№ას-3-3-2017 06 თებერვალი, 2017 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/მოსამართლეები:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე,

ზურაბ ძლიერიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

პირველი კასატორი (მოპასუხე) – შპს „ს-ი“

მეორე კასატორი (მოპასუხე) – შპს „ა-ი+“

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - თ. რ-ა

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 17 ნოემბრის განჩინება

პირველი კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

მეორე კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – თანხის დაკისრება, ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სასარჩელო მოთხოვნა და მოთხოვნის საფუძვლები:

1.1. თ. რ-ამ (შემდეგში მოსარჩელემ) სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ს-ისა“ (შემდეგში პირველი მოპასუხის ან პირველი კასატორისა) და შპს „ა-ი+-ის“ (შემდეგში მეორე მოპასუხის ან მეორე კასატორის) მიმართ და მოითხოვა მოპასუხეებისთვის 76 251 აშშ დოლარის, ასევე, პირგასამტხელოს - ყოველ ვადაგადაცილებულ თვეზე 76 251 აშშ დოლარის 0.3%-ის, ანუ 228.70 აშშ დოლარის სოლიდარულად დაკისრება 2009 წლის 01 ივლისიდან 2014 წლის 01 დეკემბრამდე, რაც შეადგენს 14 865.50 აშშ დოლარს;

1.2. მოსარჩელის განმარტებით, 2005 წლის 19 სექტემბერს მოპასუხეებმა ჩამოაყალიბეს ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა ”ა-ი-2” (შემდეგში ამხანაგობა), ქ.თბილისში, ს-ოს ქ. №...-ში მდებარე 10 387 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე მრავალსართულიანი საცხოვრებელი და საოფისე ფართის მშენებლობის მიზნით. 2007 წლის 06 სექტემბერს, ერთი მხრივ, მოსარჩელესა და, მეორე მხრივ, ამხანაგობასა და მეორე კასატორს შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, მოსარჩელეს 76 251 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ ამხანაგობისგან უნდა მიეღო საცხოვრებელი ბინა. მშენებლობა, დამტკიცებული პროექტის მიხედვით, უნდა დასრულებულიყო მშენებლობის დაწყებიდან 26 თვის განმავლობაში (20 იანვარი 2007წ. – 20 მარტი 2009წ.). ხელშეკრულების ხელმოწერიდან 4 სამუშაო დღის განმავლობაში მოსარჩელეს უნდა გადაეხადა ბინის ღირებულების ნაწილი, კერძოდ - 8500 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარი, ხოლო, მოსარჩელის მიერ პირველი შენატანის განხორციელებიდან 15 სამუშაო დღის ვადაში მეორე კასატორს უნდა უზრუნველეყო მოსარჩელისათვის ბინის ღირებულების დანარჩენი ნაწილის, კერძოდ, 67 751 აშშ დოლარის სესხად გამოყოფა და ამხანაგობისათვის გადახდა. ამხანაგობის წინაშე აღებული ფულადი ვალდებულების შესრულების მიზნით, 2007 წლის 6 სექტემბერს მოსარჩელესა და მეორე კასატორს შორის გაფორმდა სესხის ხელშეკრულება №.... აღნიშნული ხელშეკრულების პირობების თანახმად, მოსარჩელეზე გაიცა სესხი - 67 751 აშშ დოლარი 60 თვის ვადით, წლიური 18%-იანი სარგებლით. ამხანაგობასთან დადებული ხელშეკრულების მიხედვით, იმ შემთხვევეაში, თუკი ბინის მშენებლობის ვადა გადააჭარბებდა ხელშეკრულების პირობებით გათვალისწინებულ სამ თვეზე მეტს და მოსარჩელე არ დაარღვევდა ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ რომელიმე პუნქტს, წერილობითი მოთხოვნის საფუძველზე იგი უფლებამოსილი იყო მიეღო პირგასამტეხლო მის მიერ განხორციელებული პირველადი შენატანისა და კომპანიასთან მიმდინარე მომენტისათვის გადახდილი სესხის ძირის 0.3% ყოველ ვადაგადაცილებულ თვეზე. მოსარჩელის განმარტებით, ამხანაგობის 06.05.2010 წლის ცნობის თანახმად, კომპანიამ სრულად მიიღო ხელშეკრულებით განსაზღვრული თანხა - 76 251 აშშ დოლარი. ამდენად, მოსარჩელემ ჯეროვნად შეასრულა ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულება, ხოლო ამხანაგობამ არათუ არ შეასრულა თავისი ვალდებულება, არამედ უკანასკნელი 7 წლის განმავლობაში არანაირი ღონისძიება არ გაატარა მშენებლობის დასაწყებად. მოპასუხეებისათვის ხელშეკრულების შესრულებისათვის დამატებითი ვადის დაწესება ყოვლად უშედეგო იყო, ამიტომ 2014 წლის 25 დეკემბერს მოსარჩელემ განცხადებით მიმართა მოპასუხეს, რომლითაც იგი გავიდა ხელშეკრულებიდან და მოითხოვა გადახდილი თანხის დაბრუნება და პირგასამტეხლოს გადახდა.

