საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ას-460-442-2016 2 სექტემბერი, 2016 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მზია თოდუა (თავმჯდომარე),

ეკატერინე გასიტაშვილი (მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - ც. კ-ა (მოსარჩელე, შეგებებული სარჩელით მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – მ. ხ-ი (მოპასუხე, შეგებებული სარჩელით მოსარჩელე)

შეგებებული საკასაციო საჩივრის ავტორი – მ. ხ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე - ც. კ-ა, მ. კ-ი (შეგებებული სარჩელით მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 25 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი განჩინების მიღებით, საქმის დაბრუნება ხელახლა განსახილველად

შეგებებული საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი - თანამესაკუთრედ ცნობა (ძირითად სარჩელში), უძრავ ქონებაზე სარგებლობის უფლების შეწყვეტა (შეგებებულ სარჩელში)

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ც. კ-ა (შემდეგში: მოსარჩელე, პირველი მოპასუხე შეგებებულ სარჩელში, აპელანტი ან კასატორი) 1967 წლიდან რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდა რ. კ-თან (შემდეგში: მოსარჩელის მეუღლე). თანაცხოვრების პერიოდში მეუღლეებს შეეძინათ ერთი შვილი - მ. კ-ი (შემდეგში: მოსარჩელის შვილი, მეორე მოპასუხე შეგებებულ სარჩელში ან აპელანტი)

2. მეუღლეები 1975 წელს განქორწინდნენ და, ქ. ბათუმის სახალხო სასამართლოს იმავე წლის 21 მარტის გადაწყვეტილებით, მოსარჩელე მცირეწლოვან შვილთან ერთად შეასახლეს ქ. ბათუმში, კ-ის ქ.N#36-ში (ამჟამად ჯ-ის/.. N10/34ა) მდებარე ბინაში, რომელიც მოსარჩელის მეუღლის საკუთრება იყო (ტ.1, ს.ფ. 12, 16-17).

3. აფხაზეთის ასსრ უმაღლესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეების სასამართლო კოლეგიის გადაწყვეტილებით ბათუმის სასამართლოს 1975 წლის გადაწყვეტილება შეიცვალა და მოსარჩელეს შვილთან ერთად გადაეცა საცხოვრებლად ვარგისი 27 კვ.მ. ფართის ოთახი კ-ის ქ.N36-ში (ამჟამად ჯ-ის/.. N10/34ა), Nხოლო დამატებითი სათავსოები დარჩა საერთო სარგებლობაში. აღნიშნული გადაწყვეტილება შევიდა კანონიერ ძალაში (ტ.1, ს.ფ. 13-15). მოსარჩელე საქმის განხილვის დროსაც ამავე ფართში ცხოვრობს.

4. მოსარჩელის მეუღლემ 1978 წელს ბინა მიჰყიდა მ. ა-ას, რომელმაც შემდეგ ბინა გაუცვალა ჟ. ვ-ეს. ამ უკანასკნელმა კი, 1979 წლის 6 ივლისს, ჩუქების ხელშეკრულებით, უძრავი ქონება გადასცა ნ. ხ-ს. 1981 წლის 6 აგვისტოს, ჩუქების ხელშეკრულებით, ნ. ხ-მა მის საკუთრებად რიცხული საცხოვრებელი ბინა - 139.80 კვ.მ. საკუთრებაში გადასცა მ. ხ-ს (შემდეგში: ბინის მესაკუთრე, მოსარჩელე შეგებებულ სარჩელში, მოპასუხე, აპელანტი ან შეგებებული საკასაციო საჩივრის ავტორი). საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით, ამ უკანასკნელის საკუთრებას წარმოადგენს დასახელებული უძრავი ქონება (ტ.1, ს.ფ. 32-33).

5. შპს ,,დ-ის“'' 2015 წლის 18 მაისის დასკვნის თანახმად, სადავო უძრავი ქონების 1 კვ.მ. ფართის ღირებულებაა 785 აშშ დოლარი (ტ. 1, ს.ფ. 38-43).

6. მოსარჩელემ 2015 წლის 19 მაისს სარჩელი აღძრა მოპასუხის წინააღმდეგ და მოითხოვა, ამ უკანასკნელის სახელზე, 1981 წლის 10 აგვისტოს გაცემული სახლმფლობელობის ტექ-პასპორტში მითითებული #6 ოთახის, ფართით 27 კვმ მესაკუთრედ ცნობა და დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 10%-ის უძრავი ქონების მესაკუთრისათვის გადახდით, მის მფლობელობაში არსებული ქონების აღრიცხვა საკუთრების უფლებით საჯარო რეესტრში.

