საქმე №ას-195-183-2014 21 ოქტომბერი, 2016 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდო.ე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

პაატა ქათამაძე, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ შპს „მ-ი“ (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ლ. გ-ე (მოპასუხე)

თავდაპირველი თანამოპასუხეები: ამხანაგობა „ბ. 502“, სს ,,ს-ი“, თ. ა-ე, თ. ა-ი, ი. ა-ი, მ. ა-ი, ე. ა-ა, მ. ა-ი, ე. ა-ა, რ. ა-ი, მ. ა-ი, დ. ა-ი, ნ. ბ-ი, დ. ბ-ე, ლ. ბ-ი, ე. ბ-ე, თ. ბ-ე, ვ. ბ-ე, რ. გ-ი, რ. გ-ე, ა. გ-ე, თ. გ-ი, კ. გ-ი, დ. გ-ი, რ. გ-ი, ნ. გ-ი, თ. გ-ი, ნ. გ-ე, ნ. გ-ი, ნ. გ-ე, ლ. გ-ა, გ. გ-ე, გ. დ. ა-ა, თ. დ-ი, გ. დ-ი, თ. დ-ე, მ. დ-ე, ც. დ-ე, ბ. დ-ი, მ. ე-ი, გ. ე-ი, ლ. თ-ე, მ. თ-ა, ნ. ი-ე, რ. ი-ი, მ. კ-ი, გ. კ-ი, თ. კ-ე, კ. კ-ა, დ. კ-ე, ე. კ-ა, მ. კ-ა, ნ. კ-ა, ა. კ-ე, ს. კ-ე, ე. კ-ე, დ. კ-ე, ლ. კ-ე, კ. კ-ი, გ. კ-ა, ა. კ-ე, ა. კ-ე, დ. ლ-ი, ხ. ლ-ე, ვ. მ-ი, ზ. მ-ე, ი. მ-ე, ნ. მ-ი, ვ. მ-ი, დ. მ-ი, ზ. მ-ი, გ. მ-ი, გ. ნ-ა, ი. ნ-ე, მ. ნ-ი, ნ. ნ-ე, თ. ო-ი, ი. ო-ი, ბ. პ-ი, ზ. პ-ი, ა. ჟ-ა, ლ. რ-ე, ხ. რ-ი, ჯ. რ-ა, ხ. რ-ა, ა. ს-ა, ნ. ს-ე, რ. ს-ე, ა. ს-ი, ქ. ს-ე, მ. ტ-ე, ზ. უ-ი, ც. ფ-ა, გ. ფ-ა, ნ. ქ-ე, ო. ქ-ი, ნ. ღ-ე, გ. ღ-ი, მ. შ-ა, რ. შ-ე, ლ. შ-ე, ნ. შ-ა, ი. ჩ-ე, ლ. ჩ-ა, პ. ჩ-ი, ვ. ჩ-ე, ზ. ც-ა, გ. ც-ე, კ. ც-ი, გ. ც-ი, რ. ძ-ე, შ. ძ-ე, ბ. ჭ-ე, კ. ჭ-ი, დ. ხ-ი, ც. ხ-ე, ზ. ხ-ე, ც. ხ-ა, ჯ. ხ-ა, ჯ. ხ-ი, თ. ჯ-ი, დ. ჯ-ა, ზ. ჯ-ა, პ. ჯ-ა, ს. ჯ-ე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 24 დეკემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების ძალაში დატოვება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. მოსარჩელის მოთხოვნა და სარჩელის ფაქტობრივი საფუძვლები:

