№ას-483-457-2014 27 ნოემბერი, 2015 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/მოსამართლეები:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე,

ზურაბ ძლიერიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორები – მ. ყ-, ნ. ყ-ი (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – თ. ყ-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 18 მარტის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. ქ.თბილისში, მ-ის ქ...-ში მდებარე უძრავი ქონების (საკადასტრო კოდი: #... ... ...) 1/6 წილი საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულია თ. ყ-ის (შემდეგში მოსარჩელის) სახელზე. მოსარჩელის საკუთრების წარმოშობის საფუძველია 04.05.1990 წლის ჩუქების ხელშეკრულება (იხ. ტომი 1, ს.ფ. 10).

2. მ. ყ-ი (შემდეგში პირველი მოპასუხე) და ნ. ყ-ი (შემდეგში მეორე მოპასუხე) ფაქტობრივად ფლობენ მოსარჩელის კუთვნილ უძრავ ქონებას.

3. მოპასუხეებს, მოსარჩელის კუთვნილი უძრავი ქონების ნაწილზე, მფლობელობის უფლება გადაეცათ კანონიერ ძალაში შესული თბილისის ორჯონიკიძის რაიონის სასამართლოს 1990 წლის 18 მაისის გადაწყვეტილებით, კერძოდ, აღნიშნული გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა პირველი მოპასუხის სარჩელი თ. ყ-ის, მ. ყ-ისა და ე. უ-ის მიმართ და ქ.თბილისში, მ-ის ქ.№...ში მდებარე სახლში პირველ მოპასუხეს სამ სულზე (ორ არასრულწლოვან შვილთან, მათ შორის, მეორე მოპასუხესთან ერთად) სარგებლობის უფლებით გამოეყო N30 და N31 საცხოვრებელი ოთახები. მ. ყ-სა და ე. უ-ეს სარგებლობის უფლებით გამოეყოთ N32 საცხოვრებელი ოთახი, ხოლო დამხმარე სათავსები დარჩა საერთო სარგებლობაში (იხ. ტომი 1, ს.ფ. 44-47).

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სარჩელით მიმართა მოსარჩელემ და მოითხოვა მოპასუხეების უკანონო მფლობელობიდან მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების გამოთხოვა - გამოთავისუფლება და ჩაბარება.

5. სარჩელის მიხედვით, მოსარჩელე წარმოადგენს ქ.თბილისში, მ-ის ქ.N...-ში მდებარე უძრავი ქონების მესაკუთრეს, რომელსაც ყოველგვარი სამართლებრივი საფუძვლისა და მესაკუთრის ნების გარეშე ფლობენ მოპასუხეები. მართალია, ამ ბინაში ისინი შესახლებულ იქნენ სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე, მაგრამ სადავო ფართი მათ გადაეცათ დროებით სარგებლობაში, კერძოდ, პირველი მოპასუხის შვილების სრულწლოვანებამდე. ამჟამად პირველი მოპასუხის შვილები სრულწლოვანები არიან, ამიტომ მოპასუხეებმა დაკარგეს სადავო ბინის ფლობის უფლება და ვალდებული არიან, გაათავისუფლონ მოსარჩელის კუთვნილი უძრავი ქონება. მოსარჩელემ თავისი მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში სსკ-ის) 172-ე მუხლის პირველი ნაწილი.

6. მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და სარჩელის წინააღმდეგ შეტანილ შესაგებელში განმარტეს, რომ სადაო ბინას ისინი ფლობენ მართლზომიერად, კერძოდ, კანონიერ ძალაში შესული თბილისის ორჯონიკიძის რაიონის სასამართლოს 1990 წლის 18 მაისის გადაწყვეტილების საფუძველზე. ამ გადაწყვეტილებაში არ არის მითითებული, რომ სადავო ბინით სარგებლობის უფლება მათ გადაეცათ დროებით, პირველი მოპასუხის შვილების სრულწლოვანებამდე, შესაბამისად, მათ არ დაუკარგავთ სადავო ბინით სარგებლობის უფლება და არ არიან ვალდებული, გაათავისუფლონ მოსარჩელის კუთვნილი ბინა. მოპასუხეებმა თავიანთი შესაგებლის სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითეს სსკ-ის 162-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადება, რომლის თანახმად, დაუშვებელია მართლზომიერ მფლობელს მოეთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება.

7. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 29 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით:

- სარჩელი დაკმაყოფილდა;

- მოპასუხეების უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა მოსარჩელის კუთვნილი უძრავი ქონება და იგი გამოთავისუფლებული გადაეცა მოსარჩელეს.

8. პირველი ინსტანციის სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე გადაწყვეტილების 1-3 პუნქტებში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები.

9. სასამართლომ მიუთითა სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და მიიჩნია, რომ არსებობდა მოსარჩელის ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილების წინაპირობები.

