20 სექტემბერი, 2016 წელი

№ას-592-567-2016 თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მოსამართლეები: მზია თოდუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე

ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორები – გ.გ., ვ.გ., თ.გ., თ.გ., ნ.გ. (მოსარჩელეები)

მოწინააღმდეგე მხარეები – თ.დ., ა.დ., ე.დ., გ.კ., ხ.დ., რ.ბ., ქ.ც. (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 18 აპრილის განჩინება

საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ილ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. უძრავი ქონება, მდებარე ქ. თბილისში, ...... 90,20 კვ.მ. (ს/კ ........), (შემდეგში: სადავო უძრავი ქონება), 2014 წლის 18 დეკემბრიდან საკუთრების უფლებით ირიცხება გ., ვ., თ., თ., გ–სა და ნ. გ–ის (შემდეგში: მოსარჩელეები, აპელანტები ან კასატორები) სახელზე (ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან ს.ფ. 131-132) {საჯარო რეესტრის შესახებ საქართველოს კანონის მე-11 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტი}.

2. საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროში (შემდეგში სამინისტრო) არსებულ მონაცემთა ბაზისა და ამავე სამინისტროს არაერთი წერილის საფუძველზე, სადავო უძრავი ქონება წარმოადგენს დევნილთა კომპაქტურად ჩასახლების ობიექტს, რომლის მართლზომიერ მფლობელებს წარმოადგენენ - თ., ა., ხ. და ე. დ–ბი, ასევე გ.კ., ქ.ც. და რ.ბ. (შემდეგში: მოპასუხეები ან მოწინააღმდეგე მხარეები) {საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა – დევნილთა შესახებ (შემდეგში დევნილთა შესახებ კანონი) საქართველოს კანონის მე-14 პუნქტის მე-3 ნაწილი}.

3. მოსარჩელეების არაერთი თხოვნისა და მოლაპარაკებების მიუხედავად, მოპასუხეები არ ათავისუფლებენ სადავო უძრავ ქონებას და არც მორიგების შეთავაზებულ პირობებს თანხმდებიან.

4. 2014 წლის 27 ოქტომბერს, მოსარჩელეებმა სარჩელი აღძრეს მოპასუხეების წინააღმდეგ, უკანონოდ დაკავებული ფართის გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაცემის მოთხოვნით {საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში სსკ-ის, 172-ე მუხლის პირველი ნაწილი}.

5. მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს. მათ წარადგინეს მოთხოვნის გამომრიცხავი შესაგებელი იმ საფუძვლით, რომ ისინი არიან აფხაზეთიდან დევნილები. სადავო ბინაში სახელმწიფოს ნებართვით არიან თავის დროზე შესახლებულნი და აქედან გამომდინარე, მათ ნივთის ფლობის უფლება აქვთ.

6. მესამე პირმა - სამინისტროს წარმომადგენელმა მხარი დაუჭირა მოპასუხეებს, მისი განმარტებით, აღნიშნული პირები არ უნდა იქნენ გამოსახლებული ბინიდან, ვინაიდან ისინი არიან აფხაზეთიდან იძულებით გადაადგილებული პირები, სახელმწიფო მათ უხდით კომუნალურ გადასახადებს და მათი საცხოვრებელი წარმოადგენს კომპაქტური ჩასახლების ობიექტს.

7. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 22 დეკემბრის გადაწყვეტილებით, სარჩელი უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვისა და გამოსახლების შესახებ არ დაკმაყოფილდა. სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად გამოიყენა სსკ-ის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილი, 172-ე მუხლის პირველი ნაწილი და დევნილთა შესახებ კანონი.

8. გადაწყვეტილების გაუქმებისა და სარჩელის უარყოფის მოთხოვნით სააპელაციო საჩივარი წარადგინეს მოსარჩელეებმა, შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:

8.1. პირველი ინსტანციის გადაწყვეტილება ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით დაუსაბუთებელია;

8.2. გადაწყვეტილება მიღებულია ფაქტობრივ უსწორობებზე დაყრნობით, კერძოდ საქმეში წარმოდგენილი მასალებით არ დგინდება სადავო ფართში მოპასუხეთა ჩასახლების სამართლებრივი საფუძველი;

8.3. სახეზე არ არის მოპასუხეთა მხრიდან დევნილთა შესახებ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული სადავო ფართის უპირატესი ფლობის ფაქტი;

8.4. საქალაქო სასამართლომ არასწორად დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, რადგან ყურადღება არ გაამახვილა 2000 წლის 11 დეკემბრის გადაწყვეტილებაზე (ს.ფ 91), რომლის თანახმად, 56 პირი გამოსახლებული იქნა სადავო ფართიდან მათ შორის, მოპასუხეებიც.

