№ას-737-705-2016 15 ნოემბერი, 2016 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: მზია თოდუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე

ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ლ.ფ. (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ.ბ. (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 30 ივნისის განჩინება

საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – საზიარო უფლების გაუქმება

აღწერილობითი ნაწილი :

1. საცხოვრებელი სახლი, მდებარე ქ. თბილისში, ..... ფართი - 46.90 კვ.მ. (ს/კ ......) (შემდეგში: სადავო უძრავი ქონება) რეგისტრირებული იყო ლ.ფ–ს (შემდეგში: მოსარჩელე, აპელანტი ან კასატორი) და ნ.ბ–ის (შემდეგში: მოპასუხე ან მოწინააღმდეგე მხარე) თანასაკუთრების უფლებით, შემდეგი წილობრივი გადანაწილებით: ლ.ფ–ს - 1/4 წილი, ხოლო ნ.ბ.ს - 3/4 წილი.

2. სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ 2012 წლის 5 დეკემბრის საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის №.... დასკვნის (შემდეგში: ექსპერტიზის დასკვნა) მიხედვით, სადავო უძრავ ქონებაზე საზიარო უფლების გაუქმება, ასევე, 1/4 და 3/4 წილის შესაბამისი ფართების გამოყოფა სამშენებლო ნორმებისა და წესების დაცვით შეუძლებელია.

3. იმავე ექსპერტიზის დასკვნით, ბინაში საჭიროა საცხოვრებელი ოთახებისა და დამხმარე სათავსების გათვალისწინება, კერძოდ: სამზარეულოს, წინაოთახის, სააბაზანოს ან საშხაპის, საპირფარეშოს, საკუჭნაოს. შესაბამისად, სადავო უძრავი ქონების იზოლირებულად გამოყოფა, ისე რომ უზრუნველყოფილ იქნეს ცალ-ცალკე შესასვლელი და დამოუკიდებელი კომუნიკაციები, საინჟინრო ნორმების დაცვით შეუძლებელია.

4. 2014 წლის 15 ოქტომბერს, მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა მოპასუხის წინააღმდეგ და მოითხოვა საზიარო უფლების გაუქმება საზიარო საგნის ნატურით გაყოფის გზით {საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში სსკ-ის) 961-ე და 963-ე მუხლები}.

5. მოპასუხემ წარადგინა მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებელი. მან მიუთითა, რომ საზიარო საგნის ნატურით გაყოფა, მხარეთა წილების შესაბამისად სამშენებლო და ტექნიკური ნორმების დაცვით, თანაც ფუნქციური ღირებულების შემცირების გარეშე, შეუძლებელი იყო. საზიარო საგნის ტექნიკურად გაყოფის შემთხვევაში, ფართის გარკვეული ნაწილი რჩებოდა მხარეთა საერთო სარგებლობაში, შესაბამისად, საზიარო უფლება აღნიშნულ ნაწილზე არ გაუქმდებოდა, კანონი კი არ ითვალისწინებს საგნის ერთ ნაწილზე საზიარო უფლების გაუქმებას და სხვა ნაწილზე ამ უფლების დატოვებას.

6. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 9 დეკემბრის გადაწყვეტილებით, სარჩელი საზიარო უფლების ნატურით გაუქმების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა. სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად გამოიყენა სსკ-ის 961-ე და 963-ე მუხლები.

7. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, შემდეგი საფუძვლებით:

7.1. სასამართლომ, გადაწყვეტილების მიღებისას, არ იმსჯელა სადავო უძრავი ნივთის ტექნიკურად გამიჯვნაზე, რაც ექსპერტიზის დასკვნით სრულიად შესაძლებელი იყო;

7.2. სადავო უძრავი ქონება შეიძლება ტექნიკურად გაიმიჯნოს ისე, რომ გაყოფის შედეგად სახეზე იყოს წილის შესაბამისი ნაწილები და მათი ღირებულება არ შეიცვალოს, ასევე, შეუნარჩუნდეს ფუნქციური დანიშნულება.

8. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 30 ივნისის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 9 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

8.1. პალატამ განმარტა, რომ საზიარო უფლების ნატურით გაყოფის გზით გაუქმებისათვის საკმარისი არ არის საზიარო საგნის ტექნიკურად გაყოფის შესაძლებლობა; სსკ-ის 963-ე მუხლის დანაწესიდან გამომდინარე, საზიარო საგნის ერთგვაროვან ნაწილებად დაყოფა არ უნდა იწვევდეს დაყოფილი ნაწილების ფუნქციური (სამეურნეო) დანიშნულებისა და ღირებულების შემცირებას;

8.2. სააპელაციო სასამართლომ საქმეში წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნაზე დაყრდნობით მიიჩნია, რომ სადავო უძრავი ქონების ¼ და ¾ ნაწილად გაყოფა სამშენებლო ნორმებისა და წესების მოთხოვნათა დაცვით, ასევე, ¼ და ¾ წილის შესაბამისი ფართების გამოყოფა ფუნქციური ღირებულების შემცირების გარეშე (ფართის სიმცირისა და ოთახების განლაგების გამო) შეუძლებელი იყო.

9. აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა კასატორმა, შემდეგი საფუძვლებით:

9.1. გასაჩივრებული გადაწყვეტილება განსხვავდება უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან. სააპელაციო სასამართლომ სწორად ვერ შეაფასა ფაქტობრივი გარემოებები, რამაც პირდაპირი გავლენა მოახდინა მიღებულ გადაწყვეტილებაზე;

9.2. ექსპერტიზის დასკვნაში ნათლად აღინიშნა, რომ ამავე დასკვნაში მოცემული გეგმის შესაბამისად გამიჯვნის შემთხვევაში, მოპასუხის ქონების საბაზრო ღირებულება მთლიან ქონებასთან მიმართებით მნიშვნელოვნად არ მცირდებოდა.

9.3. საქმეში არსებული მტკიცებულებებით დგინდება, რომ საზიარო საგანი, სადავო უძრავი ქონება, რომელიც თანასაკუთრების უფლებით ეკუთვნით მხარეებს, იყოფა ტექნიკურად ისე, რომ (ა) სახეზე გვაქვს ერთგვაროვანი წილები ბ) ნივთის საბაზრო ღირებულება მნიშვნელოვნად არ მცირდება (იხ. ექსპერტიზის დასკვნა.) აქედან გამომდინარე, სახეზე გვაქვს საზიარო უფლების გაყოფით გაუქმების კანონით დადგენილი წინაპირობებიც, რაც შეესაბამება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკას.

9.4. საკვლევი ქონება წარმოადგენს საცხოვრებელ ფართს. ობიექტში განთავსებულია შუშაბანდი და ორი ოთახი. სველი წერტილი განთავსებულია საკვლევი ობიექტის გვერდით, სადაც მოხვედრა შესაძლებელია საერთო სარგებლობის დერეფნიდან. ამ წითელ ხაზზე გამოყოფა მოპასუხეს არ შეუშლის ხელს საკუთარი სველი წერტილის გამოყენებაში და იგი კვლავინდებურად შეძლებს გააგრძელოს კუთვნილი ¾ -ით სარგებლობა ისევე დაუბრკოლებლად, როგორც ამას წლების განმავლობაში ახერხებდა კასატორთან კონტაქტის გარეშე.

10. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 16 სექტემბრის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის, შემდეგში სსსკ-ის, 391-ე მუხლის მიხედვით, მიღებულ იქნა წარმოებაში დასაშვებობის შესამოწმებლად.