10. პირველი ინსტანციის სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხეთა მოსაზრება იმის შესახებ, რომ კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით მფლობელობის უფლება მათ მინიჭებული ჰქონდათ განუსაზღვრელი ვადით. სასამართლომ აღნიშნა, რომ, მართალია, ზემოხსნებულ გადაწყვეტილებაში მოპასუხეთა მფლობელობის კონკრეტული ვადა მითითებული არ იყო, მაგრამ ეს იმას არ ნიშნავდა, რომ მათი მფლობელობა უსასრულოდ უნდა გაგრძელებულიყო. სასამართლოს მოსაზრებით, ამით ილახებოდა მესაკუთრის უფლება, თავისუფლად ესარგებლა საკუთარი ქონებით. სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხეები არ წარმოადგენდნენ სსკ-ის 162-ე მუხლით მუდმივად დაცულ პირებს და მესაკუთრეც განუსაზღვრელი ვადით ვერ იქნებოდა შეზღუდული, მოეთხოვა ამ პირთა მფლობელობის შეწყვეტა.

11. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა. მათ მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა. მათი სააპელაციო საჩივარი ძირითადად ეფუძნებოდა შესაგებელში მითითებულ გარემოებებს.

12. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 18 მარტის განჩინებით:

- მოპასუხეების სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა;

- უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გაგადაწყვეტილება.

13. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და მიიჩნია, რომ, სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, მოსარჩელის მოთხოვნა დასაბუთებული იყო და, შესაბამისად, სარჩელი მართებულად დაკმაყოფილდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით.

14. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხეების შესაგებელი იმის თაობაზე, რომ ისინი სადავო ფართის მართლზომიერ მფლობელებს წარმოადგენდნენ, კერძოდ, რომ მათ ამ ფართის ფლობის უფლება გადაცემული ჰქონდათ კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილებით.

15. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ზემოხსენებულ გადაწყვეტილებაში მითითებული არ იყო, თუ რომელი სამართლებრივი საფუძვლით ჩასახლდნენ მოპასუხეები მოსარჩელის კუთვნილ ბინაში, თუმცა გადაწყვეტილების აღწერილობითი და სამოტივაციო ნაწილით დგინდებოდა ის ფაქტობრივი გარემოებები, რაც საფუძვლად დაედო მათ ჩასახლებას, კერძოდ, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილი იყო, რომ მოპასუხე მ. ყ-ი რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდა მ. ყ-თან და ამ უკანასკნელთან განქორწინებამდე და განქორწინების შემდეგაც, ორ არასრულწლოვან შვილთან ერთად, ცხოვრობდა და ჩაწერილი იყო სადავო ფართში.

16. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, ასევე, რომ კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება არ შეიცავდა მითითებას მოპასუხეთა სარგებლობის უფლების კონკრეტულ ვადაზე.

17. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სადავო ბინაში მოპასუხეთა შესახლების მომენტში მოქმედი საქართველოს სსრ-ის საბინაო კოდექსი განსაზღვრავდა საცხოვრებელი სახლის მესაკუთრის ოჯახის წევრთა წრეს და ადგენდა საცხოვრებელი სახლის მესაკუთრის ოჯახის წევრთა უფლება-მოვალეობებს, კერძოდ, აღნიშნული კოდექსის 141-ე მუხლი ადგენდა საცხოვრებელი სახლის მესაკუთრის ოჯახის წევრთა უფლება-მოვალეობებს. ეს ნორმა ოჯახის წევრის განსაზღვრისათვის შეიცავდა მითითებას ამავე კოდექსის 62-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, დამქირავებლის (მესაკუთრის) ოჯახის წევრებს განეკუთვნებოდნენ მასთან მუდმივად მცხოვრები დამქირავებლის (მესაკუთრის) მეუღლე, მათი შვილები და მშობლები. დამქირავებლის (მესაკუთრის) ოჯახის წევრებად შეიძლებოდა ცნობილიყვნენ, აგრეთვე, სხვა ნათესავები და შრომისუუნარო კმაყოფაზე მყოფი პირები, თუ ისინი მუდმივად ცხოვრობდნენ დამქირავებელთან (მესაკუთრესთან) და მასთან ერთად ეწეოდნენ საერთო მეურნეობას. საბინაო კოდექსის 141-ე მუხლის შესაბამისად, მესაკუთრის ოჯახის წევრებს, რომლებიც ამ უკანასკნელმა ჩაისახლა თავის კუთვნილ სახლში, უფლება ჰქონდათ, მესაკუთრის თანაბრად ესარგებლათ სადგომებით, თუ ჩასახლებისას სხვა რამ არ ყოფილა დათქმული; მათ უფლება ჰქონდათ, მესაკუთრის მიერ მათთვის გამოყოფილ სადგომში ჩაესახლებინათ თავიანთი არასრულწლოვანი შვილები; ოჯახის სხვა წევრთა ჩასახლება დაიშვებოდა მხოლოდ მესაკუთრის თანხმობით; სადგომით სარგებლობის უფლება ამ პირებს უნარჩუნდებოდათ მესაკუთრესთან ოჯახური ურთიერთობის შეწყვეტის შემდეგაც.

18. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, სადავო ბინის მესაკუთრის ნების მიუხედავად, საცხოვრებელი ფართით სარგებლობის უფლება მიეცა ბინის მესაკუთრის ძმის (მ. ყ-ის) ყოფილ მეუღლეს, არასრულწლოვან შვილებთან ერთად. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხეები სადავო ბინაში შესახლებული იყვნენ იმ დრომდე, ვიდრე მოპასუხის შვილები სრულწლოვანები გახდებოდნენ. სრულწლოვანების მიღწევის შემდეგ კი, სადავო ფართის ფლობისათვის მათ მესაკუთრის თანხმობა სჭირდებოდათ. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ, ვინაიდან, ამჟამად არსებული მონაცემებით, სადავო ფართში შესახლებული პირები სრულწლოვანები იყვნენ, ხოლო მესაკუთრე მოითხოვდა მისი უძრავი ქონების მოპასუხეთა მფლობელობიდან გამოთხოვას, აღარ არსებობდა სადავო უძრავ ქონებაზე მათი ფლობის მართლზომიერი საფუძველი.