8.5 საქართველოს ლტოლვილთა სამინისტროს 2012 წლის 3 იანვრის 02/02-02/514 წერილის თანახმად, მონაცემთა ბაზის მიხედვით, სადავო უძრავი ქონება (გეოფიზიკის საწარმო) ირიცხება დევნილთა ორგანიზებულ განსახლების ობიექტად 1999 წლიდან, მასში დარეგისტრირებულია 29 ოჯახი 83 პირი, დევნილთა რეგისტრაციისა და ჩასახლების საფუძვლების შესახებ ინფორმაცია სამინისტროს არ გააჩნია. (ს.ფ 50)

9. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 18 აპრილის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 22 დეკემბრის გადაწყვეტილება;

9.1. სააპელაციო პალატის განმარტებით, საქმის მასალებით დადასტურებულია, რომ სადავო უძრავი ქონება - ე.წ „გ.ს.“ შენობა დევნილთა კომპაქტურად განსახლების ობიექტს წარმოადგენს;

9.2. საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, თუ ლტოლვილთა სამინისტრო წერილობით ადასტურებს სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ ობიექტში დევნილთა კომპაქტურად (ორგანიზებულად) განსახლებისა და რეგისტრაციის ფაქტს, აღნიშნული მიუთითებს იმაზე, რომ დევნილთა განსახლება მოხდა სახელმწიფოს ნებართვის საფუძველზე და მათ ფართი კანონიერად აქვთ დაკავებული.

10. აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს აპელანტებმა, შემდეგი დასაბუთებით:

10.1. მოპასუხეებს არ გააჩნიათ სადავო ნივთის ფლობის უფლება, ისინი უძრავ ნივთზე ფაქტობრივ მფლობელობას ახორციელებენ სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე, რაც დასტურდება საქმეში წარმოდგენილი 2000 წლის 11 დეკემბრის გადაწყვეტილებით (ს.ფ 91), რომლის თანახმად, 56 პირი გამოსახლებული იქნა სადავო ფართიდან, მათ შორის- მოპასუხეებიც.

10.2. სახეზე არ არის მოპასუხეთა მხრიდან დევნილთა შესახებ კანონით გათვალისწინებული სადავო ფართის უპირატესი ფლობის ფაქტი, ვინაიდან არ არსებობდა მოპასუხეების სადავო ფართში ჩასახლების სამართლებრივი საფუძველი.

10.3. სასამართლო არასწორად დაეყრდნო 2009 წლის 2 თებერვლის ხელშეკრულებას ლტოლვილთა სამინისტროსა და შპს „თ.წ–ს“ შორის, ვინაიდან აღნიშნულს არანაირი კავშირი არ აქვს სადავო საკითხთან.

11. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 6 ივლისის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის, შემდეგში სსსკ-ის, 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

სამოტივაციო ნაწილი :

12. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ იგი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს და დაუშვებელია შემდეგი გარემოებების გამო:

12.1. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ:

ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის;

ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. აღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

13. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

14. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილული არ არის მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოტანილი სამართლებრივი დასკვნები გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ძალაში დატოვებასთან მიმართებით არსებითად სწორია.

15. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ. სუსგ საქმე ას-1701-1685-2011 22.10.2012).

16. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

17. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, სახელდობრ:

17.1. განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "გ" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

17.2. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით, კასატორს ასეთი პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

17.3. განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო პალატამ მართებულად მიიჩნია, რომ სადავო უძრავი ქონება დევნილთა კომპაქტურად (ორგანიზებულად) ჩასახლების ობიექტს წარმოადგენს. საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, იმასთან დაკავშირებით, რომ დევნილის სტატუსის მქონე პირი კონკრეტული სადავო ფართის მართლზომიერ მფლობელად რომ იქნეს მიჩნეული, შესაძლოა სახელმწიფოს შესაბამისი ორგანოების ამა თუ იმ მოქმედებიდანაც დგინდებოდეს, კერძოდ, იმ შემთხვევაში, თუ ლტოლვილთა სამინისტრო წერილობით ადასტურებს სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ ობიექტში დევნილთა კომპაქტურად განსახლებისა და რეგისტრაციის ფაქტს, მაშინ არსებობს პრეზუმფცია იმისა, რომ დევნილთა განსახლება მოხდა სახელმწიფოს ნებართვის საფუძველზე და დევნილს ფართი დაკავებული აქვს კანონიერად. ამასთან, პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლო სწორად დაეყრდნო 2009 წლის 2 თებერვლის ხელშეკრულებას ლტოლვილთა სამინისტროსა და შპს "თ. წ–ს" შორის, რომლის თანახმადაც, სადავო უძრავი ქონება განეკუთვნება იმ ობიექტთა რიცხვს, რომელშიც სახელმწიფო ყოველწლიურად ბიუჯეტიდან კომუნალური მომსახურების ხარჯებს ანაზღაურებს, ვინაიდან, დევნილთა შესახებ კანონის მე-14 მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, ყოველივე ეს დევნილთა მიერ ქონების მართლზომიერი მფლობელობის დამადასტურებელი ერთ-ერთ წინაპირობაა.