2. მოპასუხეების პოზიცია:

2.1. პირველი მოპასუხე შესაგებელში განმარტავს, რომ 08.09.2005 ”ერთობლივი საქმიანობის შესახებ” ხელშეკრულების მე-6 მუხლი ამომწურავად განსაზღვრავს მხარეთა ვალდებულებებს, რომლის თანახმად, პირველმა მოპასუხემ იკისრა მხოლოდ შემდეგი ვალდეულებები: ა) თავის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების ამხანაგობაში შეტანის სახით შეტანა; ბ) პროექტის გადაცემა და პროექტის დამტკიცებასთან დაკავშირებული მოქმედებების განხორციელება, როგორც ერთჯერადი მოქმედება, რაც კონკრეტული ღირებულების შენატანია და რომლის შესაბამისად უნდა მიეღო ზუსტად შენატანის ექვივალენტი ღირებულების/ოდენობის კონკრეტული ფართები. მეორე მოპასუხე კი, ვალდებული იყო აეშენებინა საცხოვრებელი სახლი და უზრუნველყო შესაბამისი ფინანსური სახსრების მოზიდვა. აქედან გამომდინარე, პირველი მოპასუხე გვევლინება დამკვეთად, რომელსაც გარკვეული ღირებულების შენატანის ხელშეკრულების მეორე მხარისათვის გადაცემის შედეგად შემსრულებლისაგან უნდა მიეღო შესაბამისი ღირებულების კონკრეტული ფართები. პირველი მოპასუხის მოსაზრებით, მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ ეს სამართლებრივი ურთიერთობა, მართალია, ამხანაგობის ფორმით გაფორმდა, თუმცა შინაარსობრივად, სწორედ მეორე მოპასუხე იყო ვალდებული, აეშენებინა საცხოვრებელი სახლი;

2.2. მეორე მოპასუხემ დადგენილ ვადაში წერილობითი შესაგებელი არ წარადგინა, თუმცა საქმის ზეპირი განხილვის დროს სარჩელი არ ცნო.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

3.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 27 აპრილის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა:

- მოპასუხეებს, მოსარჩელის სასარგებლოდ, სოლიდარულად დაეკისრათ 76251 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა;

- მოპასუხეებს, მოსარჩელის სასარგებლოდ, სოლიდარულად დაეკისრათ პირგასამტეხლოს - 14 865.5 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა.

4. პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები:

