საქმე №ას-818-784-2016 16 ნოემბერი, 2016 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

პირველი კასატორი – მ-- ა--ია (მოსარჩელე, პირველი აპელანტი)

მეორე კასატორი – ც-გ-ია (პირველი მოპასუხე, მეორე აპელანტი),

სარჩელის მეორე მოპასუხე - გ- ჭ-ე

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 13 ივლისის განჩინება

პირველი კასატორი – გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივი გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება და წარმომადგენლის მომსახურების ხარჯების ანაზღაურებაზე უარის თქმა

მეორე კასატორი - გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით წარმომადგენლის მომსახურების ხარჯების სრულად ანაზღაურება

დავის საგანი – მინდობილობის და ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა; უძრავ ქონებაზე მესაკუთრედ ცნობა, წარმომადგენლის მომსახურების ხარჯების ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. მ- ა--იამ (შემდეგში: მოსარჩელე ან პირველი აპელანტი) სარჩელი აღძრა ც-- გ-იასა (შემდეგში: პირველი მოპასუხე) და გ- ჭ-ის (შემდეგში: მეორე მოპასუხე) მიმართ, რომლითაც მოითხოვა:

2.მოსარჩელის მიერ მეორე მოპასუხის სახელზე 2008 წლის 15 ოქტომბერს გაცემული მინდობილობის ბათილად ცნობა;

3.მოსარჩელეს (წარმომადგენელი მეორე მოპასუხე) და პირველ მოპასუხეს შორის 2012 წლის 27 დეკემბერს დადებული უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა;

4.უძრავი ქონების მდებარე - თ-ი, გ-- ქ. №14-ში მიწის (უძრავი ქონების) (შემდეგში: სადავო უძრავი ქონება) საკუთრების უფლებით მოსარჩელის სახელზე აღრიცხვა.

5. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 16 ივნისის გადაწყვეტილებითა და 2015 წლის 7 ივლისის დამატებითი გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. მოსარჩელეს დაეკისრა მოპასუხის წარმომადგენლის მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯი - 1000 ლარი.

6. გადაწყვეტილება ორივე მხარემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

7 პირველმა აპელანტმა მოითხოვა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 16 ივნისის გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელი დაკმაყოფილება. ასევე, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 7 ივლისის დამატებითი გადაწყვეტილების გაუქმება და მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

8. მეორე აპელანტმა მოითხოვა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 7 ივლისის დამატებითი გადაწყვეტილების უარის თქმის ნაწილში გაუქმება და მოთხოვნის სრულად დაკმაყოფილება.

9. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 13 ივლისის განჩინებით სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა.

10. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ 2008 წლის 15 ოქტომბრის მინდობილობა იძულების ან მუქარის საფუძველზე არ დადებულა. მინდობილობას მოსარჩელე იმ საფუძვლით ხდიდა სადავოდ, რომ იგი მისი შვილისაგან წლების განმავლობაში განიცდიდა ფიზიკურ და ფსიქოლოგიურ ზეწოლას, თუმცა, მას შემდეგ, რაც მოპასუხემ სადავო უძრავი ქონების მასზე გადაფორმებაზე უარი მიიღო, მისი აგრესია მოსარჩლის მიმართ კიდევ უფრო გაძლიერდა. 2008 წლის 24 სექტემბერს კი, პირველმა მოპასუხემ მოსარჩელეს მძიმე ფიზიკური შეურაცხყოფა მიაყენა, რის გამოც ეს უკანასკნელი საავადმყოფოში გადაიყვანეს. მოსარჩელის განმარტებით, პირველი მოპასუხე მას ფიზიკური განადგურებით ემუქრებოდა, რამაც იძულებული გახადა 2008 წლის 15 ოქტომბერს მეორე მოპასუხეზე პირველი მოპასუხისათვის სასურველი შინაარსის მინდობილობა გაეფორმებინა.

11. პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 85–ე მუხლის დანაწესზე, რომლის შესაბამისად, გარიგების დადების მიზნით იმ პირის იძულება (ძალადობა ან მუქარა), რომელმაც დადო გარიგება, ანიჭებს ამ პირს გარიგების ბათილობის მოთხოვნის უფლებას მაშინაც, როცა იძულება მომდინარეობს მესამე პირისაგან. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 86-ე მუხლის მიხედვით კი, გარიგების ბათილობას იწვევს ისეთი იძულება, რომელსაც თავისი ხასიათით შეუძლია გავლენა მოახდინოს პირზე და აფიქრებინოს, რომ მის პიროვნებას ან ქონებას რეალური საფრთხე ემუქრება. ამდენად, პალატის მოსაზრებით, სამოქალაქო კოდექსის 86–ე მუხლი გარიგების დადებისას ნების გამოვლენის თავისუფლებას იცავს და ეფუძნება იმას, რომ ნების გამოვლენა მხოლოდ მაშინ არის ნამდვილი შინაგანი ნების გამოხატულება, თუ ნების ფორმირება იძულების და მუქარის გარეშე განხორციელდა.

12. პალატამ განმარტა, რომ იმისათვის, რომ წარმოიშვას სადავო გარიგების ბათილად ცნობის სამოქალაქო კოდექსის 85-ე-86-ე მუხლებით გათვალისწინებული წინაპირობები, საკმარისი არ არის მოსარჩელის მხრიდან, მხოლოდ, ობიექტურად არსებული იძულების მდგომარეობაზე მითითება. არამედ, საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებებით უტყუარად უნდა დგინდებოდეს მიზეზობრივი კავშირი ქმედებასა (იძულება/მუქარა) და დამდგარ შედეგს (სადავო გარიგება) შორის.

13. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობისაა არა ის გარემოება, რეალურად ჰქონდა თუ არა პირველი მოპასუხის მხრიდან მოსარჩელის ცემისა, თუ მუქარის ფაქტს ადგილი, არამედ, საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებების კვლევის შედეგად, პასუხი უნდა გაეცეს კითხვას, აღნიშნულ ძალადობას/მუქარასა და სადავო მინდობილობის გაფორმებას შორის არსებობდა, თუ არა, მიზეზობრივი კავშირი, ანუ, იყო თუ არა 2008 წლის 24 სექტემბერს მოსარჩელეზე განხორციელებული ფიზიკური/ფსიქიკური ძალადობის მიზანი მოსარჩელის მიერ სადავო მინდობილობის გაცემის იძულება.

14. ამ მიმართებით, პალატამ ყურადღება მიაქცია საქმეზე დაკითხულ მოწმეთა ჩვენებებს: მოწმე ლ. ა------ის განმარტებით, ...მას შემდეგ, რაც მოსარჩელე დაბრუნდა სახლში, შემოსვლისთანავე დაუწყო მოპასუხემ მას უშვერი სიტყვებით გინება და ცემა. მისი მოთხოვნა იყო ფული და ოქრო, მოპასუხე ახსენებდა სადავო უძრვავ ქონებას. ...ამ ფაქტიდან ერთი კვირის თავზე პირველი მოპასუხე დაუკავშირდა მოწმეს, რომელთანაც იმყოფებოდა მოსარჩელე და აცნობა, რომ სურდა მასთან მისვლა მეორე მოპასუხესთან ერთად. იქ მისვლის შემდეგ მან მოითხოვა მოსარჩელისგან სადავო ბინის გადაფორმება მეორე მოპასუხეზე გენერალური მინდობილობით; მოსამართლის შეკითხვაზე, როდის დაიწყო კონფლიქტი და რატომ იყო მხარეებს შორის ასეთი დაპირისპირება და რას ითხოვდა მოპასუხე მოსარჩელისგან, მოწმემ აღნიშნა, რომ 2008 წლამდეც არსებობდა უთანხმოება მხარეებს შორის, მოპასუხე გაუთავებლად ითხოვდა ფულს, კ-კოშკს, რათა მეპატრონე ყოფილიყო და მოსარჩელე მას არ გაკარებოდა, მაშინ სადავო უძრავი ქონება არ ფიგურირებდა (იხ. 21.04.2015 სასამართლო სხდომის ოქმი, 14:06:41საათი).

15. მოწმე დ. ხ-ი 2008 წლის 24 სექტემბრის ფაქტთან დაკავშირებით განმარტავს, რომ პირველი მოპასუხის მიერ მოსარჩელის ცემის ფაქტს უშუალოდ არ შესწრებია; გარკვეული დროის გასვლის შემდეგ მოსარჩელემ გაუმხილა მას, რომ პირველმა მოპასუხემ იგი სცემა, თუმცა, კონკრეტულად ცემის მიზეზი სადავო მიწის ნაკვეთი არ ყოფილა, რაზეც დაობდნენ იყო კ--ი კოშკი (იხ. 21.04.2015 სასამართლო სხდომის ოქმი, 14:39:33 საათი).

