საქმე №ას-393-370-2014 20 მაისი, 2016 წელი,

ას-393-370-2014 მერია ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მზია თოდუა (თავმჯდომარე),

ეკატერინე გასიტაშვილი (მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – ქ. თბილისის მერია (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ტ-ი“ (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 20 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის დაბრუნება ხელახლა განსახილველად

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1.შპს „ჯ-ს“ (შემდეგში:შემსყიდველი, შემკვეთი, მოპასუხე) და შპს „ტ-ტს“ (შემდეგში: მიმწოდებელი, მენარდე, მოთხოვნის დამთმობი) შორის 2010 წლის 22 თებერვალს დაიდო ხელშეკრულება მომსახურების შესყიდვის შესახებ, რომლითაც მიმწოდებელმა აიღო ვალდებულება, ტექნიკური დავალების შესაბამისად, განეხორციელებინა სადგურ თბილისი-საკვანძოს საკონტეინერო ტერმინალის პროექტირება და სახარჯთაღრიცხვო დოკუმენტაციის შედგენა. ხელშეკრულების ღირებულება შეადგენდა 86 084 აშშ დოლარს (ტ. I, ს.ფ. 13-21). შესაბამისად, პროექტის მომზადება და დადგენილი ფორმით გადაცემა შინაარსობრივად გულისხმობდა მხარეთა შორის ნარდობის ხელშეკრულების დადებას (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში:სსკ-ის 629-ე მუხლი).

2. ხელშეკრულების სპეციფიკური პირობების 4.1 მუხლის შესაბამისად, მომსახურება შემსყიდველის მიერ ჩაბარებულად ითვლება მიმწოდებლის განხორციელებულ მომსახურებაზე ექსპერტის (ექსპერტთა ჯგუფის) მიერ წარმოდგენილი დასკვნის გათვალისწინებით, მხარეთა მიერ მიღება-ჩაბარების აქტის გაფორმების შედეგად, რომელიც დადასტურდება შემსყიდველისა და მიმწოდებლის მიერ საამისოდ უფლებამოსილი წარმომადგენლების ხელმოწერებით (ტ. I, ს.ფ. 19).

3. ხელშეკრულების 13.1 მუხლით მხარეები შეთანხმდნენ, რომ მიმწოდებელს არ გააჩნდა უფლება, შემსყიდველის წერილობითი თანხმობის გარეშე, მთლიანად ან ნაწილობრივ გადაეცა მესამე პირისათვის ამ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული უფლება-მოვალეობები (ტ. I, ს.ფ. 16).

4. შემკვეთს შეეცვალა საფირმო სახელწოდება და ეწოდა შპს „ტრანს კავკასუს ტერმინალსი“ (ტ. I, ს.ფ. 46-49).

5. მენარდესა და ქ. თბილისის მერიას (შემდეგში: მოთხოვნის მიმღები,მოსარჩელე, მერია, აპელანტი ან კასატორი) შორის, 2011 წლის 29 აგვისტოს, დაიდო მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულება, რომლითაც მენარდემ მერიას დაუთმო შემკვეთის მიმართ მოთხოვნა 86 084 აშშ დოლარზე (სსკ-ის 198-ე, 199-ე მუხლები; ტ. I, ს.ფ. 40-42). მენარდემ, სახელშეკრულებო უფლება-მოვალეობათაგან, დათმო მხოლოდ შესრულებული სამუშაოს ღირებულების ანაზღაურების უფლება. სამუშაოს ხელშეკრულებით დადგენილი პირობებით შესრულების და შემკვეთისათვის გადაცემის ვალდებულების გადაკისრება არ მომხდარა.

6. მოთხოვნის მიმღებმა (მერიამ), 2013 წლის 21 თებერვალს, სარჩელი აღძრა შემკვეთის წინააღმდეგ და მოითხოვა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხის -სამუშაოს ღირებულების - 86 084 აშშ დოლარის დაკისრება მოპასუხისათვის.

7. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 25 აპრილის გადაწყვეტილებით მერიის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

8. მოსარჩელემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება, მოითხოვა მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის დაკმაყოფილება.