4.1. 2005 წლის 8 სექტემბერს პირველ და მეორე მოპასუხეს შორის დაიდო ერთობლივი საქმიანობის შესახებ ხელშეკრულება, რომლის 3.1. პუნქტის მიხედვით, წინამდებარე ხელშეკრულების საგანს წარმოადგენს მოპასუხეთა გადაწყვეტილება პირველი მოპასუხის კუთვნილი უძრავი ქონების ბაზაზე (მდებარე ქ.თბილისში, ს-ოს ქ.№...-ში) მრავალსართულიანი საცხოვრებელი და საოფისე ფართის მშენებლობის თაობაზე. ამავე ხელშეკრულების 3.2. პუნქტის თანახმად, ხელშეკრულების მონაწილეთა მიზანია, ხელშეკრულებით განსაზღვრული წესითა და ვადებში ერთობლივად იმოქმედონ მრავალსართულიანი საცხოვრებელი და საოფისე ფართის ასაშენებლად. ხელშეკრულების 4.1.4. პუნქტის მიხედვით, მეორე მოპასუხის შენატანი განისაზღვრება მომსახურების სახით, რაც გულისხმობს მიწის ნაკვეთზე მრავალსართულიანი საცხოვრებელი ფართის დაპროექტებას და მშენებლობას წინამდებარე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობებით (საკუთარი ან მისი ფინანსური პასუხისმგებლობით მოზიდული სახსრებით). ამავე ხელშეკრულების მე-5 პუნქტის თანახმად, ერთობლივი საქმიანობის შედეგად მიღებული ქონება ხელშეკრულების მხარეთა შორის ნაწილდება შემდეგნაირად: პირველი მოპასუხე საერთო ფართიდან მიიღებს 1 500 კვ.მ.-ს შიდა პერიმეტრით (დანართი №1-ის შესაბამისად). ამავე ხელშეკრულების 6.1.1. პუნქტის მიხედვით, პირველმა მოპასუხემ აიღო ვალდებულება, მოიპოვოს მშენებლობის ნებართვა, მეორე მოპასუხესთან ერთად უზრუნველყოს უკვე არსებული პროექტის დაკორექტირება ისე, რომ მეორე მოპასუხეს მიეცეს შესაძლებლობა ააშენოს ამ ადგილისთვის ნორმატივებით ნებადართული მოცულობის ფართი, გარდა ამისა, პირველმა მოპასუხემ იკისრა ვალდებულება, რომ მიიღოს ყველა ზომა და გამოიყენოს ყველა კანონიერი საშუალება პროექტის წარმატებით განსახორციელებლად;

4.2. ზემოხსენებული ხელშეკრულების საფუძველზე, 2005 წლის 19 სექტემბერს პირველმა და მეორე მოპასუხემ დააფუძნეს ამხანაგობა „ა-ი- 2“;

4.3. 2007 წლის 06 სექტემბერს, ერთი მხრივ, მოსარჩელესა და, მეორე მხრივ, ამხანაგობასა და მეორე მოპასუხეს შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, მოსარჩელე გაერთიანდა ამხანაგობაში. ხელშეკრულების 2.2. პუნქტის მიხედვით, მოსარჩელის წილი შეადგენს 3 ოთახიან ბინას (საცხოვრებელი ფართი - 87.52 კვ.მ. - ლოჯია და ტერასა, აივანი - 9.81 კვ.მ. სადარბაზო - ..., სართული - ..., ბინა №...). ხელშეკრულების 1.8. პუნქტის თანახმად, ბინის მშენებლობის დასრულების ვადად იწოდება მე-6 სადარბაზოს მშენებლობის ვადა, რომელიც დამტკიცებული პროექტის მიხედვით უნდა დასრულდეს მშენებლობის დაწყებიდან (2007 წლის 20 იანვარი - 2009 წლის 20 მარტი) 26 თვის განმავლობაში. ამავე ხელშეკრულების 3.1. პუნქტის თანახმად, მოსარჩელის შენატანი განისაზღვრა ბინის ღირებულებით, კერძოდ, 76 251 აშშ დოლარის ექვივალენტით გადახდის მომენტისათვის ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი კურსით ლარებში;

4.4. ხელშეკრულების ხელმოწერიდან 4 სამუშაო დღის განმავლობაში მოსარჩელეს უნდა გადაეხადა ბინის ღირებულების ნაწილი, კერძოდ - 8500 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარი, ხოლო, მოსარჩელის მიერ პირველი შენატანის განხორციელებიდან 15 სამუშაო დღის ვადაში მეორე კასატორს უნდა უზრუნველეყო მოსარჩელისათვის ბინის ღირებულების დანარჩენი ნაწილის, კერძოდ, 67 751 აშშ დოლარის სესხად გამოყოფა და ამხანაგობისათვის გადახდა. ამხანაგობის წინაშე აღებული ფულადი ვალდებულების შესრულების მიზნით, 2007 წლის 6 სექტემბერს მოსარჩელესა და მეორე კასატორს შორის გაფორმდა სესხის ხელშეკრულება №.... აღნიშნული ხელშეკრულების პირობების თანახმად, მოსარჩელეზე გაიცა სესხი - 67 751 აშშ დოლარი 60 თვის ვადით, წლიური 18%-იანი სარგებლით;

