საქმე #ას-857-821-2014 21 დეკემბერი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ნ. გ-ე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „მ-ი“, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობა, ოზურგეთის სარეგისტრაციო სამსახური (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 9 ივნისის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – შემოსავლის მიუღებლობით გამოწვეული ზიანი

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ნ. გ-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობის, შპს „მ-ისა“ და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ოზურგეთის სარეგისტრაციო სამსახურის მიმართ და მოითხოვა, სამოქალაქო კოდექსის 992-ე და 998-ე მუხლების საფუძველზე, დელიქტით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება მიუღებელი შემოსავლის სახით 52 000 ლარისა და შემოსავლის მიუღებლობით გამოწვეული ზიანის სახით 26 780 ლარის, ჯამში - 78 780 ლარის ოდენობით.

2. სარჩელის თანახმად, ნ. გ-ე წარმოადგენს ოზურგეთის რაიონის დაბა ნასაკირალში 4260 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს, რომელიც 2004 წელს შეიძინა. რადგან აღნიშნულ ტერიტორიაზე შპს „მ-ს“ სურდა ანძის დამონტაჟება, მოსარჩელემ მოახდინა მიწის ნაკვეთის გამიჯვნა და 4260 კვ.მ.-დან 60 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი საჯარო რეესტრში აღრიცხა ცალკე, არასასოფლო-სამეურნეო მიწის დანიშნულებით. 2005 წელს შპს „მ-მა“ აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე დაიწყო ანძის მშენებლობა. მას მოსარჩელესთან უნდა გაეფორმებინა იჯარის ხელშეკრულება და გადაეხადა საიჯარო ქირა, თუმცა მხარეები საიჯარო ქირის ოდენობაზე ვერ შეთანხმდნენ. 2011 წელს ნ. გ-ემ მიმართა საჯარო რეესტრს ორივე მიწის ნაკვეთზე ამონაწერის განახლებისათვის, რაზეც ეთქვა უარი იმ მოტივით, რომ ადგილი ჰქონდა მიწის ნაკვეთების გადაფარვას შპს „მ-ის“საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთთან 150 კვ.მ მიწის ფართობის ნაწილში. მოსარჩელემ შეიტყო, რომ ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობას მის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთების ნაწილი – 150 კვ.მ ფართობით არაკანონიერად მიუყიდია შპს „მ-ისთვის“. ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 31 იანვრის გადაწყვეტილებით ბათილად იქნა ცნობილი ოზურგეთის რაიონულ გამგეობასა და შპს „მ-ს“ შორის 2005 წლის 30 მაისს დადებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება და გაუქმდა საჯარო რეესტრის ჩანაწერი ოზურგეთის რაიონის დაბა ნასაკირალში მდებარე 150 კვ.მ მიწის ნაკვეთის შპს „მ-ის“ საკუთრებაში აღრიცხვის შესახებ. მიწის ნაკვეთი კვლავ აღირიცხა მოსარჩელის საკუთრებაში. 2013 წლის აგვისტოში მან შპს „მ-თან“ გააფორმა ქირავნობის ხელშეკრულება აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე, რომლითაც ყოველთვიური ქირა განსაზღვრულია 500 ლარის ოდენობით. მოსარჩელის განმარტებით მან მოპასუხეების მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებების გამო წლების განმავლობაში ვერ მიიღო ის თანხა, რასაც მიიღებდა მიწის ნაკვეთის გაქირავებით. მის ოჯახს არ ჰქონდა შემოსავალი და იძულებული იყო რამდენჯერმე აეღო სესხი. 2005-2013 წლებში ნ. გ-ის მიმართ მიყენებული ზიანის ოდენობა, მიუღებელი შემოსავლის სახით წარმოადგენს 52000 ლარს, ხოლო შემოსავლის მიუღებლობით გამოწვეული ზიანი არის 26780 ლარი.

3. მოპასუხე ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობამ სარჩელი არ ცნო უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის გამო. მოპასუხე შპს „მ-ის“ განმარტებით, ქირავნობის საგანი რეალურად არ წარმოადგენს იმ უძრავ ქონებას, სადაც განთავსებულია და მანამდეც განთავსებული იყო მ-ის ანძა; ხოლო ის უძრავი ქონება, სადაც განთავსებულია მ-ის ანძა, არ არის მოსარჩელის საკუთრებაში. ხოლო მოპასუხე საჯარო რეესტრის სააგენტოს ოზურგეთის სარეგისტრაციო სამსახურმა მიუთითა, რომ მას არანაირი ფაქტობრივი ან სამართლებრივი კავშირი არ აქვს მოსარჩელესა და შპს „მ-ს“ შორის კერძო დავასთან, ამასთან, სარჩელი ხანდაზმულია.

4. ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 27 იანვრის გადაწყვეტილებით ნ. გ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობისა და ხანდაზმულობის გამო.

5. რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ. გ-ემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

6. 2014 წლის 14 აპრილს მოსარჩელემ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს მიმართა განცხადებით სასარჩელო მოთხოვნის 50000 ლარამდე შემცირების შესახებ. სააპელაციო სასამართლოს მთავარ სხდომაზე მოსარჩელემ დააზუსტა, რომ იგი 50 000 ლარამდე ამცირებს მოთხოვნას მიუღებელი შემოსავლის ნაწილში, ხოლო შემოსავლის მიუღებლობით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების ნაწილში მოთხოვნაზე მთლიანად უარს ამბობს.

7. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 9 ივნისის განჩინებით ნ. გ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

8. სააპელაციო პალატამ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

8.1. ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 31 იანვრის გადაწყვეტილებით ნ. გ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა. ბათილად იქნა ცნობილი ოზურგეთის რაიონულ გამგეობასა და შპს „მ-ს“ შორის 2005 წლის 30 მაისს დადებული უძრავი ქონების (სარეგისტრაციო ზონა ოზურგეთის რაიონის კოდი 26, სექტორი დაბა ნასაკირალი კოდი 29, ფართობი 150 კვ.მეტრი, ნაკვეთის ფუნქცია - არასასოფლო სამეურნეო) ნასყიდობის ხელშეკრულება და საჯარო რეესტრის ჩანაწერი ოზურგეთის რაიონის დაბა ნასაკირალში მდებარე 150 კვ.მეტრი მიწის ნაკვეთის (საკადასტრო კოდი №......) შპს „მ-ის“ საკუთრებაში აღრიცხვის შესახებ. ასევე ბათილად იქნა ცნობილი საჯარო რეესტრის ჩანაწერი ოზურგეთის რაიონის დაბა ნასაკირალში მდებარე 150 კვ.მეტრი მიწის ნაკვეთის (სარეგისტრაციო ზონა ოზურგეთის რაიონის კოდი ..., სექტორი დაბა ნასაკირალი კოდი ..., ფართობი 150 კვ.მეტრი, ნაკვეთის ფუნქცია - არასასოფლო სამეურნეო) ოზურგეთის რაიონული გამგეობის საკუთრებად აღრიცხვის შესახებ და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ოზურგეთის სარეგისტრაციო სამსახურს დაევალა ოზურგეთის რაიონის დაბა ნასაკირალში მდებარე 4260 კვ.მეტრი მიწის ნაკვეთის ნ. გ-ის სახელზე აღრიცხვა;

8.2. საჯარო რეესტრიდან ამონაწერით დადასტურდა, რომ 60 კვ.მეტრი უძრავი ქონება საკადასტრო კოდით №..., აღრიცხულია ნ. გ-ის საკუთრებად;

8.3. 2013 წლის 1 აგვისტოს გაფორმდა ქირავნობის ხელშეკრულება მოსარჩელე ნ. გ-ესა და მოპასუხე შპს „მ-ს“ შორის, რომლის თანახმად, მოპასუხე შპს „მ-მა“ მოსარჩელე ნ. გ-ისაგან თვეში ხუთას ლარად დაიქირავა 60 კვ.მეტრი მიწის ნაკვეთი საკადასტრო კოდით №.....

9. სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 50-ე, 319-ე, 317-ე, 316-ე მუხლებზე და აღნიშნა, რომ მოთხოვნა უსაფუძვლოა, რადგან „მოვალის ვალდებულება ამ დროისათვის შესრულებაშია“, ხოლო 2013 წლის პირველ აგვისტომდე მხარეებს ერთმანეთის მიმართ არანაირი ვალდებულება არ აკავშირებდათ. შესაბამისად, ვინაიდან 2013 წლის პირველ აგვისტომდე მხარეებს შორის არ არსებობდა არანაირი ვალდებულებითი ურთიერთობა, არ არსებობს არც ამ პერიოდში მიუღებელი შემოსავალი. ოზურგეთის რაიონულ გამგეობასა და შპს „მ-ს“ შორის 2005 წლის 30 მაისს დადებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებით სადავო ტერიტორია იყო მ-ის საკუთრება და შპს „მ-ს“ არანაირი ვალდებულება არ გააჩნდა მოსარჩელის მიმართ ხელშეკრულების დადებასთან დაკავშირებით. ხოლო საქმეზე დართული ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 31 იანვრის გადაწყვეტილება ვერ ჩაითვლება დელიქტით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების საფუძვლად, ვინაიდან ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 31 იანვრის გადაწყვეტილებით, მართალია, გაუქმდა ოზურგეთის რაიონულ გამგეობასა და შპს „მ-ს“ შორის 2005 წლის 30 მაისს დადებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება და საჯარო რეესტრის ჩანაწერი, მაგრამ აღნიშნული ვერ მიიჩნევა იმის მტკიცებულებად, რომ სწორედ მითითებულმა ფაქტობრივმა გარემოებამ გამოიწვია აპელანტისთვის (მოსარჩელისათვის) ზიანის მიყენება.

10. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ მიუღებელი შემოსავლის სამართლებრივი წინაპირობები შემოიფარგლება კონკრეტული ვალდებულებითი ურთიერთობებით და დამოკიდებულია ამ ვალდებულების ჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში შემოსავლის მიღების ალბათობაზე. სააპელაციო პალატის მითითებით აპელანტმა ვერ შეძლო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლების შესაბამისად, სათანადო მტკიცებულებებით დაესაბუთებინა მისი მოთხოვნის საფუძვლიანობა.

11. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ გარდა მოთხოვნის უსაფუძვლობისა, სარჩელი ხანდაზმული იყო.

12. სამოქალაქო კოდექსის 128.1-ე, 129.1-ე დ 130-ე მუხლებზე მითითებით, სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, მოსარჩელის განმარტებით დადგენილი იყო, რომ მისი უფლების დარღვევის შესახებ მან შეიტყო 2005 წლიდან, როდესაც შპს „მ-მა“ დაიწყო ანძის მშენებლობა, ხოლო მან თავისი შესაძლო დარღვეული უფლების დასაცავად სასამართლოს მიმართა 2013 წლის 25 სექტემბერს, ხანდაზმულობის ვადის დარღვევით.

13. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საჯარო რეესტრის სააგენტოს მიმართაც მოთხოვნა უსაფუძვლო იყო „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის ,,თ” ქვეპუნქტის, მე-3 მუხლის მე-6 ნაწილის და მე-17 მუხლის მე-4 ნაწილის დანაწესებიდან გამომდინარე, ვინაიდან მხარე თავად არის უფლებამოსილი წარადგინოს სათანადო დოკუმენტები რეგისტრაციისათვის და, შესაბამისად, საჯარო რეესტრმა კონკრეტული რეგისტრაციის საკითხის განხილვისას კანონის ამ მოთხოვნათა დაცვით უნდა იხელმძღვანელოს. ამასთან, როდესაც მოხდა შპს „მ-ის“ უფლების რეგისტრაცია (სადავო ნაკვეთთან დაკავშირებით) საჯარო რეესტრში, არ არსებობდა მხარის ვალდებულება დაზუსტებული, ელეტრონული ვერსიის წადგენის თაობაზე.