9. მერიამ სააპელაციო საჩივარში შემდეგ პრეტენზიებზე მიუთითა:

9.1. სასამართლომ არასწორად მიიჩნია დადგენილად, რომ მენარდეს არ შეუსრულებია ვალდებულება. ექსპერტიზის დასკვნით, რომელსაც დაეყრდნო სასამართლო, პროექტის საინჟინრო-გეოლოგიური ნაწილი ცალსახად შეფასდა დადებითად, რაც ეწინააღმდეგება საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას. პროექტის კონსტრუქციულ ნაწილთან დაკავშირებით კი, ექსპერტმა განმარტა, რომ კონსტრუქციული ნაწილი მთლიანობაში დამაკმაყოფილებელია და ძირთადად სრული მოცულობით არის შესრულებული, თუმცა, ცალკეული ნაწილები შეიცავენ მეტნაკლები მნიშვნელობის უზუსტობებს, ასევე, კონსტრუქციული ხასიათისა და მექანიკურ შეცდომებს, რომლებიც გამოსწორებასა და განმარტებას საჭიროებენ. მიუხედავად აღნიშნულისა, ექსპერტმა პროექტის კონსტრუქციული ნაწილი შეაფასა დამაკმაყოფილებლად. სასამართლომ სადავო გარემოების დადგენისას არ გაითვალისწინა, რომ მეტნაკლები მნიშვნელობის უზუსტობების არსებობა არ შეიძლებოდა მიჩნეულიყო ხელშეკრულების შეუსრულებლობად;

9.2. სასამართლომ, ხელშეკრულების 4.1 მუხლზე დაყრდნობით, არასწორად მიიჩნია დადგენილად, რომ მოპასუხე უფლებამოსილი იყო უარი განეცხადებინა შესრულებაზე, მენარდის მიერ საპასუხო მოქმედების განხორციელებამდე და ვინაიდან მენარდემ სრულყოფილად არ შეასრულა ვალდებულება, მას არ აქვს დავალიანების გადახდის მოთხოვნის უფლება. დასახელებულ პუნქტში საუბარია ექსპერტიზის დასკვნის გათვალისწინებაზე და არ არის მითითებული, თუ როგორი უნდა იყოს ეს დასკვნა. სასამართლოს პოზიცია გასაგები იქნებოდა, თუკი ექსპერტიზის დასკვნით, პროექტი არადამაკმაყოფილებლად შეფასდებოდა, თუმცა, განსახილველ შემთხვევაში, დასკვნაში აღნიშნულია, რომ კონსტრუქციული ნაწილი (რომელიც მოიცავს ფუძე-საძირკვლებსაც) მთლიანობაში დამაკმაყოფილებელია და ძირითადად სრული მოცულობით არის შესრულებული. მოპასუხემ განმარტა, რომ მან სხვა ორგანიზაციას დაუკვეთა პროექტი. იმ პირობებში, როდესაც მენარდემ პროექტის მომზადებაზე გაიღო ხარჯი, მოამზადა პროექტი და გაუგზავნა მოპასუხეს, სასამართლოს უნდა ემსჯელა კეთილსინდისიერების პრინციპის დარღვევაზე მოპასუხის ქმედებით;

9.3. სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა. სსკ-ის 636-ე მუხლის თანახმად, შემკვეთს უფლება აქვს სამუშაოს დასრულებამდე ნებისმიერ დროს თქვას უარი ხელშეკრულებაზე, მაგრამ მან უნდა აუნაზღაუროს მენარდეს შესრულებული სამუშაო და ხელშეკრულების მოშლით მიყენებული ზიანი. იმ შემთხვევაშიც კი, თუ ცალსახად დადასტურებულად იქნებოდა მიჩნეული, რომ მენარდემ არაჯეროვნად შეასრულა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულებები, კანონმდებლობა შემკვეთს მაინც აკისრებს შესრულებული სამუშაოს ანაზღაურების ვალდებულებას.

10. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო სქმეთა პალატის 2014 წლის 20 თებერვლის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა.

11. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების 1-5 პუნქტებში მითითებული გარემოებები და დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს, რომ მენარდის მიერ 22.02.2010 წ. ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება (სამუშაოს ჯეროვნად შესრულება, შემკვეთისათვის გადაცემა) შესრულებული არ ყოფილა და შემკვეთს სამუშაოს რეზულტატი არ მიუღია.