4.5. ამავე ხელშეკრულების 4.1.3 პუნქტის თანახმად, თუ ბინის მშენებლობის ვადა გადააჭარბებს 1.8. პუნქტში აღნიშნულ პერიოდს სამ თვეზე მეტი ხნის ვადით და მოსარჩელეს არ დაურღვევია ხელშეკრულების რომელიმე პუნქტი, წერილობითი მოთხოვნის საფუძველზე უფლებამოსილია მიიღოს პირგასამტეხლო მის მიერ განხორციელებული შენატანის 0.3%, ზემოაღნიშნული სამი თვის შემდეგ, ბინის მშენებლობის დასრულებამდე არსებულ ყოველ ვადაგადაცილებულ თვეზე;

4.6. ამხანაგობის 06.05.2010 წლის ცნობის თანახმად, მოსარჩელემ ამხანაგობას სრულად გადაუხადა ხეშეკრულებით განსაზღვრული თანხა - 76 251 აშშ დოლარი;

4.7. ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ვადაში ამხანაგობამ ვერ შეძლო მოსარჩელისთვის საცხოვრებელი ბინის აშენება და საკუთრებაში გადაცემა (მშენებლობა დღესაც დაუსრულებელია);

4.8. 2014 წლის 25 დეკემბერს მოსარჩელემ განცხადებით მიმართა ამხანაგობას, რომლითაც მოითხოვა ხელშეკრულებიდან გასვლა, ასევე, გადახდილი თანხის დაბრუნება და პირგასამტეხლოს გადახდა.

6. პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში სსკ-ის) 930-ე მუხლზე და, დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, მიიჩნია, რომ პირველ და მეორე მოპასუხეს შორის 08.09.2005 წელს დადებული ხელშეკრულება წარმოადგენდა ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულებას, ხოლო, მოსარჩელესა და ამხანაგობას შორის დადებული ხელშეკრულება კი - ნარდობის ხელშეკრულებას (სსკ-ის 629-ე მუხლი).

7. სასამართლოს მოსაზრებით, ვინაიდან მოპასუხეებმა ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ვადაში ვერ შეძლეს მშენებლობის დასრულება და მოსარჩელისათვის ბინის გადაცემა, ამ უკანასკნელს, სსკ-ის 405-ე და 352-ე მუხლების მიხედვით, წარმოეშვა ნარდობის ხელშეკრულებიდან გასვლისა და ხელშეკრულების საფუძველზე გადაცემულის უკან დაბრუნების მოთხოვნის უფლება, ხოლო, სსკ-ის 417-ე მუხლის მიხედვით, პირგსამტეხლოს მოთხოვნის უფლება. სასამართლომ მიიჩნია, რომ, სსკ-ის 937-ე მუხლის საფუძველზე, მოიპასუხეებს სოლიდარულად უნდა დაჰკისრებოდათ როგორც ხელშეკრულების საფუძველზე გადაცემულის უკან დაბრუნების, ასევე, პირგსამტეხლოს გადახდა.

8. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივრები შეიტანეს მოპასუხეებმა, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

9. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

9.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 17 ნოემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

10. სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მათ სამართლებრივ შეფასებებს, ხოლო აპელანტების პრეტენზიებს შემდეგი არგუმენტებით უპასუხა:

