საქმე № 330210015001066512

საქმე №ას-564-539-2016 9 სექტემბერი, 2016 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – შპს „ა.-ა“ (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ს.“ (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 10 მაისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. შპს „ა.-ამ“ (შემდგომში – მოსარჩელე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ს.-ის“ (შემდგომში – მოპასუხე) მიმართ ზიანის – 4 235,74 ევროს ანაზღაურების შესახებ.

სარჩელის საფუძვლები:

2. მოსარჩელემ განმარტა, რომ მოპასუხის მიერ გაწეული მომსახურების ფარგლებში გააგზავნა ამანათი, კერძოდ, ქუთაისის აეროპორტის ასაფრენი ზოლის საფარის მოჭიდების კოეფიციენტის ზომვის სამნაწილიანი სისტემა. აღნიშნული მოწყობილობიდან ერთი დაზიანებული იყო და საჭიროებდა მარტივ პროგრამულ შეკეთებას.

3. გადაზიდვის დროს დაზიანდა ორი მოწყობილობა, რომელიც შეკეთებას არ ექვემდებარებოდა და საჭირო გახდა ახალი აპარატურის შეძენა. დაზიანების შესახებ მოსარჩელემ აცნობა გადამზიდავს და მოითხოვა ზიანის ანაზღაურება, რასაც შედეგი არ მოჰყოლია. აპარატის განსაკუთრებული საჭიროების გამო, მოსარჩელემ თავად შეიძინა ახალი აპარატი, რაშიც გადაიხადა 4148,74 ევრო. ტრანსპორტირების ხარჯმა შეადგინა 87 ევრო.

მოპასუხის პოზიცია:

4. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და არსებით შესაგებელში აღნიშნა, რომ მოსარჩელეს არ დაუდასტურებია, რა ფორმით მოხდა მიმღების მიერ საბუთზე მიღება-ჩაბარების ფაქტის აღნიშვნა, დაფიქსირდა თუ არა იმ მომენტში შეფუთვის დაზიანება და მისი ხარისხი დადგენილი წესით. მითითებული გარემოებების მტკიცება მოსარჩელის ვალდებულებას წარმოადგენს.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

5. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 21 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, რაც მოპასუხემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 10 მაისის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა, სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 300 ლარის გადახდა შემდეგ გარემოებათა გამო:

7. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2013 წლის 8 ნოემბერს მოსარჩელემ ისარგებლა მოპასუხის საფოსტო მომსახურებით და შ.--ში გააგზავნა მოჭიდების საზომი სისტემის კომპიუტერული დანადგარი, რომელიც შედგებოდა სამი ნაწილისაგან. მხარეთა შორის ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობა წარმოიშვა №.. ზედნადების საფუძველზე, რომლითაც მოპასუხემ იკისრა ვალდებულება, გადაეზიდა შ.-ში სათადარიგო ნაწილების სამი ფრიქციული ტესტერი. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის არსებობდა, გადაზიდვის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობა.

8. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ საქმის მასალებით არ დგინდება მისი მხრიდან რაიმე სახის დარღვევა ტვირთის გადაზიდვის პროცესთან დაკავშირებით. საქმის მასალებში წარმოდგენილია ელექტრონული ფოსტის მეშვეობით სხვადასხვა სახის მიმოწერები, რომელთა ნამდვილობასაც მხარეები სადავოდ არ ხდიან. წარმოდგენილი წერილებიდან ნათლად იკვეთება, რომ მოპასუხის პარტნიორის წარმომადგენელი შ.-ში სადავოდ არ ხდის გაგზავნილი ტვირთის დაზიანების ფაქტს, ამასთან, დაზიანებას უკავშირებს ტვირთის არასაკმარის შეფუთვას, რაზეც პასუხისმგებლობასაც აკისრებს ტვირთის გამგზავნს. როგორც ამ უკანასკნელმა მიუთითა, შეფუთვა არ წარმოადგენს მისაღებ შეფუთვას ამ ტიპის გადაზიდვისათვის და, მისი მოსაზრებით, მათ უნდა მოახდინონ კომპენსაცია. იმავე შინაარსისაა 22 იანვრის წერილიც. მხარეებს სადავოდ არ გაუხდიათ ის გარემოება, რომ შეფუთვა განხორციელდა საქართველოში მოპასუხის ოფისში. აღნიშნული მითითებულია ს.ფ.152-ზე არსებულ წერილშიც.

9. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, აპელანტის მითითება, რომ ტვირთი პირველად გახსნა ტ. მ.-მა და გადაიღო დაზიანებული ფუთი, არ აქარწყლებს იმ ფაქტს, რომ ტვირთი არასაკმარისად იყო შეფუთული, რამაც გამოიწვია დაზიანება. როგორც ეს უკანასკნელი აღნიშნავს, მათ გადაიღეს ფოტოსურათები, როდესაც ნახეს მისი შეფუთვა და კომპიუტერი აღმოჩნდა დაზიანებული.