12. სასამართლომ, საქმის მასალებზე დაყრდნობით, დადგენილად მიიჩნია, რომ მენარდის მიერ შედგენილი პროექტი, ხელშეკრულების სპეციფიკური პირობების 4.1 მუხლის შესაბამისად, გადაეგზავნა სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ (შემდეგში - ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო; ტ. I, ს.ფ. 78).

13. ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 20.09.2010 წ. დასკვნის თანახმად, ობიექტზე საკონტეინერო ტერმინალის მშენებლობისათვის ჩატარებული საინჟინრო-გეოლოგიური კვლევები შესრულებულია საქართველოში ამჟამად მოქმედი სამშენებლო ნორმების და წესების დაცვით. ექსპერტს ჩატარებული კვლევების მიმართ შენიშვნები არ გააჩნია. მენარდის მე-3 სახელოსნოს მიერ დამუშავებული საკონტეინერო ტერმინალის პროექტის ნაწილი (რომელიც მოიცავს ფუძე-საძირკვლებსაც) მთლიანობაში დამაკმაყოფილებლად და ძირითადად სრული მოცულობით არის შესრულებული. თუმცა, ცალკეული ნაწილები შეიცავენ მეტნაკლები მნიშვნელობის უზუსტობებს, ასევე, კონსტრუქციული ხასიათისა თუ მექანიკურ შეცდომებს, რომლებიც გამოსწორებასა და განმარტებებს საჭიროებენ (ტ. I, ს.ფ. 77-84).

14. ექსპერტიზის დასკვნის კვლევით ნაწილში დეტალურადაა აღწერილი პროექტის კონსტრუქციული ნაწილის დამუშავებისას დაშვებული ის კონსტრუქციული თუ მექანიკური შეცდომები, რომლებიც გამოსწორებას და განმარტებას საჭიროებენ. კერძოდ, პროექტის კონსტრუქციულ ნაწილთან ექსპერტს გააჩნია კონკრეტული შენიშვნები და რეკომენდაციები (იხ. ექსპერტიზის დასკვნა - ტ.1, ს.ფ. 77-84).

15.სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნა, რომელსაც ხელშეკრულების კონტრაჰენტებმა დაუკავშირეს შემსყიდველის (შემკვეთის) მიერ მომსახურების მიღება, პროექტის კონსტრუქციულ ნაწილთან მიმართებაში შეიცავს საკმაოდ მრავალრიცხოვან კონსტრუქციულ თუ მექანიკურ შეცდომებზე მითითებას, რომლებიც, ექსპერტების აზრით, გამოსწორებას და განმარტებას საჭიროებენ. იმის გათვალისწინებით, რომ სამშენებლო პროექტი, მისი სპეციფიკიდან გამომდინარე, დიდ სიზუსტეს მოითხოვს, სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია აპელანტის მსჯელობა, რომ ექსპერტიზის დასკვნაში მითითებული უზუსტობები არ შეიძლებოდა მიჩნეულიყო 22.02.2010 წ. ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საპროექტო სამუშაოების სათანადოდ შეუსრულებლობად. პროექტი ერთიანობაში არსებული სამუშაოს რეზულტატია, რომლის ნაწილებიც ურთიერთდამოკიდებულია და ერთობლიობაში განსაზღვრავს მომავალი მშენებლობის პერსპექტივას.

16. სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ ხელშეკრულების მე-7, მე-8 მუხლები დეტალურად არეგულირებს გამოვლენილი დეფექტის ან ნაკლის მენარდის მიერ გამოსწორების ვალდებულებას; 7.3 მუხლის შესაბამისად, შესყიდვის ობიექტის (მისი ნაწილის, ეტაპის) მიღების და/ან საბოლოო შემოწმების შედეგად გამოვლენილი დეფექტის ან ნაკლის აღმოფხვრას საკუთარი ხარჯებით უზრუნველყოფს მიმწოდებელი; 7.4 მუხლით, შემსყიდველი ვალდებულია, ოპერატიულად, წერილობითი სახით აცნობოს მიმწოდებელს საბოლოო შემოწმების შედეგები, დაწუნებული მომსახურების ნაწილის (ეტაპის) და წუნდების მიზეზის მითითებით; 8.3 მუხლის თანახმად, მიმწოდებელი ვალდებულია, შეტყობინების მიღებისთანავე, განახორციელოს უხარისხოდ შესრულებული მომსახურების ან მისი ნაწილის გამოსწორება შემსყიდველის მხრიდან რაიმე დამატებითი დანახარჯების გაწევის გარეშე.

