№200210014635557

საქმე №ას-540-515-2016 29 ივლისი, 2016 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნინო ბაქაქური, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – სსიპ ქ. თელავის №3 საჯარო სკოლა (მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე) (მოსარჩელე, აპელანტი)

მოწინააღმდეგე მხარე – პ- ბ–ი (მოსარჩელე, აპელანტი)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 18 აპრილის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა და იძულებით გაცდენილი დროის ხელფასის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. 2013 წლის 16 სექტემბერს სსიპ ქ. თელავის №3 საჯარო სკოლასა (შემდეგში: მოპასუხე ან დამსაქმებელი, ან სკოლა) და პ- ბ–ს (შემდეგში: მოსარჩელე ან აპელანტი ან დასაქმებული) შორის ერთი წლის ვადით დაიდო შრომითი ხელშეკრულება.

2. უდავოა, რომ დასაქმებული სკოლაში მუშაობდა 1979 წლის 01 სექტემბრიდან.

3. სკოლაში დასაქმებულს კვირის განმავლობაში ჰქონდა ოთხი სამუშაო საათი და სამუშაო საათების გათვალისწინებით მისი ყოველთვიური შრომის ანაზღაურება შეადგენდა 91.84 ლარს.

4. დამსაქმებლის მიერ 2014 წლის 15 სექტემბერს გამოცემული №1/კ-30 ბრძანებით (შემდეგში: სადავო ბრძანება), დასაქმებულთან - სკოლის ხელოვნების მასწავლებელთან, 2014 წლის 16 სექტემბრიდან შეწყდა შრომითი ურთიერთობა ხელშეკრულების მოქმედების ვადის გასვლის მიზეზით.

5. დასაქმებულმა სარჩელი აღძრა მოპასუხის წინააღმდეგ, სადავო ბრძანების ბათილად ცნობის, მოსარჩელის პირვანდელ სამუშაო ადგილზე ან მის ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენისა და იძულებით გაცდენილი დროის განმავლობაში გათვალისწინებული ხელფასის (2014 წლის 16 სექტემბრიდან სამუშაო ადგილზე აღდგენამდე) დაკისრების მოთხოვნით.

6. მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლები: საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ-ის) 54-ე მუხლი და 394-ე მუხლის პირველი ნაწილი; საქართველოს შრომის კოდექსის (შემდეგში: სშკ-ის) მე-6 მუხლის 13 პუნქტი (კანონის 12.06.2013წ.-ისთვის მოქმედი რედაქცია N729) და 38-ე მუხლის მე-8 ნაწილი.

7. სარჩელის ფაქტობრივ გარემოებად მითითებულია, რომ დასაქმებული 1979 წლიდან მუშაობდა სკოლაში სახვითი ხელოვნების მასწავლებლად. 2013 წლის 16 სექტემბერს მას გაუფორმდა შრომითი ხელშეკრულება ერთი წლის ვადით, რომლის მოქმედების ვადის ამოწურვის შემდეგ იგი გაათავისუფლეს დაკავებული თანამდებობიდან და მისი საათები გადაუნაწილდა სხვა მასწავლებელს. მოსარჩელე უკვე 35 წელია მუშაობს სკოლაში და სშკ-ის მე-6 მუხლის 13 პუნქტის საფუძველზე მასთან სკოლა იმყოფებოდა უვადო სახელშეკრულებო ურთიერთობაში.

8. მოპასუხემ წარდგენილ შედავებაში უარყო მოსარჩელის მოთხოვნის ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლების არსებობა.

9. თელავის რაიონული სასამართლოს 2015 წლის 13 ივლისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

10. გადაწყვეტილების გაუქმებისა და სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით სააპელაციო საჩივარი წარადგინა მოსარჩელემ.

11. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 18 აპრილის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა. ბათილად იქნა ცნობილი სადავო ბრძანება და მოსარჩელე აღდგენილი იქნას სკოლის ხელოვნების მასწავლებლის თანამდებობაზე. მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება 2014 წლის 16 სექტემბრიდან სამსახურში აღდგენამდე ყოველთვიურად 91.84 ლარის ოდენობით.

12. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების პპ: 1-4 ში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები.

13. ამასთან, დადგენილ იქნა, რომ სკოლის თანამშრომელთა შრომის ანაზღაურების შესახებ (ნაერთი) მონაცემებით სკოლაში დღემდე არსებობს ხელოვნების პედაგოგის თანამდებობა.

14. დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასებისას სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სშკ-ის მე-6 მუხლის 13 ნაწილით, რომლის თანახმად, თუ შრომითი ხელშეკრულება დადებულია 30 თვეზე მეტი ვადით, ან თუ შრომითი ურთიერთობა გრძელდება ვადიანი შრომითი ხელშეკრულებების ორჯერ ან მეტჯერ მიმდევრობით დადების შედეგად და მისი ხანგრძლივობა აღემატება 30 თვეს, ჩაითვლება, რომ დადებულია უვადო შრომითი ხელშეკრულება. ვადიანი შრომითი ხელშეკრულებები მიმდევრობით დადებულად ჩაითვლება, თუ არსებული შრომითი ხელშეკრულება გაგრძელდა მისი ვადის გასვლისთანავე ან მომდევნო ვადიანი შრომითი ხელშეკრულება დაიდო პირველი ხელშეკრულების ვადის გასვლიდან 60 დღის განმავლობაში. ეს ნორმა შეიცავს შენიშვნას, რომელიც მისი განუყოფელი ნაწილია და ადგენს მუხლში მითითებული რეგულაციის გამოყენების პირობებს იმ ურთიერთობებში, რომლებიც საკანონმდებლო ცვლილებებს წინ უსწრებდა, შენიშვნის თანახმად, მე-6 მუხლის 11–13 პუნქტების მოქმედება ვრცელდება ამ კანონის (12.06.2013, №729) ამოქმედების შემდეგ დადებულ ინდივიდუალურ შრომით ხელშეკრულებაზე ან/და კოლექტიურ ხელშეკრულებაზე. მე-6 მუხლის 13 პუნქტის პირობების მიუხედავად, ვადიანი შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე მომუშავე დასაქმებულთან, რომლის შრომითი ურთიერთობები ერთსა და იმავე დამსაქმებელთან გრძელდება 5 წლის ან მეტი ხნის განმავლობაში, უვადო შრომითი ხელშეკრულება მე-6 მუხლის 13 პუნქტის შესაბამისად დადებულად ჩაითვლება ამ კანონის (12.06.2013, №729) ამოქმედებიდან 1 წლის შემდეგ, ხოლო თუ ასეთივე დასაქმებულის შრომითი ურთიერთობები ერთსა და იმავე დამსაქმებელთან გრძელდება 5 წელზე ნაკლები ხნის განმავლობაში, მასთან უვადო შრომითი ხელშეკრულება მე-6 მუხლის 13 პუნქტის შესაბამისად დადებულად ჩაითვლება ამ კანონის (12.06.2013, №729) ამოქმედებიდან 2 წლის შემდეგ. მითითებული საკანონმდებლო დანაწესების ანალიზის საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ სშკ-ში განხორციელებული ცვლილებების ამოქმედებამდე (რომელიც გამოქვეყნდა 2013 წლის 4 ივლისს) წარმოშობილი ვადიანი შრომითი ურთიერთობა უვადოდ დადებულ შრომით ხელშეკრულებად განიხილება, თუ ვადიანი ურთიერთობა ერთსა და იმავე დასაქმებულთან საკანონმდებლო ცვლილებების ამოქმედებამდე 5 წლის განმავლობაში გრძელდებოდა და ამ კანონის ამოქმედებიდან კვლავ გაგრძელდება 1 წელი; თუ ვადიანი შრომითი ურთიერთობა საკანონმდებლო ცვლილებების ამოქმედებამდე 5 წელზე ნაკლები დროის განმავლობაში გრძელდებოდა, იგი უვადოდ მიიჩნევა, ამ ცვლილებების ამოქმედებიდან 2 წლის განმავლობაში გაგრძელების შემთხვევაში.

15. მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელე მოპასუხესთან შრომით ურთიერთობაში იმყოფებოდა 1979 წლიდან 2014 წლის 16 სექტემბრამდე. უკანასკნელად მხარეთა შორის შრომითი ხელშეკრულება 2013 წლის 16 სექტემბერს გაფორმდა ერთი წლის ვადით, რომლის მოქმედების ვადა საკანონმდებლო ცვლილების ძალაში შესვლიდან ერთი წლის შემდეგ ამოიწურა. ამასთან, მთლიანობაში აპელანტი მოპასუხესთან დასაქმებული იყო 35 წლის განმავლობაში. აღნიშნულის გათვალისწინებით, მიჩნეულ იქნა, რომ მხარეებს შორის დადებული იყო უვადო შრომითი ხელშეკრულება. შესაბამისად, არ არსებობდა შრომითი ურთიერთობის ხელშეკრულების ვადის გასვლის საფუძვლით შეწყვეტის ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძველი.

16. ამასთან, დასაბუთებულად იქნა მიჩნეული მოსარჩელის სამუშაო ადგილზე აღდგენისა და აღდგენამდე დროის განმავლობაში იძულებით გაცდენილი დროის ხელფასის ანაზღაურების შესახებ მოთხოვნაც (სშკ-ის 38-ე მუხლის მე-8 ნაწილი).

17. მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი მოთხოვნის განხორციელების შემაფერხებელ შედავებაზე (ხანდაზმულობა) სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ-ის) 219-ე მუხლის პირველი ნაწილით დადგენილ ვადაში (საქმის მომზადების ეტაპსა ან მოსამზადებელ სხდომაზე) მიუთითებლობის მოტივით.

18. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 18 აპრილის გადაწყვეტილების გაუქმებისა და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის მოთხოვნით საკასაციო საჩივარი წარადგინა მოპასუხემ.

საკასაციო პრეტენზია აგებულია შემდეგ მოსაზრებებსა და დარღვევებზე:

19. მოსარჩელეს სადავო ბრძანების გასაჩივრებამდე არ გაუსაჩივრებია: ა) სკოლის 2014 წლის 09 სექტემბრის 2014-2015წწ.-ის პედსაბჭოს სხდომის ოქმის ის ნაწილი, რომლითაც დამტკიცდა 2014-2015წწ.-ის საგნობრივი კათედრების მიერ წარდგენილი პედაგოგთა დატვირთვა, სასწავლო გეგმა და დადგინდა სკოლის სხვა თანამშრომლებთან შრომითი ხელშეკრულების გაფორმება, რომელთა შორის იგი არ იყო; ბ) სკოლის ესთეტიკისა და სპორტის კათედრის 2013 წლის 09 სექტემბრის შეხვედრის ოქმი პედაგოგთა საათობრივი დატვირთვის შესახებ. მიუხედავად იმისა, რომ ამ გარემოებაზე მითითებული იყო შესაგებელში, მათზე სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია.

20. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სშკ-ის მე-6 მუხლის 13 პუნქტი და დადასტურებულად მიიჩნია, რომ მოსარჩელესთან შეწყდა უვადო შრომითი ხელშეკრულება.

21. კასატორი მიუთითებს მოთხოვნის განხორციელების შემაფერხებელ შედავებაზეც (ხანდაზმულობა), რაც მისი მოსაზრებით სააპელაციო სასამართლომ უგულვებელყო იმაზე მითითებით, რომ აღნიშნულზე მოპასუხეს არ მიუთითებია მოსაზადებელ ეტაპზე. კასატორი აღნიშნავს, რომ მისი წერილობითი მოსაზრება, სადაც მითითებული იყო სარჩელის ხანდაზმულობაზე სასამართლომ გამოკვლეულად ჩათვალა სასამართლოს მთავარ სხდომაზე (მტკიცებულებათა გამოკვლევის ეტაპზე).