16. მოწმე მ. რ-ამ განაცხადა, რომ უშუალო შემსწრე ოჯახური კონფლიქტისა იგი არ ყოფილა, მოსარჩელე მას ნაცემი არ უნახავს (იხ. 21.04.2015 სასამართლო სხდომის ოქმი, 14:47:35; 14:48:03; 14:47:40 საათი). მოწმემ ასევე აღნიშნა, რომ კ--ი კოშკის ირგვლივ იყო რამდენიმე სეგმენტი მიწის ნაკვეთი, რომელიც კ---ი კოშკის ირგვლივ გააერთიანეს. მისთვის მიწის ნაკვეთთან დაკავშირებით კონფლიქტის შესახებ მოსარჩელისგან ცნობილი იყო, თუმცა მოსარჩელეს არ დაუკონკრეტებია, რომელ მიწის ნაკვეთზე იყო საუბარი. მოწმემ ასევე აღნიშნა, რომ მუქარის მოწმე უშუალოდ არ ყოფილა და პირადად არ შესწრებია (იხ. 21.04.2015 სასამართლო სხდომის ოქმი, 14:50:51 საათი).

17. ამდენად, მოწმეები დ.ხ---ი და მ. რ-ა მიუთითებენ, რომ ისინი

ძალადობის და მუქარის ფაქტს პირადად არ შესწრებიან და მათთვის უცნობია, კონფლიქტი უკავშირდებოდა თუ არა სადავო უძრავ ქონებას.

18. ხოლო მოწმე ლ.ა--ის ჩვენებით კი ირკვევა, რომ მოსარჩელეს და მოპასუხეს შორის კონფლიქტი 2008 წელს არ დაწყებულა და მანამდეც არსებობდა.

19. იმავდროულად, მიუხედავად იმისა, რომ მოწმე ადასტურებს მოსარჩელის ცემის ფაქტს, იგი ერთმნიშვნელოვნად არ მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ აღნიშნული „ცემისა და მუქარის“ მიზანს მოსარჩელისაგან სასურველი მინდობილობის მიღება წარმოადგენდა. მისივე განმარტებით, მოპასუხე მოსარჩელისგან ფულსა და ოქროულობას ითხოვდა.

20. პალატა აღნიშნავს, რომ მაშინ როდესაც მოწმე ლ. ა-ე (მოსარჩელის და) მხარეთა შორის ზოგადად კონფლიქტურ ურთიერთობებზე მიუთითებს, რომელიც „2008 წელს არ დაწყებულა“ და ამასვე ადასტურებს თავად მოსარჩელეც, ასეთ ვითარებაში მოსარჩელის მტკიცების ტვირთს წარმოადგენდა იმ გარემოების უტყუარად დადასტურება, რომ 2008 წლის 24 სექტემბრის კონფლიქტის (თუ სხვა ქმედებების) მიზეზი და მიზანი, სწორედ, სადავო მინდობილობის გაფორმების მიღწევა იყო, რომლის საფუძველზეც პირველ მოპასუხეს, შემდგომ, სადავო მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლება უნდა მოეპოვებინა, თუმცა, საქმეში წარმოდგენილი წერილობითი მტკიცებულებებისა და მოწმეთა ჩვენებების ანალიზის საფუძველზე, პალატამ მიიჩნია, რომ ასეთი გარემოება არ დასტურდება. ამ თვალსაზრისით, საგულისხმოა გარემოება, რომ სადავო მინდობილობა გაფორმებულია 2008 წელს 15 ოქტომბერს, ხოლო უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება კი, შემდგარია 4 წლის შემდეგ - 2012 წლის 27 დეკემბერს. შესაბამისად, მოსარჩელის განმარტება, რომ მასზე განხორციელებული „ძალადობის“ მიზანი მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების მოპოვება იყო, პალატის მოსაზრებით, საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებების ერთობლიობით, დამაჯერებლობას მოკლებულია.

21. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზარა აპელანტის პრეტენზია 2014 წლის 17 ივნისის დაუსწრებელი გადაწყვეტლების გაუქმების არამართებულობასთან დაკავშირებით და მიუთითა შემდეგზე:

22. სსსკ-ის 215–ე მუხლის მე–3 ნაწილის შესაბამისად, ამ კანონის მიზნებისათვის საპატიო მიზეზად ჩაითვლება მხარის მიერ შუამდგომლობისა და განცხადების წარდგენის შეუძლებლობა, რაც გამოწვეულია ავადმყოფობით, ახლო ნათესავის გარდაცვალებით ან სხვა განსაკუთრებული ობიექტური გარემოებით, რომელიც მისგან დამოუკიდებელი მიზეზით შეუძლებელს ხდის სასამართლო პროცესზე გამოცხადებას ან/და შუამდგომლობისა და განცხადების წარდგენას. ავადმყოფობა დადასტურებულ უნდა იქნეს სამედიცინო დაწესებულების ხელმძღვანელის მიერ ხელმოწერილი დოკუმენტით, რომელიც პირდაპირ მიუთითებს სასამართლო პროცესზე გამოცხადების შეუძლებლობაზე.

23. ამდენად, საპროცესო ნორმა პირდაპირ განსაზღვრავს მტკიცებულების სახეობას, რითაც შეიძლება დადასტურებულად იქნეს მიჩნეული ავადმყოფობა, როგორც პროცესზე წარმოუდგენლობის საპატიო გარემოება, კერძოდ, როგორც 215–ე მუხლის დანაწესიდან გამომდინარეობს, ასეთ მტკიცებულებას წარმოადგენს სამედიცინო ცნობა, რომელიც ხელმოწერილია სამედიცინო დაწესებულების ხელმძღვანელის მიერ და რომელიც პირდაპირ მიუთითებს პროცესზე გამოცხადების შეუძლებლობაზე.

24. განსახილველ შემთხვევაში, საჩივრის ავტორის მიერ წარმოდგენილი სამედიცინო ცნობის საფუძველზე დგინდება, რომ პაციენტს 2014 წლის 17 ივნისს დიაგნოზის სახით გულის იშემიური დაავადება დაუდგინდა, ხოლო სამკურნალო რეკომენდაციებში მიეთითა წოლითი რეჟიმის დაცვის საჭიროება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ აღნიშნული სამედიცინო ცნობა სრულიად მართებულად მიიჩნია მხარის სასამართლო სხდომაზე გამოუცხადებლობის საპატიოობის დამადასტურებელ სათანადო და საკმარის მტკიცებულებად.

25. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტთა შედავება დამატებითი გადაწყვეტილების არაკანონიერებასთან დაკავშირებით და განმარტა შემედგი:

26. სსსკ-ის 261-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ პუნქტის თანახმად, გადაწყვეტილების გამომტან სასამართლოს შეუძლია თავისი ინიციატივით ან მხარეთა თხოვნით გამოიტანოს დამატებითი გადაწყვეტილება, თუ სასამართლოს არ გადაუწყვეტია სასამართლო ხარჯების საკითხი. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, დამატებითი გადაწყვეტილება სასამართლოს გამოაქვს სასამართლო სხდომაზე, რომლის შესახებაც ეცნობებათ მხარეებს, მაგრამ მათი გამოუცხადებლობა ვერ დააბრკოლებს ასეთი გადაწყვეტილების გამოტანას, ხოლო მე-31 ნაწილის პირველი წინადადების შესაბამისად, სასამართლო ხარჯების საკითხს სასამართლო განიხილავს ზეპირი მოსმენის გარეშე.