17. სასამართლომ, საქმის მასალების საფუძველზე ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ შემკვეთმა ხელშეკრულების 7.3 – 7.4 მუხლების შესაბამისად, მენარდეს აცნობა ექსპერტიზის შედეგების შესახებ და, დასკვნაში მოცემული შენიშვნების და რეკომენდაციების გათვალისწინების მიზნით, გადაუგზავნა პროექტი. საქმეში წარდგენილია შემკვეთის დირექტორის 04.03.2011 წ. წერილი, რომლითაც დგინდება, რომ შემკვეთმა მენარდეს დაუბრუნა დამუშავებული საპროექტო-ტექნიკური დოკუმენტაცია, ასევე ექსპერტიზის დასკვნა პროექტში შესაბამისი ცვლილებების შეტანის მიზნით (ტ. I, ს.ფ. 76). მითითებული გარემოებების საპირისპიროდ, აპელანტს რაიმე მტკიცებულებაზე არ მიუთითებია საკუთარი პოზიციის გასამყარებლად და მოპასუხის პრეტენზიის გასაქარწყლებლად. მერიის ძირითადი არგუმენტია, რომ იგი წარმოადგენს მხოლოდ მოთხოვნის მიმღებს, რომელსაც მენარდემ დაუთმო 22.02.2010 წ. ხელშეკრულებიდან გამომდინარე მოთხოვნა და მისთვის უცნობია, შემკვეთსა და მენარდეს შორის განხორციელებული მიმოწერა, მიმართა თუ არა ამ უკანასკნელს შემკვეთმა პროექტში შესაბამისი ცვლილებების და რეკომენდაციების გათვალისწინების მოთხოვნით (იხ.: 21.01.2014 წ. სხდომის ოქმი CD დისკზე, 16:52:28 – 16:52:53).

18. სასამართლომ განმარტა, რომ მატერიალურ სამართალში ურთიერთობის მონაწილე – კონტრაჰენტის ამა თუ იმ საფუძვლით ურთიერთობიდან გასვლა იწვევს ამ ურთიერთობაში უფლებამონაცვლის ჩართვას და მისთვის იმ უფლება-მოვალეობათა გადაცემას, რაც თავდაპირველ სამართალსუბიექტს გააჩნდა. უფლებამონაცვლეობის ფარგლები იმისდა მიხედვით დგინდება, თუ რა სახის უფლებამონაცვლეობასთან გვაქვს საქმე, მაგრამ ამასთან, უფლებამონაცვლე, უფლებებსა და მოვალეობებს იმ ფარგლებში იძენს, რა ფარგლებშიც იგი მის წინამორბედთან იყო. უფლებამონაცვლეობის ფარგლების შეზღუდვა, განსაკუთრებით ადრე არსებული ურთიერთობიდან წარმოშობილი ვალდებულების ფარგლებში, მხოლოდ უფლებამონაცვლის ნებაზე, ან მასსა და მის წინამორბედს შორის შეთანხმებაზე არ არის დამოკიდებული, ვინაიდან იგი პირდაპირ გავლენას ახდენს მესამე პირის ინტერესზე. განსახილველ შემთხვევაში, იმის გათვალისწინებით, რომ მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულებით კონტრაჰენტებს ერთმანეთის მიმართ გააჩნდათ როგორც მოთხოვნები, ასევე ვალდებულებები, დაუსაბუთებელია აპელანტის მსჯელობა, რომ იგი მხოლოდ მოთხოვნის მიმღებია და არაა ინფორმირებული ხელშეკრულების ჯეროვან შესრულებასთან დაკავშირებით შემკვეთსა და მენარდეს შორის განხორციელებული მიმოწერის შესახებ. სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხის პასიურობა, სათანადო მტკიცებულებების წარმოუდგენლობაზე, განხილულ უნდა იქნეს, როგორც მისი მტკიცების ტვირთის ნაკლი და არა როგორც მოპასუხის მიერ მითითებული გარემოებების დამადასტურებელი მტკიცებულებების არარსებობა.