19. რაც შეეხებოდა მოპასუხეთა მითითებას იმის თაობაზე, რომ მათ მნიშვნელოვნად გაზარდეს სადავო ბინის ღირებულება და, შესაბამისად, დაუშვებელი იყო მათი გამოსახლება, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სადავო ქონება წარმოადგენდა მრავალბინიანი სახლის კონკრეტულ ბინას, რომელსაც გააჩნდა თავისი საკადასტრო კოდი და ჰყავდა შესაბამისი მესაკუთრე. ამდენად, ეს ბინა ერთი უფლების ობიექტს განეკუთვნებოდა და აპელანტების მიერ მითითებული გარემოება არ შეიძლებოდა გამხდარიყო სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველი.

20. გარდა ამისა, მოპასუხეთა მითითებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ პირველ მოპასუხეს არ გააჩნდა უფლება, გაეუმჯობესებინა სხვის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება და სამოქალაქო კოდექსი ამ უკანასკნელს არ უკრძალავდა ნივთის გაუმჯობესების ხარჯების ანაზღაურებას. ხსენებულ საკითხთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში მითითებულია თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 29 მაისის კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებაზე, რომლითაც დადგინდა, რომ პირველი მოპასუხე, რომელსაც ქ.თბილისის ორჯონიკიძის რაიონის სასამართლოს 1990 წლის 18 მაისის №2/227-90 გადაწყვეტილებით სადავო ბინის მხოლოდ სარგებლობის უფლება ჰქონდა მინიჭებული, არ იყო უფლებამოსილი, გაეუმჯობესებინა სხვის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება და იგი არ წარმოადგენდა ბინათმენაშენეთა ამხანაგობა „მ-ი-...-ის” წევრს, სამშენებლო სამუშაოების დამკვეთსა და მენაშენეს. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზეც, რომ ადმინისტრაციულ საქმეზე მოპასუხის უფლებამოსილების შეფასება გულისხმობდა მისი სამართლებრივი სტატუსის ანალიზს ადმინისტრაციული დავის შინაარსიდან გამომდინარე (სადავო იყო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა და ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა), შესაბამისად, მოცემულ სამოქალაქო საქმეში არც პირველი ინსტანციის სასამართლოს არ უმსჯელია და ვერც სააპელაციო სასამართლო ვერ იმსჯელებდა, ჰქონდა თუ არა პირველ მოპასუხეს მისი და მისი შვილების სარგებლობაში არსებული ფართის გაუმჯობესებაზე გაწეული ხარჯების ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება. ასეთი შეგებებული სამოქალაქო სარჩელი მოპასუხეთა მხრიდან აღძრული არ ყოფილა, ხოლო, დისპოზიციურობის პრინციპიდან გამომდინარე, სასამართლო შეზღუდული იყო კონკრეტულ საქმეზე სარჩელის მოთხოვნის შესაბამისი მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებებით.

21. სააპელაციო სასამართლომ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთებისას, იხელმძღვანელა საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლის პირველი პუნქტით, ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის 1952 წლის 20 მარტის დამატებითი ოქმის პირველი მუხლით, სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილით, ამავე კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 312-ე მუხლის პირველი ნაწილით და მიიჩნია, რომ არსებობდა ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილების წინაპირობები.

22. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანეს მოპასუხეებმა. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

- სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი, კერძოდ, საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლის პირველი პუნქტი, რომლის თანახმად, საკუთრება და მემკვიდრეობის უფლება აღიარებული და უზრუნველყოფილია. კასატორების მოსაზრებით, კონსტიტუცია საკუთრების უფლებას არ მიიჩნევს აბსოლუტურ და შეუზღუდავ უფლებად. იგი უშვებს საკუთრების უფლების შეზღუდვის შესაძლებლობებსაც, მათ შორის, კანონის ან სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე. ამავდროულად, საკუთრების უფლების შეზღუდვის ფორმები გათვალისწინებულია სამოქალაქო კოდექსით, რომლის ერთ-ერთ სახეს წარმოადგენს საკუთრების მართლზომიერი ფლობის უფლებით მესამე პირისათვის (მართლზომიერ მფლობელისათვის) გადაცემის შემთხვევა;

