№ ას-945-895-2015 14 მარტი, 2016 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზ. ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი - შპს „ს-ო“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - ც. ს-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ხელშეკრულებიდან გასვლა, თანხის დაკისრება,ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ც. ს-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ს-ოს“ მიმართ და მოითხოვა 2008 წლის 16 მაისის უძრავი ქონების ნასყიდობის წინარე და 2010 წლის 23 თებერვლის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებების შეწყვეტა, საცხოვრებელი ფართის შესაძენად გადახდილი თანხის - 38 416 აშშ დოლარის დაბრუნება და მიყენებული ზიანის ანაზღაურება 46 193 აშშ დოლარის ოდენობით შემდეგი დასაბუთებით:

2. მოსარჩელის განმარტებით, მხარეთა შორის 2008 წლის 16 მაისს დაიდო უძრავი ქონების ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება, რომლითაც მოპასუხე კისრულობდა ვალდებულებას 2008 წლის დეკემბრისათვის დაესრულებინა და მოსარჩელისათვის გადაეცა ქ. თბილისში, ო-ის ქუჩა №..-ში მდებარე 68.6 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი, ხელშეკრულებით შეთანხმებული პირობებით, თეთრი კარკასი. ერთი კვ.მ ფართის ღირებულება განისაზღვრა 560 აშშ დოლარით, სულ მოსარჩელეს უნდა გადაეხადა 38 416 აშშ დოლარი.

3. მოსარჩელემ თანხის გადახდის ვალდებულება შეასრულა 2008 წლის 16 მაისს და თანხა სრულად გადაიხადა.

4. 2010 წლის 23 თებერვალს მხარეთა შორის დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება იმავე ქონებაზე. საცხოვრებელი ბინის ექსპლუატაციაში შესვლის ვადა განისაზღვრა 2010 წლის დეკემბრით. მოსარჩელის განმარტებით, ამჟამად მშენებლობა დასრულებული არ არის და არც რაიმე სამუშაოები მიმდინარეობს. მოპასუხემ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება არ შეასრულა, რის გამოც მასთან სამართლებრივი ურთიერთობის გაგრძელებამ აზრი დაკარგა.

5. მოსარჩელეს ფართის შესაძენად სს „საქართველოს ბანკიდან“ აღებული აქვს მიზნობრივი სესხი 38 500 აშშ დოლარი 14 %-იანი წლიური საპროცენტო განაკვეთით, 15 წლის ვადით. ამჟამად დაფარულია სესხის ძირითადი თანხის ნაწილი - 20 642.46 აშშ დოლარი და გადახდილია შესაბამისი სარგებელი - 21 190.42 აშშ დოლარი. სესხის ძირითადი თანხიდან გადასახდელი დარჩა 17 857.54 აშშ დოლარი და სარგებელი - 11 643.48 აშშ დოლარი, სულ 29 549.40 აშშ დოლარი.

6. სესხის უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დაიტვირთა მოსარჩელის ახლობლის უძრავი ქონება მდებარე, ქ. თბილისი, კ-ის ..... უძრავი ქონება სავალდებულო წესით დაზღვეულია სადაზღვევო კომპანია „ალდაგში“ და წლიური სადაზღვევო პრემია შეადგენს 124 აშშ დოლარს, სულ 15 წლის განმავლობაში სადაზღვევო პრემიის სახით მოსარჩელეს გადასახდელი აქვს 1860 დოლარი. ამჟამად გადახდილი აქვს 6 წლის დაზღვევის თანხა, 740 აშშ დოლარი, გადასახდელი აქვს 1120 აშშ დოლარი.

7. მოსარჩელის განცხადებით, მშენებლობის დაუსრულებლობის გამო მან ვერ მიიღო შემოსავალი 11 500 აშშ დოლარი, რასაც იგი მიიღებდა იმ შემთხვევაში, თუ 2008 წლის დეკემბერში დასრულებულ ბინას გააქირავებდა 2012 წლის ოქტომბრის თვემდე, თვეში საშუალოდ 250 აშშ დოლარად.

8. მოსარჩელის განმარტებით, მოპასუხე შპს „ს-ო“ რეგისტრირებულია მოვალეთა რეესტრში, დაყადაღებული აქვს უძრავი ქონება და ანგარიშები, არ მიმდინარეობს სამშენებლო სამუშაოები. შესაბამისად, არსებობს საფუძვლიანი ვარაუდი, რომ მოპასუხის მიმართ დაიწყება გაკოტრების საქმის წარმოება, რაც კიდევ უფრო მეტ ზიანს მიაყენებს მოსარჩელეს.

9. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ არ არსებობდა მოსარჩელის მიერ ხელშეკრულებაზე უარის თქმის საფუძველი, რადგან მოსარჩელესთან არსებული ხელშეკრულებებით გათვალისწინებული საცხოვრებელი ბინა აშენებულია, მიყვანილია გარიგებით გათვალისწინებულ მდგომარეობამდე და შესაძლებელი იყო მისით სარგებლობა.

10. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 11 დეკემბრის სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელემ დააზუსტა სარჩელი და ზიანისა და მიუღებელი შემოსავლის სახით ნაცვლად 46 193 აშშ დოლარისა მოითხოვა მოპასუხისათვის 39 424.59 აშშ დოლარის დაკისრება, საიდანაც ზიანის თანხა განსაზღვრა 27 924.59 აშშ დოლარით, ხოლო მიუღებელი შემოსავლის - 11 500 აშშ დოლარით (იხ. 11.12.2014 წლის სასამართლო სხდომის ოქმი 15:06:29სთ-16:08:42სთ. ტ. 1. ს.ფ. 235).

11. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 16 იანვრის გადაწყვეტილებით ც. ს-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა: შეწყდა ც. ს-ესა და შპს „ს-ოს“ შორის 2008 წლის 16 მაისს გაფორმებული წინარე ხელშეკრულება; შეწყდა მხარეთა შორის 2010 წლის 23 თებერვალს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება; შპს „ს-ოს“ ც. ს-ის სასარგებლოდ დაეკისრა საცხოვრებელი ფართის შესაძენად გადახდილი 38 416 აშშ დოლარის უკან დაბრუნება; შპს „ს-ოს“ ც. ს-ის სასარგებლოდ დაეკისრა ზიანის ანაზღაურება 27 924.59 აშშ დოლარის ოდენობით; შპს „ს-ოს“ ც. ს-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 11 500 აშშ დოლარის გადახდა მიუღებელი შემოსავლის ასანაზღაურებლად.

12. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს „ს-ომ“.

13. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილებით შპს „ს-ოს“ სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა: თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 16 იანვრის გადაწყვეტილება ნაწილობრივ შეიცვალა; თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 16 იანვრის გადაწყვეტილების მე-2, მე-3, მე-4 და მე-6 პუნქტები დარჩა უცვლელი; თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 16 იანვრის გადაწყვეტილების პირველი და მე-5 პუნქტების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; შპს „ს-ოს“ ც. ს-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 2013 წლის 17 ივნისიდან 38 416 აშშ დოლარის ანაზღაურებამდე 38 416 აშშ დოლარის ყოველწლიური 14 %-ის ანაზღაურება; შპს „ს-ოს“ ც. ს-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 2013 წლის 17 ივნისიდან 11 500 აშშ დოლარის ანაზღაურებამდე 11 500 აშშ დოლარის ყოველწლიური 10%-ის ანაზღაურება; გადაწყვეტილების 4.1.1 და 4.1.2 ქვეპუნქტებით განსაზღვრული სარგებლის ჯამური ოდენობის მაქსიმალური ზღვარი განისაზღვრა 27 924 აშშ დოლარით.

14. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

15. 2008 წლის 16 მაისს ც. ს-ესა და შპს „ს-ოს“ შორის დაიდო უძრავი ქონების ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც, სამომავლოდ უნდა გაფორმებულიყო ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულება უძრავ ქონებაზე, მდებარე ქ. თბილისი, მე-.... ლ-ის დასახლება, ო-ის ქუჩა #..., ბინა ..., ფართი - 68,6 კვ.მ, სართული - ....

16. ც. ს-ემ შპს „ს-ოს“ გადაუხადა ნასყიდობის ფასი, 38 416 დოლარი.

17. 2010 წლის 23 თებერვალს აღნიშნულ ბინაზე მხარეთა შორის დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის თანხმად, სახლი ექსპლუატაციაში უნდა მიღებულიყო 2010 წლის დეკემბერში. მოსარჩელეს უნდა გადასცემოდა ბინა შემდეგ მდგომარეობაში: გარე ფასადი შეღებილი, შელესილი, მეტალოპლასტმასის კარ-ფანჯრით, სადარბაზო კეთილმოწყობილი, ლიფტი დამონტაჟებული, ცენტრალური კომუნიკაცია ადგილამდე მიყვანილი, შიდა ტიხრები, ლითონის შესასვლელი კარი, შიდა ელექტროგაყვანილობა, კედლები შელესილი გაჯით, ეზო კეთილმოწყობილი.

18. 2008 წლის 15 მაისს, სს „საქართველოს ბანკსა“ და ც. ს-ეს შორის დაიდო საბანკო მომსახურების ხელშეკრულება, რომლითაც მოსარჩელეს გაეხსნა საკრედიტო ხაზი 40 000 აშშ დოლარის ფარგლებში და უზრუნველყოფის სახით იპოთეკით დაიტვირთა ზ. ა-ის კუთვნილი უძრავი ქონება. ამ ხელშეკრულების ფარგლებში ც. ს-ემ, საცხოვრებელი ბინის შესაძენად მიიღო სესხად 38 500 აშშ დოლარი, 180 თვის ვადით, წლიური 14 %-იანი სარგებლის დარიცხვით. ჯამში სარგებლის სახით ც. ს-ეს გადასახდელი აქვს 26 064 აშშ დოლარი. იპოთეკის საგნის დაზღვევისთვის მოსარჩელეს გადასახდილი აქვს ჯამში 1 840 აშშ დოლარი კომპანია „ალდაგი ბისიაის“ სასარგებლოდ.

19. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელეს ბინა გადაეცა არა იმ სახით, რაც მხარეთა შორის ხელშეკრულებით იყო განსაზღვრული. პალატამ აღნიშნა, რომ მითითებული ფაქტის დასადგენად, სასამართლომ სწორი შეფასება მისცა საქმეში წარმოდგენილ ექსპერტიზის დასკვნას, რომლის მიხედვითაც, ობიექტზე არ არის შესრულებული გარე მეტალოპლასტმასის კარ-ფანჯრის მოწყობის, შესასვლელი ლითონის კარის მონტაჟის, შიდა ელექტროგაყვანილობისა და გაჯით ლესვის სამუშაოები, არ არის დასრულებული კორპუსის შიდა კიბე და კორპუსს არა აქვს ლიფტი.

20. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ არ არსებობს ხელშეკრულებიდან გასვლის საფუძველი, ვინაიდან არაარსებითი ნაწილი დარჩა შესასრულებელი, ხოლო ძირითადი სამუშაოები შესრულებულია. პალატის აზრით, საპატიოდ ვერ იქნება მიჩნეული ის გარემოებაც, რომ მშენებლობის გაჭიანურება გამოწვეული იყო 2008 წლის საომარი მოვლენების ნეგატიური შედეგებით, რაც მძიმედ აისახა სამშენებლო სექტორზე. სასამართლოს განმარტებით, მიუხედავად იმისა, რომ სახელმწიფოს მხრიდან გარკვეული შეღავათები გაკეთდა სამშენებლო სექტორის მიმართ, ამან არ შეიძლება გამოიწვიოს კომპანიის კონტრაჰენტების მხრიდან გარკვეულ მოთხოვნებზე უარის თქმის ვალდებულება. პალატამ ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებას, რომ 2010 წლის 23 თებერვალს, როდესაც მხარეებმა დადეს ძირითადი ხელშეკრულება, შესაძლებელი იყო გაეთვალისწინებინათ გარემოებები, რომლებიც 2008 წლის შემდგომ წარმოიშვა, მაგრამ მათ გაიმეორეს წინარე ხელშეკრულებაში აღნიშნული პირობები და იკისრეს იგივე ვალდებულებები, რაც 2008 წლის მაისში. ამასთან, სასამართლომ უსაფუძვლობის გამო არ გაიზიარა აპელანტის არგუმენტი იმ თვალსაზრისითაც, რომ იგი კონკრეტულად ვერ ასახელებდა რაიმე ახალ პირობას, ან ვადას, რომლის გათვალისწინებითაც შესაძლებელი იქნებოდა სახელშეკრულებო ურთიერთობის შენარჩუნება. ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება აპელანტს უნდა შეესრულებინა 2010 წლის დეკემბერში და სამუშაოები დავის განხილვის დროსაც (2015წ.) არ იყო დასრულებული. მხოლოდ ის ფაქტი, რომ შენობაში ლიფტი არ არის დამონტაჟებული პალატამ ხელშეკრულებიდან გასვლისთვის საკმარის წინაპირობად მიიჩნია იმის გათვალისწინებით, რომ გადასაცემი ბინა მე-13 სართულზე მდებარეობს. ამასთან, აღნიშნა, რომ სახელშეკრულებო ურთიერთობის გაგრძელების დამაბრკოლებელ გარემოებას შპს-ს ეკონომიკური მდგომარეობაც წარმოადგენდა. სააპელაციო სასამართლოში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ კომპანიას აქვს დავალიანება და აღრიცხულია მოვალეთა რეესტრში. აღნიშნული გარემოებები კი საკმარის საფუძველს წარმოადგენდა სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლის თანახმად, ხელშეკრულებიდან გასვლისათვის. აქედან გამომდინარე, პალატამ სამოქალაქო კოდექსის 352-ე და 405-ე მუხლების შესაბამისად, საფუძვლიანად მიიჩნია მოსარჩელის მოთხოვნა ხელშეკრულებიდან გასვლის შედეგად გადაცემული თანხის, 38 416 აშშ დოლარის დაკისრების შესახებ.

21. სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 407-ე, 408-ე მუხლებით და არ გაიზიარა თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსაზრება ზიანის ოდენობის გაანგარიშების ნაწილში. სააპელაციო პალატის განმარტებით, ზიანის ანაზღაურებით აღდგენილ უნდა იქნას ის ვითარება, რაც იარსებებდა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების ჯეროვანი შესრულების (ანუ ხელშეკრულებიდან გასვლის წინაპირობების არარსებობის) შემთხვევაში. ზიანის ოდენობის აღნიშნული პრინციპით დათვლას პალატამ საფუძვლად დაუდო შემდეგი გარემოებები:

22. დადგენილია, რომ ც. ს-ემ 2013 წლის 22 აპრილს მიმართა კომპანიას და დაინტერესდა მშენებლობის მიმდინარეობით და დასრულების პერსპექტივით, ხოლო 2013 წლის 17 ივნისს სარჩელის სარჩელის წარდგენით გამოხატა ნება ხელშეკრულებიდან დამატებითი ვადის დაწესების გარეშე გასვლის შესახებ, რაც ზემოაღნიშნული მსჯელობის თანახმად, მართლზომიერ ქმედებად შეფასდა სასამართლოს მიერ.

23. სააპელაციო სასამართლოს აზრით, სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრული ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელ გარემოებად მიჩნეულ უნდა იქნას მოსარჩელისთვის ხელშეკრულებით განსაზღვრული მდგომარეობით და ვადაში საგნის გადაუცემლობა. ხელშეკრულების მიხედვით, მოსარჩელეს ბინა უნდა მიეღო 2010 წლის დეკემბერში. შესაბამისად, პალატა დაეთანხმა თბილისის საქალაქო სასამართლოს დასკვნას იმის თაობაზე, რომ 2013 წლის 17 ივნისამდე ბინის გაქირავების შედეგად მოსარჩელე მიიღებდა 11 500 აშშ დოლარს ქირის სახით, რაც სამოქალაქო კოდექსის საფუძველზე უნდა დაკისრებოდა მოპასუხეს.

24. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის პრეტენზია ქირის ოდენობასთან დაკავშირებით და განმარტა, რომ კონკრეტული ფაქტობრივი გარემოების დასადგენად სასამართლოს სპეციალური ცოდნა არ გააჩნია, რის გამოც იგი ხელმძღვანელობს სპეციალისტის დასკვნით. საქმეზე წარმოდგენილი აუდიტორული დასკვნით სასამართლომ დაადგინა მშენებარე და არა დასრულებული სახის ბინის ქირის ოდენობა. სხვა მტკიცებულება, რაც გააბათილებდა აუდიტორულ დასკვნას, პალატის განმარტებით, მოპასუხეს არ წარმოუდგენია. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლის საფუძველზე, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად დააკისრა მოპასუხეს მიუღებელი შემოსავლის სახით 11500 აშშ დოლარი.

25. პალატამ აღნიშნა, რომ 2013 წლის 17 ივნისს, ხელშეკრულებიდან გასვლისას მხარეებს ვალდებულება გააჩნდათ ერთმანეთისთვის დაებრუნებინათ ხელშეკრულების საფუძველზე მიღებული შესრულება და სარგებელი. შესაბამისად, მოპასუხეს ც. ს-ისთვის 38 416 აშშ დოლარის დაბრუნების ვალდებულება ამ დროს წარმოეშვა. აღნიშნული თანხის დროულად დაუბრუნებლობით მოსარჩელეს მიადგა ზიანი, რაც ამ პერიოდიდან სესხის სარგებლის ოდენობით უნდა განისაზღვროს. სააპელაციო პალატამ თბილისის საქალაქო სასამართლოს მსგავსად ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ 38416 აშშ დოლარზე შპს „ს-ომ“ გასცა ინვოისი სს „საქართველოს ბანკზე“, ც. ს-ის ბინის საფასურის მისაღებად. აღნიშნული გარემოება, სასამართლოს აზრით, იძლევა იმის ვარაუდის საფუძველს, რომ კომპანიისთვის ცნობილი უნდა ყოფილიყო ბინის კრედიტით შეძენის შესახებ, ამდენად ზიანი, რომელიც მიადგა ც. ს-ეს გადახდილი თანხის დროული დაუბრუნებლობით, შპს „ს-ოსთვის“ სავარაუდო ზიანს წარმოადგენს და არ არსებობს ამ პასუხისმგებლობისგან მოპასუხის გათავისუფლების წინაპირობა იმ მოტივით რომ ზიანი კომპანიისთვის არ იყო მოსალოდნელი და სავარაუდო (სამოქალაქო კოდექსის 412-ე მუხლი).

26. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ 2013 წლის 17 ივნისს, როდესაც მოსარჩელემ მოპასუხის მიერ ვალდებულების დარღვევის გამო ხელშეკრულებიდან გასვლის ნება გამოხატა, მას გაუჩნდა გადახდილი თანხის დაბრუნების უფლება, ხოლო შპს-ს მისი გადახდის ვალდებულება. ამ ვალდებულების შესრულება მოსარჩელეს თავიდან ააცილებდა იმ ზიანს, რომელიც მას მიადგა 2013 წლის 17 ივნისიდან საბანკო პროცენტის სახით. შესაბამისად, ხელშეკრულების საფუძველზე გადახდილი 38416 აშშ დოლარის დაბრუნებამდე, მოპასუხეს უნდა დაკისრებოდა მოსარჩელის სასარგებლოდ ამ თანხის წლიური 14 %-ის ანაზღაურება.

27. პალატის მოსაზრებით, ზიანის სახით მოპასუხეს ასევე უნდა დაკისრებოდა 2010 წლის დეკემბრიდან 2013 წლის 17 ივნისამდე მიუღებელი ქირის 11 500 აშშ დოლარის წლიური 10% (ანაბრის დაახლოებითი საპროცენტო ოდენობა). აღნიშნული თანხის დაბრუნების ვალდებულება უნდა დაკისრებოდა მოპასუხეს ხელშეკრულებიდან გასვლისას გადასახდელი თანხის - მიუღებელი ქირის ოდენობის დროულად ( 2013 წლის 17 ივნისს) დაუბრუნებლობის გამო და იგი უნდა გაგრძელებულიყო 11 500 აშშ დოლარის დაბრუნებამდე.

28. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლით და მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა 38 416 აშშ დოლარისა და 11 500 აშშ დოლარის ანაზღაურების თაობაზე უნდა დაკმაყოფილდეს სრულად, ხოლო ყოველწლიური სარგებლის დაკისრების ნაწილში მოთხოვნის ზედა ზღვარი უნდა განისაზღვროს არაუმეტეს 27 924 აშშ დოლარით.

29. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე შპს „ს-ომ“ შეიტანა საკასაციო საჩივარი და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:

30. სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ თითქოს ს-ოსთვის ცნობილი იყო ც. ს-ის მიერ აღებული სესხების შესახებ.

31. კასატორის განცხადებით, სამშენებლო კომპანიას ჰყავდა ასობით კლიენტი ათობით ობიექტზე, ქალბატონი ც. ს-ის მსგავსად ძალიან ბევრ მათგანს (მათ შორის პოტენციურსაც) ინვოისი გაჰქონდა კომპანიიდან, საიდანაც მხოლოდ 3%-ს თუ უმტკიცდებოდა სესხი, ისიც მშენებარე ფართების უზრუნველყოფის ხარჯზე. შესაძლოა, მოსარჩელემ მართლაც აღებული სესხით იყიდა მშენებარე ბინა, თუმცა ზიანის ანაზღაურების დროს აღნიშნული გარემოება არ შეიძლება იქნას გამოყენებული, ვინაიდან კომპანიისათვის არ იყო მოსალოდნელი. იგი ეწინააღმდეგება სამართლიანი სასამართლოს ერთგვაროვან პრინციპებს. სახელმწიფოს მიდგომა 2008 წლამდე დაწყებული მშენებლობების მიმართ ნათელია, თუმცა სასამართლო ცდილობს მხოლოდ სამშენებლო კომპანიას აჰკიდოს სრული პასუხისმგებლობა, ვინაიდან ერთი მხარე მოსამართლეა.

32. საკასაციო საჩივრის ავტორის განცხადებით, სასამართლომ სათანადოდ არ გამოიკვლია ფაქტობრივი გარემოებები და შესაბამისად, არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა მათ.

33. კასატორის განმარტებით, ხელშეკრულების არსებითი პირობების დარღვევას ადგილი არ ჰქონია. მშენებლობა დაასრულა კომპანიამ დროულად, გადახურა იგი და ყველა შიდა კომუნიკაცია მოაწყო. რაც შეეხება მოპირკეთების სამუშაოებს, სხდომაზე ნათლად გაცხადდა, რომ ერთ თვეში შესაძლებელია მისი გაკეთება, თუ მხარეს ხელშეკრულებიდან გასვლა არ სურს. მოსახლეობის დიდი ნაწილი უკვე ცხოვრობს კორპუსში. ლიფტის დამონტაჟების საკითხი კი უნდა გადაწყდეს უახლოეს მომავალში ქ. თბილისის მერიასთან ერთად.

34. საკასაციო საჩივრის ავტორის განცხადებით, კომპანიამ მშენებლობისთვის დახარჯა 9 მილიონი აშშ დოლარამდე და დარჩენილი მოსაპირკეთებელი სამუშაოებისთვის საჭიროა სულ 350 000 აშშ დოლარი. ამ ფონზე მოსარჩელის პრეტენზია, რომ თითქოს მან დაკარგა ვალდებულების დარჩენილი ნაწილის შესრულებისადმი ინტერესი, აბსურდულია. სასამართლომ მოცემულ შემთხვევაში არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლი. სასამართლოს აღნიშნული ლოგიკით საქართველოში ვერცერთი სამშნებლო კომპანია ვერ დაასრულებდა მშნებლობას, თუკი ყველა კლიენტის სასარგებლოდ დაეკისრებოდა ორმაგი ხარჯების გადახდა. ამრიგად, ც. ს-ის მიერ აღებული სესხი და სხვა ქონებით უზრუნველყოფა ვერ გახდებოდა კომპანიის მიერ ანაზღაურების საგანი. სასამართლოს უნდა ემსჯელა „შავი კარკასის“ ჩაუბარებლობის შემთხვევაში რა ზიანი მიადგა მხარეს.

35. სასამართლომ არასწორად შეაფასა სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლი და არასწორად გამოიანგარიშა მიუღებელი შემოსავლის ოდენობა. თუკი ს-ე გადის ხელშეკრულებიდან, გაურკვეველია რა სარგებელზეა საუბარი. თუკი კომპანიას ეკისრება მიუღებელი შემოსავალი, რაშიც ს-ემ თანხა გადაიხადა და უნდა გადაეხადა კიდეც, რატომ ეკისრება შპს-ს ეს თანხები. სასამართლოს გადაწყვეტილება მთლიანად არღვევს აქამდე არსებულ პრაკტიკას.