27. პალატამ აღნიშნა, რომ ადვოკატისათვის გაწეული ხარჯი სსსკ-ის 37-ე მუხლის კონტექსტში სასამართლოს ხარჯად არ მიიჩნევა და იგი სასამართლოს გარეშე ხარჯად განიხილება. შესაბამისად, მისი ანაზღაურება სსსკ-ის 261-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის რეჟიმს არ ექვემდებარება. უფრო მეტიც, ადვოკატისათვის გაწეული ხარჯი, დამკვიდრებული სასამართლო პრაქტიკით, არც დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით ანაზღაურებადი კატეგორიაა. თუმცა, პალატა მიიჩნევს, რომ ადვოკატის ხარჯების ანაზღაურების თაობაზე წარმოდგენილი მოთხოვნა, ერთ-ერთ სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენს, შესაბამისად, იგი სსსკ-ის 261-ე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის კონტექსტში უნდა იქნეს შეფასებული. პალატამ მიიჩნია, რომ თუ მხარე სამართალწარმოების ფარგლებში, ადვოკატისათვის გაწეული ხარჯის ანაზღაურებას მოითხოვს, მითითებულ მოთხოვნაზე სასამართლომ არსებითად უნდა იმსჯელოს, ხოლო, თუ იმ მოთხოვნის გამო, რომლის შესახებაც მხარეებმა მტკიცებულებანი წარადგინეს და ახსნა-განმარტებანი მისცეს, თუმცა, გადაწყვეტილება არ გამოტანილა, დამატებითი გადაწყვეტილება უნდა იქნას მიღებული. სსსკ-ის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფოს ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. თუ სარჩელი დაკმაყოფილებულია ნაწილობრივ, მაშინ, მოსარჩელეს ამ მუხლში აღნიშნული თანხა მიეკუთვნება სარჩელის იმ მოთხოვნის პროპორციულად, რაც სასამართლოს გადაწყვეტილებით იქნა დაკმაყოფილებული, ხოლო მოპასუხეს - სარჩელის მოთხოვნათა იმ ნაწილის პროპორციულად, რომელზედ მოსარჩელეს უარი ეთქვა. იმ მხარის წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეულ ხარჯებს, რომლის სასარგებლოდაც გამოტანილია სასამართლო გადაწყვეტილება, სასამართლო დააკისრებს მეორე მხარეს გონივრულ ფარგლებში, მაგრამ არაუმეტეს დავის საგნის ღირებულების 4 პროცენტისა, ხოლო არაქონებრივი დავის შემთხვევაში – განსახილველი საქმის მნიშვნელობისა და სირთულის გათვალისწინებით, 2 000 ლარამდე ოდენობით.

28. პალატამ ყურადღება გაამახვილა ადვოკატისათვის ასანაზღაურებელი თანხის ოდენობაზე და განმარტა, რომ წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯების ოდენობის განსაზღვრისას მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული საქმის მოცულობა, მისი ფაქტობრივ-სამართლებრივი სირთულე, აგრეთვე, მხარეთა ქონებრივი მდგომარეობა, მათი შემოსავალი და სხვა ისეთი გარემოებები, რომლებიც წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯების ოდენობის გონივრული ფარგლების დადგენას განაპირობებს. ნიშანდობლივია, რომ მითითებული გარემოებები გასათვალისწინებელია სასამართლოს მხრიდან საკუთარი დისკრეციის გამოყენების პირობებში, მოგებულ მხარეს ადვოკატისათვის გაწეული ხარჯი 4%-მდე აუნაზღაუროს. 4%-იანი ლიმიტი იმ ოდენობის მაქსიმუმია, რომელიც მეორე მხარეს შეიძლება დაეკისროს. ამ მაქსიმუმის ფარგლებში სასამართლოს შეუძლია, თავისი შეხედულებით, გონივრულ ფარგლებში განსაზღვროს წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯების ოდენობა, რომელიც მეორე მხარეს უნდა დაეკისროს. ასეთი წესი ქმნის წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯების ოდენობის ხელოვნურად გაზრდის დაბრკოლებას, რაც იცავს იმ მხარის ინტერესებს, რომელსაც ამ ხარჯის ანაზღაურება უნდა დაეკისროს. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯების ოდენობა 1000 ლარით განსაზღვრა, რაც პალატის მოსაზრებით არ ეწინააღმდეგება სსსკ-ის 47-ე მუხლით დადგენილ სტანდარტს.

29. სააპელაციო პალატის განჩინება ორივე მხარემ გაასაჩივრა საკასაციო წესით. პირველმა კასატორმა მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება, აგრეთვე წარმომადგენლის მომსახურების ხარჯების ანაზღაურებაზე უარის თქმა.

31. მეორე კასატორმა მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და წარმომადგენლის მომსახურების ხარჯების სრულად ანაზღაურება.