სამოტივაციო ნაწილი:

11. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ იგი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს და დაუშვებელია შემდეგი გარემოებების გამო:

12. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ:

ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის;

ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. აღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

13. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

14. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, სახელდობრ:

14.1. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

14.2. საკასაციო სასამართლო ეთანხმება, სააპელაციო პალატის მსჯელობას იმასთან დაკავშირებით, რომ ნებისმიერი ნივთის (იქნება ეს მოძრავი თუ უძრავი) გაყოფა თავისთავად იწვევს მისი ღირებულების შემცირებას. სსკ-ის 963-ე მუხლის მოთხოვნა, რომ ნივთი უნდა გაიყოს ღირებულების შემცირების გარეშე, გულისხმობს ღირებულების იმგვარ შემცირებას, როდესაც ნივთი კარგავს სამეურნეო დანიშნულებას, რაც მას გააჩნდა გაყოფამდე. შესაბამისად, სწორია პალატის განმარტება, რომ ნატურით გამოყოფილმა საგანმა არ უნდა დაკარგოს ის დანიშნულება, რასაც ის ასრულებდა გაყოფამდე, ე.ი არ უნდა წაერთვას ის ფუნქცია და მნიშვნელობა, რაც გააჩნია ნივთს;

14.3. სააპელაციო სასამართლომ მართებულად განმარტა, რომ გასაყოფი ქონება წარმოადგენდა საცხოვრებელ ბინას, რომლის საცხოვრებელი ფართის დანიშნულებით გამოყენება შეუძლებელია სამზარეულოს, სააბაზანოს და სხვა სველი წერტილების გარეშე; ამდენად, მან სწორად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა იმ საკითხთან დაკავშირებით, რომ ჩამოთვლილი ოთახების რეალურად გამოყოფის შემთხვევაში შეუძლებელი იყო საცხოვრებელი ოთახებით სრულფასოვნად სარგებლობა.

15. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან. ნატურით გაყოფის გზით საზიარო უფლების გაუქმების თაობაზე არსებობს მყარი სასამართლო პრაქტიკა. აღნიშნულთან მიმართებით, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ერთ-ერთ განჩინებაში განმარტებულია შემდეგი: „საზიარო უფლება უქმდება საზიარო საგნის (საგნების) ნატურით გაყოფისას მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ: 1. საზიარო საგანი (საგნები) შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად; 2. ამგვარი დაყოფის შედეგად არ მცირდება ნივთის ღირებულება. როგორც პირველი, ასევე, მეორე ელემენტი უნდა არსებობდეს ერთდროულად იმისათვის, რომ დადგეს ამ ნორმით გათვალისწინებული იურიდიული შედეგი, ამასთან, ორივე შემთხვევაში ნატურით გამოყოფილმა საგანმა არ უნდა დაკარგოს ის დანიშნულება, რასაც ასრულებდა გაყოფამდე. ამდენად, სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლი მხოლოდ იმ შემთხვევაში ითვალისწინებს საგნის ნატურით გაყოფის შესაძლებლობას, თუ იგი არ დაკარგავს თავის ფუნქციონალურ დანიშნულებას. ღირებულებაში ნივთის საბაზრო ღირებულება (ფასი) კი არ იგულისხმება, არამედ მოიაზრება მისი საგნობრივი (ფუნქციონალური) დანიშნულება, რომლის შემცირება ნივთის გაყოფამ არ უნდა გამოიწვიოს. ნატურით გასაყოფმა საგანმა არ უნდა დაკარგოს ის დანიშნულება, რასაც ის ასრულებს გაყოფამდე, ე.ი არ უნდა წაერთვას ის ფუნქცია და მნიშვნელობა.“ (იხ. სუსგ 2016 წლის პირველი მარტის საქმე №ას-39-39-2016, 2014 წლის 31 ივლისის საქმე Nას-67-65-2014, 2015 წლის 20 ივლისის საქმე №ას-774-741-2014, 2015 წლის 29 ივნისის საქმე №ას-59-58-2014).

16. მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "გ" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

17. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

18. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები, საჩივრის უარყოფასთან დაკავშირებით, არსებითად სწორია. რადგანაც კასატორმა ვერ დაძლია გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

სარეზოლუციო ნაწილი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-7, 257-ე, 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დაადგინა

1. ლ.ფ–ს საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ლ.ფ–ს (პ/№....) დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (საგადახდო დავალება#10881674), გადახდის თარიღი 03.08.16 სს ,,ლიბერთი ბანკი“), 300 ლარის 70% – 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები : მზია თოდუა

პაატა ქათამაძე

ეკატერინე გასიტაშვილი