7. მოსარჩელისა და მისი შვილის წინააღმდეგ შეტანილი შეგებებული სარჩელით მოპასუხემ (მესაკუთრემ) მოითხოვა, მის საკუთრებაში არსებული ბინიდან 27 კვმ ფართზე, მოსარჩელისა და მისი შვილის სარგებლობის უფლების შეწყვეტა, ამ ფართობის საბაზრო ღირებულების 75%-ის ანაზღაურების სანაცვლოდ (ტ.1, ს.ფ.70-84).

8. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 4 ნოემბრის განჩინებით მოსარჩელის წარმომადგენლის შუამდგომლობა სარჩელის გახმობის თაობაზე (საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის, შემდეგში სსსკ, 831 მუხლი); დაკმაყოფილდა, ამ საფუძვლით მოპასუხის (მესაკუთრის) წინააღმდეგ აღძრული სარჩელის დარჩა განუხილველი (ტ.1, ს.ფ.148-151, 153-159).

9. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 10 დეკემბრის გადაწყვეტილებით მოპასუხის (მესაკუთრის) შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. საქალაქო სასამართლომ გადაწყვეტილების მიღებისას მიუთითა, რომ მოსარჩელეები არ წარმოადგენენ იმ პირებს, რომლებიც „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის (შემდეგში: სპეციალური კანონი) მიღების მომენტისათვის კეთილსინდისიერად ფაქტობრივად ფლობენ საცხოვრებელ სადგომს მესაკუთრესთან სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ან მფლობელობის უფლება მიღებული აქვთ საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით ან ადმინისტრაციული აქტით. მოსარჩელეები სადავო ფართში შესახელებული არიან სასამართლოს გადაწყვეტილებით

10. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ორივე მხარემ.

11. სააპელაციო საჩივრით მოსარჩელემ და მისმა შვილმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სათანადო კომპენსაციის გადახდის სანაცვლოდ, უძრავი ქონების მესაკუთრედ ცნობა მოითხოვეს შემდეგ არგუმენტებზე დაყრდნობით:

11.1. სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოებები და შესაბამისად არასწორი გადაწყვეტილება მიიღო. აპელანტები აღნიშნავენ, რომ საქალაქო სასამართლომ არასწორად ცნო მოსარჩელე კანონგარეშე მოსარგებლედ, მიუხედავად იმისა, რომ ბინის მესაკუთრე (მოპასუხე) აღიარებდა საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ სამართლებრივ ურთიერთობას და მხარეთა შორის სადავო არ არის ის ფაქტი, რომ მოსარჩელე სადავო ფართის კანონიერი მოსარგებლეა;

11.2. საქალაქო სასამართლომ დაარღვია სსსკ-ის 131-ე და 132-ე მუხლები, ვერ დაასაბუთა, თუ რატომ არ უნდა დარეგულირებულიყო მხარეთა შორის ურთიერთობა ამ განჩინების მე-9 პუნქტში დასახელებული სპეციალური კანონის საფუძველზე;

11.3. სასამართლო გასცდა მოსარჩელის მოთხოვნას, რაც დასტურდება იმით, რომ მხარეები აღიარებდნენ მათ შორის არსებულ სამართლებრივ ურთიერთობას, სადავოდ ხდიდნენ მხოლოდ კომპენსაციის ოდენობას და არა სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობას. საქალაქო სასამართლომ მხარეთა შორის არსებული სადავო საკითხის გადაწყვეტის ნაცვლად, ორივესათვის მიუღებელი გადაწყვეტილება მიიღო.

12. მოპასუხემ (მესაკუთრე) სააპელაციო საჩივრით მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება, სათანადო კომპენსაციის გადახდის სანაცვლოდ მოსარჩელისა და მისი შვილის სარგებლობის უფლების შეწყვეტა ფართობზე. მოპასუხემ შემდეგ სააპელაციო პრეტენზიებზე მიუთითა:

12.1. კანონით პირს მაშინ წარმოეშობა მესაკუთრისგან ბინის საკუთრებაში გადაცემის უფლება გარკვეული ანაზღაურებით, თუ მესაკუთრე მოითხოვდა მის გამოსახლებას კანონით განსაზღვრული თანხის გადაუხდელად. მოცემულ შემთხვევაში, შეგებებული სარჩელით მოთხოვნილია სადავო ფართობის საბაზრო ღირებულების 75%-ის ანაზღაურების სანაცვლოდ, მის მოსარგებლეთა სარგებლობის უფლების შეწყვეტა, რაც შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველია;