10.1. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა პირველი მოპასუხის პრეტენზია იმის შესახებ, რომ 08.09.2005 წლის ხელშეკრულება წარმოადგენდა ნარდობის და არა ამხანაგობის ხელშეკრულებას. სააპელაციო პალატამ მიუთითა სსკ-ის 930-ე მუხლზე დ განმარტა, რომ ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულებისთვის დამახასიათებელია შემდეგი ნიშნები: ამხანაგობის მონაწილე უნდა იყოს არა ნაკლებ ორი პირი, რომლებიც მოქმედებენ ერთობლივად, შესაბამისად, ერთმანეთის მიმართ არ წარმოეშობათ დაპირისპირებული ინტერესები, როგორც მოვალესა და კრედიტორს. ხელშეკრულების ინტერესებიდან გამომდინარე, მის მონაწილეებს შორის შეიძლება გადანაწილდეს უფლება - მოვალეობები, თუმცა ეს ხორციელდება არა როგორც დამოუკიდებელ პირთა შორის, რომელთაც ერთმანეთის საწინააღმდეგო ინტერესები და მოვალეობები გააჩნიათ, არამედ, როგორც სუბიექტებს შორის, რომელთა შორის უფლება - მოვალეობების გადანაწილება ხდება ამხანაგობის ხელშეკრულების პირობების შესრულების მიზნით. ამხანაგობის მონაწილეთა შეთანხმება და ერთიანობის გამოვლენა უნდა მოხდეს საერთო სამეურნეო ან სხვა მიზნის მისაღწევად. საერთო მიზნის არსებობა გარიგების მთავარ წინაპირობას წარმოადგენს. მოცემულ შემთხვევაში, 08.09.2005 წლის ხელშეკრულების მიხედვით, მოპასუხეთა საერთო მიზანს წარმოადგენდა ქ.თბილისში, ს-ოს ქ. №...-ში საცხოვრებელი კომპლექსის მშენებლობა;

10.2. ამხანაგობისათვის დამახასიათებელ ნიშანად სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია ისიც, რომ მონაწილეები ერთობლივი მიზნის მისაღწევად მოქმედებენ ხელშეკრულებით განსაზღვრული საშუალებებით და იურიდიული პირის შეუქმნელად. ამდენად, ერთობლივი საქმიანობა იქმნება მონაწილეთა შენატანების საფუძველზე. შენატანები შეიძლება იყოს როგორც მატერიალური ისე არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე. ხელშეკრულების მონაწილეთა უფლება - მოვალეობების წილობრივი მოცულობა განისაზღვრება შენატანების შესაბამისად. ამხანაგობის საქმიანობას ყველა მონაწილე მართავს ერთობლივად. საქმიანობის მართვა გულისხმობს ასევე ერთობლივი საქმიანობის მართვის უფლების მინიჭებას ამხანაგობის ერთ-ერთ მონაწილისთვის. ამა თუ იმ საკითხზე გადაწყვეტილების მიღება და მისი განხორციელება ხდება ყველას თანხმობით. საერთო სარგებელი და შემოსავალი, რომელიც მიღებულ იქნა ამხანაგობის საქმიანობიდან, მონაწილეებს შორის ნაწილდება მათი შენატანების პროპორციულად. თუ ხელშეკრულების მონაწილეებმა ხელშეკრულებით არ განსაზღვრეს წილები და შენატანები, მაშინ სარგებელი მათ შორის ნაწილდება თანაბრად. მოცემულ შემთხვევაში, პირველი მოპასუხის შენატანს ამხანაგობაში წარმოადგენდა 1 500 კვ.მ. ფართის მიწის ნაკვეთი, ასევე, ასაშენებელი საცხოვრებელი კომპლექსის პროექტის დაკორექტირება, არსებულ პროექტზე მშენებლობის ნებართვის აღება. პირველმა მოპასუხემ, ასევე, იკისრა ვალდებულება მიეღო ყველა ზომა და გამოეყენებინა ყველა კანონიერი საშუალება პროექტის წარმატებით განსახორციელებლად. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ პირველი მოპასუხე საერთო მიზნის მისაღწევად მონაწილეობდა ამხანაგობის გადაწყვეტილებების მიღებაში და ერთობლივი საქმიანობიდან მიღებული მოგების განაწილებაში, შესაბამისად, სადავო ხელშეკრულება ამხანაგობის ხელშეკრულებას წარმოადგენდა;