14. მხარის მითითება იმის შესახებ, რომ, ვინაიდან ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 31 იანვრის გადაწყვეტილებით გაუქმდა ოზურგეთის რაიონულ გამგეობასა და შპს „მ-ს“ შორის 2005 წლის 30 მაისს დადებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება და საჯარო რეესტრის ჩანაწერი, საჯარო რეესტრის უკანონო ქმედების შედეგად მიადგა ზიანი, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა, რადგან მისი განმარტებით, მოსარჩელემ ვერ დაასაბუთა რა მიზეზობრივ კავშირში იყო სასამართლოს მიერ გაუქმებული რეგისტრაცია და ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილობა მიუღებელ შემოსავალთან.

15. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ნ. გ-ის სააპელაციო საჩივარი უსაფუძვლო იყო და დაკმაყოფილებას არ ექვემდებარებოდა.

16. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2014 წლის 9 ივნისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. გ-ემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

17. კასატორის მითითებით, სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი, არასწორად შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებები, უგულებელყო კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილება, რომლის შესრულება ევალება ყველა ფიზიკურ და იურიდიულ პირს და, პირველ რიგში, სასამართლოს. ის ფაქტები და მტკიცებულებები, რომლებიც გახდა ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 31 იანვრის გადაწყვეტილების საფუძველი (დაკმაყოფილდა ნ. გ-ის მოთხოვნა სრულად) სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა უკანონოდ, მაგრამ არ მიუთითა რატომ და რომელი კანონის საფუძველზე.

18. სასამართლომ არ გაითვალისწინა ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომლითაც დადგინდა, რომ 2005 წელს, როცა შპს ,,მ-მა’’ ოზურგეთის მუნიციპალიტეტისგან შეიძინა 150 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, შპს ,,მ-ი’’ ჩაითვალა არაკეთილსინდისიერ შემძენად, რაც ნიშნავს, რომ ჯერ კიდევ 2005 წელს შპს ,,მ-ისთვის’’ ცნობილი იყო ფაქტი, რომ 150 კვ.მ მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე იყო ნ. გ-ე. აღნიშნული მითითებულია ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 31 იანვრის გადაწყვეტილებაში. 2013 წლის გადაწყვეტილებით ასევე დადგენილია, რომ 150 კვ.მ მიწის ის ნაკვეთი, რომელზეც განთავსებულია შპს ,,მ-ის’’ ანძა, მთლიანად მდებარეობს ნ. გ-ის საკუთრებაში, წინააღმდეგ შემთხვევაში, სასამართლო ბათილად ცნობდა მხოლოდ გადაფარვის ნაწილს. აღსანიშნავია ისიც, რომ ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 31 იანვრის გადაწყვეტილება არ გაუსაჩივრებიათ მოპასუხე მხარეებს.

19. სააპელაციო სასამართლოს მიერ მითითებული გარემოება, რომ ,,შპს ,,მ-ის’’ მიერ ფაქტობრივად შემოღობილი მიწის ნაკვეთი მოიცავს ნ. გ-ის კუთვნილი № ..... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის 30,3 კვ. მეტრს, საიდანაც ანძას დაკავებული აქვს 14,9 კვ.მ მიწის ნაკვეთის ფართი, კასატორის აზრით, არ შეესაბამება სინამდვილეს. აღნიშნული კოდით ნ. გ-ის საკუთრებაშია 60 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელსაც ოთხივე მხარეს ესაზღვრება ნ. გ-ის საკუთრებაში არსებული 4200 კვ.მ მიწის ნაკვეთი. ფაქტობრივად ერთად შემოღობილია 4200+60=4260 კვ.მ მიწის ნაკვეთი; შპს ,,მ-ის’’ ანძა განთავსებულია 150 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე, აქედან ნაწილი განთავსებულია ..... კოდით (60 კვ.მ მიწის ფართი) ნაწილი კი ...... კოდით (420 კვ.მ. მიწის ფართი) განსაზღვრულ მიწის ნაკვეთზე; სასამართლომ არ გაარკვია 14,9 კვ.მ -ის გარდა, 150-14,9=135,1 კვ.მ მიწის ნაკვეთი ვის საკუთრებაშია განთავსებული, ხოლო აღნიშნული მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე შპს ,,მ-ი’’ რომ არ არის, ეს სასამართლოსთვის დადასტურებულია, ვინაიდან არ არსებობს შპს ,,მ-ის’’ ან სხვა პირის საკუთრების დამადასტურებელი საჯარო რეესტრის ამონაწერი გარდა ნ. გ-ის სახელზე არსებული ამონაწერისა.

20. სააპელაციო სასამართლომ განჩინებით იმსჯელა მიუღებელი შემოსავლით გამოწვეულ ზიანზე, ეს მაშინ, როცა სახ. ბაჟის გადახდის დროს, აპელანტმა ნ. გ-ემ განცხადებაში მიუთითა, რომ მას მიაჩნია მისი მოთხოვნა სწორად და სამართლებრივად დადასტურებულად, მაგრამ არ აქვს ფინანსური საშუალება გადაიხადოს სახ. ბაჟი მოთხოვნის შესაბამისად, ამიტომ იძულებული იყო უარი ეთქვა შემოსავლის მიუღებლობით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურებაზე, ასევე ნაწილობრივ შეემცირებინა მიუღებელი შემოსავლის მოთხოვნა. მიუხედავად ამისა, სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაში 4.2 და 4.8 პუნქტებში მითითებულია, თითქოსდა, სასამართლო სხდომაზე შეამცირა მოთხოვნა ნ. გ-ემ.