19. სასამართლომ აღნიშნა, რომ რაიმე მტკიცებულება, რაც მიუთითებდა მენარდის მიერ, ხელშეკრულების 8.3 მუხლის შესაბამისად, შენიშვნების და რეკომენდაციების გათვალისწინების მიზნით, პროექტში შესაბამისი ცვლილებების შეტანას, საქმეში წარდგენილი არ არის და ასეთის არსებობაზე არც მოსარჩელეს მიუთითებია. უფრო მეტიც, მოსარჩელე (აპელანტი) საქმეში წარდგენილ დასკვნას დადებითად მიიჩნევს და გამორიცხავს მენარდის ვალდებულებას, უზრუნველეყო დასკვნაში მოცემული შენიშვნების და რეკომენდაციების გათვალისწინება. ხელშეკრულება არ ითვალისწინებს, ნაკლის გამოსწორებამდე, შემკვეთის ვალდებულებას აანაზღაუროს რაიმე ხარჯი.

20. სასამართლომ უდავო გარემოებად მიიჩნია, რომ ხელშეკრულების 7.1 მუხლით დადგენილი წესით, მიღება-ჩაბარების აქტი, მხარეთა შორის გაფორმებული არ ყოფილა, ანუ შეთანხმებული ფორმით სამუშაოს რეზულტატი შემკვეთს არ მიუღია. საქმის მასალებით არ დასტურდება შესრულებული სამუშაოს შედეგის არც სხვა ფორმით მიღება. შემკვეთის წარმომადგენელმა სასამართლო სხდომაზე განმარტა, რომ 22.02.2010 წ. ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საპროექტო სამუშაოების დადგენილი წესით შეუსრულებლობის გამო, მოპასუხე იძულებული გახდა, სხვა საპროექტო ორგანიზაციის მიერ დამუშავებული პროექტის საფუძველზე აეშენებინა შენობა, რომელიც წარმოადგენს პრინციპულად სხვა პროექტირების შენობას (იხ.21.01.2014 წ. სხდომის ოქმი, 16:31:50 – 16:36:39, ტ.2).

21. სსკ-ის 316-ე, 317-ე, 629-ე, 361.2.-ე, 369-ე მუხლების საფუძველზე, სააპელაციო სასამართლომ უარყო სააპელაციო პრეტენზიები და გაიზიარა ქვემდგომი სასამართლოს მსჯელობა, რომ მოპასუხე უფლებამოსილი იყო, უარი განეცხადებინა ვალდებულების შესრულებაზე (ნარდობის საზღაურის გადახდაზე), მოსარჩელის მიერ საპასუხო მოქმედების (ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოს სრულად, ჯეროვნად) განხორციელებამდე და, ვინაიდან დადგენილია მენარდის მიერ პროექტის არასრულყოფილად შესრულების ფაქტი, აპელანტს არ გააჩნია ნარდობის საზღაურის გადახდის მოთხოვნის უფლება.

22. მერიამ საკასაციო წესით გაასაჩივრა სააპელაციო სასამართლოს განჩინება, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად სააპელაციო სასამართლოში დაბრუნება.

23. საკასაციო განაცხადი შემდეგ არგუმენტებს მოიცავს:

23.1. საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 25 აპრილის გადაწყვეტილებით, სამართლებრივად არასწორადაა შეფასებული ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნა და მცდარია მსჯელობა, რომ მენარდემ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება არ შეასრულა. გასაჩივრებული განჩინებით გაზიარებულია აღნიშნული მსჯელობა და დასკვნა, საიდანაც გამომდინარეობს მცდარი სამართლებრივი შეფასებები. გასაჩივრებული განჩინებით დაუსაბუთებელია, თუ რა საფუძვლით მიიჩნია სასამართლომ მენარდის მიერ ვალდებულება შეუსრულებლად;

23.2. ექსპერტიზის დასკვნა დადებითად აფასებს, როგორც საინჟინრო-გეოლოგიურ, ისე, პროექტის კონსტრუქციულ ნაწილს, შესაბამისად, სასამართლოებმა არასწორად შეაფასეს ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს №9659 დასკვნა და მცდარია შეფასება, რომ მენარდეს არ შეუსრულებია ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება. სასამართლომ, ექსპერტის დასკვნის კვლევითი ნაწილის ციტირებით, იმსჯელა, რომ მენარდეს ვალდებულება არ შეუსრულებია, მაშინ, როცა ექსპერტიზის საგანზე დასკვნის გაკეთება მოითხოვს სპეციალურ ცოდნას, და ექსპერტმა, რომელსაც აქვს სათანადო ცოდნა დადებითი შეფასება მისცა პროექტის საინჟინრო-გეოლოგიურ და კონსტრუქციულ ნაწილს;

23.3. სსკ-ის 636-ე მუხლის თანახმად: „შემკვეთს უფლება აქვს სამუშაოს დასრულებამდე ნებისმიერ დროს თქვას უარი ხელშეკრულებაზე, მაგრამ მან უნდა აუნაზღაუროს მენარდეს შესრულებული სამუშაო და ხელშეკრულების მოშლით მიყენებული ზიანი“. მაშინაც კი, თუ ექსპერტიზის უარყოფითი დასკვნა იქნებოდა (რაც მოცემულ შემთხვევაში არაა), კანონმდებლობა მაინც აკისრებს დამკვეთს შესრულებული სამუშაოს ანაზღაურების ვალდებულებას. მითუმეტეს, არ არის წარმოდგენილი იმის დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომ დასკვნაში მითითებულმა მეტნაკლები მნიშვნელობის უზუსტობებმა გამოიწვია მენარდის მიერ შესრულებული სამუშაოების ღირებულების შემცირება და რომ მენარდეს 86 084 აშშ დოლარის ღირებულების სამუშაოები არ განუხორციელებია.

24. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ, საკასაციო საჩივარი მიიღო წარმოებაში, სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად, მიიჩნევს, რომ მოსარჩელის საკასაციო განაცხადი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამიტომ იგი დაუშვებელია შემდეგი არგუმენტაციით:

25. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

26. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

27. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს არსებული პრაქტიკისაგან (საქმე №ას-901-851-2015, 05.02. 2016 წელი).

28. საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ შემკვეთის მიერ ხელშეკრულებაზე უარის თქმასთან დაკავშირებით განმარტა სსკ-ის 636-ე მუხლის რეგულირების მიზანი და აღნიშნა, რომ „ნარდობის სამართლებრივ ურთიერთობაში უპირატესობა ენიჭება შემკვეთს, რომელსაც უპირობოდ, სამუშაოს დასრულებამდე, ნებისმიერ დროს შეუძლია ცალმხრივად მოშალოს ხელშეკრულება. მენარდის ინტერესების დასაცავად და მხარეთა შორის უფლებებისა და მოვალეობების გონივრული ბალანსის შესანარჩუნებლად, შემკვეთს ეკისრება ვალდებულება, ხელშეკრულების მოშლის შემთხვევაში, მენარდეს აუნაზღაუროს შესრულებული სამუშაო, ის რაც ფაქტობრივად შესრულდა და ხელშეკრულების მოშლით მიყენებული ზიანი. ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, მოვალეს (მენარდეს) ეკისრება ტვირთი ამტკიცოს, თუ რა ზიანი მიადგა მას ხელშეკრულების მოშლით. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სსკ-ის 636-ე მუხლში მითითებული ხელშეკრულების მოშლით მიყენებული ზიანი არის ფაქტობრივად შესრულებული სამუშაო, რომელიც უნდა აუნაზღაუროს შემკვეთმა მენარდეს და, ასევე, დანახარჯები, რომელიც მოიცავს მენარდის მიერ გაწეულ ისეთ ქმედებებს, რომლებიც უკავშირდება კონკრეტული ნარდობის ხელშეკრულების მიზნებისათვის ადამიანური, თუ ფინანსური რესურსების მოზიდვას, მაგ. ისეთი სპეციფიკური მასალებისა და მოწყობილობების შეძენას, რომელიც მხოლოდ კონკრეტული ნარდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე სამუშაოებისთვისაა აუცილებელი და შეუძლებელია მათი სხვაგან გამოყენება, მანქანა-დანადგარებისა და ტექნიკური საშუალებების, შესასრულებელი სამუშაო იარაღის დაქირავება, კონკრეტული სპეციალისტების მოწვევა, რაც ნარდობის სამუშაოებისათვის გაწეულ ფაქტობრივ და იმ დანახარჯებს მოიცავს, რომელსაც, სავარაუდოა, მიიღებდა მენარდე, რადგან საამისოდ განახორციელა გარკვეული ქმედებები“ (სუსგ # ას-697-663-2015, 15.12. 2015).

29. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

30. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:

ა) განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "გ" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ბ) სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

31. მოსარჩელის საკასაციო პრეტენზიებზე მსჯელობისას, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს შემდეგზე:

41.1. განსახილველ ნარდობის სახელშეკრულებო - სამართლებრივ ურთიერთობაში დავის საგანია მენარდის მიერ შემკვეთისათვის შესრულებული სამუშაოს ანაზღაურება (იხ. წინამდებარე განჩინების პირველი, მე-6 პუნქტები).

41.2. სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, სარჩელის და შემდეგ სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველი გახდა ის გარემოება, რომ მოთხოვნის მიმღებმა ვერ დაადასტურა მენარდის მიერ ვალდებულების შესრულების ფაქტი (იხ. წინამდებარე განჩინების 19-20 პუნქტები), რასაც იზიარებს საკასაციო სასამართლო და აღნიშნავს, რომ სსკ-ის 641-ე მუხლი განსაზღვრავს ნივთობრივად უნაკლო ნაკეთობას, რომელიც ასეთად მიიჩნევა, თუ იგი შეესაბამება შეთანხმებულ პირობებს. შემკვეთი არ არის ვალდებული, მიიღოს ნაკლიანი შესრულება, რადგან სსკ-ის 641-ე მუხლით, თუკი მხარეთა შორის არ არის ნივთობრივად უნაკლო ნაკეთობაზე შეთანხმებული პირობები, მაშინ, ნაკეთობა ნივთობრივად უნაკლოდ მიიჩნევა, თუკი იგი ვარგისია ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ან ჩვეულებრივი გამოყენებისათვის. საკასაციო სასამართლოს მიერ განსახილველი დავის ამგვარი სამართლებრივი კვალიფიკაციის წინაპირობას წარმოადგენს სააპელაციო სასმართლოს მიერ დადგენილი ფაქტები, რომელზეც დასაბუთებული შედავება არ წარმოუდგენია კასატორს. კერძოდ, წინამდებარე განჩინების 1,2 პუნქტებში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებისა და 12-14 პუნქტებში ასახული მსჯელობის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები (იხ. 16-19 პუნქტები), როგორც დადგენილი გარემოებები, სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, რადგან კასატორმა ვერ შეძლო მათი გაქარწყლება შესატყვისი მტკიცებულებებით (სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილი).

41.3. საკასაციო სასამართლო სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტებსა და დასკვნებზე (იხ. 16-19 პუნქტები) მითითებით, აღნიშნავს, რომ მენარდემ არ შეასრულა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება გამოვლენილი დეფექტის ან ნაკლის აღმოფხვრის თაობაზე. გასაჩივრებული განჩინებით დადგენილი ფაქტი, რომ შემკვეთმა წერილობით აცნობა ხარვეზების თაობაზე მენარდეს და მათ აღმოსაფხვრელად დაუბრუნა დამუშავებული საპროექტო-ტექნიკური დოკუმენტაცია, ასევე ექსპერტიზის დასკვნა პროექტში შესაბამისი ცვლილებების შეტანის მიზნით, შეესაბამება ნარდობის სამართლებრივ ურთიერთობაში სსკ-ის 642-ე მუხლის დანაწესს, რომლის საფუძველზე, ნაკლის მქონე ნაკეთობის შემთხვევაში, შემკვეთი უფლებამოსილია, მენარდისაგან მოითხოვოს დამატებითი შესრულება. სააპელაციო სასამართლოს ასევე დადგენილი აქვს, რომ მოსარჩელეს არ წარუდგენია რაიმე მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა მის მიერ ნაკლის აღმოფხვრისათვის გაწეულ სამუშაოს, პირიქით, მას უნაკლოდ მიაჩნია შესრულება (იხ. მე-19 პუნქტი).

41.4. საკასაციო სასამართლო იზიარებს გასაჩივრებული განჩინების მსჯელობას ურთიერთობაში უფლებამონაცვლის ჩართვისა და მისთვის იმ უფლება-მოვალეობათა გადაცემის თაობაზე, რაც თავდაპირველ სამართალსუბიექტს გააჩნდა (იხ. ამ განჩინების მე-18 პუნქტი) და განმარტავს, რომ სსკ-ის 198-ე მუხლით, მენარდისაგან მერიაზე მოთხოვნა ისეთსავე მდგომარეობაში გადავიდა, როგორშიც ისინი ძველი მფლობელის ხელში იყო. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორს, საქმის სასამართლო წარმოების არცერთ ეტაპზე, არ წარუდგენია სარწმუნო და დამაჯერებელი მტკიცებულებები საკუთარი სასარჩელო მოთხოვნების დასამტკიცებლად (სსსკ-ის 102-ე მუხლი) რაც სასამართლოს მისცემდა შესაძლებლობას, მტკიცებულებათა ერთობლიობით შეეფასებინა მოთხოვნის მიმღების პრეტენზიები (სსსკ-ის 105-ე მუხლები).

41.5. სასამართლო ვერ გაიზიარებს საკასაციო პრეტენზიას, რომ ექსპერტიზის დასკვნაში დადებითადაა შეფასებული შესრულებული სამუშაო და მიაჩნია, რომ აღნიშნულ არგუმენტს აბათილებს დასკვნის კვლევით ნაწილში (წინამდებარე განჩინების 14-17 პუნქტები) მითითება პროექტის კონსტრუქციული ნაწილის დამუშავებისას დაშვებული კონსტრუქციული თუ მექანიკური შეცდომების შესახებ, რომლებიც გამოსწორებას და განმარტებას საჭიროებენ.

41.6. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელემ ვერ შეძლო, დაემტკიცებინა ვალდებულების შესრულება. ხელშეკრულების სპეციფიკური პირობების 4.1 მუხლის შესაბამისად, მომსახურება შემსყიდველის მიერ ჩაბარებულად ითვლება მიმწოდებლის განხორციელებულ მომსახურებაზე ექსპერტის (ექსპერტთა ჯგუფის) მიერ წარდგენილი დასკვნის გათვალისწინებით, მხარეთა მიერ მიღება-ჩაბარების აქტის გაფორმების შედეგად, რომელიც დადასტურდება შემსყიდველისა და მიმწოდებლის მიერ საამისოდ უფლებამოსილი წარმომადგენლების ხელმოწერებით (წინამდებარე განჩინების მე-2 პუნქტი). მხარეთა სახელშეკრულებო პირობის, შესრულებული სამუშაოს დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმის მასალებში არ არის წარდგენილი. წინამდებარე განჩინების მე-20 პუნქტში მითითებული, გასაჩივრებული განჩინებით უდავოდ დადგენილი ფაქტი, რომ მხარეთა შორის არ გაფორმებულა მიღება-ჩაბარების აქტი, ადასტურებს, რომ შემკვეთს არ მიუღია სამუშაო, რადგან სსკ-ის 649-ე მუხლის თანახმად, შემკვეთი ვალდებულია მიიღოს შესრულებული სამუშაო, რაც არ იყო შესრულებული, ხოლო შესრულებული ნაწილის ხარვეზებისა და ნაკლოვანებების აღმოფხვრაზე არ უზრუნია მოთხოვნის მიმღებს, რამაც გამორიცხა მისი სარჩელის დაკმაყოფილება.

41.7. წინამდებარე განჩინების 32.3. პუნქტში მოცემული საკასაციო პრეტენზიის საწინააღმდეგოდ, ასევე, 37-ე პუნქტსა და 40.6 ქვეპუნქტში მოცემული მსჯელობის გათვალისწინებით, დაუსაბუთებელია მოთხოვნის მიმღების პრეტენზია, სსკ-ის 636-ე მუხლზე დაყრდნობით, შესრულებული სამუშაოს ღირებულების ანაზღაურებაზე.

42.ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო მერიის საკასაციო საჩივარი დაუსაბუთებელი, რაც მისი განსახილველად დაშვების სამართლებრივი წინაპირობის გამომრიცხველია.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ქ. თბილისის მერიის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. თოდუა

მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი

პ. ქათამაძე