30. პირველი საკასაციო საჩივარი ძირითადად ეფუძნება პირველი აპელანტის მიერ სააპელაციო სასამართლოში წარდგენილი საჩივრის არგუმენტებს, სახელდობრ, კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ 2008 წლის 15 ოქტომბერს გაფორმებული მინდობილობა იძულებით და მუქარით დადებულ გარიგებას არ წარმოადგენს. კასატორი უთითებს, რომ მეორე მოპასუხეს შესაგებელი არ წარმოუდგენია და არც 2014 წლის 17 ივნისის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება არ გაუსაჩივრებია. შესაბამისად, მას არ გაუბათილებია მოსარჩელის არგუმენტები. მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები კი, ერთობლიობაში ადასტურებს სადავო გარემოებებს, კერძოდ: ცნობა საავადმყოფოდან ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ 2008 წლის 24 სექტემბერს მოსარჩელე სასწრაფო სამედიცინო დახმარების მანქანით გადაიყვანეს საავადმყოფოში სისხლჩაქცევებით, მარცხენა თვალბუდის ბროლის დაზიანებით, ტვინის შერყევით და სხვა სიმპტომებით; მოწმე ლ. აის ჩვენების თანახმად, მოსარჩელე საავადმყოფოში მოხვდა იმის გამო, რომ მასზე პირველმა მოპასუხემ ფიზიკური ძალადობა განახორციელა. მოსარჩელის მიერ სარჩელის საფუძვლად მითითებული ცემისა, იძულებისა და მუქარის ფაქტები დასტურდებოდა აგრეთვე მოწმეთა ჩვენებებით, რომელთა შინაარსი საქმის განმხილველმა სააპელაციო სასამართლომ არასაწორად შეაფასა და შესაბამისად, დაარღვია სსსკ-ის 105-ე მუხლი.

31. კასატორი ასევე სადავოდ მიიჩნევს მისთვის მოპასუხის წარმომადგენლის მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯების დაკისრებასაც.

32. მეორე კასატორი სადავოდ ხდის წარმომადგენლის მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯების სრულად აუნაზღაურებლობას. სახელდობრ, მისი მოსაზრებით, სსსკ-ის 53-ე მუხლის სწორი განმარტების შემთხვევაში, მოსარჩელეს სრულად უნდა აენაზღაურებინა მოპასუხის მიერ გაწეული ხარჯი, რადგან კანონის ნორმატიული შინაარსი კრძალავს დავის საგნის ღირებულების 4%-ზე მეტის დაკისრებას, თუმცა დასაშვებად მიიჩნევს სწორედ 4%-ის დაკისრებას, რომლის შემცირების უფლება სასამართლოს არ აქვს.

სამოტივაციო ნაწილი:

VIII. საკასაციო პალატის დასკვნები:

33. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 16 სექტემბრის განჩინებით პირველი საკასაციო საჩივარი, ხოლო 28 სექტემბრის განჩინებით კი, მეორე საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ-ის) 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

34. საკასაციო სასამართლომ, სსსკ-ის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ ისინი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

35. მოცემულ შემთხვევაში, პირველი საკასაციო საჩივრით სადავოა 2008 წლის 15 ოქტომბრის მინდობილობის კანონიერება. სანოტარო აქტის ბათილობის საფუძვლად მოსარჩელე მასზე განხორციელებულ იძულებას, მუქარას ასახელებს. ფაქტობრივი გარემოება, რომელიც მიუთითებს სადავო გარიგების მხარეთა ნების გამოვლენის არანამდვილობაზე, უნდა დაამტკიცოს მან, ვისაც მიაჩნია, რომ იძულებით დადებული გარიგებით შეილახა მისი უფლება (მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილება). ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ იძულების განხორციელების ფაქტით გამოწვეულმა შიშმა აიძულა მოსარჩელე მისი ნების საწინააღმდეგოდ გაეცა მინდობილობა, სსსკ-ის 102-ე მუხლის დაცვით მან ვერ დაადასტურა, რაც სსკ-ის 85-ე მუხლის თანახმად, გადამწყვეტია გარიგების ბათილად ცნობისათვის. აღნიშნული გარემოებების დასადასტურებლად საკმარის მტკიცებულებად მხოლოდ მოსარჩელე მხარის ახსნა-განმარტება ვერ იქნება მიჩნეული. კასატორი ვერც სააპელაციო სასამართლოს მიერ საპროცესო ნორმების დარღვევას ადასტურებს, სსსკ-ის 105-ე მუხლის საფუძველზე მოწმეთა ჩვენებებისა და სხვა მტკიცებულებათა არასწორი შეფასების კონტექსტში. შესაბამისად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ წარმოდგენილი არ არის დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