1.1. შპს „მ-მა“ (შემდგომში _ მოსარჩელე ან კასატორი) სარჩელი აღძრა სასამართლოში ამხანაგობა „ბ. 502-ის“ (შემშგომში _ მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე ან ამხანაგობა), სს „ს-ის“, თ. ა-ის, თ. ა-ის, ი. ა-ის, მ. ა-ის, ე. ა-ას, მ. ა-ის, ე. ა-ას, რ. ა-ის, მ. ა-ის, დ. ა-ის, ნ. ბ-ის, დ. ბ-ის, ლ. ბ-ის, ე. ბ-ის, თ. ბ-ის, ვ. ბ-ის, რ. გ-ის, რ. გ-ის, ა. გ-ის, თ. გ-ის, კ. გ-ის, დ. გ-ის, რ. გ-ის, ნ. გ-ის, თ. გ-ის, ნ. გ-ის, ნ. გ-ის, ნ. გ-ის, ლ. გ-ას, გ. გ-ის, გ. დ-ას, თ. დ-ის, გ. დ-ის, თ. დ-ის, მ. დ-ის, ც. დ-ის, ბ. დ-ის, მ. ე-ის, გ. ე-ის, ლ. თ-ის, მ. თ-ას, ნ. ი-ის, რ. ი-ის, მ. კ-ის, გ. კ-ის, თ. კ-ის, კ. კ-ას, დ. კ-ს, ე. კ-ას, მ. კ-ას, ნ. კ-ას, ა. კ-ის, ს. კ-ის, ე. კ-ის, დ. კ-ის, ლ. კ-ის, კ. კ-ის, გ. კ-ას, ა. კ-ის, ა. კ-ის, დ. ლ-ის, ხ. ლ-ის, ვ. მ-ის, ზ. მ-ის, ი. მ-ის, ნ. მ-ის, ვ. მ-ის, დ. მ-ის, ზ. მ-ის, გ. მ-ის, გ. ნ-ას, ი. ნ-ის, მ. ნ-ის, ნ. ნ-ის, თ. ო-ის, ი. ო-ის, ბ. პ-ის, ზ. პ-ის, ა. ჟ-ას, ლ. რ-ის, ხ. რ-ის, ჯ. რ-ას, ხ. რ-ას, ა. ს-ას, ნ. ს-ის, რ. ს-ის, ა. ს-ის, ქ. ს-ის, მ. ტ-ის, ზ. უ-ის, ც. ფ-ას, გ. ფ-ას, ნ. ქ-ის, ო. ქ-ის, ნ. ღ-ის, გ. ღ-ის, მ. შ-ას, რ. შ-ის, ლ. შ-ის, ნ. შ-ას, ი. ჩ-ის, ლ. ჩ-ას, პ. ჩ-ის, ვ. ჩ-ის, ზ. ც-ის, გ. ც-ის, კ. ც-ის, გ. ც-ის, რ. ძ-ის, შ. ძ-ის, ბ. ჭ-ის, კ. ჭ-ის, დ. ხ-ის, ც. ხ-ის, ზ. ხ-ის, ც. ხ-ას, ჯ. ხ-ას, ჯ. ხ-ის, თ. ჯ-ის, დ. ჯ-ას, ზ. ჯ-ას, პ. ჯ-ასა და ს. ჯ-ის (შემდგომში _ მოპასუხეები, ამხანაგობის წევრები ან მოწინააღმდეგე მხარეები) მიმართ და მოითხოვა 2008 წლის 27 მაისის ხელშეკრულების შეწყვეტა, განხორციელებული შესატანის _ 207 671 ლარის, ასევე, პირგასამტეხლოს _ 303 200 ლარის მოპასუხეებისათვის დაკისრება.

1.2. სარჩელი ემყარება შემდეგ გარემოებებს: 2005 წლის 25 მაისს მოსარჩელესა და მოპასუხეებს შორის დაიდო ხელშეკრულება (შემდგომში _ 25.05.2005წ. ხელშეკრულება), რომლის საფუძველზეც მოსარჩელემ იკისრა ვალდებულება, ამხანაგობის განცხადების საფუძველზე მიეწოდებინა მათთვის მოთხოვნილი ოდენობის არმატურა და გლინულა, რისი ღირებულებაც ანაზღაურდებოდა მოპასუხეების მხრიდან შესაბამისი ანგარიშ-ფაქტურის მიხედვით. ხელშეკრულებით განისაზღვრა პირგასამტეხლოს დაკისრებაც _ ვალდებულების დარღვევის შემთხვევაში, დარჩენილი დავა.ნების 1%-ის ოდენობით ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე. 2008 წლის იანვარში (შემდგომში _ 15.01.2008წ. ხელშეკრულება) ამხანაგობამ შეიძინა 124 031,73 ლარის ღირებულების 95,07 ტონა პროდუქცია, რომლის ნაწილიც _ 76 631,73 ლარი გამყიდველს 2008 წლის 11 თებერვალს აუნაზღაურდა. 2008 წლის 27 მაისს მოსარჩელესთან გაფორმდა „საცხოვრებელი სახლის მშენებლობაში წილობრივი მონაწილეობის შესახებ“ ხელშეკრულება (შემდგომში _ 27.05.2008წ. ხელშეკრულება), რომლის საფუძველზეც მოსარჩელემ მოპასუხეებს გადასცა 131 040 ლარის ღირებულების მეტალოპროდუქცია (70 ტონა), 25.05.2005წ. ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ამხანაგობის დავალიანებასთან ერთად მოსარჩელის მიერ გადასახდელი თანხა განისაზღვრა 207 671,73 ლარით, რის სანაცვლოდაც მოპასუხეებს მოსარჩელისათვის აშენებულ კორპუსში შესაბამისი ფართი უნდა გადაეცათ. ვალდებულების დარღვევისათვის ხელშეკრულებით დადგინდა პირგასამტეხლოც _ შეუსრულებელი ვალდებულების ღირებულების 0,2% ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე. მოსარჩელემ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება ჯეროვნად შეასრულა, ხოლო მოპასუხეებმა დაარღვიეს იგი, რის გამოც, მათი დავა.ნება მოსარჩელის მიმართ ჯამში 207 671,73 ლარს, ხოლო პირგასამტეხლო _ 303 200 ლარს შეადგენს (იხ. დაზუსტებული სარჩელი).