36. მოსარჩელემ წარმოადგინა ექსპერტის დასკვნა დასრულებული და გარემონტებული (საცხოვრებლად ვარგისი) ბინის გაქირავებასთან დაკავშირებით, მაშინ როდესაც ს-ეს უნდა გადასცემოდა „შავი კარკასი“ და თითქმის ბინის ნახევარზე მეტი ფასი უნდა დაეხარჯა მის საცხოვრებელ დონეზე გასარემონტებლად. სასამართლომ კი ქირის ოდენობა განსაზღვრა სულ სხვა მდგომარეობაში მყოფ ბინაზე. ამასთან, აღსანიშნავია, რომ ექსპერტიზის მიერ ბინის შეფასების შემდგომ დოლარის კურსმა მოიმატა 30 %-ით, რაც საყოველთაოდ ცნობილია (1 აშშ დოლარი 1.65-დან 2.40-მდე გაიზარდა). სასამართლომ საყოველთაოდ ცნობილი მოვლენაც მოსამართლის სასარგებლოდ შეფასების მიღმა დატოვა და გაიზიარა საქმესთან კავშირის არ მქონე ექსპერტის დასკვნა. მოცემულ შემთხვევაში მტკიცების ტვირთი მოსარჩელეს ეკუთვნის და მას უნდა წარმოედგინა იმ ქონების შეფასება, რაც უნდა მიეღო და არა გაბერილი და მოტყუებით საქმეში ჩადებული დოკუმენტები.

37. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2015 წლის 12 ოქტომბრის განჩინებით შპს „ს-ოს“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა, წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

38. 2016 წლის 18 იანვარს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატას განცხადებით მომართა კასატორმა და განმარტა, რომ იგი ამცირებს მოთხოვნას 38 416 აშშ დოლარით. შესაბამისად, თუკი ც. ს-ეს არ სურს მასზე რეგისტრირებული ბინის დატოვება, აღნიშნული ბინა უნდა გადავიდეს შპს „ს-ოს“ საკუთრებაში, ხოლო შპს „ს-ო“ თანახმაა დაუბრუნოს ც. ს-ეს მის მიერ შეტანილი თანხა (38 416 აშშ დოლარი).

39. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 8 თებერვლის განჩინებით შპს „ს-ოს“ განცხადება დაკმაყოფილდა; შპს „ს-ოს“ საკასაციო საჩივარზე შპს „ს-ოსთვის“ ც. ს-ის სასარგებლოდ საცხოვრებელი ფართის შესაძენად გადახდილი 38 416 აშშ დოლარის უკან დაბრუნების დაკისრების შესახებ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილების გაუქმების ნაწილში შეწყდა საქმის წარმოება; ძალაში დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-3 პუნქტი თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 16 იანვრის გადაწყვეტილების მე-2, მე-3 და მე-4 პუნქტების უცვლელად დატოვების ნაწილში; განემარტათ მხარეებს, რომ საქმის წარმოების შეწყვეტის შემთხვევაში სასამართლოსათვის ხელმეორედ მიმართვა დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით არ შეიძლება; დანარჩენ ნაწილში შპს „ს-ოს“ საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილებაზე დასაშვებად იქნა ცნობილი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

40. საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთება, საკასაციო საჩივრის საფუძვლები და მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

41. უპირველეს ყოვლისა, უნდა აღინიშნოს, რომ რადგან კასატორმა (მოპასუხემ) უარი თქვა საკასაციო საჩივარზე იმ ნაწილში, რომლითაც გასაჩივრებული იყო ხელშეკრულებიდან მოსარჩელის გასვლის გამო მისთვის საცხოვრებელი ფართის შესაძენად გადახდილი 38 416 აშშ დოლარის უკან დაბრუნება, ამიტომ საკასაციო სასამართლო არ მსჯელობს ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გასვლისა და ნასყიდობის თანხის უკან დაბრუნების მართებულებაზე. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოს შემოწმების საგანს წარმოადგენს მხოლოდ ის საკასაციო პრეტენზიები, რომლებიც ეხება სასამართლოს მიერ მოპასუხეზე მოსარჩელის სასარგებლოდ ზიანის ანაზღაურების დაკისრების მართებულობას.

42. საკასაციო სასამართლო პირველად იმსჯელებს ზიანის ანაზღაურების სახით მიუღებელი შემოსავლის დაკისრების მართებულობაზე.

43. კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ მოპასუხეზე მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურების დაკისრებისას არასწორად გამოიყენა და განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლი და ასევე, არასწორად გაიზიარა მოსარჩელის მიერ წარდგენილი ექსპერტის დასკვნა ბინის ქირის სავარაუდო ოდენობასთან დაკავშირებით. კერძოდ, კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ არ შეაფასა ის გარემოება, რომ მოსარჩელემ წარმოადგინა ექსპერტის დასკვნა დასრულებული და გარემონტებული (საცხოვრებლად ვარგისი) ბინის გაქირავებასთან დაკავშირებით, მაშინ, როდესაც ხელშეკრულების შესაბამისად, მოსარჩელეს უნდა გადასცემოდა არა დასრულებული ბინა, არამედ ე.წ. „შავი კარკასი“.

44. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის აღნიშნულ პრეტენზიას, რადგან სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ მხარეთა შორის 2010 წლის 23 თებერვალს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად, მოსარჩელეს ნასყიდობის საგანი უნდა გადასცემოდა შემდეგ მდგომარეობაში: „გარე ფასადი შეღებილი, შელესილი, მეტალოპლასტმასის კარ-ფანჯრით, სადარბაზო კეთილმოწყობილი, ლიფტი დამონტაჟებული, ცენტრალური კომუნიკაცია ადგილამდე მიყვანილი, შიდა ტიხრები, ლითონის შესასვლელი კარი, შიდა ელექტროგაყვანილობა, კედლები შელესილი გაჯით, ეზო კეთილმოწყობილი“. ხელშეკრულებაში არ გვხვდება ტერმინი „შავი კარკასი“ და არც კასატორი აკონკრეტებს, იგულისხმება თუ არა „შავ კარკასში“ სწორედ ზემოაღნიშნულ მდგომარეობაში მყოფი ბინა. შესაბამისად, უსაფუძვლოა კასატორის მითითება ე.წ. „შავი კარკასის“ შესახებ შეთანხმებასთან დაკავშირებით. ამავე დროს, დაუსაბუთებელია და არანაირ არგუმენტს ემყარება კასატორის მსჯელობა, რომ ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ მდგომარეობაში მოსარჩელისათვის ჩაბარების შემთხვევაში, სადავო ბინა გასაქირავებლად უვარგისი იქნებოდა.