36. საკასაციო პალატა არც მეორე საკასაციო საჩივრის დასაბუთებას იზიარებს და მიაჩნია, რომ წარმომადგენლის მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯების სანაცვლო ანაზღაურების სსკ-ის 47-ე და 53-ე მუხლებით დადგენილი ნორმატიული დანაწესი სააპელაციო სასამართლომ სწორად განმარტა და ამ თვალსაზრისით, საკასაციო საჩივარი დაუსაბუთებელია. სახელდობრ, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ადვოკატის მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯის მეორე მხარისათვის დაკისრების საკითხის გადაწყვეტის წესი მოცემულია სსსკ-ის 53-ე მუხლში. ნორმის პირველი ნაწილის დანაწესით, იმ მხარის წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეულ ხარჯებს, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, სასამართლო დააკისრებს მეორე მხარეს გონივრულ ფარგლებში, მაგრამ არაუმეტეს დავის საგნის ღირებულების 4%-ისა. ნორმის დისპოზიცია იმგვარად არის ფორმულირებული, რომ არ ადგენს გაწეული ხარჯის სანაცვლო ანაზღაურების ერთმნიშვნელოვნ ოდენობას, არამედ ამ ოდენობის გონურვულად განსაზღვრის უფლებას უტოვებს სასამართლოებს. კანონდებლის ამგვარი მიდგომა განპირობებულია იმ მოსაზრებით, რომ ადვოკატის მომსახურებაში გადახდილი ხარჯების სანაცვლო ანაზღაურებამ დაუსაბუთებლად არ უნდა შეზღუდოს პროცესის მონაწილე მხარის უფლება და არ უნდა შექმნას წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯების ოდენობის ხელოვნურად გაზრდის პროცესუალური საფუძველი; ნორმის ამგვარი შინაარსის მიზანია პროცესის მონაწილე მეორე მხარის უფლებების დაუსაბუთბელი შეზღუდვის თავიდან აცილება. გონივრულეობის კრიტერიუმად კი, კანონმდებელი მიიჩნევს დავის საგნის ღირებულების არაუმეტეს 4%-ს. ნიშანდობლივია, რომ დავის საგნის ღირებულების 4% წარმოადგენს ზედა ზღვარს (კანონით დადგენილ მაქსიმალურ ოდენობას), რომლის ფარგლებშიც ხდება ხარჯების ოდენობის სასამართლოსმიერი განსაზღვრა და ამ თვალსაზრისით, მხედველობაში მიიღება კონკრეტულად რა იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ქმედებები იქნა განხორციელებული ადვოკატის მიერ, რა სახის ადამიანური რესურსი დაიხარჯა, საქმის წარმოების რომელ ეტაპზე პროცესის მონაწილე რომელმა მხარემ გასწია იგი და სხვ. მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ მოპასუხემ წარმომადგენლის დახმარებისათვის გასწია გარკვეული ხარჯი, რომელიც სააპელაციო სასამართლოს მიერ გონივრულად მიჩნეული ოდენობით დაეკისრა მოსარჩელეს, შესაბამისად, არ არსებობს მეორე საკასაციო საჩივრის დაკმყოფილების საფუძველი.

37. ზემოთ აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივრებს არა აქვთ წარმატების პერსპექტივა.

38.საკასაციო საჩივარები არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

39.ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც, ვინაიდან სსკ-ის 85-ე მუხლის სამართლებრივ და სსსკ-ის 47-ე და 53-ე მუხლებით გათვალისწინებულ პროცესუალურ საკითხებთან დაკავშირებით არსებობს სასამართლოს მიერ მყარად დადგენილი პრაქტიკა.

40. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარები, რის გამოც მათ უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

41. პირველი კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან.

42. მეორე კასატორის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% (210 ლარი) კი, სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად უნდა დაუბრუნდეს მეორე კასატორს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. მ- ა-იას საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. ც- გ-იას საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

3. კასატორ ც- გ-იას უკან დაუბრუნდეს მ. ე.ის მიერ 2016 წლის 26 სექტემბერს საგადახადო დავალებით N0 გადახდილი სახელმწიფო ბაჟიდან (300 ლარი) - 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

4..საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ნ. ბაქაქური