2. მოპასუხეების პოზიცია:

მოთხოვნის გამომრიცხავი/განხორციელების შემაფერხებელი შესაგებლით მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს, კერძოდ:

2.1. სს „ს-ის“ განმარტებით, მშენებლობის შეჩერება არა ამხანაგობის ბრალით, არამედ 2008 წლის აგვისტოს ომით არის განპირობებული, რაც ფორს-მაჟორული მდგომარეობაა და მოპასუხეთა პასუხისმგებლობას გამორიცხავს;

2.2. ამხანაგობისა და მისი წევრების განმარტებით, 24.05.2005 წლის ხელშეკრულება ხელმოწერილია ამხანაგობის არაუფლებამოსილი პირის _ გენერალური დირექტორის მიერ, ამგვარ თანამდებობას ამხანაგობის სადამფუძნებლო დოკუმენტი არ ითვალისწინებს, ხოლო უშუალოდ ხელმომწერ პირს ამხანაგობის სახელით გარიგების დადების უფლებამოსილება არ გააჩნდა, ამასთანავე, საქმის მასალებით არ დგინდება, გადაცემული მეტალოპროდუქცია მოხმარდა თუ არა მშენებლობას, რადგანაც 2007 წლის ბოლოსთვის იგი უკვე შეჩერებული იყო. გარდა ამისა, ამხაბაგობისათვის უცნობი იყო მოსარჩელესთან დადებული 15.01.2008წ. ხელშეკრულების თაობაზეც, რის შესახებაც მათ 2009 წლის 31 ნოემბერს შეტყვეს და მისი სიყალბის, ასევე, ფორმადაუცველობის შესახებ მაშინვე განაცხადეს. 24.05.2005წ. ხელშეკრულება სამართლებრივად წარმოადგენს ნარდობას, რაც მათ პასუხისმგებლობას გამორიცხავს, ასევე ნარდობაა 27.05.2008წ. ხელშეკრულება, რომელიც მოსარჩელესა და სს „ს-ს“ შორისაა დადებული, რის გამოც მოპასუხე ფიზიკურ პირებს არ უნდა დაეკისროთ ამ ვალდებულების დარღვევის გამო პასუხისმგებლობა (იხ. შესაგებლები).

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების/განჩინებების სარეზოლუციო ნაწილები:

3.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 17 იანვრის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოპასუხეებს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრათ 212 671 ლარის გადახდა, საიდანაც 202 671 ლარი წარმოადგენდა ძირითად დავა.ნებას, ხოლო 10 000 ლარი დარიცხულ პირგასამტეხლოს;

3.2. ამავე სასამართლოს 2012 წლის 13 ნოემბრის საოქმო განჩინებით მოპასუხეთა შუამდგომლობა დ. წ-ის მესამე პირად დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის გარეშე ჩაბმის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა, ხოლო, 2012 წლის 27 ნოემბრის საოქმო განჩინებით, ასევე არ დაკმაყოფილდა მათი შუამდგომლობა 15.01.2008წ. და 27.05.2008წ. ხელშეკრულებებთან დაკავშირებული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების საქმის მასალებიდან ამოღების თაობაზე.

4. აპელანტის მოთხოვნა:

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება, ასევე, ზემოხსენებული საოქმო განჩინებები სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ამხანაგობის წევრმა ლ. გ-ემ და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ, ასევე, საოქმო განჩინებების გაუქმება (იხ. სააპელაციო საჩივარი).

5. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 24 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ამავე გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა აპელანტის მოთხოვნა საქალაქო სასამართლოს ზემოხსენებული საოქმო განჩინებების გაუქმების თაობაზე.

6. კასატორის მოთხოვნა:

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების ძალაში დატოვება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთებულობა, საკასაციო საჩივრის საფუძვლები და მიიჩნევს, რომ კასატორის მოთხოვნა უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

1. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების უცვლ.დ დატოვების ფაქტობრივი და სამართლებრივი დასაბუთება:

1.1. საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანს მოსარჩელის მიერ ხელშეკრულებიდან გასვლის, გადაცემულის დაბრუნებისა და პირგასამტეხლოს დაკისრების მოთხოვნის საფუძვლიანობა შეადგენს. ამ თვალსაზრისით კი, ქვემდგომი სასამართლოების მიერ დადგენილია დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

1.1.1. 2002 წელს ჩამოყალიბდა ამხანაგობა „ბ. 502“, რომლის წევრებს წარმოადგენენ მოპასუხე ფიზიკური პირები;

1.1.2. 2005 წლის 24 მაისს ამხანაგობასა/მის წევრებსა და სს „ს-ს“ შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლითაც განისაზღვრა მხარეთა საერთო მიზანი _ ქ.თბილისში, ყ-ის ქუჩაზე, ავტოგასამართი სადგურის პირდაპირ, 10 998,75 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე 49 000 კვ.მ საერთო ფართის მრავალსართულიანი, მრავალბინიანი საცხოვრებელი კომპლექსის მშენებლობა. ხელშეკრულების 1.1. პუნქტის თანახმად, მშენებლობის დასრულების შემდეგ, ხელშეკრულების თითოეული მხარე, წილობრივი მონაწილეობის პროპორციულად, საკუთრებაში მიიღებდა უძრავ ქონებას. 7.3. პუნქტის თანახმად კი, მშენებლობის დასრულების შემდეგ, ამხანაგობის მონაწილეებს საკუთრებაში გადაეცემოდათ 128 ოთხოთახიანი და სამოთახიანი ბინა, ხოლო დარჩენილი საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი ფართები გადაეცემოდა სს „ს-ს“. ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მიზნის მისაღწევად, მხარეთა შორის განისაზღვრა შესატანების სახე და მოცულობა, კერძოდ, ამხანაგობის მონაწილეების (ფიზიკური პირების) შესატანს წარმოადგენდა ქ.თბილისში, ყ-ის ქუჩაზე, ავტოგასამართი სადგურის მოპირდაპირედ მდებარე 10 998,75 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, ხოლო სს „ს-ის“ შესატანს _ მრავალსართულიანი, მრავალბინიანი საცხოვრებელი კომპლექსის მშენებლობა;