12.2. საქალაქო სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ სადავო ბინაში 10 წელზე მეტია არ იმყოფება მოსარჩელის შვილი და იგი ოჯახთან ერთად სხვა მისამართზე ცხოვრობს, თუმცა, რეგისტრირებულია სადავო ფართში;

12.3. სადავო ფართში სასამართლოს გადაწყვეტილებით შესახლებული მოსარჩელეები წარმოადგენენ ადმინისტრაციული აქტის საფუძველზე შესახლებულ პირებს, ვინაიდან ისინი იძულებითი წესით, მესაკუთრის ნების საწინააღმდეგოდ იქნენ შესახლებული მის საცხოვრებელ ბინაში, რის საფუძველზეც წარმოეშვათ უფლება, ესარგებლათ სხვისი საკუთრებით. ამასთან, ქვემდგომ სასამართლოს არ უმსჯელია, თუ რატომ არ შეიძლება ჩაითვალოს კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილება ადმინისტრაციულსამართლებრივ აქტად. თუ სასამართლოს გადაწყვეტილება ადმინისტრაციულ აქტად იქნება მიჩნეული, მაშინ სახელმწიფოა ვალდებული, გარკვეული თანხა გადასცეს მოსარჩელეებს სადავო ფართით სარგებლობის შეწყვეტისათვის. მესაკუთრემ თვითონვე შეთავაზა მოსარჩელეებს 27 კვმ ფართის ღირებულების 75%-ის, 16 000 აშშ დოლარის გადახდა, რაც პირველი ინსტანციის სასამართლომ უკანონოდ არ დააკმაყოფილა.

13. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2016 წლის 25 მარტის განჩინებით მხარეთა სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

14. სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა შეეხო საქმეში წარდგენილ, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების საფუძველზე, მესაკუთრის უფლების უვადოდ შეზღუდვას, რის შემდეგაც, ყოველი მომდევნო მესაკუთრის ხელში, ისეთივე მდგომარეობაში გადავიდა ნივთი, როგორც იგი იყო წინა მესაკუთრის ხელში; შეგებებული სარჩელის მოპასუხეები (მოსარჩელე და მისი შვილი) არ წარმოადგენენ სპეციალური კანონით გათვალისწინებულ მოსარგებლე პირებს, შესაბამისად, კონკრეტულ სადავო ურთიერთობაზე ვერ გავრცელდება მითითებული კანონი.

15. სპეციალური კანონის პირველი მუხლის თანახმად, ეს კანონი აწესრიგებს საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის 1921 წლის 25 თებერვლიდან 1996 წლის 27 ივნისამდე წარმოშობილ იმ ურთიერთობებს, რომლებიც კონკრეტულ სამართლებრივ მოწესრიგებას ასახავს. სასამართლომ იმსჯელა, რომ მესაკუთრესა და შეგებებული სარჩელის მოპასუხეებს შორის ურთიერთობა არანაირ სპეციალურ სამართლებრივ მოწესრიგებას არ საჭიროებდა, რადგან იგი უკვე მოწესრიგებული და დარეგულირებული იყო (და არის) ყველაზე სანდო და მყარი სამართლებრივი აქტით - სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით.

16. სპეციალური კანონის მე-11 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, მოსარგებლე არის პირი, რომელიც კანონის მიღების მომენტისათვის კეთილსინდისიერად ფაქტობრივად ფლობს საცხოვრებელ სადგომს, მესაკუთრესთან, სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე, დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ან მფლობელობის უფლება მიღებული აქვს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით ან ადმინისტრაციული აქტით. ამავე კანონის მე-2 მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, გარიგება საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ უნდა დასტურდებოდეს შემდეგი გარემოებებით: სადავო საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრაცია და კომუნალური გადასახადების გადახდა ან/და მესაკუთრისათვის გარკვეული ოდენობის საფასურის გადახდა (გარდა ქირავნობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ქირისა).

17. სასამართლომ განმარტა, რომ სადავო ფართობთან დაკავშირებული ურთიერთობა არ უნდა დარეგულირებულიყო მითითებული კანონით, რადგან კანონის ნორმათა მოქმედება განპირობებულია საცხოვრებელ სადგომზე მესაკუთრისა და მოსარგებლის საერთო უფლებიდან, თითოეულის მართლზომიერი ინტერესის დაკმაყოფილების საჭიროებით, ანუ ეს ის ურთიერთობაა, როცა მიუხედავად პირის მესაკუთრედ ყოფნის ფაქტისა და საკუთრების უფლების თითქმის აბსოლუტური ბუნებისა, ამ კანონის საფუძველზე არსებული საკუთრება მაინც უფლებრივად ნაკლის მქონეა და იგი შეზღუდულია მოსარგებლის უფლებით.