21. სააპელაციო სასამართლოს 2014 წლის 9 ივნისის განჩინებაში - პუნქტი 2.8 მითითებულია შემდეგი: ,,დადგენილია, რომ ნ. გ-ემ თავისი შესაძლო დარღვეული უფლებების დასაცავად მიმართა სასამართლოს 2013 წლის 25 სექტემბერს’’. კასატორის მოსაზრებით, აღნიშნული არ შეესაბამება სინამდვილეს, რამეთუ ნ. გ-ემ თავისი დარღვეული უფლებების დასაცავად მიმართა სასამართლოს 2011 წელს, რაზედაც ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს მიერ 2013 წლის 31 იანვარს მიღებულ იქნა გდაწყვეტილება, ხოლო 2013 წლის 25 სექტემბრის სარჩელი არის ნ. გ-ის დარღვეული უფლების აღდგენის მეორე ეტაპი, როცა მოითხოვა მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურება, შესაბამისად, დაუსაბუთებელია ნ. გ-ის სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობა, სასამართლო არ მიუთითებს, თუ მოთხოვნა ხანდაზმულია, რომელ პერიოდს შეეხება იგი, ნ. გ-ემ სასამართლოს მიმართა 2011 წელს, გამომდინარე აქედან, სამი წლის მოთხოვნა - 2008 წლიდან რომელი კანონის საფუძველზე ჩათვალა სასამართლომ ხანდაზმულად, დაუსაბუთებელია.

22. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 412-ე მუხლი. რადგანაც მოცემულ შემთხვევაში, ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 31 იანვრის გადაწყვეტილებით შპს ,,მ-ი’’ ცნობილ იქნა არაკეთილსინდისიერ შემძენად, რადგან მისთვის ცნობილი იყო, რომ 150 კვ.მ მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე იყო ნ. გ-ე და არა ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობა, შესაბამისად, შპს ,,მ-ისთვის’’ წინასწარ იყო სავარაუდო ნებისმიერი სახის ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება.

23. კასატორის განმარტებით, ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2014 წლის 9 ივნისის განჩინებაში სასამართლომ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 50-ე, 102-ე, 130-ე, 316-ე, 317-ე, 319,-ე 361-ე, 394-ე, 412-ე, 411-ე მუხლები, „საჯარო რეესტრის შესახებ“ კანონი, მაგრამ არასწორად განმარტა მოცემულ დავასთან მიმართებაში და საქმეზე მიიღო უკანონო გადაწყვეტილება.

24. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 27 ოქტომბრის განჩინებით ნ. გ-ის შუამდგომლობა სახელმწიფო ბაჟის ნაწილის - 1200 ლარის გადახდისაგან გათავისუფლების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა. იმავე განჩინებით დაკმაყოფილდა ნ. გ-ის განცხადება ზიანის ანაზღაურების შესახებ სასარჩელო მოთხოვნის 26 000 ლარამდე შემცირების თაობაზე და აღნიშნულ ფარგლებში საკასაციო საჩივარი მოპასუხეების – შპს „მ-ის“, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობისა და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ოზურგეთის სარეგისტრაციო სამსახურის მიმართ მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

25. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 31 ივლისის განჩნებით ნ. გ-ის საკასაციო საჩივარი ცნობილ იქნა დასაშვებად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

26. საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. გ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 9 ივნისის განჩინება და მიღებულ იქნას ახალი გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებათა გამო:

სასარჩელო მოთხოვნის მოცულობა

27. უპირველეს ყოვლისა, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ განხილვის საგანს წარმოადგენს მიუღებელი შემოსავლის მოთხოვნის ნაწილი. შემოსავლის მიუღებლობით გამოწვეული ზიანის მოთხოვნაზე მოსარჩელემ უარი განაცხადა.

28. საკასაციო საჩივარში აღნიშნულია, რომ სააპელაციო სასამართლომ არამართებულად დაადგინა სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელის მიერ სასარჩელო მოთხოვნის შემცირების ფაქტი. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის ამ მითითებას.

29. კასატორი საკასაციო საჩივარშივე აღნიშნავს, რომ საკუთარი მოთხოვნა მიაჩნია სწორად და სამართლებრივად დასაბუთებულად, მაგრამ არ აქვს ფინანსური საშუალება, გადაიხადოს სახელმწიფო ბაჟი მოთხოვნის შესაბამისად, ამიტომ იძულებული გახდა, უარი ეთქვა შემოსავლის მიუღებლობით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურებაზე, ასევე, ნაწილობრივ შეემცირებინა მიუღებელი შემოსავლის მოთხოვნა.

30. სწორედ აღნიშნული საკითხი გამოიკვლია სააპელაციო სასამართლომ 2014 წლის 4 ივნისის სასამართლო სხდომაზე (იხ. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2016 წლის 4 ივნისის სხდომის ოქმი, CD დისკი, 14:20:45 – 14:20:53) და მართებულად დაადგინა, რომ მიუღებელი შემოსავლის გამო მიყენებული ზიანის ანაზღაურების შესახებ მოთხოვნაზე მოსარჩელემ (აპელანტმა) უარი განაცხადა, ხოლო მიუღებელი შემოსავლის მოთხოვნის ნაწილში მოთხოვნა შეამცირა, რომლის საწინააღმდეგოდ კასატორს არ აქვს წარმოდგენილი დასაბუთებული პრეტენზია.

31. კასატორმა საკასაციო სასამართლოში კვლავ შეამცირა მოთხოვნა მიუღებელი შემოსავლის ნაწილში და წინამდებარე გადაწყვეტილების საგანია მოუღებელი შემოსავლის სახით ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა 26 000 (ოცდაექვსი ათასი) ლარის ოდენობით.

სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობა

32. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ნ. გ-ემ თავისი შესაძლო დარღვეული უფლების დასაცავად სასამართლოს მიმართა 2013 წლის 25 სექტემბერს.