1.1.3. ამხანაგობასა და მოსარჩელეს შორის გაფორმდა 15.01.2008წ. ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე მოსარჩელემ იკისრა ვალდებულება, მიეწოდებინა ამხანაგობისათვის მეტალოპროდუქცია, ხოლო მოპასუხე ვალდებული იყო, გადაეხადა შეთანხმებული საზღაური;

1.1.4. 2008 წლის იანვარში მოსარჩელემ შემძენს მიაწოდა 124 031,73 ლარის ღირებულების მეტალოპროდუქცია, საიდანაც ამხანაგობამ გადაუხადა მხოლოდ 47 400 ლარი;

1.1.5. 27.05.2008წ. მოსარჩელესა და ამხანაგობას შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც ამხანაგობამ იკისრა ვალდებულება, 2009 წლის 31 დეკემბრამდე აეშენებინა და საკუთრებაში გადაეცა მოსარჩელისათვის ქ.თბილისში, ყ-ის ქუჩაზე მშენებარე მრავალფუნქციურ საცხოვრებელ სახლში 127, 17 კვ.მ 3-ოთახიანი ბინა აივნით. ხელშეკრულების მე-3 პუნქტის თანახმად, შპს „მ-მა“ იკისრა ვალდებულება, გადასაცემი ფართის სანაცვლოდ, გადაეხადა მოპასუხისათვის 76 631, 74 ლარი და მიეწოდებინა 70 ტონა არმატურა და გლინულა, ამასთანავე, გადასახდელ თანხაში გაიქვითა ამხანაგობის დავა.ნება, რომელიც მას წარმოეშვა 2008 წლის თებერვალში მიწოდებული მეტალოპროდუქციის ღირებულების სახით. ამავე ხელშეკრულების მე-6 პუნქტის თანახმად, თუ მშენებლობის ვადა გადააჭარბებდა ხელშეკრულებაში აღნიშნულ პერიოდს სამ თვეზე მეტი ხნით და წევრს არ ექნებოდა ხელშეკრულების რომელიმე პუნქტი დარღვეული, წერილობითი მოთხოვნის საფუძველზე, იგი უფლებამოსილი იყო პირგასამტეხლოს სახით მიეღო 3.1. პუნქტით გათვალისწინებული შენატანის 0,2% ზემოაღნიშნული სამი თვის შემდეგ ყოველ ვადაგადაცილებულ თვეზე;

1.1.6. ამხანაგობამ არ შეასრულა 27.05.2008წ. ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები.

1.2. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება (სსსკ-ის 393-ე მუხლი).

1.3. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს შეფასებებსა და დასკვნებს იმის თაობაზე, რომ მას და ამხანაგობას შორის დადებული 27.05.2008წ. ხელშეკრულება ერთობლივ საქმიანობაზე შეთანხმებას წარმოადგენდა და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიკვლია მხარეთა ნამდვილი ნება, რაც ხსენებული გარიგების დადებისას გამოავლინეს მხარეებმა. ამ თვალსაზრისით კი, კასატორი პრეტენზიას აცხადებს სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან, როგორც მატერიალური სამართლის ნორმათა არასწორი გამოყენების, ისე _ საპროცესო ნორმების დარღვევის თაობაზე.

1.4. საკასაციო პრეტენზიათა საფუძვლიანობის შემოწმების მიზნით პალატა ყურადღებას გაამახვილებს რამდენიმე საკითხზე:

1.4.1. სამოქალაქო საქმეებზე მართლმსაჯულების განხორციელებისას სასამართლოს უმთავრეს როლს წარმოადგენს იმის სწორად განსაზღვრა, თუ რა სამართლებრივი საფუძვლიდან გამომდინარეობს დავა, ანუ სასამართლოს უპირველესი მოვალეობაა, სწორად დაადგინოს მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი _ მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმა, გამოარკვიოს დამფუძნებელი ნორმის აბსტარქტული შემადგენლობა (ნორმის ელემენტები) და შემოაწმოს ფორმალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით დასაბუთებულია თუ არა სარჩელი, კერძოდ, მოსარჩელე მიუთითებს თუ არა დამფუძნებელი ნორმის შემადგენ. ყველა ელემენტის არსებობაზე, რომელთა დადასტურებულად მიჩნევა სასარჩელო მოთხოვნას იურიდიული თვალსაზრისით გაამართლებს (ე.წ მოსარჩელის სტადია). ამ საკითხის დადებითად გადაწყვეტის შემთხვევაში ღირს მოპასუხის შედავების არსებითობის შემოწმება თუ მტკიცების სტადიაზე გადასვლა, წინააღმდეგ შემთხვევაში, მიიჩნევა, რომ სარჩელი დაუსაბუთებელია, რაც მის დაკმაყოფილებას გამორიცხავს. თავის მხრივ, უპირობოდ უნდა აღინიშნოს ისიც, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის განსაზღვრა სასამართლოს პრეროგატივაა მიუხედავად იმისა, სარჩელსა და შესაგებელში მხარეები მატერიალური სამართლის რომელ ნორმაზე მიუთითებენ, ანუ მხარეთა სამართლებრივი პოზიცია დავის გადაწყვეტისას შემზღუდავი არაა (იხ. სუსგ Nას-877-825-2010, 28 დეკემბერი, 2010 წელი).