18. განსახილველ შემთხვევაში, მხარეებს შორის არ არსებობს კანონით გათვალისწინებული არც ერთი შემთხვევა: არც ფორმადაუცველი ნასყიდობა, არც უფლების დათმობის გარიგების დადება. მოსარჩელემ და მისმა შვილმა სადავო ფართზე სარგებლობის უფლება მოიპოვეს სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, რაც არ წარმოადგენს ადმინისტრაციულ აქტს.

19. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის (შემდეგში სზაკ) მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის ”გ” პუნქტის თანახმად: ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი არის ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ კანონმდებლობის საფუძველზე გამოცემული სამართლებრივი აქტი; ამავე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ პუნქტის თანახმად კი, ადმინისტრაციული ორგანო არის ყველა სახელმწიფო ან ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანო ან დაწესებულება, საჯარო სამართლის იურიდიული პირი (გარდა პოლიტიკური და რელიგიური გაერთიანებებისა), აგრეთვე, ნებისმიერი სხვა პირი, რომელიც საქართველოს კანონმდებლობის საფუძველზე ასრულებს საჯარო სამართლებრივ უფლებამოსილებებს.

20. საქართველოს კონსტიტუციის 82-ე მუხლის თანახმად, სასამართლო ხელისუფლება ხორციელდება საკონსტიტუციო კონტროლის, მართლმსაჯულების და კანონით დადგენილი სხვა ფორმების მეშვეობით. სასამართლოს აქტები სავალდებულოა ყველა სახელმწიფო ორგანოსა და პირისათვის ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე. სასამართლო ხელისუფლება დამოუკიდებელია და მას ახორციელებენ მხოლოდ სასამართლოები. სასამართლოს გადაწყვეტილება გამოაქვს საქართველოს სახელით.

21. საზოგადოებრივ ურთიერთობაზე სამართლის ზემოქმედების ინსტრუმენტს წარმოადგენს სასამართლო ხელისუფლება, როგორც გარკვეული შესაძლებლობებით აღჭურვილი სასამართლო ორგანოთა სისტემა, სახელმწიფო ხელისუფლების ერთ - ერთი განშტოებაა. სასამართლო ხელისუფლება განსაკუთრებული და გამორჩეულია, რადგან მართლმსაჯულების განხორციელება მხოლოდ და მხოლოდ სასამართლოს შეუძლია. სასამართლო ხელისუფლების ორგანოთა საქმიანობას აქვს კონკრეტული (უპირატესად ინციდენტური, დავასთან, კონფლიქტთან დაკავშირებული) ხასიათი. ამ საქმიანობას სასამართლოები განსაკუთრებული პროცესუალური ფორმით ახორციელებენ. ყოველივე ეს კი სასამართლო ხელისუფლების, როგორც დამოუკიდებელი განშტოების არსებობის დასტურია.

22. სასამართლო ხელისუფლება განიმარტება, როგორც სასამართლოებისა და სასამართლო ხელისუფლების დაწესებულებათა დამოუკიდებელი სახელმწიფო სისტემა, რომელიც კანონით დადგენილი პროცესუალური ფორმით ახორციელებს სასამართლო კონტროლს, განიხილავს და წყვეტს სოციალურად მნიშვნელოვან სამართლებრივი ხასიათის დავებს (კონფლიქტებს), ადგენს იურიდიულ ფაქტებს და ა.შ. სასამართლოს გადაწყვეტილება არის აქტი, (მაგრამ არა ადმინისტრაციული, ამ სიტყვის ეტიმოლოგიური ან ქრესტომათიული განმარტებით), რომელიც სავალდებულოა ყველა სახელმწიფო ორგანოსა და პირისათვის ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე და ის არამც და არამც არ წარმოადგენს წინამდებარე განჩინების მე-9 პუნქტში მითითებული სპეციალური კანონით გათვალისწინებულ ადმინისტრაციულ აქტს.