- მოცემულ შემთხვევაში, მესაკუთრის (მოსარჩელის) საკუთრების უფლება შეიზღუდა კანონით (იმ პერიოდში მოქმედი სსსრ-ის საბინაო კოდექსით), რომლის საფუძველზეც, თბილისის ორჯონიკის რაიონის სასამართლომ 1990 წლის 18 მაისს მიიღო გადაწყვეტილება და ამ გადაწყვეტილებით შეზღუდა მესაკუთრის უფლება. შეზღუდვის რაიმე ვადა გადაწყვეტილებაში მითითებული არ ყოფილა. ამდენად, სასამართლოს უნდა დაედგინა, რომ მოპასუხეები ამჟამადაც არიან სადავო ნივთის მართლზომიერი მფლობელები. განსახილველ შემთხვევაში, სასამართლო არ იხილავდა სხვის საკუთრებაში შესახლების უფლებასთან (უფლების მოპოვებასთან) დაკავშირებულ საკითხს, ამიტომ არ შეიძლებოდა, სასამართლოს ემსჯელა იმ უფლების დაცვაზე, რომელიც უკვე შეზღუდული იყო იმ პერიოდში მოქმედი კანონმდებლობის საფუძველზე მიღებული სასამართლო გადაწყვეტილებით;

- სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის 1952 წლის 20 მარტის დამატებითი ოქმი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა. აღნიშნული ოქმის პირველი ნაწილი ადგენს, რომ ყოველ ფიზიკურ ან იურიდიულ პირს აქვს თავისი საკუთრებით შეუფერხებელი სარგებლობის უფლება. პირს მხოლოდ საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის შეიძლება ჩამოერთვას თავისი საკუთრება, კანონითა და საერთაშორისო სამართლის ზოგადი პრინციპებით გათვალისწინებულ პირობებში. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მიუხედავად იმისა, რომ ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციითაც დაცულია საკუთრების უფლება, იგი არ არის შეუზღუდავი უფლება და თავად კონვენცია ითვალისწინებს მისი შეზღუდვის შესაძლებლობას, მათ შორის, კანონის საფუძველზე;

- კონკრეტულ შემთხვევაში, არ არსებობდა ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილების სამივე ელემენტი (მოსარჩელე უნდა იყოს ნივთის მესაკუთრე; მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი; მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება), სადავო ბინა იმყოფებოდა მოპასუხეთა მართლზომიერ მფლობელობაში, ვინაიდან მათ მფლობელობის უფლება მოპოვებული ჰქონდათ სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით;

- სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი, კერძოდ, საქართველოს სსრ საბინაო კოდექსის 62-ე და 141-ე მუხლები, რომელთა საფუძველზეც დაადგინა, რომ სადავო ბინით მოპასუხე მ. ყ-ისა და მისი შვილების სარგებლობის უფლება უკავშირდებოდა შვილების არასრულწლოვანების საკითხს. საქართველოს სსრ-ის საბინაო კოდექსის 141-ე მუხლის თანახმად, მესაკუთრის ოჯახის წევრთა წრე განისაზღვრებოდა ამავე კოდექსის 62-ე მუხლით. მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხეები არ განეკუთვნებოდნენ საბინაო კოდექსით გათვალისწინებულ მესაკუთრის ოჯახის წევრებს, თუმცა საბინაო კოდექსი (62-ე მუხლის მე-3 ნაწილი) ითვალისწინებდა სხვა ნათესავების ჩასახლებასაც საცხოვრებელ სადგომში, რაც განხორციელდა კიდეც კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილებით. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა საბინაო კოდექსის 141-ე მუხლი, როდესაც დაადგინა, რომ ეს მუხლი ითვალისწინებდა საცხოვრებელ ფართში მესაკუთრის თანხმობის გარეშე მესაკუთრის ოჯახის წევრის მიერ არასრულწლოვანი შვილების ჩასახლების უფლებას, ხოლო, რაც შეეხებოდა ოჯახის სხვა წევრებს, მათ ჩასახლებაზე კოდექსი საჭიროდ მიიჩნევდა მესაკუთრის თანხმობას. ამგვარი დანაწესის არსებობის მიუხედავად, საბინაო კოდექსის 175-ე მუხლი ითვალისწინებდა საბინაო დავის გადაწყვეტის წესს, რომლის თანახმადაც, საბინაო დავას, სსრკ-ის და საქართველოს სსრ-ის კანონმდებლობის შესაბამისად, წყვეტდა სასამართლო;

- სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 162-ე მუხლი, რომლის მიხედვითაც, დაუშვებელია, მართლზომიერ მფლობელს მოეთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება. აქედან გამომდინარე, თუკი სასამართლომ მოპასუხეები მართლზომიერ მფლობელებად მიიჩნია, მაშინ ისინი უნდა ჩაეთვალა სამოქალაქო კოდექსის 162-ე მუხლით დაცულ პირებად. მიუხედავად იმისა, რომ სასამართლომ თავისი გადაწყვეტილებით მოპასუხეები მართლზომიერ მფლობელებად ცნო, ამავე გადაწყვეტილებით უკანონოდ დაადგინა სადავო ფართიდან მათი გამოსახლება;

- სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ თბილისის ორჯონიკიძის რაიონის სასამართლოს 1990 წლის 18 მაისის გადაწყვეტილება წარმოადგენს კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებას. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 265-ე მუხლის თანახმად, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების გაუქმება ან შეცვლა დასაშვებია მხოლოდ იმ შემთხვევაში და იმ წესით, რაც დადგენილია ამ კოდექსით. ხსენებული კოდექსით დადგენილია კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის განახლების ორი საფუძველი: ბათილად ცნობა და ახლად აღმოჩენილი გარემოების არსებობა. მოცემულ დავაში დასახელებული არცერთი შემთხვევა არ არსებობდა და თბილისის ორჯონიკიძის რაიონის სასამართლოს 1990 წლის 18 მაისის გადაწყვეტილება დღემდე ძალაშია;

- სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტი, რომლის შესაბამისად, მხარეები თავისუფლდებიან მტკიცებულებათა წარმოდგენისას ისეთი ფაქტების დასადასტურებლად, რომლებიც დადგენილია ერთ სამოქალაქო საქმეზე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, თუ სხვა სამოქალაქო საქმეების განხილვისას იგივე მხარეები მონაწილეობენ. მოცემულ შემთხვევაში, სასამართლომ პრეიუდიციული ძალა არ მიანიჭა კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტებს, კერძოდ, იმას, რომ მოპასუხეებს სარგებლობის/მფლობელობის უფლება მოპოვებული ჰქონდათ სადავო ფართზე ამავე გადაწყვეტილებით;

- სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 159-ე მუხლი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა. ამ მუხლის მიხედვით, კეთილსინდისიერია მფლობელი, რომელიც ნივთს მართლზომიერად ფლობს ან რომელიც უფლებამოსილ პირად შეიძლება იქნეს მიჩნეული საქმიან ურთიერთობებში საჭირო გულმოდგინე შემოწმების საფუძველზე. მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხეები წარმოადგენდნენ კეთილსინდისიერ მფლობელებს, რადგან მათ სადავო ფართზე სარგებლობის/მფლობელობის უფლება მოპოვებული ჰქონდათ სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების საფუძველზე;

- სასამართლომ საქმე განიხილა მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რამაც არსებითად იმოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, კერძოდ, სასამართლომ ისე მიიღო სადავო გადაწყვეტილება, რომ არც კი უმსჯელია იმის შესახებ, თუ მოსარჩელის კუთვნილი რომელი ფართიდან უნდა გამოსახლდნენ მოპასუხეები. უდავო გარემოებაა, რომ მოსარჩელეს ჩუქების ხელშეკრულებით საკუთრების უფლება მოპოვებული აქვს არა №7 ბინაზე (როგორც ამაზე სასამართლო მიუთითებს), არამედ მ-ის ქ.№...-ში მდებარე საცხოვრებელი ბინის 1/6 ნაწილზე.

23. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 17 აპრილის განჩინებით დასაშვებად იქნა ცნობილი მოპასუხეების საკასაციო საჩივარი საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ-ის) 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

24. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მოპასუხეთა საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

25. მოცემულ საქმეში მოსარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენს მოპასუხეთა უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვა, ანუ მოსარჩელეს აღძრული აქვს ვინდიკაციური სარჩელი.

26. ვინდიკაციური სარჩელის მეშვეობით მესაკუთრის უფლების დაცვის შესაძლებლობას ითვალისწინებს სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის მიხედვით, მესაკუთრეს შეუძლია მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება.

27. ზემოხსნებული ნორმის დისპოზიციიდან გამომდინარე, ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები:

ა. მოსარჩელე უნდა იყოს ნივთის მესაკუთრე;

ბ. მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი;

გ. მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ნივთის ფლობის უფლება.

28. განსახილველ შემთხვევაში, გასაჩივრებული განჩინებით დადგენილია, რომ მოსარჩელე წარმოადგენს სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრეს, ხოლო მოპასუხეები ფაქტობრივად ფლობენ ამ ქონებას.

29. მხარეთა შორის სადავოა, თუ რამდენად გააჩნიათ მოპასუხეებს მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების ფლობის უფლება.

30. მოპასუხეთა განმარტებით, ისინი ზემოხსენებული უძრავი ქონების მართლზომიერი მფლობელები არიან, კერძოდ, მათ ამ ქონებით სარგებლობის უფლება გადაცემული აქვთ კანონიერ ძალაში შესული თბილისის ორჯონიკიძის რაიონის სასამართლოს 1990 წლის 18 მაისის გადაწყვეტილებით.

31. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ, მართალია, სადავო უძრავი ქონების ფლობის უფლება მოპასუხეებს მოპოვებული ჰქონდათ კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილებით, მაგრამ ეს უფლება მათ გააჩნდათ იმ დრომდე, ვიდრე პირველი მოპასუხის შვილები სრულწლოვანები გახდებოდნენ. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, ვინაიდან, მოცემულ შემთხვევაში, პირველი მოპასუხის შვილები (მათ შორის, მეორე მოპასუხე) სრულწლოვანები გახდნენ, არც მას და არც მეორე მოპასუხეს სადავო უძრავი ქონების ფლობის უფლება აღარ გააჩნდათ, შესაბამისად, დასაბუთებული იყო მესაკუთრის მოთხოვნა მისი კუთვნილი ქონებიდან მოპასუხეთა გამოსახლების თაობაზე.

32. საკასაციო სასამართლო სააპელაციო პალატის ზემოხსენებულ მოსაზრებას არ იზიარებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, კერძოდ, საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 17 დეკემბრის განჩინებაზე (საქმე #ას-372-691-09). მითითებულ საქმეში წარმოდგენილი იყო განსახილველი საქმის მსგავსი ფაქტობრივი გარემოებები, კერძოდ, მოსარჩელის კუთვნილ უძრავ ქონებაში, კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილებით, სარგებლობის უფლებით შესახლებული იყვნენ მოპასუხეები (დედა და მისი ორი არასრულწლოვანი შვილი); მსგავსი იყო მოსარჩელის მოთხოვნაც - მოპასუხეთა გამოსახლება მისი კუთვნილი უძრავი ქონებიდან და სარჩელის საფუძველიც - მოპასუხეებს დაკარგული ჰქონდათ სადავო ქონების მფლობელობის უფლება, ვინაიდან სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე შესახლებული პირები სრულწლოვანები გახდნენ.

33. ზემოხსენებულ საქმეზე საკასაციო სასამართლომ არ დააკმაყოფილა რა მესაკუთრის საკასაციო საჩივარი და ძალაში დატოვა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება მესაკუთრის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ, განმარტა შემდეგი: საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ, კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილებით, მოპასუხემ, თავის ორ შვილთან ერთად, მუდმივად მოიპოვა სადავო ფართით სარგებლობის უფლება, რასაც ითვალისწინებდა იმ დროს მოქმედი „საქართველოს სსრ საბინაო კოდექსი“. . . უნდა აღინიშნოს, რომ სამართლებრივი ურთიერთობა, რომელიც წარმოიშვა იმ დროს მოქმედი „საქართველოს სსრ საბინაო კოდექსის“ საფუძველზე, რაც ითვალისწინებდა (მაგალითად, განქორწინების შემთხვევაში) ბინის გაყოფასა და ფართის გამოყოფას (ფართზე უფლების მოპოვებას), გადაწყვეტილია და დასრულებულია იმ დროს მოქმედი კანონმდებლობის საფუძველზე კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილებით. ამასთან ერთად, გასათვალისწინებელია, რომ ამჟამად მოქმედი სსკ-ის 170-ე მუხლი, ამ კოდექსის ამოქმედებამდე მოქმედი სამოქალაქო სამართლის კოდექსისა (1964 წლის რედაქციის) და „საქართველოს სსრ საბინაო კოდექსისაგან“ (1983 წლის რედაქციის) განსხვავებულ საკუთრების ინსტიტუტს იცნობს, კერძოდ, საკუთრებას, როგორც სამართლებრივი წესრიგით შექმნილ ფასეულობას, გააჩნია განსხვავებული შინაარსი და ფარგლები, რასაც არ იცნობდა იმ დროს მოქმედი კანონმდებლობა. ამ შემთხვევაში, ყურადსაღებია საკუთრების სოციალური ფუნქცია, რომელიც გარკვეულ წილად განსაზღვრავს საკუთრების შინაარსსა და მის სოციალურ ბოჭვას, კერძოდ, სსკ-ის 170-ე მუხლის პირველ ნაწილში მითითებულია, რომ „მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით. . .“. აღნიშნული დანაწესი ითვალისწინებს საკუთრების კანონისმიერ და სახელშეკრულებო ბოჭვას, მაგრამ მას გააჩნია თავისი ფარგლები, კერძოდ, არ შეიძლება, რომ საკუთრების ბოჭვამ, მისმა შეზღუდვამ მოსპოს საკუთრება. საკუთრების სუბსტანცია, რომელშიც იგულისხმება საკუთრების ინსტიტუტით გათვალისწინებული შინაარსის რეალიზაცია, უნდა შენარჩუნდეს, ე.ი. კერძო საკუთრების შეზღუდვა არ უნდა ნიშნავდეს საკუთრების უფლების რეალიზაციის მოსპობას, მაგრამ, ამასთან ერთად, უნდა გავითვალისწინოთ, რომ იმ დროს მოქმედი კანონმდებლობა უგულებელყოფდა კერძო ინტერესებს და, შესაბამისად, არ ითვალისწინებდა, არც საკუთრების თავისუფლებისა და არც მისი სოციალური ბოჭვის სამართლებრივი წესრიგით შექმნილ ფასეულობას, რაც განსაზღვრულია მოქმედი სამოქალაქო კოდექსით. უნდა აღინიშნოს, რომ დაუშვებელია მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის გავრცელება იმ ურთიერთობებზე, რომლებიც წარმოშობილია და დასრულებულია ამ კოდექსის ამოქმედებამდე მოქმედი კანონმდებლობის საფუძველზე, თუ კანონი სხვა რამეს არ ითვალისწინებს (ნამდვილი უკუძალა). ამდენად, მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის საკუთრების თავისუფლების პრინციპის (სსკ-ის 170-ე და 172-ე მუხლები) გავრცელება ამ კოდექსის ამოქმედებამდე მოქმედი კანონმდებლობის საფუძველზე, საკუთრების შეზღუდვის შესახებ დადგენილი ფაქტის მიმართ და მისი კანონიერების (ე.ი. საკუთრების ბოჭვის) ხელახლა განხილვა დღეს მოქმედი კანონმდებლობით განსაზღვრული საკუთრების სოციალური ფუნქციის გათვალისწინებით და, შესაბამისად, საკუთრების უფლების პრიორიტეტებზე ყურადღების გამახვილება მოკლებულია სამართლებრივ საფუძველს. როგორი შედეგიც არ უნდა მიიღებოდეს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, მისი შეცვლა დასაშვებია მხოლოდ კანონით პირდაპირ გთვალისწინებულ შემთხვევებში (სსსკ-ის 265-ე, 421-ე მუხლები). იმ ურთიერთობებზე, რომლებიც წარმოიშვნენ მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე ძალადაკარგული ნორმატიული აქტების საფუძველზე, მაგრამ არსებობას აგრძელებენ, მისი მოქმედების პერიოდში გამოიყენება ძალადაკარგული ნორმატიული აქტები, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ურთიერთობის მონაწილეებს სურთ, ერთმანეთს შორის ურთიერთობა ამ კოდექსით მოაწერიგონ ან, თუ სამოქალაქო კოდექსი უძრავი ნივთების შესახებ ახალ წესებს ითვალისწინებს (სსკ-ის 1507-ე მუხლი). კონკრეტულ შემთხვევაში, არსებობს ურთიერთობა, რომელიც წარმოიშვა და დასრულდა იმ დროს მოქმედი კანონმდებლობის საფუძველზე და ამჟამად არ იხილება სხვის საკუთრებაში შესახლების (უფლებამოპოვების) უფლებასთან დაკავშირებული საკითხები.

34. ზემოაღნიშნული დასაბუთებიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატამ მიიჩნია, რომ კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოპასუხეებს მოპოვებული ჰქონდათ სადავო ბინით სარგებლობის უფლება იმ დროს მოქმედი კანონმდებლობის საფუძველზე და, შესაბამისად, მართლზომიერ მფლობელებს წარმოადგენდნენ, ამიტომ არ შეიძლებოდა მათთვის მფლობელობის ჩამორთმევა.

35. საკასაციო პალატა მიუთითებს, ასევე, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 7 ოქტომბრის განჩინებაზე (საქმე #ას-753-713-2015), რომლითაც, მსგავსი ფაქტობრივი გარემოებების არსებობისას, დაუშვებლად იქნა მიჩნეული მესაკუთრის საკასაციო საჩივარი სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე, რომლითაც არ დაკმაყოფლდა მესაკუთრის სარჩელი მისი კუთვნილი უძრავი ქონებიდან მოპასუხის გამოსახლების თაობაზე.

36. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა ეთანხმება რა მსგავსი კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ერთგვაროვან პრაქტიკას, მიიჩნევს, რომ, განსახილველ შემთხვევაში, კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოპასუხეებს მოპოვებული აქვთ სადავო ფართით სარგებლობის უფლება მუდმივად და, შესაბამისად, მართლზომიერ მფლობელებს წარმოადგენენ. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სსკ-ის 162-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, დაუშვებელია მოპასუხეებს, როგორც მართლზომიერ მფლობელებს, მოეთხოვოთ მესაკუთრისათვის ნივთის უკან დაბრუნება, ვინაიდან მითითებული ნორმით, მართლზომიერი მფლობელობა დაცულია თვით მესაკუთრის მხრიდანაც.

37. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს მოსარჩელის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ მოპასუხეების მფლობელობა უნდა შეწყდეს სსკ-ის 168-ე მუხლის საფუძველზე. ამ ნორმის მიხედვით, ნივთის მფლობელობა წყდება, თუ მესაკუთრე მფლობელს წაუყენებს დასაბუთებულ პრეტენზიას. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სსკ-ის 168-ე მუხლის დანაწესი ეხება ამავე კოდექსის 165-ე-167-ე მუხლებით გათვალისწინებულ მფლობელობის შეწყვეტას და არა სსკ-ის 162-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველ წინადადებაში მითითებულ მართლზომიერ მფლობელობას. ამასთან, ასეც რომ არ იყოს, მფლობელობის შეწყვეტაზე მესაკუთრის პერეტნზიას დასაბუთებულად ვერ მივიჩნევთ, ვინაიდან, როგორც აღინიშნა, მოპასუხეებს სადავო ფართით სარგებლობის უფლება მოპოვებული აქვთ მუდმივად, კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილებით, რომლის გადასინჯვის კანონით გათვალისწინებული წინაპირობები, განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს.