1.4.2. სარჩელის შესწავლით დასტურდება, რომ შპს „მ-ის“ ძირითად მოთხოვნას 27.05.2008წ. ხელშეკრულებიდან გასვლა და გადაცემულის გამოთხოვა წარმოადგენს, ანუ მხარეს სურს რესტიტუციის გზით დაიბრუნოს ამხანაგობისათვის გადაცემული მატერიალური ფასებულობა, იგი ასევე აყენებს მეორად მოთხოვნას _ ვალდებულების დარღვევის გამო პირგასამტეხლოს დაკისრებას. საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის არგუმენტს ხელშეკრულების იურიდიული ბუნების მხარეთა მიერ გამოვლენილი ნამდვილი ნების ანალიზის შედეგად დადგენის თაობაზე, შესაბამისად, განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელის მოთხოვნის საფუძვლიანობის განსაზღვრა სწორედ 27.05.2008წ. ხელშეკრულების შინაარსის მართებული სამართლებრივი შეფასების გზით უნდა მოხდეს. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ნება, როგორც იურიდიული კატეგორია სამართლებრივი ურთიერთობის წარმომშობი (შეცვლა, შეწყვეტა) ინსტრუმენტია (სკ-ის 50-ე მუხლი), რომელიც იურიდიულ ძალას, მიღებასავალდებულოობის შემთხვევაში, მას შემდეგ იძენს, რაც იგი ადრესატს მიუვა, თუმცა, პრაქტიკაში არც თუ იშვიათია შემთხვევები, როდესაც გამოვლენილი ნება არ შეესაბამება მის სუბიექტურ _ შინაგან არსს, ასეთ შემთხვევაში, სახეზეა ნაკლიანი გარიგება (რომელიც შეიძლება საჭიროებდეს შეცილებას), თუმცა ეს შემთხვევა მოცემულ დავაში არაა. ცალმხრივი ნებისაგან განსხვავებით, ორმხრივი/მრავალმხრივი გარიგებისას უნდა არსებობდეს ორი ან მეტი პირის მიერ კანონით გათვალისწინებული ფორმის დაცვით გამოვლენილი ნების თანხვედრა ხელშეკრულების არსებითი პირობების თაობაზე და მიუხედავად იმისა, რეალური თუ კონსესუალური ხასიათისაა გარიგება, ორივე შემთხვევაში გადამწყვეტი ნების ფორმირებაა (სკ-ის 327.1 მუხლი). თავის მხრივ, გამოვლენილი ნების შეფასების საკითხს ადგენს სამოქალაქო კოდექსის 52-ე მუხლი და გარეგანი გამოხატულების (ფორმირებული) ნების ნამდვილი შინაარსის დასადგენად საჭიროდ მიიჩნევს არა მხოლოდ სიტყვასიტყვითი განმარტების, არამედ, „გონივრული განსჯის“ მეთოდის გამოყენებასაც.