33. სამოქალაქო კოდექსის 128.1-ე, 129.1-ე, 130-ე მუხლებზე მითითებით, სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, მოსარჩელის განმარტებით, მისი უფლების დარღვევის შესახებ მოსარჩელემ შეიტყო 2005 წელს, როდესაც შპს „მ-მა“ დაიწყო ანძის მშენებლობა მის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე. ხოლო მოსარჩელემ თავისი შესაძლო დარღვეული უფლების დასაცავად სასამართლოს მიმართა 2013 წლის 25 სექტემბერს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ აპელანტის (მოსარჩელის) მოთხოვნა ხანდაზმული იყო.

34. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის პროცესი დასრულდა ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 31 იანვრის გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლით. მოსარჩელემ სასამართლოს სარჩელით მიმართა 2013 წლის 25 სექტემბერს. ამგვარად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 129.1-ე, 130-ე მუხლების შესაბამისად მოსარჩელის მოთხოვნა არ არის ხანდაზმული (იხ. სუსგ №ას-472-448-2013, 5 დეკემბერი, 2013 წ.).

დელიქტით მიყენებული ზიანისათვის სოლიდარული პასუხისმგებლობის საფუძვლები

35. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობა, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტროს ოზურგეთის სარეგისტრაციო სამსახური და შპს „მ-ი“, სამოქალაქო კოდესის 992-ე და 998-ე მუხლების შესაბამისად, სოლიდარულად აგებენ პასუხს მოსარჩელის საკუთრების მართლსაწინააღმდეგო განკარგვის გამო მისთვის მიყენებული ზიანისათვის.

36. სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის შესაბამისად, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი.

37. ზიანისათვის პასუხს აგებს არა მარტო ის, ვინც იგი უშუალოდ მიაყენა, არამედ ისიც, ვინც ის დაიყოლია ან მისი ხელისშემწყობი იყო, ასევე ისიც, ვინც სხვისთვის მიყენებული ზიანით შეგნებულად ისარგებლა (სამოქალაქო კოდექსი, მუხლი 998.2).

38. თუ ზიანის დადგომაში მონაწილეობს რამდენიმე პირი, ისინი პასუხს აგებენ, როგორც სოლიდარული მოვალეები (სამოქალაქო კოდექსი, მუხლი 998.1).

39. სააპელაციო სასამართლოს მიერ მოცემულ საქმეში დადგენილია სამოქალაქო კოდექსის ზემოაღნიშნული მუხლებით სოლიდარული პასუხისმგებლობის განსაზღვრისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი გარემოებები:

39.1. ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 31 იანვრის გადაწყვეტილებით ნ. გ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა და ბათილად იქნა ცნობილი ოზურგეთის რაიონულ გამგეობასა და შპს „მ-ს“ შორის 2005 წლის 30 მაისს დადებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, აგრეთვე, საჯარო რეესტრის ჩანაწერი ოზურგეთის რაიონის დაბა ნასაკირალში მდებარე 150 კვ.მეტრი არასასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთის (საკადასტრო კოდი №.....) შპს „მ-ის“ საკუთრებაში აღრიცხვის შესახებ;

39.2. ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 31 იანვრის გადაწყვეტილებით, ასევე ბათილად იქნა ცნობილი საჯარო რეესტრის ჩანაწერი იმავე მიწის ნაკვეთის ოზურგეთის რაიონული გამგეობის საკუთრებად აღრიცხვის შესახებ და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ოზურგეთის სარეგისტრაციო სამსახურს დაევალა ოზურგეთის რაიონის დაბა ნასაკრალში მდებარე 4260 კვ.მეტრი მიწის ნაკვეთის ნ. გ-ის სახელზე აღრიცხვა;

39.3. 60 კვ.მ მიწის ნაკვეთი საკადასტრო კოდით №... ამჟამად აღრიცხულია ნ. გ-ის საკუთრებად.

40. ამრიგად, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების მიხედვით, საკასაციო სასამართლოსთვის სავალდებულო ფაქტს წარმოადგენს ის, რომ სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით უკანონოდ იქნა ცნობილი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ოზურგეთის სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ სადავო მიწის ნაკვეთის ჯერ ოზურგეთის რაიონული გამგეობის, ხოლო შემდეგ შპს „მ-ის“ საკუთრებაში აღრიცხვა, აღნიშნული მიწის ნაკვეთი დაუბრუნდა კასატორს და კვლავ აღირიცხა მის საკუთრებად (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი, მუხლი 407.2).

41. თავის მხრივ, ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 31 იანვრის გადაწყვეტილებით (რომლითაც გაუქმდა ოზურგეთის რაიონის გამგეობასა და შპს „მ-ს“ შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება) დადგენილია, რომ:

41.1. ოზურგეთის რაიონის გამგეობისა და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ოზურგეთის სარეგისტრაციო სამსახურის მართლსაწინააღმდეგო, ბრალეული ქმედებებით დაირღვა კასატორის საკუთრების უფლება;

41.2. ოზურგეთის რაიონის გამგეობასთან 2005 წლის 30 მაისის ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებისას შპს „მ-ი“ წარმოადგენდა არაკეთილსინდისიერ შემძენს, რადგან მან იცოდა, რომ სადავო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე იყო მოსარჩელე.

42. აღნიშნული გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტებს მოცემულ საქმეში აქვთ პრეიუდიციული მნიშვნელობა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად.

43. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, არსებობს დილიქტით მიყენებული ზიანისათვის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობისა და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ოზურგეთის სარეგისტრაციო სამსახურის სოლიდარული პასუხისმგებლობის ცალსახა საფუძველი. სასამართლოს 2013 წლის 31 იანვრის გადაწყვეტილების თანახმად, ოზურგეთის გამგეობა მოქმედებდა მართლსაწინააღმდეგოდ, რადგან მიუხედავად იმისა, რომ მისთვის ცნობილი იყო კასატორის საკუთრების უფლების თაობაზე, სადავო მიწის ნაკვეთი ჯერ აღრიცხა გამგეობის საკუთრებად, ხოლო შემდეგ გაასხვისა შპს „მ-ზე“. ამავე გადაწყვეტილებით დადგენილია, რომ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ოზურგეთის სარეგისტრაციო სამსახურის მხრიდან სათანადო შემოწმების შემთხვევაში ადგილი არ ექნებოდა ზემოაღნიშნულ დარღვევას, რაც ასევე მიუთითებს ოზურგეთის საჯარო რეესტრის სამსახურის, როგორც ხელის შემწყობის მართლსაწინააღმდეგო, ბრალეულ მოქმედებაზე.