23. ადმინისტრაციულ აქტს წარმოადგენს, ერთი მხრივ, სახელმწიფოსა და, მეორე მხრივ, კერძო სამართლის სუბიექტს შორის ურთიერთობის მოსაწესრიგებლად შექმნილი აქტი, რომლის საფუძველზეც ადმინისტრაციული ორგანო იღებს გადაწყვეტილებას, რომ კერძო სამართლის სუბიექტმა, პირმა მოიპოვოს სარგებლობის უფლება საცხოვრებელ სადგომზე, რომელიც არ არის კერძო საკუთრება. ასეთ შემთხვევაში, ლოგიკურია, სპეციალური კანონის დათქმა, რომ, თუ პირი საცხოვრებელ სადგომზე მფლობელობას ახორციელებს ადმინისტრაციული აქტის საფუძველზე, მაშინ მოპასუხე სუბიექტს წარმოადგენს სახელმწიფო.

24. განსახილველ შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილება (რომლითაც მოსარჩელემ და მისმა შვილმა მოიპოვეს სარგებლობის უფლება საცხოვრებელ სადგომზე) მიღებულია კერძო სამართლის სუბიექტთა შორის არსებულ სრულიად კონკრეტულ დავაზე, რომელშიც სადავო უძრავი ქონება წარმოადგენდა კერძო საკუთრებას, მონაწილე ორივე მხარე იყო კერძო სამართლის სუბიექტი, ფიზიკური პირი; ერთი მხრივ, უძრავი ქონების მესაკუთრე ფიზიკური პირი და, მეორე მხრივ, უძრავი ქონების სარგებლობის უფლების მომპოვებელი ფიზიკური პირი. შესაბამისად, უსაფუძვლოა მსჯელობა იმის შესახებ, რომ სასამართლოს გადაწყვეტილება (მიღებული კერძო სამართლის სუბიქტთა შორის, კერძო საკუთრებაზე არსებულ დავაზე) გავუთანაბროთ ადმინისტრაციულ აქტს, რომლის ერთი მხარე არის ადმინისტრაციული ორგანო, რომელიც იღებს ვალდებულებას სახელმწიფო ქონებაზე სარგებლობის უფლება მიანიჭოს პირს.

25. ზემოხსენებული მსჯელობიდან გამომდინარე, სასამართლომ დაასკვნა, რომ მხარეებს შორის არ დადებულა კანონით გათვალისწინებული ფორმადაუცველი ნასყიდობის, ან უფლების დათმობის გარიგება, ამასთან, საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობა არ გამომდინარეობს ადმინისტრაციული აქტიდან.

26. სააპელაციო სასამართლოს 2016 წლის 25 მარტის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ორივე მხარემ.

27. მოსარჩელემ (პირველი კასატორი) მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნება შემდეგი საფუძვლებით:

27.1. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებები, მხარეთა შორის წარმოშობილი ურთიერთობა და არასწორად განმარტა კანონი. სასამართლოს მსჯელობა, თითქოსდა მხარეებს შორის ადგილი არ ჰქონია სპეციალური კანონით გათვალისწინებულ არც ერთ შემთხვევას უსაფუძვლოა, რადგან მოპასუხე აღიარებს ასეთ ურთიერთობას, მეტიც, მან სააპელაციო სასამართლოში წარდგენილ ახსნა-განმარტებაში, აღნიშნა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ მოსარჩელე სასამართლო გადაწყვეტილებით იყო შესახლებული სადავო ფართში, მესაკუთრემ, ოჯახის წევრებთან ერთად, დართო ნება, ეცხოვრა სადავო ფართში და მიაღწიეს კიდეც გარკვეულ შეთანხმებას თანაცხოვრების შესახებ;

27.2. ახალ მესაკუთრესთან გარკვეული შეთანხმება ადასტურებს, რომ სახეზეა სპეციალური კანონის საფუძველზე წარმოშობილი ურთიერთობა;

27.3. სასამართლომ არ გაითვალისწინა მხარის ახსნა-განმარტება, რითაც დაარღვია სსსკ-ის 102-ე მუხლის მეორე ნაწილისა და 131-132 მუხლების მოთხოვნები.