10.3. სააპელაციო პალატამ გიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა იმის შესახებ, რომ მოსარჩელესა და ამხანაგობას შორის 06.09.2007 წელს დადებული ხელშეკრულება წარმოადგენდა ნარდობის ხელშეკრულებას. სააპელაციო სასამართლომ, სსკ-ის 52-ე მუხლზე დაყრდნობით, განმარტა ზემოხსენებული ხელშეკრულების შინაარსი და მიიჩნია, რომ მხარეთა მიერ გამოვლენილი ნება მიმართული იყო ნარდობის ხელშეკრულების დადებისკენ, კერძოდ, პალატის მოსაზრებით, შინაარსობრივად ხელშეკრულების დადების მიზანი იყო შესრულებული სამუშაოს რეზულტატის - კონკრეტული საცხოვრებელი ბინის - მოსარჩელის საკუთრებაში გადაცემა, რისთვისაც მოსარჩელე იხდიდა ამ ბინის ღირებულებას. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, მოსარჩელესთან დადებული ხელშეკრულებით ცალსახად დგინდება, რომ მისი ინტერესი შემოიფარგლება ინდივიდუალურად განსაზღვრული ფართის (ბინის) მიღებით. მოსარჩელემ ხელშკრულება დადო უკვე შექმნილ ამხანაგობასთან (ანუ მას კონტრაჰენტის სტატუსი არ წარმოშობია ამხანაგობის დაფუძნებისას). შესაბამისად, მას ამხანაგობის დამფუძნებლებისაგან განსხვავებული სამართლებრივი კავშირი აქვს ამხანაგობასთან. ის ერთობლივი საქმიანობის მონაწილე კი არ ხდება, არამედ სურს ამხანაგობის დამფუძნებელი წევრის მიერ აშენებული მრავალბინიანი კორპუსიდან განსაზღვრული ფართის მიღება შესაბამისი ფულადი შენატანის სანაცვლოდ. მოსარჩელემ გადაიხადა ფულადი თანხა შესაბამისი ბინის მისაღებად. სწორედ ამიტომ მიიჩნია პირველი ინსტანციის სასამართლომ, რომ მოსარჩელის მიერ გაფორმებული ხელშეკრულება, ნების გამოვლენის გონივრული განსჯის შედეგად, შესრულების არსის გათვალისწინებით, ყველაზე ახლოს დგას ნარდობის ხელშეკრულების შინაარსთან.

10.4. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სსკ-ის 405-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, ამხანაგობამ ვალდებულება ვერ შეასრულა ხელშეკრულებით დათქმულ ვადაში, შესაბამისად, მოსარჩელეს გააჩნდა კანონიერი საფუძველი უარი ეთქვა ხელშეკრულებაზე და, სსკ-ის 352-ე მუხლის საფუძველზე, მოეთხოვა ამხანაგობისათვის გადახდილი თანხის დაბრუნება.

10.5. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სსკ-ის 417-ე, 418-ე, 420-ე მუხლებზე და აღნიშნა, რომ მოპასუხეებს ვალდებულება არ შეუსრულებიათ, კერძოდ, მშენებლობა დღემდე არ დაუსრულებიათ, შესაბამისად, პირგასამტეხლოს მოთხოვნაც საფუძვლიანი იყო, ამასთან, მისი ოდენობა - ამხანაგობისათვის გადახდილი თანხის 0,3% თვეში, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, არ იყო შეუსაბამოდ მაღალი.

10.6. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მეორე მოპასუხის მითითება ფორსმაჟორულ ვითარებასთან დაკავშირებით, კერძოდ, სააპელაციო პალატამ უდავოდ დადგენილად მიიჩნია, რომ ამხანაგობას მშენებლობა უნდა დაესრულებინა 2009 წლის 20 მარტისთვის. პალატის მოსაზრებით, საყოველთაოდ აღიარებული ფაქტი იყო ის, რომ 2008 წლის აგვისტოში საქართველო იმყოფებოდა საომარ ვითარებაში (საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტი). პალატამ მიიჩნია, რომ 2008 წლის 8 აგვისტოს განვითარებული საომარი მოქმედებები, თავისთავად თავსდებოდა მოვლენის საგანგებო ხასიათში, თუმცა პალატის მოსაზრებით, კონკრეტულ შემთხვევაში, არ არსებობდა მიზეზობრივი კავშირი ამ მოვლენასა და ვალდებულების შეუსრულებლობას შორის. ამასთან, ნიშანდობლივი იყო, რომ ომმა გასტანა რამოდენიმე დღე, მაშინ როდესაც მშენდებლობა ამჟამადაც არ იყო დასრულებული. პალატამ აღნიშნა, რომ აპელანტი ვერ მიუთითებდა სხვა ისეთი დაუძლეველი ძალის შემცველ ფაქტებზე, რომლებმაც გავლენა მოახდინეს თუნდაც სარჩელის აღძვრამდე ნაკისრი ვალდებულებების შესრულებაზე. მშენებლობის დღემდე დაუსრულებლობა, პალატის მოსაზრებით, ვალდებულების დარღვევის უფრო სუბიექტურ მიზეზებზე მიუთითებდა და თავისთავად სცილდებოდა დაუძლეველი ძალის ფაქტორს.

11. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა.

11.1. პირველი კასატორის საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

- გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია, ეფუძნება საქმეში არსებული მტკიცებულებების არაობიექტურ განხილვას და ფაქტობრივი გარემოებების არასწორ შეფასებას. გადაწყვეტილების უსწორობა მდგომარეობს იმაში, რომ სააპელაციო სასამართლომ პირველ და მეორე მოპასუხეს შორის დადებული ხელშეკრულება ამხანაგობის ხელშეკრულებად მიიჩნია, ხოლო, ამხანაგობასა და მოსარჩელეს შორის დადებული ხელშეკრულებ კი - ნარდობად. პირველი კასატორის უფლებრივი მდგომარეობა არაფრით განსხვავდება მოსარჩელის მდგომარეობისგან. ორივე შემთხვევაში, მათ ინტერესს წარმოადგენდა განხორციელებული შენატანის სანაცვლოდ უძრავი ქონების მიღება და, ორივე შემთხვევაში, მხარეებს მათი შენატანების განხორციელების შემდეგ წარმოეშვათ მეორე კასატორისგან სანაცვლო ქონების გადმოცემის მოთხოვნის უფლება. ამასთან, განსხვავება მდგომარეობს მხოლოდ მათ მიერ განხორციელებული შენატანის ფორმაში და მისაღები ფართობების ოდენობაში, რაც თავისთავად არ ცვლის მხარეებს შორის არსებული სამართლებრივი ურთიერთობის არსს. აუცილებელია ხაზი გაესვას იმ გარემოებას, რომ თუ მოსარჩელეს განვიხილავთ დამკვეთად, სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ მენარდე იყო ამხანაგობა, რადგან საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის ვალდებულება ჰქონდა მეორე კასატორს. პირველ კასატორს მოსარჩელის მიმართ არ უკისრია რაიმე ვალდებულება;

- სასამართლომ დაადგინა ამხანაგობის წევრთა პასუხისმგებლობის განსხვავებული წესი, რომელიც ეწინააღმდეგება სსკ-ის 937-ე მუხლს, რომლის თანახმად ხელშეკრულების მონაწილეები ერთობლივი საქმიანობიდან წარმოშობილი ვალებისათვის პასუხს აგებენ სოლიდარულად. ერთმანეთთან ურთიერთობაში პასუხისმგებლობის ოდენობა განისაზღვრება მონაწილეთა წილის შესაბამისად, თუ ხელშეკრულება სხვა რამეს არ ითვალისწინებს. მოცემულ შემთხვევაში, სადავო ხელშეკრულებით განსაზღვრული იყო სწორედ მეორე კასატორის პასუხისმგებლობა, რადგან ამხანაგობის სახელით საცხოვრებელი სახლის მშენებლობისა და ფინანსური რესურსის მოზიდვის ვალდებულება სწორედ მან იკისრა;

- საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მიერ (საქმის №ას-482-458-2013) ანალოგიურ საქმეზე მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება, რომლითაც მიჩნეულ იქნა, რომ მოსარჩელის წინაშე პასუხისმგებელია ამხანაგობის წევრი - ინვესტორი, რადგან ამხანაგობის სახელით ბინის მშენებლობის ვალდებულება მან იკისრა. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილებისგან.