44. რაც შეეხება შპს „მ-ს“, უნდა აღინიშნოს, რომ კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით არ არის გამოკვეთილი ზიანის დადგომაში მისი უშუალო მონაწილეობის ან ხელის შეწყობის დამადასტურებელი გარემოებები. დადგენილია მხოლოდ ის, რომ მიწის ნაკვეთის შეძენისას მან იცოდა, რომ ოზურგეთის რაიონის გამგეობა არ იყო მისი მესაკუთრე. შესაბამისად, იგი წარმოადგენდა არაკეთილსინდისიერ შემძენს.

45. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის შესაბამისად, არაკეთილსინდისიერი შემძენი არის ის, ვინც უძრავი ნივთის შეძენის მომენტში იცოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე (სამოქალაქო კოდექსი, მუხლი 185). ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანია, წარმოადგენს თუ არა შპს „მ-ი“, რომელმაც უძრავი ნივთის შეძენისას იცოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე, სამოქალაქო კოდექსის 998-ე მუხლით გათვალისწინებულ იმ პირს, რომელმაც სხვისი საკუთრების მართლსაწინააღმდეგო განკარგვით ამ უკანასკნელისათვის მიყენებული ზიანით შეგნებულად ისარგებლა.

46. სამოქალაქო კოდესის 992-ე მუხლის შესაბამისად, ზოგადად, დელიქტური ვალდებულება წარმოიშობა ზიანის მიყენებით, რომელიც გამოწვეულია მართლსაწინააღმდეგო, ბრალეული ქმედებით ან ბრალის გარეშე პასუხისმგებლობით (მაგ., მომეტებული საფრთხის წყაროთი მიყენებული ზიანი). ამავე დროს, დელიქტური ვალდებულების წარმოშობისათვის არ არის საკმარისი მხოლოდ მართლსაწინააღმდეგო, ბრალეული ქმედების არსებობა. აუცილებელია, აგრეთვე, ამ ქმედებით ზიანის მიყენება. ბრალის გარეშე პასუხისმგებლობის განსაზღვრისთვისაც ერთ-ერთ აუცილებელ ელემენტს წარმოადგენს სწორედ ზიანის მიყენების ფაქტი.

47. დელიქტური ვალდებულების ზოგადი კონცეფციის თანახმად, მართლსაწინააღმდეგოდ მოქმედი პირი - დელიქტორი - თავისი მოქმედების განხორციელებამდე ჯერ არ არის სამართლებრივ ურთიერთობაში იმასთან, ვისაც ის ზიანს აყენებს.

48. აღნიშნული თეორიიდან გამომდინარე, დელიქტორი უპირველეს ყოვლისა, არის ის, ვინც ზიანი უშუალოდ მიაყენა.[1]

49. თუმცა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 998-ე მუხლი აფართოებს პასუხისმგებელ პირთა წრეს და მიუთითებს, რომ დელიქტურ ვალდებულებებზე პასუხისმგებელ სუბიექტებს წარმოდგენენ არა მხოლოდ შემსრულებელი (ანუ ის, ვინც ზიანი უშუალოდ მიაყენა), არამედ ისიც, ვინც შემსრულებელი დაიყოლია ან მისი ხელისშემწყობი იყო, და ასევე ისიც, ვინც სხვისთვის მიყენებული ზიანით შეგნებულად ისარგებლა.

50. შემსრულებელთან ერთად წამქეზებლებისა და დამხმარე პირების დელიქტურ პასუხისმგებლობას გერმანული სამოქალაქო კოდექსიც იცნობს (გერმანიის სამოქალაქო კოდექსი, 830-ე პარაგრაფის მე-2 ნაწილი).

51. თუმცა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 998-ე მუხლი უფრო შორს მიდის და შემსრულებელთან ერთად პასუხისმგებლობას აკისრებს აგრეთვე იმასაც, ვინც სხვისთვის მიყენებული ზიანით შეგნებულად ისარგებლა. ამით სამოქალაქო კოდექსის 998-ე მუხლის მე-2 ნაწილი განსხვავდება გერმანული[2] და ფრანგული რეგულაციებისაგან და შესაძებელია ქმნიდეს ერთგვარ გამონაკლისს დელიქტურ ვალდებულებათა ზოგადი წესიდან, რომლითაც უზრუნველყოფილია ვალდებულების არსებობის უფრო მაღალი სტანდარტი “alterum non laedere” (არ მიაყენო ზიანი სხვას). აბსოლუტური დაცვის სისტემამ უფლებებთან ერთად მოიცვა ასევე ფასეულობები, რომლებიც ეკუთვნის უფლებათა დაცვის სფეროს. აღნიშნული სფერო მოიცავს პირის უფლებას და, შესაბამისად, მესამე პირის ვალდებულებას, არ იყოს სხვისთვის ზიანის მიყენების „პასიური მეთვალყურე“ და არ ისარგებლოს ამ ზიანით, თუნდაც ამის თაობაზე მისთვის მოგვიანებით გახდეს ცნობილი.

