საქმე № 140210014577496

№ას-824-775-2015 29 იანვარი, 2016 წელი

ას-824-775-2015-წ-ი ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/მოსამართლეები:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე,

ზურაბ ძლიერიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – მ. წ-ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – მ. გ-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ქონების ყადაღისგან გათავისუფლება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. ზ. თ-მა (შემდეგში პირველმა მოპასუხემ) მის საკუთრებაში არსებული ავტოსატრანსპორტო საშუალება - MITSUBISHI GALANT ES V6, სახელმწიფო ნომრით №..., საიდენტიფიკაციო ნომრით №... (შემდეგში სადავო ავტომანქანა), 2006 წლის 17 მაისს მიჰყიდა ზ. ქ-ს (შემდეგში მესაკუთრეს).

2. 2008 წლის დასაწყისში მ. გ-ემ (შემდეგში მოსარჩელემ) მესაკუთრისგან შეიძინა სადავო ავტომანქანა.

3. სატრანსპორტო საშუალების სარეგისტრაციო მოწმობის მიხედვით, სადავო ავტომანქანა დღემდე რეგისტრირებულია პირველი მოპასუხის სახელზე.

4. 08.06.2011 წლის სესხის ხელშეკრულების მიხედვით, მ. წ-მა (შემდეგში მეორე მოპასუხემ) პირველ მოპასუხეს 6 თვით ასესხა 9000 აშშ დოლარი.

5. 07.11.2013 წელს მეორე მოპასუხემ დავალიანების გადახდევინების შესახებ განცხადებით მიმართა აღსრულების ეროვნულ ბიუროს და მოითხოვა პირველი მოპასუხისათვის 9000 აშშ დოლარის დაკისრება.

6. აღსრულების ეროვნულმა ბიურომ 09.01.2014 წელს გამოსცა ბრძანება დავალიანების გადახდევინების შესახებ და დაიწყო სააღსრულებო წარმოება, სადაც კრედიტორია მეორე მოპასუხე, ხოლო მოვალე - პირველი მოპასუხე.

7. აღსრულების უზრუნველყოფის მიზნით, აღსრულების ეროვნული ბიუროს აღმასრულებელმა დააყადაღა პირველი მოპასუხის სახელზე რეგისტრირებული სადავო ავტომანქანა.

8. გორის რაიონულ სასამართლოს სარჩელით მიმართა მოსარჩელემ პირველი და მეორე მოპასუხის წინააღმდეგ და მოითხოვა სადავო ავტომანქანის ყადაღისაგან გათავისუფლება იმ საფუძვლით, რომ აღნიშნული ავტომანქანა მის საკუთრებას წარმოადგენდა და, შესაბამისად, აღმასრულებელი არ იყო უფლებამოსილი დაეყადაღებინა ეს ქონება პირველი მოპასუხის ვალის გამო.

9. გორის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 23 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. რაიონულმა სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო ავტომანქანის მესაკუთრე იყო პირველი მოპასუხე და არა მოსარჩელე. ზემოხსნებულ ფაქტს, სასამართლოს მოსაზრებით, „საავტომობილო ტრანსპორტის შესახებ“ კანონის 9¹ მუხლის თანახმად, ადასტურებდა ის გარემოება, რომ სადავო ავტომანქანა რეგისტრირებული იყო პირველი მოპასუხის სახელზე სსიპ შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოში.

10. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

11. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილებით:

– მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა;

– გაუქმდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა;

– ყადაღისაგან გათავისუფლდა სადავო ავტომანქანა.

12. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა რაიონული სასამართლოს დასკვნა სადავო ავტომანქანის პირველი მოპასუხისადმი კუთვნილების თაობაზე და მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ სადავო ავტომანქანა შეიძინა 2008 წელს მესაკუთრისგან. ეს ფაქტი სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა პირველი მოპასუხის მიერ მესაკუთრის სახელზე განკარგვის უფლებით გაცემული მინდობილობის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების, მოსარჩელის მიერ სადავო ავტომანქანასთან დაკავშირებული ჯარიმების გადახდის დამადასტურებელი ქვითრებისა და საპატრულო პოლიციის აქტების საფუძველზე. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში სსკ-ის) 158.1 და 186-ე მუხლებზე და მიიჩნია, რომ სადავო ავტომანქანის მესაკუთრეს წარმოადგენდა მოსარჩელე.

13. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ზემოხსენებულ მტკიცებულებებს მოპასუხემ დაუპირისპირა მხოლოდ საკუთარი ახსნა-განმარტება იმის თაობაზე, რომ სადავო ავტომანქანა ეკუთვნოდა პირველ მოპასუხეს, ვინაიდან ამ უკანასკნელის სახელზე იყო რეგისტრირებული.

14. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა რაიონული სასამართლოს პოზიცია იმის თაობაზე, რომ „საავტომობილო ტრანსპორტის შესახებ“ კანონის 9¹ მუხლის თანახმად, სატრანსპორტო საშუალებაზე საკუთრების უფლების მოპოვებისთვის სავალდებულო იყო მისი რეგისტრაცია სსიპ შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოში. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება მიაქცია „ნორმატიული აქტების შესახებ“ კანონის 24-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და აღნიშნა, რომ „საავტომობილო ტრანსპორტის შესახებ“ კანონის 9¹ მუხლი მიღებულ იქნა 2009 წლის 17 ივლისს და არ შეიცავდა რაიმე მითითებას მისი უკუქცევითი ძალის შესახებ. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელემ სადავო ავტომობილი შეიძინა 2008 წელს, ანუ ზემოხსენებული ნორმის მიღებამდე და, შესაბამისად, ეს ნორმა ვერ გავრცელდებოდა მის მიღებამდე წარმოშობილ ურთიერთობაზე. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 32-ე მუხლზე და საფუძვლიანად მიიჩნია მოსარჩელის მოთხოვნა სადავო ავტომანქანის ყადაღისაგან გათავისუფლების თაობაზე, ვინაიდან მოსარჩელე ამ ნივთის მესაკუთრეს წარმოადგენდა.

15. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მეორე მოპასუხემ. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

– სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა „საავტომობილო ტრანსპორტის შესახებ“ კანონის 9¹ მუხლი; მოსარჩელეს სადავო ავტომანქანა არ შეუძენია და იგი დღემდე პირველი მოპასუხის საკუთრებაა, რომელმაც ამ ქონებით პასუხის უნდა აგოს სესხის დაბრუნებაზე;

– სადავო ავტომანქანის გასხვისების თაობაზე გაფორმდა თვალთმაქცური გარიგებები სესხის გადახდისაგან თავის არიდების მიზნით.

16. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 2 ოქტომბრის განჩინებით წარმოებაში იქნა მიღებული მეორე მოპასუხის საკასაციო საჩივარი, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ-ის) 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

17. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მეორე მოპასუხის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

18. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

19. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

20. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

21. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

22. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას „საავტომობილო ტრანსპორტის შესახებ“ კანონის 9¹ მუხლის არასწორად განმარტების თაობაზე. საკასაციო პალატა, უპირველესად, ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ მითითებული ნორმის მოქმედება ვერ გავრცელდება მის მიღებამდე წარმოშობილ ურთიერთობებზე. გარდა ამისა, საკასაციო პალატა მიუთითებს საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ერთგვაროვან სასამართლო პრაქტიკაზე, რომლის მიხედვით, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი, რომელიც ადგენს მოძრავ ნივთებზე საკუთრების შეძენის წესს, სატრანსპორტო საშუალებებზე საკუთრების შეძენისათვის სავალდებულოდ არ მიიჩნევს ამ მოძრავი ნივთების შემძენთა რეგისტრაციას სსიპ შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოში (იხ. სუსგ 27.10.2011წ., #ას-914-954-2011; სუსგ 31.01.2012წ., #ას-1363-1381-2011; სუსგ 26.07.2012წ., #ას-971-912-2012; სუსგ 24.03.2014წ., #ას-33-32-2014, სუსგ 5.12.2014წ., #ას-658-625-2014; სუსგ 23.03.2016წ. #ას-1189-1119-2015). განსახილველ შემთხვევაში, მართალია, მოსარჩელეს არ გაუვლია სავალდებულო რეგისტრაცია „საავტომობილო ტრანსპორტის შესახებ“ კანონის შესაბამისად, მაგრამ ეს იმას არ ნიშნავს, რომ მას სადავო ავტომანქანაზე საკუთრება არ შეუძენია. მოძრავ ნივთზე საკუთრების გადასაცემად აუცილებელია, რომ მესაკუთრემ ნამდვილი უფლების საფუძველზე გადასცეს შემძენს ნივთი (სსკ-ის 186.1 მუხლი). მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მესაკუთრემ ნამდვილი უფლების საფუძველზე გადასცა ნივთი მოსარჩელეს (შემძენს), რაც მოძრავ ნივთზე საკუთრების შეძენის საფუძველია. აქედან გამომდინარე, მოსარჩელე, როგორც სადავო ავტომანქანის მესაკუთრე, „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 32-ე მუხლის საფუძველზე, უფლებამოსილია მოითხოვოს სადავო ნივთის ყადაღისაგან გათავისუფლება.

23. კასატორის მოსაზრებით, სადავო ავტომანქანის ნასყიდობის ხელშეკრულებები (პირველ მოპასუხესა და მესაკუთრეს და მესაკუთრესა და მოსარჩელეს შორის) მოჩვენებითი გარიგებებია, ვინაიდან ისინი დაიდო პირველი მოპასუხის ვალის გადახდისაგან თავის არიდების მიზნით. საკასაციო პალატა ზემოხსენებულ მოსაზრებას არ იზიარებს და აღნიშნავს, რომ მითითებული ნასყიდობის ხელშეკრულებები დაიდო უფრო ადრე (2006 და 2008 წლებში), ვიდრე - სესხის ხელშეკრულება (2011 წელს). აქედან გამომდინარე, შეუძლებელია, ნასყიდობის ხელშეკრულების მხარეებს, 2006-2008 წლებში, დაედოთ მოჩვენებითი გარიგებები იმ ვალდებულებისაგან თავის არიდების მიზნით, რომელიც პირველ მოპასუხეს წარმოეშვა, მოგვიანებით, სესხის ხელშეკრულების საფუძველზე.

24. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ. წინამდებარე განჩინების 22-ე პუნქტი).

25. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

26. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მეორე მოპასუხის საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

26. სსსკ-ის 401.4-ე მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 300.00 ლარის 70% – 210.00 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

27. საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსსკ-ის 391-ე მუხლით, 401-ე მუხლის მე-3 და მე-4 ნაწილებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მ. წ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ მ. წ-ს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300.00 ლარის, გადახდის თარიღი – 22 სექტემბერი 2015 წელი, საგადახდო დავალება №1) 70% – 210.00 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ზ. ძლიერიშვილი