45. როგორც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებიდან ირკვევა, სააპელაციო სასამართლომ გამოიკვლია კასატორის მიერ მითითებული მტკიცებულება - აუდიტის დასკვნა უძრავი ქონების საიჯარო ქირის საბაზრო ღირებულების განსაზღვრის შესახებ, რომლის თანახმად, შესაფასებელი ქონების საიჯარო ღირებულება დადგენილია გაყიდვების შედარების მეთოდით, ანალიზისათვის გამოყენებულია შედარების სამი ობიექტი და დადგენილია, რომ შესაფასებელი ობიექტის 1 კვ. მ-ის გაშენების საიჯარო ქირის საბაზრო ღირებულება არის 4. 42 აშშ დოლარი, რაც მთლიანი ფართის მიხედვით შეადგენს 300 აშშ დოლარს. დასკვნაში არსად არის მითითებული, რომ შეფასებულია ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებულისაგან განსხვავებულ მდგომარეობაში მყოფი ბინის ქირის ღირებულება (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 188-212). შესაბამისად, დაუსაბუთებელია კასატორის მითითება, რომ აუდიტორმა „დასრულებული და გარემონტებული“ ბინის ქირის ღირებულება შეაფასა. ამიტომ საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას სააპელაციო სასამართლოს მიერ აღნიშნული აუდიტის დასკვნის, როგორც მტკიცებულების, არასწორ გამოყენებასთან დაკავშირებით.

46. საკასაციო სასამართლო დამატებით აღნიშნავს, რომ იმ პირობებში, როცა მოსარჩელის მითითება ბინის ქირის სავარაუდო ღირებულებაზე გამყარებულია სპეციალისტის დასკვნით, მოპასუხის მხოლოდ მითითება ამ ღირებულების არასწორად განსაზღვრასთან დაკავშირებით, არასაკმარისია. სხვა მტკიცებულება, რაც გააბათილებდა სპეციალისტის დასკვნას, მოპასუხეს სასამართლოსთვის არ წარმოუდგენია. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, დაუსაბუთებელია კასატორის პრეტენზია, რომ სასამართლომ ბინის ქირის სავარაუდო ოდენობა არასწორად დაადგინა.

47. დაუსაბუთებელია, ასევე, კასატორის პრეტენზია, რომ სასამართლოს მოპასუხისათვის ზიანის ანაზღაურების სახით საერთოდ არ უნდა დაეკისრებინა მოსარჩელის მიერ ბინის გაქირავების შემთხვევაში მისაღები შემოსავალი.

48. სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ მხარეთა შორის 2010 წლის 23 თებერვლის ნასყიდობის ხელშეკრულების შესაბამისად, სახლი ექსპლუატაციაში უნდა ყოფილიყო მიღებული 2010 წლის დეკემბერში. სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ 2013 წლის 17 ივნისს, როდესაც მოსარჩელემ სასამართლოში სარჩელი აღძრა და მოითხოვა ხელშეკრულებიდან გასვლა, სახლის მშენებლობა ჯერ კიდევ დასრულებული არ იყო.

49. სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლის შესაბამისად, ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისათვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება რომ ჯეროვნად შესრულებულიყო. მიუღებელი შემოსავალი სავარაუდო შემოსავალია. ყურადღება უნდა მიექცეს იმას, რამდენად მოსალოდნელი იყო მისი მიღება.

50. უზენაესმა სასამართლომ არაერთ საქმეში განმარტა, რომ „მიუღებელი შემოსავალი თავისი ბუნებით გულისხმობს „წმინდა ეკონომიკურ დანაკარგს“ (pure economic loss), რომელიც ხელშეკრულების მხარემ განიცადა და რომელსაც ადგილი არ ექნებოდა, ხელშეკრულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო. იმისათვის, რომ შემოსავალი მიუღებლად ჩაითვალოს, მას პირდაპირი და უშუალო კავშირი უნდა ჰქონდეს მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევასთან. პირდაპირ კავშირში იგულისხმება მოვლენების, მოქმედებისა და დამდგარი შედეგის ის ლოგიკური ბმა, რომელიც არ ტოვებს შემოსავლის მიღების რეალურ შესაძლებლობასთან დაკავშირებული ეჭვის საფუძველს. მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურების საკითხის გადაწყვეტისას, ზიანის ანაზღაურება უნდა განისაზღვროს მხოლოდ ობიექტური კრიტერიუმებით, ისე, რომ ამას არ მოჰყვეს დაზარალებულის უსაფუძვლო გამდიდრება“ (იხ., სუსგ #ას-307-291-2011, 24 ოქტომბერი, 2011 წელი; სუსგ #ას-899-845-2012, 22 ნოემბერი, 2012 წელი).

51. მოცემულ საქმეში, მოსარჩელე მიუთითებს, რომ მოპასუხის მიერ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულებების დროულად შესრულების შემთხვევაში მას უნდა გადასცემოდა ბინა 2010 წლის დეკემბერში. ამიტომ, 411-ე მუხლის შინაარსის გათვალისწინებით, მნიშვნელობა ენიჭება იმ გარემოებებს, რომლებიც მიუთითებენ მოპასუხის მიერ ზემოაღნიშნული ბინის გადაცემასთან დაკავშირებით ნაკისრი ვალდებულებების ჯეროვნად შესრულების შემთხვევში რა შემოსავალს მიიღებდა და ვალდებულების დარღვევის შედეგად არ მიიღო მოსარჩელემ. მოსარჩელე მიუთითებს, რომ ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ მდგომარეობაში ბინის გადაცემის შემთხვევაში, იგი 2011 წლის იანვრიდან ამ ბინას გააქირავებდა, რაც სავსებით შესაძლებლად მიაჩნია სასამართლოს, რადგან თუ პირს ბინა საცხოვრებლად არ სჭირდება, მისი გაქირავება წარმოადგენს უძრავი ქონებით შემოსავლის მიღების ყველაზე ფართოდ დამკვიდრებულ და აპრობირებულ ფორმას. მოსარჩელე მოპასუხესთან სახელშეკრულებო ურთიერთობაში იმყოფებოდა 2013 წლის 17 ივნისამდე, თუმცა აღნიშნული პერიოდის განმავლობაში მოპასუხემ საკუთარი ვალდებულებები ვერ შეასრულა. შესაბამისად, 2011 წლის იანვრიდან 2013 წლის 17 ივნისამდე, მოსარჩელეს შეუძლია მოითხოვოს ის მიუღებელი შემოსავალი, რომელიც მას ამ პერიოდში (ანუ ხელშეკრულებიდან გასვლამდე) ბინის გაქირავების შემთხვევაში ექნებოდა.

52. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლო კასატორის პრეტენზიას იზიარებს მხოლოდ იმ ნაწილში, რომლითაც ზემოაღნიშნულ პერიოდში მიუღებელი შემოსავლის ოდენობად განისაზღვრა 11 500 აშშ დოლარი, რადგან აუდიტის დასკვნაში მითითებული ბინის ყოველთვიური ქირის ოდენობის შესაბამისად 2011 წლის იანვრიდან 2013 წლის 17 ივნისამდე პერიოდში ბინის გაქირავებით მიუღებელი შემოსავლის ოდენობა 11 500 აშშ დოლარის ნაცვლად იქნებოდა 9000 აშშ დოლარი (300*30=9000). ამრიგად, 9000 აშშ დოლარის ნაწილში სასამართლომ მართებულად დააკმაყოფილა მოსარჩელის მოთხოვნა.

53. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მოპასუხეს მართებულად დააკისრა მოსარჩელის სასარგებლოდ ზიანის ანაზღაურების სახით 2013 წლის 17 ივნისიდან ბინის ნასყიდობის თანხის დაბრუნებამდე აღნიშნული თანხის წლიური 14% გადახდა (მაგრამ არა უმეტეს 11 643.48 აშშ დოლარისა).

54. სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ ხელშეკრულების ერთი მხარე არღვევს ორმხრივი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებას, მაშინ ხელშეკრულების მეორე მხარეს შეუძლია უარი თქვას ხელშეკრულებაზე.

55. თუ ხელშეკრულების ერთ-ერთი მხარე 405-ე მუხლით გათვალისწინებული პირობების არსებობისას უარს იტყვის ხელშეკრულებაზე, მაშინ მიღებული შესრულება და სარგებელი მხარეებს უბრუნდებათ (ნატურით დაბრუნება) (სამოქალაქო კოდექსი, მუხლი 352.1) და რამდენადაც ვალდებულების დარღვევა შესაძლებელია შესრულებათა უკუქცევის ურთიერთობაშიც წარმოიშვას, აღნიშნული დარღვევისათვის, სამოქალაქო კოდექსის 394-ე მუხლის შესაბამისად, კრედიტორს ასევე შეუძლია მოითხოვოს ზიანის ანაზღაურება (სამოქალაქო კოდექსი, მუხლი 352.5).

56. მოცემულ შემთხვევაში, ზიანის ანაზღაურების სახით მოსარჩელე ითხოვდა, როგორც ხელშეკრულებიდან გასვლამდე ბანკისათვის უკვე გადახდილ, ისე ხელშეკრულებიდან გასვლის დღიდან გადასახდელად დარჩენილ პროცენტს. სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ ბინის შესასყიდად მოსარჩელემ აიღო კრედიტი ბანკიდან, რომლის წინაშეც მისი დავალიანება ხელშეკრულებიდან გასვლის დღისათვის შეადგენდა ძირითადი დავალიანების სახით 17 857.54 აშშ დოლარს, ხოლო გადასახდელი პროცენტის სახით - 11 643.48 აშშ დოლარს.

57. 2013 წლის 17 ივნისს, ხელშეკრულებიდან მოსარჩელის გასვლის შედეგად, მოპასუხეს წარმოეშვა მისთვის შესრულების - ბინის ღირებულების - დაბრუნების ვალდებულება, რაც მოპასუხეს არ განუხორციელებია.

58. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ ბინის შესყიდვის მიზნით ბანკიდან აღებული კრედიტი და ამ კრედიტით სარგებლობისათვის გადასახდელი პროცენტი სააპელაციო სასამართლომ მართებულად არ მიიჩნია იმ ზიანად, რომელიც გამოწვეულია ხელშეკრულების შეუსრულებლობით, რადგან ხელშეკრულების შესრულების შემთხვევაში, მოსარჩელე მიიღებდა ბინას და არა თანხას (იხ. სუსგ #ას-899-845-2012, 22 ნოემბერი, 2012 წელი). თუმცა იმ დღიდან, როცა მოსარჩელე გავიდა ხელშეკრულებიდან, მოპასუხეს წარმოეშვა მის მიმართ უკვე არა ბინის სათანადო მდგომარეობაში გადაცემის, არამედ მისი ღირებულების დაბრუნების ვალდებულება, რომლის შესრულების შემთხვევაში, მოსარჩელეს, თავის მხრივ, მიეცემოდა ბანკისათვის დარჩენილი საკრედიტო დავალიანების დაბრუნების შესაძლებლობა. აღნიშნული შესაძლებლობა მოსარჩელეს არ ეძლევა. შესაბამისად, ბინის ღირებულების დაბრუნებამდე, აღნიშნული თანხის 38 416 აშშ დოლარის წლიური 14% წარმოადგენს მოსარჩელის ზიანს, თუმცა არა უმეტეს 11 643.48 აშშ დოლარისა, რომელიც ხელშეკრულებიდან გასვლის დროისათვის გადასახდელი ჰქონდა მას პროცენტის სახით.

59. ზემოაღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე, დაუსაბუთებელია კასატორის მითითება, რომ შესრულების დროულად დაუბრუნებლობით გამოწვეული ზიანი, სამოქალაქო კოდექსის 412-ე მუხლის შესაბამისად, მისთვის არ იყო წინასწარ სავარაუდო და არ წარმოადგენს მისი მოქმედების უშუალო შედეგს.

60. საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის პრეტენზიას, რომ მას არ უნდა დაეკისროს ზიანის ანაზღაურების სახით 2013 წლის 17 ივნისიდან მიუღებელი შემოსავლის თანხის 11 500 აშშ დოლარის წლიური 10 %-ის გადახდა.

61. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ბინის გაქირავებით მოსარჩელის მიერ მიუღებელი შემოსავლის ოდენობა წარმოადგენს 9000 და არა 11 500 აშშ დოლარს (იხ. წინამდებარე გადაწყვეტილების 51-ე და 52-ე პარაგრაფი), ამასთან, სამოქალაქო კოდექსის 352-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ხელშეკრულებიდან გასვლის დროს წარმოიშობა მიღებული შესრულებისა და სარგებლის დაბრუნების ვალდებულება. ზემოაღნიშნული თანხა კი წარმოადგენს მიუღებელ შემოსავალს, რომლის ანაზღაურებაც მოპასუხეს დაეკისრა, ხელშეკრულებების პირობების დარღვევის გამო, ხელშეკრულებიდან მოსარჩელის გასვლამდე პერიოდისათვის. იგი არ ექცევა 352-ე მუხლის რეგულირების სფეროში. შესაბამისად, ამ ნაწილში სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა და განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 352-ე და 394-ე მუხლები, ამიტომ აღნიშნულ ნაწილში, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება იურიდიულად დაუსაბუთებელია, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „ე“ პუნქტის შესაბამისად, მისი გაუქმების საფუძველია.

62. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო ინსტანციაში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ასეთი საფუძვლები არ არსებობს და იგი უფლებამოსილია თვითონ მიიღოს გადაწყვეტილება.

63. გადაწყვეტილების აღსრულების წესი: საკასაციო სასამართლო დამატებით აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 352-ე მუხლი ითვალისწინებს ხელშეკრულებიდან გასვლის შემთხვევაში ორმხრივ რესტიტუციას, ანუ ორივე მხარის ვალდებულებას ერთმანეთს დაუბრუნონ მიღებული შესრულება და სარგებელი. შესაბამისად, რადგან მოცემულ საქმეში კასატორი აღარ ასაჩივრებს მოსარჩელისათვის ბინის საზღაურის დაბრუნების მართებულობას, ხოლო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ ბინა იმყოფება მოსარჩელის საკუთრებაში, უნდა განისაზღვროს წინამდებარე გადაწყვეტილების აღსრულების წესი, კერძოდ, უნდა დადგინდეს, რომ მოპასუხის მიერ მოსარჩელისათვის ბინის ღირებულების გადახდა და მოსარჩელის მიერ მოპასუხისთვის სადავო ქონებაზე საკუთრების უფლების დაბრუნება საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის გზით უნდა მოხდეს ერთდროულად.

64. საპროცესო ხარჯები: სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე გათავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, ამ მუხლში აღნიშნული წესები შეეხება, აგრეთვე, სასამართლო ხარჯების განაწილებას, რომლებიც გასწიეს მხარეებმა საქმის სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციებში საქმის წარმოებისას, ხოლო მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, იგი შესაბამისად შეცვლის ხარჯების განაწილებასაც.

65. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლოს 2015 წლის 12 ოქტომბრის განჩინებით, კასატორს გადაუვადდა სახელმწიფო ბაჟის სახით 8000 ლარის გადახდის ვალდებულება. 2016 წლის 18 იანვარს კასატორმა უზენაეს სასამართლოში შეამცირა მოთხოვნა 38 416 აშშ დოლარის ნაწილში, ხოლო დანარჩენ ნაწილში მისი მოთხოვნა ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, აგრეთვე, სააპელაციო სასამართლოში კასატორის მიერ უკვე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ოდენობის გათვალისწინებით, მის მიერ გადასახდელი სახელმწიფო ბაჟი სამივე ინსტანციის სასამართლოში შეადგენს 6 562. 89 ლარს.

66. სასარჩელო მოთხოვნების დაკმაყოფილების შესაბამისად და მის მიერ უკვე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის გათვალისწინებით, მოსარჩელის მიერ სამივე ინსტანციაში გადასახდელი სახელმწიფო ბაჟი შეადგენს 2 717.74 ლარს. ამავე დროს, მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს მოსარჩელის მიერ უკვე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ნაწილის, 723.43 ლარის ანაზღაურება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა

1. შპს „ს-ოს“ საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილება ნაწილობრივ შეიცვალოს;

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 16 იანვრის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-6 პუნქტის უცვლელად დატოვების ნაწილში თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-3 პუნქტის, ასევე ამავე გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-4 და მე-5 პუნქტების შეცვლით მიღებული იქნას ახალი გადაწყვეტილება;

4. შპს „ს-ოს“ ც. ს-ის სასარგებლოდ დაეკისროს ზიანის ანაზღაურების სახით 2013 წლის 17 ივნისიდან 38 416 აშშ დოლარის ანაზღაურებამდე 38 416 აშშ დოლარის ყოველწლიური 14%-ის ანაზღაურება, არაუმეტეს 11 643.48 აშშ დოლარისა;

5. შპს „ს-ოს“ ც. ს-ის სასარგებლოდ დაეკისროს 2011 წლის იანვრიდან 2013 წლის 17 ივნისამდე მიუღებელი შემოსავლის სახით 9000 აშშ დოლარის ანაზღაურება;

6. განისაზღვროს გადაწყვეტილების აღსრულების წესი: შპს „ს-ოს“ მიერ ც. ს-ისათვის სასამართლოს გადაწყვეტილებით მიკუთვნებული 38 416 აშშ დოლარის დაბრუნება და ც. ს-ის მიერ შპს „ს-ოსთვის“ ბინაზე, მდებარე, ქ. თბილისი, გ-ის ქ. #9, სართული მე-13, ბ. #175, საკუთრების უფლების დაბრუნება საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის გზით მოხდეს ერთდროულად;

7. შპს „ს-ოს“ დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟის, 6562,89 ლარის გადახდა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ;

8. ც. ს-ეს დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟის, 2717,74 ლარის გადახდა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ;

9. შპს „ს-ოს“ ც. ს-ის სასარგებლოდ დაეკისროს 723,43 ლარის გადახდა;

10. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე