საქმე №ას-307-294-2015 03 ივნისი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნინო ბაქაქური, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ნ. ბ. (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ზ. ზ. (მოპასუხე)

მესამე პირი - ა. ზ.

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 21 იანვრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – მამობის დადგენა, დაბადების სააქტო ჩანაწერში ცვლილებების შეტანა, ბავშვისათვის მამის გვარის მინიჭება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ნ. ბ.-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხეების: ზ. ზ.-ისა და ა. ზ.-ის მიმართ, რომლითაც მოითხოვა არასრულწლოვანი ე. ზ.-ის მიმართ ნ. ბ.-ის მამობის დადგენა და შესაბამისი ცვლილებების შეტანა ბავშვის დაბადების სააქტო ჩანაწერში, სახელდობრ, ბავშვის მამის გრაფაში ზ. ზ.-ის ნაცვლად ნ. ბ.-ის მითითება და ე. ზ.-ისათვის მამის გვარის - „ბ.-ის“ მინიჭება.

სარჩელის ფაქტობრივ გარემოებად მითითებულია, რომ 2005 წლის 15 მაისს დაბადებული ე. ზ.-ის დაბადების მოწმობის მამის გრაფაში არასწორადაა აღნიშნული მამა - ზ. ზ.-ი. 2012 წლის 11 ივნისის სსიპ ლ.სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნის შესაბამისად ნ. ბ.-ის არსებული ბიოლოგიური მასალის და ლაბორატორიაში მიღებული გენეტიკური პროფილი ერთმანეთის იდენტურია და ეკუთვნის ა. ზ.-ის შვილის - ე. ზ.-ის ბიოლოგიურ მამას. ექსპერტიზის დასკვნაში აღნიშნული საბერძნეთის მოქალაქე V. N. და მოსარჩელე საქართველოს მოქალაქე ნ. ბ.-ი არის ერთი და იგივე პიროვნება.

მოპასუხე ა. ზ.-მა წარმოადგინა შესაგებელი, რომლითაც სარჩელი ცნო და მიუთითა, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა დასაბუთებული და საფუძვლიანია, რაც დასტურდება ექსპერტიზის დასკვნით.

მოპასუხე ზ. ზ.-მა საქმეზე წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და სადავოდ გახადა ის გარემოება, რომ მოქალაქე V. N. და ნ. ბ.-ი არის ერთი და იგივე პიროვნება. მოპასუხის განმარტებით, მისთვის უცნობია თუ ვინ არის მოქალაქე V. N. და რა კავშირი აქვს მას ნ. ბ.-თან. მოპასუხის მითითებით, საქმეში არ არის წარმოდგენილი არცერთი მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდებოდა ნ. ბ.-ისა და მოქალაქე V. N.-ს იგივეობა. ასევე, არ არის წარმოდგენილი ამ უკანასკნელის მხრიდან წარმომადგენლობის დამადასტურებელი დოკუმენტის გაცემის ფაქტი. მოპასუხე ზ. ზ.-ის განმარტებით, ე. ზ.-ი არის მისი შვილი, შესაბამისად სასარჩელო მოთხოვნა აბსურდულია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს. მოპასუხე ზ. ზ.-ი სადავოდ ხდის ექსპერტიზის ბიუროსათვის წარდგენილი ნ. ბ.-ის ბიოლოგიური ნიმუშის ნამდვილობას და აცხადებს, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდება, რომ წარმოდგენილი ბიოლოგიური ნიმუში ნამდვილად ეკუთვნის მოქალაქე V. N.-ს. მოპასუხის განმარტებით, ექსპერტიზის ბიუროსათვის არ მიუმართავს არც მოქალაქე V. N.-ს და არც მის წარმომადგენელს, თუმცა მიუხედავად ამისა დასკვნა მოქალაქე V. N.-ის სახელზე გაიცა. ასევე, დაუდგენელია თუ ვის ეკუთვნოდა ექსპერტიზისათვის წარდგენილი ბიოლოგიური ნიმუში. ზ. ზ.-ის განმარტებით, ე. ზ.-ი ექსპერტიზის ბიუროში მიიყვანა ბებიამ ჟანა მესუმიანმა, რისი უფლებაც მას არ ჰქონდა, რადგან ის არ არის ე.ის კანონიერი წარმომადგენელი. მოპასუხის განმარტებით, ექსპერტიზის დასკვნა მიღებულია მთელი რიგი კანონის ნორმათა დარღვევით, რის გამოც ის უნდა ამოირიცხოს მტკიცებულებათა ნუსხიდან და არ უნდა იქნეს განხილული სასამართლოს მიერ. ზემოთ ჩამოთვლილი გარემოებების გამო მოპასუხე ზ. ზ.-ი მიიჩნევს, რომ ნ. ბ.-ის სარჩელი უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 21 იანვრის გადაწყვეტილებით ნ. ბ.-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა. 2005 წლის 15 მაისს დაბადებული ე. ზ.-ის (პ/№…) მამად აღიარებულ იქნა ნ. ბ.-ი (პ/№.., დაბ...), რის შესახებაც შევიდა ცვლილება ე. ზ.-ის დაბადების სააქტო ჩანაწერში №…(რეგისტრირებული 2005 წლის 02 ივლისს ქ. თბილისის სარ-ის №1 განყოფილებაში). ე. ზ.-ს მიენიჭა მამის გვარი - „ბ.-ი''. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 21 იანვრის საოქმო განჩინებით ზ. ზ.-ის შუამდგომლობა საქმიდან მტკიცებულების ამორიცხვის შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ ა. ზ.-ს ზ. ზ.-თან რეგისტრირებული ქორწინების პერიოდში შეეძინა შვილი - 2005 წლის 15 მაისს დაბადებული ე. ზ.-ი. ბავშვის დაბადების მოწმობაში მამის გრაფაში მიეთითა ზ. ზ.-ი. 2010 წლის 22 ივნისს ა. და ზ. ზ.-ები განქორწინდნენ.

დადგენილია, რომ მოსარჩელე ნ. ბ.-ი არის ე. ზ.-ის ბიოლოგიური მამა.

ასევე დადგენილია, რომ არასრულწლოვანი ე. ზ.-ი დედის პატიმრობის გამო ცხოვრობს ბებიასთან (დედის დედასთან) და უფროს ძმასთან (დედის მხრიდან) ერთად, ხოლო შაბათ-კვირას იმყოფება ზ. ზ.-თან. ნ. ბ.-ი ცხოვრობს საბერძნეთში.

საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხე ზ. ზ.-ის არგუმენტი იმის შესახებ, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, მამობის დადგენა ეწინააღმდეგებოდა არასრულწლოვანის ინტერესებს, ვინაიდან მისთვის არაფერი იყო ცნობილი ვინმე ნ. ბ.-ის შესახებ და მამად ზ. ზ.-ს მიიჩნევდა. სასამართლომ მიუთითა, რომ ე. ზ.-მა დედისაგან დიდი ხანია იცის, რომ მისი „ნამდვილი’’ მამა იყო ნ. ბ.-ი, რომელიც უყვარდა. იგი მასთან ინტერნეტის საშუალებით ურთიერთობდა. ამდენად, სასამართლომ მოპასუხის ზემოთ მითითებული არგუმენტი უსაფუძვლოდ მიიჩნია. ვინაიდან ე. ზ.-ის დაბადების სააქტო ჩანაწერიდან ზ. ზ.-ის შესახებ მონაცემები ექვემდებარებოდა ამოღებას და ამის ნაცვლად მამის გრაფაში მიეთითებოდა ნ. ბ.-ის შესახებ მონაცემები, ამასთან, ბავშვის დედა - მოპასუხე ა. ზ.-მა ცნო სარჩელი, სასამართლომ საფუძვლიანად მიიჩნია ასევე მოსარჩელის მოთხოვნა ბავშვისათვის გვარის შეცვლისა და მისთვის ბიოლოგიური მამის გვარის - „ბ.-ის’’ მინიჭების თაობაზე.

გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა ზ. ზ.-ის მიერ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 21 იანვრის გადაწყვეტილებით ზ. ზ.-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა. გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 21 იანვრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება. ნ. ბ.-ს უარი ეთქვა 2005 წლის 15 მაისს დაბადებული ე. ზ.-ის მამად აღიარებაზე. ნ. ბ.-ს უარი ეთქვა 2005 წლის 15 მაისს დაბადებული ე. ზ.-ის დაბადების სააქტო ჩანაწერის მამის გრაფაში „ზ. ზ.-ის“ ნაცვლად „ნ. ბ.-ის“ მითითებაზე. ზ. ზ.-ს უარი ეთქვა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 21 იანვრის საოქმო განჩინების გაუქმებაზე მტკიცებულების ამორიცხვაზე უარის თქმის შესახებ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 1190–ე მუხლის მე–8 ნაწილი, აგრეთვე მთელი რიგი საერთაშორისო ხელშეკრულებები, აგრეთვე არ გამოიყენა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტული სამართალი.

სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია აპელანტის მოთხოვნა ექსპერტიზის დასკვნის ამორიცხვაზე უარის თქმის შესახებ თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 21 იანვრის საოქმო განჩინების გაუქმების თაობაზე, იმ საფუძვლით, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი მტკიცებულებათა ამორიცხვას, როგორც საპროცესო მოქმედებას არ ითვალისწინებს. სამოქალაქო პროცესი (102-ე და 104-ე მუხლები) კოდექსით გათვალისწინებულია მხოლოდ მტკიცებულებათა კლასიფიკაცია განკუთვნად და დასაშვებ მტკიცებულებებად.

ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ შეჯიბრებითობისა და სამართლიანი სასამართლოს პრინციპთან დაკავშირებით თავის 2001 წლის 28 ივნისის გადაწყვეტილებაში საქმეზე N37292/97, F.R. v. Switzerland, აბზაცი 34, განმარტა, რომ „სასამართლოს პრეცედენტული სამართლით თანასწორობის პრინციპი არის უფრო ზოგადი სამართლიანი სასამართლოს პრინციპის ერთ–ერთი ელემენტი – რომელიც მოითხოვს, რომ თითოეულ მხარეს უნდა მიეცეს გონივრული შესაძლებლობა წარმოადგინოს თავის პოზიცია ისე, რომ არ ჩადგეს არსებითად არახელსაყრელ პოზიციაში მის მოწინააღმდეგესთან მიმართებით“.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, ნ. ბ.-ის ერთ–ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი მტკიცებულების – ექსპერტიზის დასკვნის – საქმიდან ამოღება, მას აუცილებლად ჩააყენებდა არსებითად არახელსაყრელ პოზიციაში, ვინაიდან მას მოესპობოდა ყოველგვარი საშუალება ემტკიცებინა თავისი სარჩელის საგანი – ბავშვის მამობა. აქედან გამომდინარე, საოქმო განჩინება უცვლელად უნდა იქნეს დატოვებული.

რაც შეეხება სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ 2012 წლის 11 ივნისის გენეტიკური ექსპერტიზის დასკვნას N.., აღნიშნულის გაზიარებაზე უარის თქმის საფუძვლის არარსებობის გამო, იგი გაზიარებულ იქნა სააპელაციო სასამართლოს მიერ. თუმცა სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 1190–ე მუხლის მე–8 ნაწილზე, რომლის თანახმად, სასამართლოს შეუძლია უარი თქვას ბავშვის მამობის დადგენაზე, თუ მისი დადგენა ეწინააღმდეგება ბავშვის ინტერესებს. სასამართლომ აგრეთვე მიუთითა გაეროს „ბავშვთა უფლებათა შესახებ“ კონვენციის მე–3 მუხლზე, რომლის თანახამად, ბავშვის მიმართ ნებისმიერ ქმედებათა განხორციელებისას, მიუხედავად იმისა, თუ ვინ არის მათი განმახორციელებელი – სახელმწიფო თუ კერძო, ადმინისტრაციული თუ საკანონდებლო ორგანოები – უპირველესი ყურადღება ეთმობა ბავშვის ინტერესების უკეთ უზრუნველყოფას.

ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ დიდი პალატის 2010 წლის 6 ივლისის გადაწყვეტილებაში საქმეზე N41615/07 Neulinder and Shuruk v. Switzerland (აბზაცი 136) განმარტა, რომ „ბავშვის ინტერესი ორი ასპექტისაგან შედგება. ერთი მხრივ, ინტერესი მოგვიწოდებს რომ ბავშვის კავშირი ოჯახთან შენარჩუნებული იყოს გარდა იმ შემთხვევისა, როცა ოჯახის შენარჩუნება შეუძლებელია. აქედან გამომდინარეობს ის, რომ ოჯახური კავშირები შეიძლება გაწყვეტილ იქნეს მხოლოდ გამონაკლის ვითარებაში და ყველაფერი უნდა გაკეთდეს პირველადი უთიერთობების შესანარჩუნებლად და, როცა ეს შესაძლებლია, უნდა „აღსდგეს“ ოჯახი. მეორე მხრივ, ცხადია ისიც, რომ ბავშვის ინტერესშია, რომ უზრუნველყოფილ იქნეს მისი განვითარება ჯანსაღ გარემოში და მშობელი არ შეიძლება აღიჭურვოს მე-8 მუხლით განსაზღვრული უფლებით იმ ღონისძიებათა განსახორციელებლად, რაც ზიანს მიაყენებს ბავშვის ჯანმრთელობასა და განვითარებას“.

ამდენად, მოცემულ შემთხვევაში, სასამართლოს შეფასების საგანს წარმოადგენდა ის გარემოება, რამდენად ხელს შეუწყობდა არასრულწლოვანი ე. ზ.-ის განვითარებას და მის ინტერესებს ნ. ბ.-ის სარჩელის დაკმაყოფილება, ანუ ე. ზ.-ის დაბადების სააქტო ჩანაწერის მამის გრაფაში ნ. ბ.-ის მითითება და ბავშვისათვის გვარის სახით „ზ.-ის“ ნაცვლად „ბ.-ის“ მინიჭება.

პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ ე. ზ.-ი დაბადებულია 2005 წელს, ანუ უკვე იმ ასაკისაა, როცა მას გააჩნია თავისი პიროვნებისა და ღირსების შეგრძნება. იგი დაბადებიდან იზრდება ზ. ზ.-თან და იგი მამად მიაჩნია და უყვარს, ზ. ზ.-ი მას ყველა სურვილს უსრულებს. ბავშვის მამად ნ. ბ.-ის მითითება არ იქნება ე. ზ.-ის ინტერესების შესაბამისი. საქმის მასალებით ირკვევა, რომ ნ. ბ.-ს საქართველოს სასამართლოების მიერ ნარკოტიკულ საშუალებათა განსაკუთრებით დიდი ოდენობის საერთაშორისო ტრანზიტით გადაზიდვისათვის, დამამძიმებელ გარემოებაში განზრახ მკვლელეობის მომზადებისათვის და სხვ. შეფარდებული აქვს უვადო თავისუფლების აღკვეთა, იგი თავს აფარებს საბერძნეთს და თავს არიდებს საქართველოს სასამართლოების მიერ მიღებული გადაწყვეტილების აღსრულებას. ასეთი პირის მითითება ბავშვის მამად ეწინააღმდეგება ბავშვის ინტერესებს. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მამობა არ ნიშნავს მარტოოდენ სააქტო ჩანაწერში ცვლილების შეტანას. მამობა უპირველეს ყოვლისა გამოიხატება ბავშვის სათანადო აღზრდასა და განვითარებაში, მისთვის ხელის შეწყობაში გახდეს საზოგადოების ღირსეული წევრი. პალატას მიაჩნია, რომ ზემოხსენებულ დანაშაულებში მსჯავრდებული და უვადო თავისუფლების აღკვეთა შეფარდებული პირი ვერ გაუწევს ბავშვს ისეთ მამობას, რომ ეს უკანასკნელი წარჩინებულ პიროვნებად ჩამოყალიბდეს.

პალატამ აღნიშნა, რომ ნ. ბ.-ის ბავშვის მამად მითითების შემთხვევაში, ზ. ზ.-ი (რომლის კმაყოფაზეცაა ბავშვი და რომლის ოჯახშიც იზრდება იგი) სამართლებრივად აღარ იქნება ვალდებული არჩინოს ე. ზ.-ი. მისი რჩენისა და აღზრის მოვალეობა გადავა მის სავარუდოდ რეგისტრირებულ მამასთან ნ. ბ.-თან, რომელიც მის მიმართ არსებული ზემოხსენებული დევნის გამო, ფიზიკურად ვერ მოახერხებს ბავშვთან საქართველოში ჩამოსვლას. ასეთ ვითარებაში კი, გაურკვეველია, როგორ მოხდება მათ შორის მშობლისა და შვილის ურთიერთობის ჩამოყალიბება, მით უფრო, როცა ასაკის მატებასთან ერთად გაიზრდება როგორც ბავშვის საჭიროებები, ასევე ბავშვის თვითშეგნების დონე.

გარდა ამისა, როდესაც ბავშვის დედას შეფარდებული აქვს 30 წლით თავისუფლების აღკვეთა, ბავშის მამად ნ. ბ.-ის მითითებამ შეიძლება გამოიწვიოს ის, რომ ბავშვი დარჩება მშობლების ზრუნვისა და სიყვარულის გარეშე, რაც თავისთავად ცხადია ვერ იქნება ბავშვის ინტერესის პრიმატის გამომხატველი. აქედან გამომდინარე, პალატა მიდის იმ დასკვნამდე რომ ნ. ბ.-ის სასარჩელო მოთხოვნები ფაქტიურად ექცევიან ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს დიდი პალატის ზემოხსენებული გადაწყვეტილებით განსაზღვრულ იმ იმპერატიულ რეგულირებაში, რომ „მშობელი არ შეიძლება აღიჭურვოს მე–8 მუხლით განსაზღვრული უფლებით იმ ღონისძიებათა განსახორციელებლად, რაც ზიანს მიაყენებს ბავშვის ჯანმრთელობასა და განვითარებას“. ყველა ამ გარემოების გათვალისწინებით პალატა მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ ნ. ბ.-ის მითითება ე. ზ.-ის მამად ეწინააღმდეგებოდა ბავშვის ინტერესებს.

ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების მე–6 აბზაცში მითითებულ ნორმატიულ აქტზე „ქორწინების გარეშე დაბადებულ ბავშვთა სამართლებრივი სტატუსის შესახებ“ ევროპული კონვენციის მე-4 მუხლზე და მიიჩნია, რომ ამ ნორმით „მამობის ნებაყოფლობითი აღიარება არ შეიძლებოდა ყოფლიყო გასაჩივრებული ან ეჭვქვეშ დაყენებული თუ შიდა კანონმდებლობა ითვალისწინებდა აღნიშნულ პროცედურებს, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც პიროვნება, რომელსაც სურს აღიარონ ან უკვე აღიარა ბავში არ არის ბავშვის ბიოლოგიური მამა“. სასამართლომ განმარტა, რომ ამ ნორმის შინაარსი განსაზღვრავდა მამობის საკითხის საცილოდ გახდის საკითხს, მაგრამ არ ადგენდა, რომ მარტოოდენ ბიოლოგიური მამა უნდა ყოფილიყო მითითებული ბავშვის მამად მის დაბადების სააქტო ჩანაწერებში. ამ საკითხის მოწესრიგებას კონვენცია მთლიანად უტოვებდა შიდა კანონმდებლობას, შიდა კანონდებლობა კი მოიცავდა მათ შორის სამოქალაქო კოდექსის 1190–ე მუხლის მე–8 ნაწილსაც, რომელიც პალატამ უკვე გამოიყენა.

ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ თავის 2002 წლის 7 თებერვლის გადაწყვეტილებაში საქმეზე N53176/99 Mikulic v. Croatia განმარტა (აბზაცი 54) „რომ პირადი ცხოვრების პატივისცემა მოითხოვს, რომ ყველას ჰქონდეს შესაძლებლობა დაადგინოს თავის იდენტიფიკაციის, როგორც ინდივიდუალური ადამიანის, დეტალები და რომ პირის მისაწვდომობა ასეთ ინფორმაციასთან მნიშვნელოვანია პირის როგორც პიროვნების ფორმირების არსიდან გამომდინარე“. იმავე გადაწყვეტილების 64–ე აბზაცში სასამართლომ აღნიშნა, რომ „სასამართლოს აზრით, განმცხადებლის სიტუაციაში მყოფ პირებს აქვთ კონვენციით დაცული სასიცოცხლო ინტერესი, მიიღონ აუცილებელი ინფორმაცია მათი პიროვნული იდენტობის მნიშნელოვანი ასპექტის შესახებ სიმართლის დასადგენად“. იგივე დებულება გაიმეორა ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ ისეთ საქმეზე, სადაც განმცხადებლი იყო არა ბავშვი, არამედ ქმედუნარიანობის შეზღუდვის გამო მეურვეობის ქვეშ მყოფი მამა (იხ. გადაწყვეტილება საქმეზე N46185/08 Kruskovic v. Croatia, აბზაცი 41).

ამდენად, კონვენციის მე–8 მუხლი ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მიერ განმარტებულია ისე, რომ პირმა უნდა იცოდეს მისი ბიოლოგიური მშობლის შესახებ, მაგრამ ეს არ ნიშნავს, იმას, რომ ასეთი მშობელი აუცილებლად უნდა მიეთითოს პირის დაბადების სააქტო ჩანაწერში მშობლად, მით უფრო მაშინ, როცა ბავშვს უკვე ჰყავს რეგისტრირებული მშობელი, რომელიც ზრუნავს მასზე და აქტიურად მონაწილეობს მის აღზრდაში.

საქმის მასალებით, კერძოდ, სოციალური მუშაკის 2013 წლის 14 ნოემბრის დასკნით (ტ.1. ს.ფ.197) ირკვეოდა, რომ ე. ზ.-მა იცის, რომ „ნამდვილი მამა“ ნ. ბ.-ია. ამდენად, ეს ცოდნა, პალატის აზრით, სრულიად საკმარისია იმისთვის, რომ დაცულ იქნეს კონვენციის მე–8 მუხლის მოთხოვნები პირადი ცხოვრების პატივისცემასთან, პიროვნული იდენტობასთან დაკავშირებით და იმავე ე. ზ.-ის ინტერესებიდან გამომდინარე, მისი დაბადების სააქტო ჩანაწერის მამის გრაფაში ცვლილების შეტანა არაა მიზანშეწონილი.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ნ. ბ.-მა გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლო არ იყო უფლებამოსილი ემსჯელა ისეთ ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომლებიც აპელანტის მხრიდან სადავო არ გამხდარა და რომელთაც არანაირი კავშირი არ ჰქონდა მოცემულ საქმეში დავის საგანთან. კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ყველა ფაქტობრივი გარემოება, თუმცა „თავისებური“ შეფასება მისცა მათ და შესაბამისად, მიიღო გადაწყვეტილება, რომელიც უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელია.

კასატორის განმარტებით, სასამართლოს არ უნდა გამოეკვლია ფაქტობრივი გარემოება, იმასთან დაკავშირებით, მიადგებოდა თუ არა ზიანი არასრულწლოვანი ე. ზ.-ის განვითარებასა და ინტერესებს, იმ შემთხვევაში თუ დაბადების სააქტო ჩანაწერში არაბიოლოგიური მამის ნაცვლად მიეთითებოდა ბიოლოგიური მამა. კასატორი აღნიშნავს, რომ ნ. ბ.-ის მიმართ გამოტანილი გამამტყუნებელი განაჩენი ხელს არ უშლის მას საკუთარ, ბიოლოგიურ შვილთან იურიდიული კავშირის დადგენაში.

წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარში, კასატორი მიუთითებს, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლომ ნ. ბ.-ის მიმართ გამოიჩინა „სისასტიკე“ და მას დაუსაბუთებლად აუკრძალა საკუთარ შვილთან იურიდიული კავშირის ქონა, მხოლოდ იმ საფუძვლით, რომ კასატორი სასამართლოს გამამტყუნებელი განაჩენის საფუძველზე ცნობილია დამნაშავედ ნარკოტიკულ საშუალებათა განსაკუთრებით დიდი ოდენობის საერთაშორისო ტრანზიტით გადაზიდვისათვის, დამამძიმებელ გარემოებაში განზრახ მკვლელობის მომზადებისათვის და სხვა დანაშაულისათვის, რისთვისაც შეფარდებული აქვს უვადო თავისუფლების აღკვეთა და ის იმყოფება საქართველოს ფარგლებს გარეთ სასჯელისათვის თავის არიდების მიზნით.

კასატორის განმარტებით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით ილახება როგორც ბიოლოგიური მამის, ასევე არასრულწლოვანი შვილის კანონიერი ინტერესები, რადგან დაბადების სააქტო ჩანაწერში გაკეთებული არასწორი აღნიშვნის გამო შვილი კარგავს შესაძლებლობას თავისი ბიოლოგიური მამისგან მიიღოს სიკეთე, თუნდაც იურიდიული საფუძვლების შესაბამისად. კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას, თითქოს ნ. ბ.-ი ვერ შეძლებს მონაწილეობა მიიღოს შვილის წარჩინებულ პიროვნებად ჩამოყალიბებაში, იმის გამო, რომ ის ძებნილია და ფიზიკურად ვერ მოახერხებს შვილთან ჩამოსვლას.

კასატორის განმარტებით, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დასტურდება, რომ ნ. ბ.-ი არის კარგი მამა, მას აქვს კონტაქტი თავის შვილთან, ბავშვმა იცის, რომ ნ.ი მისი ბიოლოგიური მამაა და მას მამას ეძახის. კასატორის განმარტებით, ზ. ზ.-ის ერთადერთ მიზანს წარმოადგენს ე.ის ბიოლოგიური მშობლებისათვის ზიანის მიყენება. კასატორი განმარტავს, რომ ე.ი ზ. ზ.-თან კვირის განმავლობაში მხოლოდ ორ დღეს ატარებს, დანარჩენ დროს ნ. ბ.-ის დახმარებით მასზე ზრუნავს თავისი ბებია, დედის დედა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი არ იზიარებს სასამართლოს შეფასებას იმასთან დაკავშირებით, რომ სარჩელის დაკმაყოფილების შემთხვევაში, ე.ი მზრუნველობის გარეშე დარჩება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 21 აპრილის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით კასატორი პრეტენზიას აცხადებს არასრულწლოვანი ე. ზ.-ის დაბადების სააქტო ჩანაწერში, სახელდობრ, ბავშვის მამის გრაფაში ზ. ზ.-ის ნაცვლად ნ. ბ.-ის მითითებაზე და სასარჩელო მოთხოვნის ძირითად საფუძვლად ეყრდნობა სსიპ „ლ.სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ 2012 წლის 11 ივნისის გენეტიკური ექსპერტიზის N… დასკვნაზე, რომლითაც დადგენილია, რომ მოსარჩელე ნ. ბ.-ი არის ე. ზ.-ის ბიოლოგიური მამა.

კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ ნ. ბ.-ის მიმართ გამოიჩინა „სისასტიკე“ და მას დაუსაბუთებლად აუკრძალა საკუთარ შვილთან იურიდიული კავშირის ქონა, მხოლოდ იმ საფუძვლით, რომ კასატორი სასამართლოს გამამტყუნებელი განაჩენის საფუძველზე ცნობილია დამნაშავედ ნარკოტიკულ საშუალებათა განსაკუთრებით დიდი ოდენობის საერთაშორისო ტრანზიტით გადაზიდვისათვის, დამამძიმებელ გარემოებაში განზრახ მკვლელობის მომზადებისათვის და სხვა დანაშაულისათვის, რისთვისაც შეფარდებული აქვს უვადო თავისუფლების აღკვეთა და ის იმყოფება საქართველოს ფარგლებს გარეთ სასჯელისათვის თავის არიდების მიზნით.

საკასაციო პალატა პირველ რიგში, განმარტავს, რომ სამოქალაქო კოდექსის მეორე კარი ეძღვნება მშობლების, შვილებისა და სხვა ნათესავების სამართლებრივ ურთიერთობას. 1198-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად კი, მშობლები უფლებამოსილი და ვალდებული არიან, აღზარდონ თავიანთი შვილები, იზრუნონ მათი ფიზიკური, გონებრივი, სულიერი და სოციალური განვითარებისათვის, აღზარდონ ისინი საზოგადოების ღირსეულ წევრებად, მათი ინტერესების უპირატესი გათვალისწინებით. ამდენად, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ კანონისმიერი ურთიერთობების სამართლებრივი მოწესრიგების მიზანს ერთმნიშვნელოვნად წარმოადგენს არასრულწლოვანი ბავშვის უპირატესი ინტერესის დაცვა.

თავის მხრივ, არასრულწლოვანის „უპირატესი ინტერესი“ (“main interest“) - მიიღოს მშობლებისაგან ის სამართლებრივი სიკეთე, რაც აუცილებელია მისი საზოგადოებაში ღირსეულ წევრად ჩამოყალიბებისათვის, უპირისპირდება მშობლის უფლებას - იწოდებოდეს და იურიდიულად იყოს მითითებული ბავშვის მამად. არასრულწლოვანი ბავშვის ამ ლეგიტიმური ინტერესის დაცვას ეძღვნება ეროვნული კანონმდებლობის - სამოქალაქო კოდექსის არაერთი ნორმა, ბავშვის ეს უფლება გარანტირებული ასევეა უნივერსალური საერთაშორისო-სამართლებრივი აქტებით, რომლებიც სახელმწიფო მხრიდან აწესებენ სახელმწიფოს პოზიტიურ ვალდებულებას უზრუნველყოს ბავშვის ამგვარი ინტერესის დაცულობა. აღნიშნული მოიცავს სახელმწიფოს მხრიდან არა მხოლოდ ნეგატიური ჩარევის დაუშვებლობას (რაც იმას ნიშნავს, რომ სახელმწიფომ არ უნდა დაარღვიოს არასრულწლოვანისათვის კანონით მინიჭებული უფლებები), არამედ აწესებს სახელმწიფოს პოზიტიურ ვალდებულებასაც - განახორციელოს აქტიური მოქმედებები არასრულწლოვანის უფლებებისა და კანონიერი ინტერესის დაცვისათვის, კერძოდ, შეიმუშავოს არასრულწლოვანის უფლებებისა და კანონიერი ინტერესის დასაცავად საკანონმდებლო რეგულაციები. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ თავის მხრივ, სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომელიც „სახელმწიფოს სახელით“ გამოტანილი სამართლებრივი დოკუმენტია და შეეხება არასრულწლოვანის ინტერესებს, არის სახელმწიფოს პოზიტიური ვალდებულების შესრულების ყველაზე ნათელი მაგალითი. მოცემულ შემთხვევაში, სწორედ სასამართლოს გადაწყვეტილება წარმოადგენს არასრულწლოვანი ე. ზ.-ის კანონიერი ინტერესის მიღწევის ლეგიტიმურ მექანიზმს და სახელმწიფოს მხრიდან ნაკისრი ვალდებულების შესრულების ერთ-ერთ კომპონენტსაც. სწორედ ეს აზრია გატარებული სამოქალაქო კოდექსის 1190-ე მუხლის მე-8 ნაწილში, რომლის თანახმად, სასამართლოს შეუძლია უარი თქვას ბავშვის მამობის დადგენაზე, თუ მისი დადგენა ეწინააღმდეგება ბავშვის ინტერესებს.

ამასთან, საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცვეს სამოქალაქო კოდექსის 1190-ე მუხლის მე-7 ნაწილს, რომლის დანაწესით, პირს, რომელსაც აქვს დასაბუთებული ვარაუდი, რომ თვითონ არის ბავშვის მამა, შეუძლია სადავო გახადოს ამ მუხლის შესაბამისად სამოქალაქო აქტების რეგისტრაციის ორგანოში ბავშვის მამის შესახებ შესრულებული ჩანაწერი ერთი წლის განმავლობაში იმ დროიდან, როდესაც გაიგო ან უნდა გაეგო აღნიშნული ჩანაწერის თაობაზე.

კასატორის პრეტენზია იმასთან დაკავშირებით, რომ საქმის განმხილველ სასამართლოს თავისი ინიციატივით არ უნდა გამოეკვლია ფაქტობრივი გარემოება, იმასთან დაკავშირებით, მიადგებოდა თუ არა ზიანი არასრულწლოვანი ე. ზ.-ის განვითარებასა და ინტერესებს, უსაფუძვლოა. აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო სამართალი არეგულირებს განსხვავებული უფლებებისა და ინტერესების სასამართლო დაცვის წესს. ამ საქმეების მატერიალურ-სამართლებრივი ბუნება ბევრ შემთხვევაში, გავლენას ახდენს მათი განხილვის პროცედურასა და ფორმაზე.

საოჯახო-სამართლებრივი ურთიერთობიდან წარმოშობილი საქმეების განხილვა ცალკე თავის სახით არის გამოყოფილი, რადგან მას ახასიათებს გარკვეული თავისებურებები. ამ თავისებურებას განპირობებს საოჯახო ურთიერთობების სპეციფიკა, რომელიც უპირატესად ატარებს პირადულ და განგრძობად ხასიათს. ერთ-ერთ ფუნდამენტურ თავისებურებას, სხვა კატეგორიის საქმეთა განხილვისაგან განსხვავებით წარმოადგენს სამძებრო პრინციპის უფრო ფართოდ გამოყენება. მართალია საოჯახო-სამართლებრივი ურთიერთობები განეკუთვნება კერძო-სამართლებრივი ურთიერთობების სფეროს, მაგრამ ამ ურთიერთობების განვითარებითა და სიმტკიცით დაინტერესებულია მთელი საზოგადოება. სწორედ ამით აიხსნება ის გარემოება, რომ სასამართლო ინარჩუნებს უფლებას დაადგინოს ის გარემოებანი, რომელთა აუცილებლობა განაპირობებს არასრულწლოვანის ინტერესებისათვის ყველაზე კეთილსაიმედო გადაწყვეტილების მიღებას.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლოს, რომელიც იხილავს კონკრეტულ საოჯახო-სამართლებრივ დავას, მინიჭებული აქვს უფლება საქართელოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის მე-2 ნაწილისა და 354-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, არ დასჯერდეს მხოლოდ მხარეთა მიერ წარმოდგენილ მტკიცებულებებს და თავისი ინიციატივით განსაზღვროს იმ გარემოებათა წრე, რომელთა დადგენის გარეშე შეძლებელია საქმის სწორად გადაწყვეტა (მტკიცების საგანი). მაშასადამე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 354-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული დებულება არის სპეციალური ნორმა და მას უპირატესობა ენიჭება ამავე კოდექსის 103-ე მუხლით გათვალისწინებულ ზოგად ნორმასთან შედარებით.

ამ კატეგორიის საქმეთა განხილვისას სასამართლოს შეუძლია:

ა) თავად განსაზღვროს მტკიცების საგანი, ე.ი. იმ გარემოებათა წრე, რომელთა დადგენის გარეშე შეუძლებელია საქმის სწორად გადაწყვეტა;

ბ) თავისი ინიციატივით გამოითხოვოს მტკიცებულებები, რომლებზეც მხარეებს არ მიუთითებიათ, მაგრამ აქვთ მნიშვნელობა მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტების დასადგენად.

საოჯახო საქმეთა განხილვისას პროცესის გაჭიანურების თავიდან აცილების მიზნით საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი, სასამართლოს აძლევს უფლებას „წარმართოს საქმისწარმოება“, რაც ნიშნავს იმას, რომ სასამართლო არსებით გავლენას ახდენს საქმის მიმდინარეობასა და პროცესის შედეგზე. სასამართლომ საქმის მიმდინარეობის ნებისმიერ ეტაპზე უნდა უზრუნველყოს, რომ მხარეებმა წარადგინონ განმარტებები და შესაბამისი შუამდგომლობები. სასამართლოს აკისრია ვალდებულება, მისცეს მხარეებს განმარტებები, რომლითაც ისინი გადალახავენ დისპოზიციურობისა და შეჯიბრებითობის პრინციპებიდან გამომდინარე სიძნელეებს.

შეჯიბრებითობის პრინციპის პარალელურად, სასამართლოს გადაცემული აქვს პროცესის მატერიალური ხელმძღვანელობის უფლებამოსილება. თუმცა აქ დგება ამ ორი პრინციპის, მხარეთა შეჯიბრებითობისა და სასამართლოს აქტიურობის პრინციპების პროპორციის საკითხი. ამიტომაც, შეჯიბრებითობის პრინციპი არ უნდა იქნეს გაგებული, როგორც სასამართლოს უკიდურესი პასიურობა. საპროცესო კანონმდებლობით სასამართლოს არ ერთმევა უფლება, შესთავაზოს მხარეებს, წარმოადგინონ დამატებითი მტკიცებულებები, ასე მაგალითად, მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან დავა შეეხება არასრულწლოვანის კანონიერ ინტერესებს, გადამწყვეტია, რა ზიანი შეიძლება მიაყენოს არასრულწლოვანს გვარის შეცვლამ და დაბადების სააქტო ჩანაწერში მამის გრაფაში ცვლილებების შეტანამ და ა.შ. აქ უპირატესია ბავშვის აღზრდის, მისი განვითარებისა და საზოგადოებაში წარმატებული ადაპტაციისათვის აუცილებელი წინაპირობების გათვალისწინება. შესაბამისად, არასრულწლოვანთან მიმართებით ნებისმიერი საკითხის გადაწყვეტისას, სასამართლოს ამოსავალი წერტილი არის ბავშვის საუკეთესო ინტერესები. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს უსაფუძვლოდ მიაჩნია საქმის განმხილველი სასამართლოს მხრიდან დისპოზიციურობის პრინციპის დარღვევაზე კასატორის მითითება.

ამასთან, საკასაციო პალატა მიუთითებს ბავშვთა უფლებების შესახებ 1989 წლის 20 ნოემბერის კონვენციის მე-18 მუხლის პირველ პუნქტზე, რომლის შესაბამისად, მშობლებს ან შესაბამის შემთხვევებში, კანონიერ მეურვეებს ეკისრებათ ძირითადი პასუხისმგებლობა ბავშვის აღზრდასა და განვითარებაზე, ბავშვის ყველაზე ჭეშმარიტი ინტერესები წარმოადგენს მათი ზრუნვის მთავარ საგანს. ამავე კონვენციის 27-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, მშობელს (მშობლებს) ან ბავშვის სხვა აღმზრდელებს ეკისრებათ ძირითადი პასუხისმგებლობა, თავისი უნარისა და ფინანსური შესაძლებლობების ფარგლებში უზრუნველყონ ბავშვის განვითარებისათვის საჭირო ცხოვრების პირობები.

1989 წლის 20 ნოემბრის ბავშვის უფლებების შესახებ კონვენციის მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ბავშვების მიმართ ყველა მოქმედებაში იმის მიუხედავად, მიმართავენ მას სოციალური უზრუნველყოფის საკითხებზე მომუშავე სახელმწიფო თუ კერძო დაწესებულებები, სასამართლოები, ადმინისტრაციული თუ საკანონმდებლო ორგანოები, უპირველესი ყურადღება ეთმობა ბავშვის საუკეთესო ინტერესების უზრუნველყოფას.

მშობლის პასუხისმგებლობის შესახებ ევრო საბჭოს წევრი სახელმწიფოების მინისტრთა კომიტეტის R (84) 4 რეკომენდაციის პირველი პრინციპის თანახმად, მშობლის პასუხისმგებლობა არის ვალდებულებებისა და უფლებამოსილებების ერთობლიობა რომელიც მოწოდებულია უზრუნველყოს ბავშვის მორალური და მატერიალური კეთილდღეობა, კერძოდ, ბავშვის მოვლა, ბავშვთან პირადი ურთიერთობების შენარჩუნება, და მისი უზრუნველყოფა განათლებით, რჩენისათვის საჭირო სახსრებით, ოფიციალური წარმომადგენლობით და მისი ქონების ადმინისტრირებით.

ამავე რეკომენდაციის მე-2 პრინციპის თანახმად, უფლებამოსილი ორგანის ნებისმიერი გადაწყვეტილება მშობლის პასუხისმგებლობის განსაზღვრასთან ან ამ პასუხისმგებლობის განხორციელების გზებთან დაკავშირებით უპირველესად უნდა ეფუძნებოდეს ბავშვის ინტერესებს.

მოცემულ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებიდან და ზემოთმითითებული სამართლებრივი რეგულაციებიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ არასრულწლოვან ე. ზ.-ი, ფიზიკური და გონებრივი მოუმწიფებლობის გამო, საჭიროებს განსაკუთრებულ დაცვასა და მზრუნველობას. ბავშვის აღზრდა და მის კეთილდღეობაზე ზრუნვა უპირველესად მშობლების ვალდებულებას წარმოადგენს. ეს ვალდებულება გულისხმობს ბავშვისათვის ცხოვრების ისეთი პირობების შექმნას, რომელიც შეესაბამება მის საუკეთესო ინტერესებს და იმ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოების გათვალისწინებით, როგორც თავად აღნიშნავს კასატორი (კასატორის მე-2 პრეტენზია, იხ., ტ.2), არასრულწოვანის ინტერესების დაცვა უკეთ მიიღწევა მისი დაბადების სააქტო ჩანაწერში მოსარჩელის სასარგებლოდ შესაბამისი ცვლილებების განხორციელების გარეშე.

ხოლო კასატორის იმ არგუმენტთან დაკავშირებით, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით ილახება როგორც ბიოლოგიური მამის, ასევე არასრულწლოვანი შვილის კანონიერი ინტერესები, რადგან დაბადების სააქტო ჩანაწერში გაკეთებული არასწორი აღნიშვნის გამო, შვილი კარგავს შესაძლებლობას თავისი ბიოლოგიური მამისგან მიიღოს სიკეთე, თუნდაც იურიდიული საფუძვლების შესაბამისად, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქართველოს სამოქალქო კოდექსის მიხედვით ბავშვად ითვლება ყოველი ადამიანი დაბადების მომენტიდან 18 წლის ასკამდე. აღნიშნული კანონით განისაზღვრება ბავშვის უფლებაუნარიანობა და ქმედუნარიანობა. 7 წლამდე ასაკის ბავშვი ქმედუუნაროა. მის უფლებას მისი კანონიერი წარმომადგენელი (მშობელი, მეურვე) ახორციელებს. 7-18 წლამდე ასაკის ბავშვი შეზღუდული ქმედუნარიანობის მქონეა და მისი ნების გამოსავლენად აუცილებელია მისი კანონიერი წარმომადგენლის თანხმობა, ხოლო სრულად ქმედუნარიანი კი, 18 წლის დადგომისთანავე ხდება (სამოქალაქო კოდექსის მე-12 მუხლის პირველი და მეორე ნაწილი; ასევე ამავე კოდექსის მე-15 მუხლის მე-3 ნაწილი). უფრო მეტიც, ფიზიკური პირის უფლება თავად აირჩიოს სახელი გათვალისწინებულია სამოქალაქო კოდექსით, სახელდობრ, ყოველ ფიზიკურ პირს აქვს სახელის უფლება, რაც მოიცავს სახელსა და გვარს. სახელის შეცვლა დასაშვებია. ამისათვის საჭიროა პირის დასაბუთებული განცხადება, რომელიც დადგენილი წესით უნდა განიხილოს სათანადო ორგანომ (სამოქალაქო კოდექსის მე-17 მუხლის პირველი და მეორე ნაწილი). აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სასამართლოს მითითებული გადაწყვეტილების მოქმედება, რომლითაც დადგენილია არასრულწლოვანი ე. ზ.-ის გვარი და მის მამად მითითებულია ზ. ზ.-ი, სამომავლოდ დამოკიდებულია თავად ე. ზ.-ის ნებაზე, რომელსაც, სრულწლოვანების მიღწევის დროისათვის, სამართლებრივი შესაძლებლობა ექნება კიდევ ერთხელ გადახედოს მითითებულ საკითხს და თავად განსაზღვროს იგი.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქართველოს უზენაესი სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივ შეფასებას და მიაჩნია, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარის) 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ნ. ბ.-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს - ნ. ბ.-ს დაუბრუნდეს თ. ხ.-ის მიერ 2015 წლის 08 აპრილს №…საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარის) 70% – 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300 773 150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ნ. ბაქაქური

ბ. ალავიძე