10. აღნიშნულთან დაკავშირებით სააპელაციო პალატამ მიუთითა მხარეთა კეთილსინდისიერების პრეზუმფციაზე, რომელიც მოქმედებს გარიგებაში მონაწილე სუბიექტების მიმართ. აღნიშნული პრეზუმფციის თანახმად, გარიგებაში მონაწილე ნებისმიერი მხარის მიმართ არსებობს ვარაუდი, რომ იგი მოქმედებს კეთილსინდისიერად და არ არსებობს მის მოქმედებაში ეჭვის შეტანის საფუძველი ამ გარემოების საწინააღმდეგო ფაქტის სათანადოდ დადასტურების გარეშე. კეთილსინდისიერების პრეზუმფცია უარყოფადი პრეზუმფციაა და მისი მოქმედება გრძელდება მანამ, ვიდრე საწინააღმდეგო გარემოება არ დადასტურდება იმ მხარის მიერ, რომლის წინააღმდეგაც მოქმედებს აღნიშნული პრეზუმფცია. აპელანტი ვერ უთითებს ასეთ გარემოებაზე და იმ მტკიცებულებაზე, რომელიც დაადასტურებდა, რომ ტვირთის შემმოწმებელი პირი იყო არაკეთილსინდისიერი და იგი რაიმე სხვა ქვენაგრძნობებით მოქმედებდა. ვიდრე აპელანტს არ წარმოუდგენია მსგავსი მტკიცებულება, დადგენილად უნდა ჩაითვალოს, რომ ტვირთის გახსნის დროს ტ. მ.-მა კომპიუტერი მართლაც დაზიანებული ნახა და შეფუთვა არასაკმარისი იყო.

11. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომში – სსკ) 669-ე მუხლის თანახმად, მოპასუხე ვალდებულია, აანაზღაუროს ზიანი, რადგან მითითებულ ნორმაში აღნიშნული პასუხისმგებლობის შემზღუდველი გარემოებები მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს.

12. ზემოაღნიშნულის მიუხედავად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ შეუძლებელია სარჩელი დაკმაყოფილდეს სრული ოდენობით. აღნიშნული დასკვნა გამომდინარეობს სამოქალაქო კოდექსის 412-ე მუხლის შინაარსიდან. მითითებული ნორმა აწესებს ფარგლებს, რომელზეც ვრცელდება ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება. ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს.

13. სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანი წარმოადგენს მოპასუხის მოქმედების უშუალო შედეგს, მაგრამ მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი თანხა არ შეიძლება ჩაითვალოს იმ ოდენობად, რომელიც მოვალისათვის წინასაწარ იყო სავარაუდო. საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია და არც მხარეებს გაუხდიათ სადავოდ, რომ მხარეთა შორის ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობა წარმოიშვა №.. ზედნადების საფუძველზე, რომლითაც მოპასუხემ იკისრა ვალდებულება, გადაეზიდა შ.-ში სათადარიგო ნაწილების ფრიქციული ტესტერი. აღნიშნული ზედნადების შესაბამისად, ტესტერის ღირებულება შეფასებულია 300 ევროდ. მითითებული გარემოება დაადასტურა სასამართლო სხდომაზე მოპასუხემაც.

14. ამდენად, შეუძლებელია მოვალისათვის ცნობილი ყოფილიყო, რომ ნივთის ღირებულება დაფიქსირებულ თანხას 10-ჯერ აღემატებოდა (ასეთ შემთხვევაში ალბათ გაცილებით მეტ სიფრთხილეს გამოიჩენდა გადამზიდველი). სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ მხოლოდ მითითებული თანხა შეიძლება ჩაითვალოს იმ ზიანის ოდენობად, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო. შესაბამისად, ზიანი უნდა ანაზღაურდეს მხოლოდ 300 ევროს ფარგლებში.

საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა და საფუძვლები:

15. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში მოსარჩელემ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

16. კასატორი არ დაეთანხმა სააპელაციო სასამართლოს მიერ სადავო ზიანის ოდენობის შემცირებას და მიუთითა, რომ გადაზიდვის ზედნადებში გადასაზიდი ნივთის ღირებულების გრაფაში დაფიქსირდა 300 ევრო, რაც შეადგენდა ექსპლუატაციაში ნამყოფი ნივთის ღირებულებას. გადაზიდვისას ნივთი ისე დაზიანდა, რომ მისი აღგენა შეუძლებელი გახდა, შესაბამისად, მოპასუხეს უნდა დაეკისროს ახალი ნივთის ღირებულების ანაზღაურება.