1.4.3. საქმეში წარმოდგენილი 27.05.2008წ. ხელშეკრულების შესწავლით ირკვევა, რომ მოსარჩელე ამხანაგობაში ერთიანდება, როგორც „ჩვეულებრივი წევრი“ და აღნიშნულით ეთანხმება ამხანაგობის ხელშეკრულებას ერთობლივი საქმიანობის შესახებ, რომლის შექმნის მიზანი ქ.თბილისში, ვაკე-საბურთალოს რაიონში, ი.ჭავჭავაძის გამზირსა და ყ-ის ქუჩით შემოსაზღვრულ ტერიტორიაზე მრავალფუნქციური საცხოვრებელი სახლის აშენებისა და სახლის ექსპლუატაციაში შესვლის შემდგომ ამხანაგობის წევრებს შორის წილების განაწილებაა. წინამდებარე ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ამხანაგობისა და წევრის ურთიერთობა განიხილება ერთობლივ საქმიანობად. ყველა სახის მოქმედება (დაფინანსება, დაპროექტება, მშენებლობა და სხვა) იწოდება სახლის მშენებლობად და წევრს საკუთრების უფლება მისთვის გამოყოფილ წილზე წარმოეშობა უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციიდან, ამასთან, ხელშეკრულების მხარეები არიან „სახლის მშენებლობის“ ამხანაგობის მონაწილეები (იხ. ხელშეკრულების პირველი მუხლი). წევრის მიერ საკუთარი ვალდებულების სრულად შესრულებისა და სახლის ექსპლუატაციაში შეყვანის შემდეგ ხორციელდება ერთობლივი საქმიანობის მონაწილეთა წილების გამოყოფა. წევრის წილი განისაზღვრება მის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული ფართობის შეფარდებით ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებულ მთელ ფართთან (იხ. ამავე ხელშეკრულების მე-2 მუხლი). ხელშეკრულების მე-3 მუხლით მხარეები შეთანხმდნენ „შესატანსა და მისი განხორციელების წესზე“: შესატანი განისაზღვრა ბინის ღირებულებით, რაც მოსარჩელესთან მიმართებაში შეადგენდა 76 631,74 ლარს, ასევე, 70 ტონა არმატურასა და გლინულას, ამასთანავე, მოსარჩელის მიერ გადასახდელი თანხა გაიქვითა 2008 წლის 11 თებერვალს წარმოშობილ ამხანაგობის დავა.ნებაში. ხელშეკრულების მოხმობილი დებულებების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლით დადგენილი წესით ანალიზის შედეგად, საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნას იმის თაობაზე, რომ მხარეთა შორის წარმოშობილი სამართლებრივი ურთიერთობა არა სამოქალაქო კოდექსის 629-ე მუხლით რეგულირებული ნარდობის სამართლებრივი ურთიერთობაა (სადაც შემკვეთის ვალდებულებას მხოლოდ საზღაურის გადახდა წარმოადგენს, ხოლო მენარდისას _ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოს შესრულება), არამედ, ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულებაზე შეთანხმებაა, რომლის ფარგლებშიც მოსარჩელემ ამხანაგობასთან ერთად საერთო მიზნის მისაღწევად გარკვეული ვალდებულებები იკისრა (სკ-ის 930-ე მუხლი). დამკვიდრებული სასამართლო პრაქტიკის თანახმად, იმისათვის, რომ ამხანაგობის ხელშეკრულება გაიმიჯნოს ნარდობის ხელშეკრულებისგან, აუცილებელია, უპირველეს ყოვლისა, დავახასიათოთ ამხანაგობის ხელშეკრულების ის მხარეები, რომლითაც იგი ემსგავსება ნარდობის ხელშეკრულებას. ამხანაგობის ხელშეკრულება, როგორც კონკრეტული მიზნის მისაღწევად პირთა გაერთიანებაზე აგებული ხელშეკრულება, მოითხოვს წევრებისაგან ისეთი მოქმედებების განხორციელებას, რომლებსაც ახასიათებს სხვადასხვა ხელშეკრულებებისათვის დამახასიათებელი თავისებურებები. როდესაც ჩვენ ყურადღებას ვამახვილებთ ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ისეთ ხელშეკრულებაზე, რომელიც მიზნად ისახავს, მ.თად, რაიმე ნაკეთობის დამზადებას, სახლის აშენებას და ა.შ, ამხანაგობის წევრთა უფლება-ვალდებულებები ემსგავსება ნარდობის ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ურთიერთობებს, მაგრამ, ამ შემთხვევაში, მნიშვნელობა ენიჭება მხარეთა შორის ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ისეთ უფლება-ვალდებულებებს, რაც დამახასიათებელია კოლექტიური გაერთიანებისათვის, რომელსაც ახასიათებს კორპორაციული სტრუქტურის ისეთი თვისებები, რომელიც მოიცავს, როგორც ორგანიზაციულ, ასევე, ქონებრივ ელემენტებს. ზუსტად ასეთი ტიპის გაერთიანება წარმოადგენს გარკვეულწილად იმ საშუალებათა ერთობას, რითაც საბოლოოდ უზრუნველყოფილია ამ გაერთიანების მონაწილეთა მიერ დასახული მიზნის მიღწევა. ხაზგასმით უნდა აღინიშნოს, რომ ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების თავისებურება ვლინდება იმაში, რომ დასახული მიზნის მიღწევა შესაძლებელია მხოლოდ მონაწილე პირთა ერთობლივი საქმიანობით. მსგავსად ნარდობის ხელშეკრულებისა, ამხანაგობის მიერ ბინის მშენებლობა ორიენტირებულია კონკრეტული შედეგის მიღწევაზე. უფრო მეტიც ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ერთ-ერთი წევრი შეიძლება იყოს მენარდე, რომელიც თავისი საქმიანობით მონაწილეობს ერთობლივ საქმიანობაში, მაგრამ, როდესაც რამდენიმე პირი (ორი ან მეტი) თანხმდება ერთობლივი ძალებით თუნდაც სახლის აშენებაზე ან სხვა ნაკეთობის დამზადებაზე, (რაც შეიძლება განხორციელდეს ნარდობის ხელშეკრულებით), ერთმანეთს შორის და ასევე მესამე პირებთან ურთიერთობები მოითხოვს ნარდობის ხელშეკრულებისაგან განსხვავებულ მოწესრიგებას. შესაბამისად, ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების საფუძველზე ხდება არა ერთობლივად ან ცალ-ცალკე ნარდობის ხელშეკრულების დადება, არამედ ისეთი ერთეულის ჩამოყალიბება, რომლითაც წესრიგდება ერთმანეთთან, ასევე მესამე პირებთან არსებული ურთიერთობები და საბოლოოდ, უზრუნველყოფილია, კონკრეტულ შემთხვევაში, ნარდობის ხელშეკრულებაში ერთობლივი მონაწილეობა (იხ. სუსგ №ას-482-458-2013, 16 იანვარი, 2014 წელი).

1.4.4. 27.05.2008წ. ხელშეკრულების ზემოთ მოხმობილი დებულებების ანალიზით საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოსარჩელემ ამხანაგობაში მონაწილეობა იკისრა შესატანით (როგორც ფულადი სახით, ისე _ ნატურით), რომელიც საერთო მიზნის მიღწევას და ამ მიზნის მიღწევის შედეგად, მოსარჩელისათვის კონკრეტული ფართის გადაცემას უზრუნველყოფდა (სკ-ის 932-ე მუხლი). ამავე ხელშეკრულების მე-4-მე-6 მუხლებით მოწესრიგებულია მხარეთა უფლება-მოვალეობები, რომელთა შეფასებითაც დგინდება, რომ ამხანაგობის მონაწილეებს გააჩნიათ ნაკისრ ვალდებულებათა კეთილსინდისიერად შესრულების მოვალეობა (სკ-ის 935-ე მუხლის მე-2 ნაწილი), ხოლო, ხელშეკრულების ის დებულება, რომლითაც მოწესრიგებულია ერთობლივი საქმიანობის მართვა ამხანაგობის თავმჯდო.ის მიერ (იხ. ხელშეკრულების 1.7. პუნქტი), შეესაბამება სამოქალაქო კოდექსის 934-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნას.

1.4.5. ამდენად, კასატორის შედავება 27.05.2008წ. ხელშეკრულების იურიდიული ბუნების კანონის დარღვევით განსაზღვრის თაობაზე ვერ იქნება გაზიარებული საკასაციო სასამართლოს მიერ. აღნიშნულ დასკვნას ვერ გააქარწყლებს მხარის პოზიცია იმის თაობაზე, რომ არ არსებობდა გასაქვითი ვალდებულებები, რადგანაც ამხანაგობის დავა.ნება ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარეობდა, რომლის შესრულების ვადაც უკვე დამდგარი იყო და არ არსებობდა ვალდებულებათა გაქვითვის სამოქალაქო კოდექსის 442-ე მუხლით გათვალისწინებული წინაპირობები. მოხმობილი პრეტენზიის საპირისპიროდ საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მართა., ამხანაგობას, მოსარჩელის ერთობლივ საქმიანობაში გაწევრიანებამდე წარმოეშვა დავა.ნება შპს „მ-ის“ მიმართ ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე და მას თანხის გადახდის ვალდებულება არ შეუსრულებია ჯეროვნად (ვადამოსული ვალდებულება), თუმცა, მოსარჩელის ამხანაგობის წევრად მიღებით განისაზღვრა ასევე წევრის ვალდებულება შესატანის განხორციელებაზე და მე-3 მუხლით იგი ხელშეკრულების ხელმოწერისთანავე უნდა შეტანილიყო, რაც, სწორედ, სამოქალაქო კოდექსის 442-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 444-ე მუხლის შესაბამისად, ნასყიდობის ურთიერობის გაქვითვის გზით შეწყვეტაზე მიუთითებს და არა 27.05.2008წ. ხელშეკრულების იმ მიზნით დადებაზე, რომ გამონახულიყო გზა მიწოდებული პროდუქციის დარჩენილი დავა.ნების დასაფარავად.

1.4.6. პალატა უარყოფს საკასაციო შედავებას ქვემდგომი სასამართლოს მხრიდან სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 384-ე მუხლის დარღვევის თაობაზე. პირველი ინსტანციის სასამართლომ მოპასუხეებს დააკისრა მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი თანხის სოლიდარულად ანაზღაურება, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ამხანაგობის წევრმა ფიზიკურმა პირმა. საკასაციო პალატა მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 86-ე მუხლზე, რომლითაც რეგულირებულია საპროცესო თანამონაწილეობის ინსტიტუტი და ნორმის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, დადგენილია, რომ სარჩელი შეიძლება წარდგენილ იქნეს ერთად რამდენიმე მოსარჩელის მიერ ან რამდენიმე მოპასუხის წინააღმდეგ, თუ სარჩელის საგანს წარმოადგენს საერთო უფლება (სავალდებულო თანამონაწილეობა). თავის მხრივ, საერთო უფლებიდან გამომდინარე ამხანაგობის წევრების სოლიდარულ პასუხისმგებლობაზე მიუთითებს სამოქალაქო კოდექსის 463-ე, 464-ე და 938-ე მუხლების დანაწესები. იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ ლ. გ-ე წარმოადგენს ამავე ამხანაგობის წევრს, მას შეეძლო მოთხოვნის შემაფერხებელი შესაგებელი, მათ შორის, სააპელაციო საჩივარი წარედგინა ამხანაგობის სახელით თანახმად სამოქალაქო კოდექსის 466-ე მუხლისა, ამასთან, ვინაიდან ამხანაგობის მიმართ წარდგენილი სარჩელი იყო უსაფუძვლო, სააპელაციო პალატამ სავსებით სამართლ.დ უთხრა უარი მოსარჩელეს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე.