38. საკასაციო პალატა დამატებით აღნიშნავს, რომ, მართალია, კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოპასუხეები შესახლდნენ მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების მხოლოდ ორ ოთახში (მათ საერთო სარგებლობაში გადაეცათ ასევე დამხმარე ფართი), მაგრამ, მიუხედავად ამისა, სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილება მაინც შეუძლებელია შემდეგ გარემოებათა გამო: საქმეში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის ამონაწერით არ ირკვევა მოსარჩელის კუთვნილი უძრავი ქონების ფართის მოცულობა (იხ. ტომი 1, ს.ფ. 10). ამ დოკუმენტით მხოლოდ ის დგინდება, რომ მასში მითითებული უძრავი ქონების 1/6 წილი ეკუთვნის მოსარჩელეს, ანუ ეს უკანასკნელი, #... ... ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული, საზიარო საგნის თანამესაკუთრეა. საჯარო რეესტრში დაცული მონაცემებით ირკვევა, რომ საზიარო უფლება გაუქმებული არ არის და მოსარჩელეს მისი წილის შესაბამისი ფართი, კანონით დადგენილი წესით, რეალურად გამოყოფილი და აღრიცხული არა აქვს. ამასთან, საქმეში წარმოდგენილი მასალებით (მათ შორის, თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 29.05.2012 წლის გადაწყვეტილებით) ირკვევა, რომ ქ.თბილისში, მ-ის ქ.N.....-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე განხორციელდა მიშენება-დაშენება (იხ. ტომი 1, ს.ფ. 11-21, 69-79), თუმცა, საჯარო რეესტრში დაცული მონაცემებით არ ირკვევა, რეკონსტრუქციის შედეგად გაზრდილი ფართი ან მისი ნაწილი აღირიცხა თუ არა მოსარჩელის საკუთრებად. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელეს არ დაუზუსტებია და საჯარო რეესტრის ინფორმაციითაც შეუძლებელია გაირკვეს, სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოპასუხეებისათვის გადაცემული ოთახები და დამხმარე ფართი დღესაც იმავე სახით არსებობს თუ არა და ამ ფართის გარდა, კონკრეტულად რას ფლობენ მოპასუხეები, შესაბამისად, მოცემულ შემთხვევაში, ფაქტობრივად შეუძლებელია იმის დადგენა, თუ საიდან უნდა გამოსახლდნენ მოპასუხეები. იმ შემთხვევაში, თუ მოსარჩელე ზუსტად გამიჯნავს ერთმანეთისგან სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოპასუხეებისათვის გადაცემულ ოთახებს (დამხმარე ფართთან ერთად) და დარჩენილ ფართს, მას ექნება უფლება, მოითხოვოს მოპასუხეთა გამოსახლება იმ ფართიდან, რაც მათ არ გადასცემიათ სარგებლობაში სასამართლოს გადაწყვეტილებით. რაც შეეხება კასატორების პრეტენზიას იმის შესახებ, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ დაადგინა, თუ ვის უნდა წარმოშობოდა საკუთრების უფლება მოპასუხეთა მიერ სადავო ბინაზე მიშენებულ ფართზე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ აღნიშნული საკითხის განხილვა სცილდება მოცემული დავის ფარგლებს, შესაბამისად, ამ საკითხზე საკასაციო პალატა ვერ იმსჯელებს (სსსკ-ის 406-ე მუხლი).

39. საკასაციო სასამართლო ვერ იმსჯელებს, ასევე, საკასაციო საჩივარზე თანდართულ მტკიცებულებებზე, რადგან სსსკ-ის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო უფლებამოსილია იმსჯელოს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. აღნიშნული ნორმა ადგენს საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების პროცესუალურ ფარგლებს და მისი შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარდგენა არ დაიშვება, შესაბამისად, ამ მტკიცებულებებს საკასაციო სასამართლო ვერ შეაფასებს, მიუხედავად იმისა, მხარეს ობიექტურად ჰქონდა თუ არა შესაძლებლობა მანამდე წარმოედგინა ისინი სასამართლოსათვის.

40. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული განჩინება იურიდიულად დაუსაბუთებელია, რაც ამ გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია (სსსკ-ის 394-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტი).

41. სსსკ-ის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები.

42. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობს საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების კანონით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძველი, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო უფლებამოსილია, თვითონ მიიღოს გადაწყვეტილება საქმეზე, კერძოდ, პალატას მიაჩნია, რომ მოპასუხეების საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, უნდა გაუქმდეს სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

43. სსსკ-ის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე გათავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. თუ სარჩელი დაკმაყოფილებულია ნაწილობრივ, მაშინ მოსარჩელეს ამ მუხლში აღნიშნული თანხა მიეკუთვნება სარჩელის იმ მოთხოვნის პროპორციულად, რაც სასამართლოს გადაწყვეტილებით იქნა დაკმაყოფილებული, ხოლო მოპასუხეს – სარჩელის იმ მოთხოვნათა პროპორციულად, რომელზედაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ამ მუხლში მოყვანილი წესები შეეხება, აგრეთვე, სასამართლო ხარჯების განაწილებას, რომლებიც გაწიეს მხარეებმა საქმის სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციებში წარმოებისას, ხოლო, მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას, ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, შესაბამისად, შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც.

44. განსახილველ შემთხვევაში, მოგებულ მხარეს (მოპასუხეებს, კასატორებს) სააპელაციო საჩივარზე გადახდილი აქვთ სახელმწიფო ბაჟი 160.00 ლარი (იხ. ტომი 1, ს.ფ. 151), ხოლო, საკასაციო საჩივარზე - 300.00 ლარი (იხ. ტომი 2, ს.ფ. 60, 87), სულ 460.00 ლარი. აქედან გამომდინარე, მოსარჩელეს, მოპასუხეების სასარგებლოდ, უნდა დაეკისროს ამ უკანასკნელთა მიერ გაწეული სასამართლო ხარჯის – 460.00 ლარის გადახდა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

45. საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსსკ-ის მე-8, 399-ე, 372-ე, 53-ე, 264.3-ე, 408.3-ე, 411-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

1. მ. ყ-ისა და ნ. ყ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 18 მარტის განჩინება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

3. თ. ყ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდეს;

4. თ. ყ-ს, მ. ყ-ისა და ნ. ყ-ის სასარგებლოდ, დაეკისროს ამ უკანასკნელთა მიერ სააპელაციო და საკასაციო საჩივრებზე გაღებული სახელმწიფო ბაჟის - 460.00 ლარის გადახდა;

5. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ზ. ძლიერიშვილი