17. მხარის მოსაზრებით, სსკ-ის 693-ე მუხლის შესაბამისად, მოვალისათვის წინასწარ ცნობილი ზიანის ოდენობა არის ის თანხა, რომელიც უნდა აღემატებოდეს ტვირთის მთლიანად დაკარგვისას გადასახდელ ოდენობას, თუკი ტვირთი დაზიანების შედეგად მთლიანად გაუფასურდა. ამდენად, დაუსაბუთებელია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა, რომ გადამზიდველისათვის სავარაუდო ზიანი უნდა ყოფილიყო ექსპლუატაციაში ნამყოფი და დაზიანებული ნივთის შემცირებული ღირებულება, რადგან კანონი ითვალისწინებს გადამზიდველის ვალდებულებას, რომ მას შეუძლება დაეკისროს გადაზიდვის დროს ნივთის დაზიანების შედეგად მთლიანად გაუფასურების შემთხვევაში ზიანის ანაზღაურება. აღნიშნული კი ნიშნავს ახალი ნივთის შეძენას.

18. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 21 ივნისის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

19. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

20. მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დაადგინა, რომ მხარეთა შორის გადაზიდვის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობა, კერძოდ, 2013 წლის 8 ნოემბერს მოსარჩელემ ისარგებლა მოპასუხის საფოსტო მომსახურებით და შ.--ში გააგზავნა მოჭიდების საზომი სისტემის კომპიუტერული დანადგარი, რომელიც შედგებოდა სამი ნაწილისაგან.

21. №.. ზედნადების საფუძველზე მოპასუხემ იკისრა ვალდებულება, გადაეზიდა შ.-ში სათადარიგო ნაწილების სამი ფრიქციული ტესტერი.

22. მხარეთა შორის დავას არ იწვევს ის ფაქტი, რომ ტესტერის ღირებულება ზედნადებში შეფასებულია 300 ევროდ. ამასთან, თავად მოსარჩელის განცხადებით, გადასაზიდი მოწყობილობიდან ერთი დაზიანებული იყო და საჭიროებდა მარტივ პროგრამულ შეკეთებას. გადაზიდვის შედეგად კი, დაზიანდა ორი მოწყობილობა, რომელიც შეკეთებას არ ექვემდებარებოდა და საჭირო გახდა ახალი აპარატურის შეძენა.

23. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ სადავო დაზიანება უკავშირდება ტვირთის არასაკმარის შეფუთვას, რაზეც პასუხისმგებლობაც ეკისრება ტვირთის გამგზავნს – მოპასუხეს.

24. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით მოსარჩელე სადავოდ ხდის მის სასარგებლოდ მოპასუხისათვის დაკისრებული ზიანის ოდენობას და მიიჩნევს, რომ გადაზიდვის ზედნადებში გადასაზიდი ნივთის ღირებულების გრაფაში დაფიქსირებული 300 ევრო შეადგენდა ექსპლუატაციაში ნამყოფი ნივთის ღირებულებას. გადაზიდვისას ნივთი ისე დაზიანდა, რომ მისი აღგენა შეუძლებელი გახდა, შესაბამისად, მოპასუხეს უნდა დაეკისროს ახალი ნივთის ღირებულების ანაზღაურება.

25. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი გარკვეულ შეზღუდვებს აწესებს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან დაკავშირებით, კერძოდ, 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

26. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

27. განსახილველი დავის გადასაწყვეტად სააპელაციო პალატამ სრულიად მართებულად იხელმძღვანელა სსკ-ის 412-ე მუხლით, რომელიც, ერთი მხრივ, უზრუნველყოფს შესაბამისი ფაქტობრივ-სამართლებრივი წინაპირობების არსებობისას ზიანის ანაზღაურების შესაძლებლობას, ხოლო, მეორე მხრივ, ადგენს გარკვეულ შეზღუდვას, თუ რა სახის ზიანის ანაზღაურებაა დასაშვები. მითითებული ნორმის თანახმად, ასეთად მიიჩნევა მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს.

28. კანონის ამგვარი დანაწესი განპირობებულია იმით, რომ ასანაზღაურებელი ზიანის ოდენობა არ გასცდეს მხარეთა ურთიერთობაში გონივრული წინდახედულობის ფარგლებში მოსალოდნელი ზარალის ოდენობას და დაზარალებული მხარის ინტერესების დაცვისას არ მოხდეს ზიანის მიმყენებლისათვის არათანაზომიერი მატერიალური პასუხისმგებლობის დაკისრება.

29. მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატამ სწორად განსაზღვრა სადავო მოძრავი ნივთების დაზიანებით მიყენებული ზიანის ოდენობა და ასეთად ჩათვალა გადასაზიდი ნივთების ის ღირებულება, რომელიც მოსარჩელემ ნივთის გადაზიდვამდე დააფიქსირა, რადგან სწორედ აღნიშნული ოდენობა წარმოადგენდა მოპასუხისათვის სავარაუდო ზიანის ფარგლებს.

30. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

31. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

32. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

33. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2016 წლის 8 ივნისს №1465372479 საგადახდო დავალებით გადახდილი 465 ლარის 70% – 325,5 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „ა.-ას“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ შპს „ა.-ის“ (საიდენტიფიკაციო კოდი №..) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2016 წლის 8 ივნისს №1465372479 საგადახდო დავალებით გადახდილი 465 ლარის 70% – 325,5 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ნ. ბაქაქური