28. მესაკუთრემ (მეორე კასატორი) შეგებებული საკასაციო საჩივრით მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილებით, შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება, შემდეგ არგუმენტებზე დაყრდნობით:

28.1. სადავო ფართში სასამართლო გადაწყვეტილებით შესახლებული პირი ითვლება ადმინისტრაციული აქტის საფუძველზე შესახლებულად, რადგან იგი იძულებითი წესით, მესაკუთრის ნების საწინააღმდეგოდ იქნა შესახლებული. სასამართლომ გადაწყვეტილებაში არ დაასაბუთა, რატომ არ შეიძლება სასამართლოს გადაწყვეტილება ჩაითვალოს ადმინისტრაციულ სამართლებრივ აქტად და აღნიშნულს არ მისცა სწორი სამართლებრივი შეფასება;

28.2. სასამართლო გადაწყვეტილება თუ ადმინისტრაციულ აქტად ჩაითვლება, სადავო ფართით სარგებლობის შეწყვეტისას, სახელმწიფოა ვალდებული, მოსარგებლეს აუნაზღაუროს თანხა. მოპასუხე მოსარჩელეს სთავაზობს 27კვმ ფართის ღირებულების 75%-ს, რაც დაახლოებით 16 000 აშშ დოლარს შეადგენს და სახელმწიფოსაგან არაფერს მოითხოვს.

29.საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ 2016 წლის 2 ივნისისა და 1 ივლისის განჩინებებით საკასაციო საჩივრები წარმოებაში მიიღო, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, დასაშვებობის შესამოწმებლად, ხოლო იმავე წლის 28 ივლისის განჩინებით, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის სამართლებრივი დასაბუთებულობის შესამოწმებლად ზეპირი მოსმენა დანიშნა 30 აგვისტოს.

30. საკასაციო სასამართლოს 2016 წლის 30 აგვისტოს სხდომაზე მხარეებს სასამართლომ შესთავაზა მორიგების ფარგლებში საკუთარი პოზიციების წარმოჩენა (იხ. სხდომის ოქმი). მხარეთა მოთხოვნით, მათ მიეცათ ვადა მორიგების პირობების შესათანხმებლად და განემარტათ, რომ შეთანხმების მიუღწევლობის შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო, ზეპირი მოსმენის გარეშე გადაწყვეტდა საკასაციო განაცხადების დასაშვებობის საკითხს სსსკ-ის 391-ე მუხლით დადგენილი წინაპირობების შემოწმების საფუძველზე.

31. კასატორებს არ წარმოუდგენიათ რაიმე მოსაზრება მორიგების თაობაზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ როგორც მოსარჩელის, ისე მოპასუხის საკასაციო განაცხადი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამიტომ ისინი დაუშვებელია, შემდეგი არგუმენტაციით:

32. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

33.საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

34.საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს არსებული პრაქტიკისაგან (იხ. სუსგები: # ას-1043-978-2012. 04.03.2014წ.; # ას-836-784-2012, 27.04.2016წ.; # ას-580-551-2015. 27.04.2016წ.).

35.საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

36.საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივრები დასაშვებიც რომ ყოფილიყო, მათ არა აქვთ წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:

ა)განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "გ" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ბ) სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

37. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სადავო სამართალურთიერთობის მონაწილეები: მოსარჩელე და მოპასუხე არ არიან წინამდებარე განჩინების მე-9 პუნქტში დასახელებული სპეციალური კანონის სუბიქტები, ამასთან, აღსანიშნავია, რომ მესაკუთრის (მოპასუხის) საკუთრების უფლება შეზღუდულია სასამართლოს აქტით, რომლითაც მოსარჩელეები შეასახლეს სადავო ფართში (იხ. ამ განჩინების მე-3 პუნქტი). მიუხედავად იმისა, რომ არსებული ნორმატიული მოწესრიგება ხელყოფს მესაკუთრის უფლებას, მოსარჩელეები, რომლებიც მართლზომიერად ფლობენ სადავო ფართს, გამოსახლებული ვერ იქნებიან, რადგან შეუძლებელია აღნიშნულის განხორციელება შესაბამისი საკანონმდებლო ცვლილების გარეშე.

38. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს იმაზეც, რომ სადავო სამართალურთიერთობის გადასაწყვეტად, მესაკუთრის უფლების დასაცავად არც საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლით დადგენილი მოწესრიგების გამოყენებაა შესაძლებელი იმავე მიზეზით, რომ მოსარჩელეები სასამართლო აქტით არიან შესახლებული და მათ მიერ სადავო ფართობის ფლობის საფუძველი მართლზომიერია.

39. ზემოხსენებული სამართლებრივი მოტივაციით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით დადგენილი წინაპირობები, შესაბამისად, გასაჩივრებული განჩინება კანონიერი და დასაბუთებულია, რაც მისი უცვლელად დატოვების საფუძველია.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 257-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 391-ე, 401-ე, 408-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ც. კ-ას საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. მ. ხ-ის შეგებებული საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. თოდუა

მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი

პ. ქათამაძე