1.4.7. პალატა დაუსაბუთებლად მიიჩნევს, ასევე, კასატორის პოზიციას სასამართლოს მხრიდან სამოქალაქო კოდექსის 352-ე და 405-ე მუხლების გამოყენებაზე უარის არასწორად თქმის თაობაზე და განმარტავს, რომ ზემოხსენებული ნორმებით, მართალია, ხელშეკრულებიდან გასვლის ინსტიტუტია მოწესრიგებული, თუმცა, ეს დანაწესები, საკანონმდებლო ტექნიკის თვალსაზრისით, მოცემულია სახელშეკრულებო სამართლის ზოგად ნაწილში, რაც იმას ნიშნავს, რომ მათი მოქმედება ვრცელდება იმგვარ შემთხვევაზე, როდესაც სპეციალური ნორმა სადავო საკითხს არ არეგულირებს. განსახილველი სამართალურთიერთობა ერთობლივ საქმიანობაში ექცევა და წევრის ამხანაგობიდან გასვლისა და წილის კომპენსაციის საკითხიც სპეციალურ რეგულაციას ექვემდებარება. როგორც უკვე აღინიშნა, მოსარჩელეს სურს ერთობლივი საქმიანობიდან გასვლა და ქონებრივი რესტიტუცია, რაც სარჩელის სამართლებრივ საფუძვლად სამოქალაქო კოდექსის 938-ე მუხლის გამოყენების აუცილებლობაზე მიუთითებს. მოხმობილი ნორმის თანახმად კი, ერთ-ერთი მონაწილის გასვლა იწვევს ერთობლივი საქმიანობის შეწყვეტას. ხელშეკრულება შეიძლება ითვალისწინებდეს ერთ-ერთი მონაწილის გასვლას ერთობლივი საქმიანობის შეუწყვეტლად. ასეთ შემთხვევაში გამსვლელი მონაწილის წილი ნაწილდება სხვა მონაწილეებს შორის. გამსვლელ მონაწილეს წილის კომპენსაცია მიეცემა ფულადი სახით. ამასთან, მხედველობაში მიიღება გასვლის დროისათვის შეუსრულებელი გარიგებები. თუ გასვლის მომენტისათვის საერთო ქონება ვეღარ ფარავს საერთო ვალებს, გამსვლელი ვალდებულია დანარჩენ მონაწილეებს გადაუხადოს თავისი წილის შესაბამისი თანხა. გამსვლელის ვალდებულება გასვლის მომენტში არსებული კრედიტორების წინაშე უცვლელია (მე-3 ნაწილი). საქმეში წარმოდგენილი 27.05.2008წ. ხელშეკრულების მე-6 მუხლით მხარეებმა გაითვალისწინეს წევრის გასვლის შესაძლებლობა ამხანაგობიდან, თუმცა, მხოლოდ ეს გარემოება არასაკმარისია მოსარჩელის ინტერესის მისაღწევად, რადგანაც სარჩელი არ შეიცავს მითითებას იმ წინაპირობებზე, რომელიც საკმარისია სამოქალაქო კოდექსის 938-ე მუხლით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის დადგომისათვის (წილის კომპენსაცია). საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ქვემდგომმა სასამართლომ ხელშეკრულების მე-6 მუხლთან მიმართებაში სწორად განმარტა მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმა და ის საკითხი, რომ მხარეთა შეთანხმება კომპენსაციის (შესატანის 90%) გაცემაზე ვერ გახდებოდა საერთო ვალებში მისი შესაძლო პასუხისმგებლობის გამომრიცხავი გარემოება. რაც შეეხება პირგასამტეხლოს საკითხს, მართა., საქმეში წარმოდგენილი 27.05.2008წ. ხელშეკრულება შეიცავს მხარეთა შეთანხმებას პირგასამტეხლოზე (სკ-ის 418.2 მუხლი), თუმცა, არც ამ მოთხოვნის შემთხვევაში დასტურდება მოსარჩელის მიერ ხელშეკრულების 6.3. პუნქტით განსაზღვრული წინაპირობების დაცვა (ამხანაგობის მხრიდან ვალდებულების შესრულების ვადის სამი თვით გადაცილების შემდგომ მოსარჩელის მიერ პირგასამტეხლოს წერილობით მოთხოვნა).

1.5. ამდენად, საკასაციო პალატა ეთანხმება გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეფასებებსა და დასკვნებს სარჩელის დაუსაბუთებლობის თაობაზე და თვლის, რომ კასატორს არ მიუთითებია იმგვარ ფაქტებსა და გარემოებებზე, რაც ამ გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი გახდებოდა (სსსკ-ის 393-ე-394-ე მუხლები). სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის თანახმად კი, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას.

2. სასამართლო ხარჯები:

მოცემულ შემთხვევაში, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 14 მარტის განჩინებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 48-ე მუხლის შესაბამისად, კასატორს გადაუვადდა სახელმწიფო ბაჟის _ 8 000 ლარის გადახდა შემაჯამებელი გადაწყვეტილების მიღებამდე. საკასაციო პალატის წინამდებარე განჩინებით არ დაკმაყოფილდა რა მისი მოთხოვნა, ამავე კოდექსის 55-ე მუხლის მე-2 ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, მას სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს გადავადებული ბაჟის გადახდა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 55-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „მ-ის“ საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

2. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 24 დეკემბრის გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლ.დ.

3. შპს „მ-ს (ს/# ...) სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისროს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 14 მარტის განჩინებით გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის _ 8 000 ლარის გადახდა.

4. სახელმწიფო ბაჟი ჩაირიცხოს შემდეგ ანგარიშზე: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150

5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდო.ე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: პ. ქათამაძე

ნ. ბაქაქური