სამოტივაციო ნაწილი:

VIII. საკასაციო პალატის დასკვნები:

22. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 31 მაისის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

23. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

24. საკასაციო პრეტენეზია ეფუძნება იმ გარემოებას, რომ მოსარჩელეს სადავო ბრძანების გასაჩივრებამდე არ გაუსაჩივრებია: ა) სკოლის 2014 წლის 09 სექტემბრის 2014-2015წწ.-ის პედსაბჭოს სხდომის ოქმის ის ნაწილი, რომლითაც დამტკიცდა 2014-2015წწ.-ის საგნობრივი კათედრების მიერ წარდგენილი პედაგოგთა დატვირთვა, სასწავლო გეგმა და დადგინდა სკოლის სხვა თანამშრომლებთან შრომითი ხელშეკრულების გაფორმება, რომელთა შორის იგი არ იყო; ბ) სკოლის ესთეტიკისა და სპორტის კათედრის 2013 წლის 09 სექტემბრის შეხვედრის ოქმი პედაგოგთა საათობრივი დატვირთვის შესახებ. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ კასატორის მითითებულ პრეტენზიას არ გააჩნია ვარგისი საპროცესოსამართლებრივი საფუძველი, გამომდინარე იქიდან, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელემ გამოიყენა უფლების დაცვის სასარჩელო ფორმა, რომლითაც სადავოდ გახადა სამსახურიდან მისი გათავისუფლების შესახებ ბრძანება (თანმდევი სამართლებრივი შედეგებით), რისი უფლებაც მას მინიჭებული აქვს სსსკ-ის მე-2 მუხლით. სსსკ-ის მე-3 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად კი, მოსარჩელე უფლებამოსილი იყო თავადვე განესაზღვრა დავის საგანი და ამდენად, უმართებულოა საკასაციო პრეტენზიის იმგვარად დაყენება, რომ თავდაპირველად, უნდა გასაჩივრებულიყო საათობრივი დატვირთვისა თუ სხვა პედაგოგებთან შრომითი ურთიერთობის გაგრძელების შესახებ სკოლის გადაწყვეტილება. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების გასაჩივრების წინაპირობას კასატორის მიერ ჩამოთვლილი გადაწყვეტილებების გასაჩივრება არ წარმოადგენს და სარჩელის იურიდიული ინტერესი (სამსახურში აღდგენა და განაცდურის ანაზღაურება) სადავო ბრძანების გასაჩივრებით მიღწევადია.

25. რაც შეეხება კასატორის პრეტენზიას სშკ-ის მე-6 მუხლის არასწორ განმარტებასთან დაკავშირებით, აღნიშნულს საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს და აღნიშნავს, რომ მითითებული ნორმის სწორი ინტერპრეტაციის შედეგად მხარეთა შორის არსებულ შრომით ურთიერთობას მართებულად მიეცა უვადო შრომითი ხელშეკრულების კვალიფიკაცია, რომლის საწინააღმდეგო არგუმენტაციას საკასაციო საჩივარი არ შეიცავს და ამ საკითხზე საკასაციო პალატა ყურადღებას დამატებით არ შეაჩერებს (იხ., წინამდებარე განჩინების პპ: 14-15).

26. კასატორის პრეტენზიას კი, რომელიც შეეხება მოთხოვნის განხორციელების შემაფერხებელი შედავების (ხანდაზმულობა) შეუფასებლობას, საკასაციო პალატა არ იზიარებს და აღნიშნავს, რომ მხარეს საპროცესო უფლებებთან ერთად გააჩნია საპროცესო ვალდებულებებიც, რომლებიც ამ თუ იმ საპროცესო უფლებების საქმის განხილვის განსაზღვრულ ეტაპზე გამოყენებაში გამოიხატება. მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხე ვალდებული იყო მოთხოვნის განხორციელების შემაფერხებელ შედავებაზე მიეთითებინა საქმის მოსამზადეელ ეტაპზე (სსკ-ის 219-ე მუხლი), რომლის დაუცველობის გამო, მითითებულ შედავებაზე სააპელაციო სასამართლომ მართებულად არ იმსჯელა.

27. ზემოთ აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

28. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც, ვინაიდან შრომით სამართლებრივი ურთიერთობის შეწყვეტასათან დაკავშირებით არსებობს სასამართლოს მიერ მყარად დადგენილი პრაქტიკა.

29. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

30. კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან კანონის საფუძველზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სსიპ ქ. თელავის №3 საჯარო სკოლის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ნ. ბაქაქური

ბ. ალავიძე