17.4. საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო პალატას იმასთან დაკავშირებითაც, რომ აპელანტების მიერ წარმოდგენილი თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 11 დეკემბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, ასევე სააპელაციო და უზენაესი სასამართლოების ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით მიღებული გადაწყვეტილებებით დადგენილი ფაქტები და სამართლებრივი ურთიერთობანი, მოცემული საქმისათვის პრეიუდიციული მნიშვნელობის მქონე ვერ იქნება, სსსკ-ის 106-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის დანაწესიდან გამომდინარე.

17.5. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სსკ-ის 162-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის პირველი წინადადების თანახმად, დაუშვებელია მართლზომიერ მფლობელს მოეთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება.

ნივთის მართლზომიერი მფლობელობა ვრცელდება მანამ, სანამ არსებობს მართლზომიერი ფლობის საფუძველი. კონკრეტული სადავო ურთიერთობის შემთხვევაში, მოპასუხეები წარმოადგენენ მართლზომიერ მფლობელებს, რომელთაც მფლობელობა გადაეცათ სახელმწიფოს ნების საფუძველზე, ისე, რომ არ დადასტურებულა მოსარჩელეების უპირატესი უფლება ამ ნების გამოვლენისას.

იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ მართლზომიერი ფლობის უფლება გამორიცხავს მესაკუთრის შესაძლებლობას, მოითხოვოს სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განხორციელება, პალატა მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული განჩინებით აპელანტებს სწორად ეთქვათ უარი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე. სასამართლოს აღნიშნული განმარტება შეესაბამება საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლის მე-2 პუნქტის დებულებას, რამდენადაც საკუთრების უფლება ქონებაზე კასატორებს კი არ ჩამორთმევიათ, არამედ საზოგადოებრივი აუცილებლობის გამო აქვთ შეზღუდული, ამგვარი განმარტება სრულად შეესაბამება, როგორც ადამიანის უფლებათა ევროპულ კონვენციას, ისე საერთაშორისო სასამართლო პრაქტიკას.

17.6. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორებმა მოპასუხეთა შესაგებლის გამაქარწყლებელი დასაშვები მტკიცებულება ვერ წარმოადგინეს. ვინდიკაციური სარჩელის წარუმატებლობა განაპირობა სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმსაზღვრელი წინაპირობების განუხორციელებლობამ. მხოლოდ იმ გარემოებაზე მითითება, რომ მოწინააღმდეგე მხარეები სადავო უძრავ ქონებაზე ფაქტობრივ მფლობელობას ახორციელებენ სამართლებრივი საფუძვლების გარეშე, არ არის საკმარისი სარჩელის უარსაყოფად, მაშინ, როდესაც, საქმეში დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს მიერ წარმოდგენილი ცნობების გამაბათილებელი მტკიცებულება წარმოდგენილი არ არის.

18. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ სამართლებრივად სწორად შეაფასა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, რის შედეგადაც მიიღო კანონიერი და უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკის შესაბამისი გადაწყვეტილება, შესაბამისად, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას კასატორების საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სარეზოლუციო ნაწილი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსსკ-ის კოდექსის მე-7, 257-ე, 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. გ., ვ., თ., თ., გ– და ნ. გ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. გ.გ–ს, ვ.გ–ს, თ.გ–ს, თ.გ–სა და ნ.გ–ს დაუბრუნდეს თ.კ–ის (პ/# ......) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (საგადასახადო დავალება#, გადახდის თარიღი: 21.06.2016 ბანკი რესპუბლიკა), 300 ლარის, 70% – 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები: მზია თოდუა

პაატა ქათამაძე

ეკატერინე გასიტაშვილი