52. აქედან გამომდინარე, განსახილველ დანაწესში (ვინც შეგნებულად ისარგებლა სხვისთვის მიყენებული ზიანით) საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, იგულისხმება ორი შემთხვევა: (1) პირი, ვინც თავისი უმოქმედობით ხელი შეუწყო სხვის მართლსაწინააღმდეგო, ბრალეულ ქმედებას, რადგან სხვისთვის ზიანის დადგომა მას ანიჭებს რაიმე სარგებელს და ეს უმოქმედება უნდა შეფასდეს, როგორც მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული (მაგალითად, მეზობელმა ისარგებლა მუშების მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებით, რასაც მოჰყვა მისი მეზობელი მიწის ნაკვეთის მიჯნის მოშლა); (2) მიუხედავად იმისა, რომ მისთვის ცნობილი გახდა ზიანისა და მისი წარმომშობი მიზეზების თაობაზე, პირმა შეგნებულად ისარგებლა სხვისთვის მიყენებული ზიანით (მაგალითად, შეგნებულად ბინა შეიძინა იმ პირისაგან, ვინც ყალბი საბუთების საფუძველზე აღირიცხა ბინის მესაკუთრედ და ეს შემძენისთვის გახდა ცნობილი) და ამ შემთხვევაშიც, მისი ქმედება უნდა შეფასდეს როგორც მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული.

53. ამასთან ერთად, მნიშვნელოვანია გაიმიჯნოს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 185-ე და 312-ე მუხლებით გათვალისწინებული შემთხვევა განსახილველი დანაწესით მოცემული ნორმატიული განმარტებისაგან. განსხვავება არსებობს როგორც ობიექტურ, ასევე სუბიექტურ კრიტერიუმებში. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 185-ე და 312-ე მუხლებით რეგულირდება უფრო ფართო შემთხვევები, როდესაც შესაძლებელია ადგილი ჰქონდეს, ასევე სამოქალაქო კოდექსის 998.2-ე მუხლის დანაწესით მოცემულ შემთხვევასაც.

54. წინამდებარე დავაში დადგენილია, რომ შპს „მ-ი“ წარმოადგენდა არაკეთილსინდისიერ შემძენს, რომელმაც შეძენის მომენტში იცოდა, რომ ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობა არ იყო სადავო მიწის ნაკეთის მესაკუთრე. მიუხედავად ამისა, მან შეიძინა მიწის ნაკვეთი, რითაც შეგნებულად ისარგებლა სხვისთვის მიყენებული ზიანით. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ შპს „მ-ი“ ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობასა და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ოზურგეთის სარეგისტრაციო სამსახურთან ერთად წარმოადგენს სამოქალაქო კოდექსის 998-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული სოლიდარული პასუხისმგებლობის სუბიექტს.

55. საკასაციო სასამართლო აქვე განმარტავს, რომ დამატებით შპს „მ-ის“ პასუხისმგებლობის კრიტერიუმები განისაზღვრება სამოქალაქო კოდექსის 164-ე მუხლით. შპს „მ-ი“ არ არის კეთილსინისიერი შემძენი, შესაბამისად, ის არის არაკეთილსინდისიერი მფლობელი, რომლისგანაც უფლებამოსილ პირს (კასატორს) შეუძლია მოითხოვოს მიღებული სარგებელი, ნივთის ან უფლების ნაყოფი. ამ მიღებულ სარგებელს წარმოადგენს არამართლზომიერი მფლობელობის პერიოდში ის თანხა, რასაც მიიღებდა მესაკუთრე.

56. აქედან გამომდინარე, უსაფუძვლოა სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება, რომ მხარეთა შორის უფლება-ვალდებულებები წარმოიშვა მხოლოდ 2013 წლის 1 აგვისტოს ქირავნობის ხელშეკრულების დადების შემდეგ. უნდა აღინიშნოს, რომ 2013 წლის 1 აგვისტოს წარმოიშვა მხარეთა შორის სახელშეკრულებო უფლება-მოვალეობები, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიკვლია და სამართლებრივი შეფასება არ მისცა არამართლზომიერი მფლობელობიდან წარმოშობილ მხარეთა შორის ურთიერთობებს.

57. დაუსაბუთებელია, ასევე სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება იმის შესახებ, რომ ქირავნობის საგანი არ წარმოადგენდა იმ უძრავ ქონებას, სადაც განთავსებულია და მანამდეც განთავსებული იყო შპს „მ-ის“ ანძა. საკასაციო სასამართლო კიდევ ერთხელ დასძენს, რომ კონკრეტული ურთიერთობის გათვალისწინებით მნიშვნელობა ენიჭება ქირავნობის ხელშეკრულებამდე არსებულ პერიოდს.

58. ამდენად, სადავო მიწის ნაკვეთის არამართლზომიერად შეძენისა და არაკეთისინდისიერი მფლობელობის მომენტიდან მხარეთა შორის წარმოიშვა ვალდებულებითი ურთიერთობები (სამოქალაქო კოდექსი, 992-ე, 998.2-ე, 164-ე მუხლები).

59. რაც შეეხება დასაკისრებელი თანხის ოდენობას, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ არცერთ მოპასუხეს, საქმის განხილვის არცერთ ეტაპზე სადავოდ არ გაუხდია მისი გაანგარიშების წესი. ამდენად, საკასაციო პალატა ასკვნის, რომ მოსარჩელის (კასატორის) მოთხოვნა მიუღებელ შემოსავლის ნაწილში (ოდენობა) მოპასუხეების მიერ არ არის შედავებული. შესაბამისად, მოსარჩელის მოთხოვნა მიუღებელი შემოსავლის სახით 26 000 ლარის ანაზღაურების თაობაზე უნდა დაკმაყოფილდეს.

60. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ საქმის გარემოებები სააპელაციო სასამართლოს მიერ საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშეა დადგენილი და საჭირო არ არის მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა.

61. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები სამართლებრივად მართებულად არ შეაფასა და მოცემულ საქმეზე მიიღო დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილება, რის გამოც გასაჩივრებული განჩინება უნდა გაუქმდეს და მიღებულ იქნას ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც დაკმაყოფილდება სარჩელი.

