკრულების, მისი სუბიექტების უფლება-მოვალეობების, ასევე, საქმეში არსებული მესამე პირთან მიმართებით დადებული ხელშეკრულების დებულებების კრიტიკული შეფასების შედეგად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ თავად საბანკო კრედიტის ხელშეკრულების არსს ეწინააღმდეგება იმგვარი შესაძლებლობის დაშვება, როდესაც ბანკი ორმხრივი შეთანხმების საფუძველზე კრედიტს გასცემს იურიდიულ პირზე და ადგენს, რომ ამ კრედიტის დაბრუნებას განახორციელებს ამა თუ იმ პროექტში მონაწილე პირი, რომელიც უშუალო მხარეს ხელშეკრულებაში არ წარმოადგენს, მით უფრო დაუშვებელია იმ მოსაზრების გაზიარების შესაძლებლობა, რომ ეს მესამე პირი უნდა მივიჩნიოთ ვალდებულ (პასუხისმგებელ) პირად, თუკი მოვალე არ/ვერ დააბრუნებს თანხას. კასატორთა ამგვარი მოსაზრება არ გამომდინარეობს საქმეში წარმოდგენილი „საგარანტიო ფონდის ხელშეკრულების“ დებულებებიდანაც.
1.6. საკასაციო პალატა ასევე ვერ გაიზიარებს კასატორთა არგუმენტს სოლიდარული თავდებობის ხელშეკრულების არდადებისა თუ ამ ვალდებულების თაობაზე სოლიდარული თავდებების მოტუების შესახებ. უპირველესად, უნდა აღინიშნოს, რომ მოტყუების ფაქტს მხარეები, მართალია, კრედიტორისაგან მომდინარედ მიიჩნევენ, თუმცა, მოტყუების საფუძვლად „პ-ის“ ანგარიშიდან ანაზღაურების წესს მიიჩნევენ. მოხმობილი გარემოებების სამართლებრივი ანალიზის შედეგად საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ შესაძლებელია, ამ შემთხვევაში გვემსჯელა შეცდომაზე, რომელიც ასევე არანამდვილი ნების გამოხატულებაა და ვალდებულების არარსებობას იწვევს, თუმცა იმისათვის, რათა შეფასება მიეცეს არსებობს თუ არა სამოქალაქო კოდექსის 73-ე მუხლით გათვალისწინებული იმგვარი შეცდომა, რომელიც ნების ნამდვილობაზე იქონიებს გავლენას, დაცული უნდა იყოს შეცილების ვადა (სკ-ის 79-ე მუხლი, რომლის შემოწმებაც სასამართლოს ინიციატივით ხდება). მოცემულ შემთხვევაში, უდავოა, რომ როგორც საბანკო კრედიტის ხელშეკრულება, ისე _ სოლიდარული თავდებობა 2006 წლის 11 ივლისსაა გაფორმებული, ხოლო შეგებებული სარჩელი სასამართლოში წარდგენილია 2011 წლის 19 ოქტომბერს. რაც შეეხება თავად სოლიდარული თავდებობის ნამდვილობას, სამოქალაქო კოდექსის 891-ე და 892-ე მუხლების შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ თავდებობა წარმოადგენს ცალმხრივ გარიგებას, რომლის ფარგლებშიც თავდები გამოხატავს ძირითადი მოვალის ვალდებულების შესრულების ნებას შესაბამისი წინაპირობების არსებობისას. სამოქალაქო კოდექსის 892-ე მუხლის პირველი ნაწილი მისი ნამდვილობისათვის ადგენს წერილობით ფორმას „წერილობით განცხადებას“, ხოლო 51-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ეს ნება ნამდვილია მას შემდეგ, რაც ადრესატს მიუვა. საქმეში წარმოდგენილი „წერილობითი განცხადება“ სრულად შეესაბამება ამგვარი ცალმხრივი გარიგებისათვის კანონით დადგენილ მოთხოვნებს.
1.7. საკასაციო პალატა უსაფუძვლოდ მიიჩნევს კასატორთა პრეტენზიას გირავნობის საგნის რეალიზაციით ვალდებულების შეწყვეტის თაობაზე და მოიხმობს სამოქალაქო კოდექსის 870-ე მუხლს, რომელიც საბანკო კრედიტის უზრუნველყოფის საკითხს არეგულირებს და განმარტავს, რომ ნორმის პირველი ნაწილის შესაბამისად, კრედიტორმა მოვალის ვალდებულება უზრუნველყო, როგორც სანივთო, ისე _ ვალდებულებითი საშუალებით, აღნიშნული სრულად გამორიცხავს კასატორთა მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ მხოლოდ გირავნობის საგნიდან ამონაგები თანხის მიღებით უნდა შეწყდეს ვალდებულება (ამ საკითზე მსეჯლობას საკასაციო პალატა მიუბრუნდება საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძვლების შემოწმებისას), რამდენადაც კრედიტორის შეხედულებისამებრ შესაძლებელია ერთდროულად რამდენიმე უზრუნველყოფის საშუალების გამოყენება, ამასთანავე, ამ ეტაპზე საკასაციო სასამართლო ბანკის ქმედებას სამოქალაქო კოდექსის 115-ე მუხლის დარღვევად ვერ განიხილავს, რადგანაც საქმის განხილვის ამ ეტაპზე შეუძლებელია განჭვრეტა იმისა, საკმარისობის თვალსაზრისით რამდენად იქნება გამართლებული მხოლოდ ერთ ან რამდენიმე უზრუნველყოფის საშუალებაზე ზღვევინების მიქცევა ვალის დასაფარად. ამ შემთხვევაში ქვემდგომმა სასამართლოებმა სწორად გამოიყენეს და განმარტეს სამოქალაქო კოდექსის 286-ე მუხლის პირველი ნაწილი, 301-ე, 302-ე, 891-ე-893-ე მუხლები.
1.8. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
1.9. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
2. კასატორთა შუამდგომლობა საოქმო განჩინების გაუქმების/საქმის წარმოების შეწყვეტის თაობაზე:
2.1. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლოს განხილვის საგანი შეიძლება იყოს აგრეთვე სასამართლოს ის განჩინებები, რომლებიც წინ უსწრებს სასამართლოს საბოლოო გადაწყვეტილებას, იმისგან დამოუკიდებლად, დასაშვებია თუ არა მათ მიმართ კერძო საჩივრის შეტანა. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორები მოითხოვენ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 23 მაისის განჩინების გაუქმებას, რომლითაც მათი წარმომადგენლის შუამდგომლობა საქმის წარმოების შეწყვეტის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა, ამასთანავე, ისინი საკასაციო სასამართლოს წინაშეც შუამდგომლობენ საქმის წარმოების შეწყვეტის თაობაზე. მოთხოვნის საფუძვლად კასატორები მიიჩნევენ იმ გარემოებას, რომ ბანკის მიერ მის სასარგებლოდ დაგირავებული ნივთების რეალიზაციის შედეგად მოსარჩელის მოთხოვნა დაკმაყოფილებულად მიიჩნევა და აღარ არსებობს დავის საგანი (სსსკ-ის 272-ე მუხლის „ა1“ ქვეპუნქტი).
2.2. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო პალატის საოქმო განჩინების გაუქმების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე-394-ე მუხლებით გათვალისწინებული წინაპირობები არ არსებობს, ამასთანავე, არც შუამდგომლობა უნდა დაკმაყოფილდეს, რადგანაც საქმეში არსებული სააღსრულებო ფურცლით ირკვევა, რომ ქონების რეალიზაცია განხორციელდა კრედიტორ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სსიპ შემოსავლების სამსახურის გორის რეგიონალური ცენტრის მოთხოვნით (აღსრულდა ხაშურის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 11 ივნისის გადაწყვეტილება); საქმეში წარმოდგენილია აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიმართვა კრედიტორ სს „ს-ისადმი“, სადაც მოთხოვნილია ინფორმაციის წარდგენა იმ ნივთებზე, რომლებზეც ვრცელდება კრედიტორის მოთხოვნის უფლება. მომართვის თანახმად, თუკი კრედიტორი დადგენილ ვადაში არ წარადგენს მოთხოვნას, შემძენის საკუთრებაში ყადაღადადებული მოძრავი ქონების გადაცემის შედეგად გაუქმდება მასზე არსებული ყველა ყადაღა, სანივთო და ვალდებულებითი უფლებები, თუკი შემძენი არ გამოთქვამს სურვილს, გახდეს ამ ქონებასთან დაკავშირებული ვალდებულებითი ურთიერთობის მხარე; საქმეში წარმოდგენილია სს „ს-ის“ წერილობითი პასუხი აღმასრულებლისადმი, სადაც მითითებულია როგორც გირავნობის ობიექტი, ისე ვალდებულების ფარგლები, ასევე, არსებობს ინფორმაცია, სადაც სააღსრულებო ბიურო ქონების რეალიზაციიდან ამონაგები თანხის მცირე ნაწილის გადარიცხვაზე მიუთითებს, თუმცა, ამავე დოკუმენტში საუბარია დარჩენილ, გადასარიცხ თანხაზე. საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს საქმეში არსებულ აღმასრულებლის განკარგულებებზე, რომელთა თანახმად, „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 75.4 მუხლის შესაბამისად, იძულებითი აღსრულების შემდგომ რეგისტრირებული უფლებები უზრუნველყოფის ობიექტზე საკუთრების გადასვლის შემდგომ გაუქმდა, ხოლო ქონებაზე ადრე რეგისტრირებული უფლებები (მათ შორის, საგადასახადო გირავნობა/იპოთეკის უფლება) ყველა შემთხვევაში უცვლელი რჩება. ამდენად, საქმეში არსებული მტკიცებულებების ერთობლივი ანალიზი არ იძლვა დასკვნის საფუძველს, რომ გირავნობის საგნის რეალიზაციით შეწყდა ბანკის მოთხოვნა, ამასთანავე, როგორც ზემოთ აღინიშნა, რამდენიმე უზრუნველყოფის დაშვებით ბანკს არ გამოურიცხავს ამ უზრუნველყოფის საგნების რეალიზაციით საკუთარი უფლების უზრუნველყოფის სხვა საშუალებით დაკმაყოფილებაც, შესაბამისად, კასატორთა პრეტენზია, რომ სახეზეა საქმის წარმოების შეწყვეტის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის „ა1“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული წინაპირობა, პალატის მხრიდან ვერ იქნება გაზიარებული.