62. რაც შეეხება საკასაციო საჩივარზე თანდართულ მტკიცებულებებს, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ისინი უნდა დაუბრუნდეს კასატორს, რადგან სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. აღნიშნული ნორმა ადგენს საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების პროცესუალურ ფარგლებს და მისი შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა არ დაიშვება, შესაბამისად, ახალი მტკიცებულება ვერც სასამართლოს მიერ იქნება გაზიარებული, მიუხედავად იმისა, მხარეს ობიექტურად ჰქონდა თუ არა შესაძლებლობა სასამართლოსათვის მანამდე წარმოედგინა ისინი.

63. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არ აქვთ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე თანდართული მტკიცებულებები (ოზურგეთის რაიონის გამგეობის 2005 წლის 28 ნოემბრის #540 დადგენილება; ოზურგეთის რაიონის გამგებლის 2005 წლის 21 ნოემბრის აქტი მიწის ნაკვეთის შერჩევის შესახებ; საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს 2006 წლის 22 თებერვლის #14-10/-445 წერილი; დაბა ნასაკირალის ტერიტორიაზე „მ“-სა და „ჯ-ს“ ანძების ადგილმდებარეობის სქემატური გეგმა; 2005 წლის 23 ივნისის აქტი; საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2011 წლის 16 ივნისის #91851 წერილი; სიტუაციური გეგმა-ნახაზი; საკადასტრო რუკა), მთლიანობაში „9“ ფურცლად (ს.ფ. 302-310);

64. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე გათავისუფლებული იყოს სახელმწიფოს ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან.

65. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, მოწინააღმდეგე მხარეებს, შპს „მ-ს“, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობას და ოზურგეთის სარეგისტრაციო სამსახურს ნ. გ-ის სასარგებლოდ სოლიდარულად უნდა დაეკისროთ, ნ. გ-ის მიერ სამივე ინსტანციაში გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 3120 (სამიათას ას ოცი) ლარისა (I ინსტანციაში გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 26 000 ლარის 3% - 780 ლარი + სააპელაციო ინსტანციაში გდახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 26 000 ლარის 4% - 1040 ლარი + საკასაციო ინსტანციაში გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 26 000 ლარის 5% - 1300 ლარი) და ადვოკატის მომსახურებისთვის გაწეული ხარჯის - 500 ლარის, ჯამში 3620 ლარის გადახდა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა

1. ნ. გ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 9 ივნისის განჩინება;

3. ნ. გ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდეს;

4. მოპასუხეებს, შპს „მ-ს“, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობას და ოზურგეთის სარეგისტრაციო სამსახურს სოლიდარულად დაეკისროთ ნ. გ-ის სასარგებლოდ ზიანის ანაზღაურების სახით 26 000 ლარის გადახდა;

5. კასატორ ნ. გ-ეს დაუბრუნდეს საკასაციო სასამართლოში მის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები (ოზურგეთის რაიონის გამგეობის 2005 წლის 28 ნოემბრის #540 დადგენილება; ოზურგეთის რაიონის გამგებლის 2005 წლის 21 ნოემბრის აქტი მიწის ნაკვეთის შერჩევის შესახებ; საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს 2006 წლის 22 თებერვლის #14-10/-445 წერილი; დაბა ნასაკირალის ტერიტორიაზე „მ“-სა და „ჯ-ს“ ანძების ადგილმდებარეობის სქემატური გეგმა; 2005 წლის 23 ივნისის აქტი; საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2011 წლის 16 ივნისის #91851 წერილი; სიტუაციური გეგმა-ნახაზი; საკადასტრო რუკა), მთლიანობაში „9“ ფურცლად (ს.ფ. 302-310);

6. მოპასუხეებს, შპს „მ-ს“, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობას და ოზურგეთის სარეგისტრაციო სამსახურს სოლიდარულად დაეკისროთ ნ. გ-ის სასარგებლოდ ამ უკანასკნელის მიერ სამივე ინსტანციაში გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (3120 ლარისა) და ადვოკატის მომსახურებისთვის გაწეული ხარჯების (500 ლარის), ჯამში 3620 ლარის გადახდა;

7. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე

[1] მსგავს დანაწესს ითვალისწინებს მაგალითად, საფრანგეთის სამოქალაქო კოდექსი, რომლის 1382-ე და 1383-ე მუხლების თანახმად, ადამიანის ნებისმიერი მოქმედების შედეგად მიყენებული ზიანი უნდა აანაზღაუროს უშუალოდ ზიანის მიმყენებელმა. ყოველი პირი აგებს პასუხს ზიანისათვის, რომელიც მან მიაყენა სხვას თავისი განზრახი, გაუფრთხილებელი ან დაუდევარი მოქმედებით.

[2] დელიქტური პასუხისმგებლობის კონტექსტში საყურადღებოა, აგრეთვე, გერმანიის სამოქალაქო კოდექსის 992-ე პარაგრაფი, რომელიც განსაზღვრავს დელიქტის ჩამდენი მფლობელის პასუხისმგებლობას. აღნიშნული ნორმის თანახმად, დელიქტის ჩამდენად ითვლება მფლობელი, რომელმაც მფლობელობა მოიპოვა აკრძალული თვითნებობის ან დანაშაულის ჩადენის გზით. ასეთი მფლობელი მესაკუთრის წინაშე პასუხს აგებს დელიქტის ნორმების თანახმად. თავის მხრივ, აკრძალული თვითნებობა გულისხმობს მოქმედებას, რომლითაც პირი, მფლობელს ამ უკანასკნელის ნების გარეშე ართმევს მფლობელობას ან ხელს უშლის მფლობელობის განხორციელებაში (გერმანიის სამოქალაქო კოდექსის 858-ე პარაგრაფი). აკრძალული თვითნებობის შედეგად შეძენილი მფლობელობა ხარვეზიანია. მფლობელის უფლებამონაცვლემ უნდა დაუშვას მის მიმართ პრეტენზიის წარგენა, თუ იგი არის მფლობელის მემკვიდრე ან მფლობელობის შეძენისას მან იცის მისი წინამორბედის მფლობელობის ხარვეზიანობის შესახებ (იქვე, 858-ე პარაგრაფის მე-2 ნაწილი).