3. საკასაციო სასამართლოში წარმოდგენილი მტკიცებულებები:
3.1. სხვადასხვა დროს საკასაციო სასამართლოს განცხადებით მომართა კასატორმა გ. გ-ემ და წარმოადგინა მტკიცებულებები.
3.2. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები. აღნიშნული ნორმა ადგენს საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების პროცესუალურ ფარგლებს და მისი შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა არ დაიშვება, ხოლო საქმეში არსებული მტკიცებულებების დამატებით წარდგენა ყოველგვარ საფუძველსაა მოკლებული. ამავე კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არ აქვთ. დასახელებული ნორმებიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ არ არსებობს წარმოდგენილი მტკიცებულებების საქმისათვის დართვის საფუძველი, შესაბამისად, გ. გ-ეს უნდა დაუბრუნდეს 16.04.2014წ. #ა-1292-14 განცხადებაზე დართული აღსრულების ეროვნული ბიუროს 10.04.2014წ. წერილი და ზ.ვ-ის მიმართვის ასლი 2 (ორი) ფურცლად, ასევე, 22.04.2014წ. #ა-1340-14 განცხადებაზე დართული სს „ს-ის“ დირექტორის 26.03.2014წ. ბრძანება და საინფორმაციო სააგენტო „ი-ის“ ვებგვერდის ამონაბეჭდი 4 (ოთხი) ფურცლად.
4. სასამართლო ხარჯები:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. დასახელებული ნორმიდან გამომდინარე, პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ 19.09.2013წ. #... საგადახდო დავალებით ი.ტ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის _ 600 ლარისა და 10.02.2014წ. #... საგადახდო დავალებით რ.ფ-ის მიერ გადახდილი 7 400 ლარის, სულ _ 8 000 ლარის 70% _ 5 600 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე, 391-ე, 401-ე, 404-ე, 407-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. შპს „ს-ის“, რ. ფ-ის, ი. ტ-ის, თ. ხ-ის, ა. პ-ისა და გ. გ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
2. კასატორების შუამდგომლობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 23.05.2013 წლის განჩინების გაუქმებისა და საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ არ დაკმაყოფილდეს.
3. შპს „ს-ს“ (ს/#...), რ. ფ-ს (პ/#...), ი. ტ-ეს (პ/#...), თ. ხ-ეს (პ/#...), ა. პ-ესა (პ/#...) და გ. გ-ეს (პ/#...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეთ 19.09.2013წ. #... საგადახდო დავალებით ი.ტ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის _ 600 ლარისა და 10.02.2014წ. #... საგადახდო დავალებით რ.ფ-ის მიერ გადახდილი 7 400 ლარის, სულ _ 8 000 ლარის 70% _ 5 600 ლარი.
4. გ. გ-ეს დაუბრუნდეს 16.04.2014წ. #ა-1292-14 განცხადებაზე დართული აღსრულების ეროვნული ბიუროს 10.04.2014წ. წერილი და ზ.ვ-ის მიმართვის ასლი 2 (ორი) ფურცლად, ასევე, 22.04.2014წ. #ა-1340-14 განცხადებაზე დართული სს „ს-ის“ დირექტორის 26.03.2014წ. ბრძანება და საინფორმაციო სააგენტო „ი-ის“ ვებგვერდის ამონაბეჭდი 4 (ოთხი) ფურცლად.
5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ბ. ალავიძე
მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი
პ. ქათამაძე