11.2. მეორე კასატორის საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

- სასამართლომ ამხანაგობა არასწორად ჩათვალა მხოლოდ ორი პირისაგან შემდგარ ამხანაგობად, ხოლო მოსარჩელე მესამე პირად;

- გადაწყვეტილება არ არის დასაბუთებული, ვინაიდან მეორე კასატორისათვის თანხის დაკისრება მშენებლობის გაჭიანურებაში მისი ბრალეულობის დადგენის გარეშე მოხდა. საქართველოს სავაჭრო სამეწარმეო პალატის მიერ 12.11.2009წ. გაცემული №..... ცნობით დასტურდება, რომ 2008 წლის იანვრიდან 2009 წლის პირველი ნახევრის ჩათვლით საქართველოში არსებობდა ომით გამოწვეული ფორს-მაჟორული მდგომარეობა, რაც, სსკ-ის 401-ე მუხლისა და ამხანაგობის დებულებით გათვალისწინებული დაუძლეველი ძალაა და იწვევს პასუხისმგებლობისაგან გათავისუფლებას. ამასთანავე, თუკი დადგინდებოდა ბრალეულობაც, სასამართლოს კასატორისათვის შენატანის დაბრუნება უნდა დაეკისრებინა სსკ-ის 937-ე მუხლის პირველი ნაწილის მეორე წინადადების თანახმად, კერძოდ, მოპასუხის წილის პროპორციულად და არა სრული ოდენობით.

12. საქართველოს უზენასი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 13 იანვრის განჩინებებით წარმოებაში იქნა მიღებული მოპასუხეების საკასაციო საჩივრები საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ-ის) 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

13. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ ისინი დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

14. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

15. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

16. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით და ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშე დაადგინა მოცემული დავის გადაწყვეტისათვის სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებები და იურიდიულად სწორად შეაფასა ისინი, შესაბამისად, სააპელაციო პალატის მიერ გამოტანილი სამართლებრივი დასკვნები გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ძალაში დატოვების თაობაზე სწორია.

17. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

18. განსახილველ შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილი ხელშეკრულებების შეფასების შედეგად, ორივე ინსტანციის სასამართლომ დაადგინა, რომ პირველ და მეორე მოპასუხეს შორის 08.09.2005 წელს დადებული ხელშეკრულება წარმოადგენდა ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულებას (სსკ-ის 930-ე მუხლი), ხოლო, მოსარჩელესა და ამხანაგობას შორის 06.09.2007 წელს დადებული ხელშეკრულება კი - ნარდობის ხელშეკრულებას (სსკ-ის 629-ე მუხლი).

19. კასატორების პრეტენზია ეფუძნება იმას, რომ სასამართლოებმა სამართლებრივად არასწორად შეაფასეს ზემოხსენებული ხელშეკრულებები, რასაც არ იზიარებს საკასაციო პალატა, ვინაიდან გასაჩივრებული განჩინებით დადგენილია, რომ პირველმა და მეორე კასატორმა დააფუძნეს ამხანაგობა მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის ასაშენებლად, განსაზღვრეს თავიანთი შესატანები, უფლება-მოვალეობები, შემოსავლების განაწილებისა და ამხანაგობიდან გასვლის წესები, რაც, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, უდავოდ მოწმობს, რომ მოპასუხეებს შორის დაიდო სწორედ ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულება. მსგავსი ტიპის ხელშეკრულებები, უზენაესი სასამართლოს არაერთი გადაწყვეტილებით, შეფასებულია სწორედ ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულებად (იხ. სუსგ, #ას-990-934-2015, 25.12.2015). უზენაესი სასამართლოს ხსენებული განჩინებით, ნარდობის ხელშეკრულებად არის შეფასებული მოსარჩელესა და ამხანაგობას შორის დადებული ხელშეკრულების მსგავსი შინაარსის ხელშეკრულება, შესაბამისად, ამ ნაწილშიც დაუსაბუთებელია კასატორების პერეტენზია.

20. რაც შეეხება პირველი კასატორის მითითებას საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2014 წლის 16 იანვრის, #ას-482-458-2013, განჩინებაზე, რომელსაც, კასატორის მოსაზრებით, ეწინააღმდეგება სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება, საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს, ვინაიდან კასატორის მიერ მითითებული განჩინებით დადგენილია, რომ მოსარჩელე თავადაც ამხანაგობის წევრი იყო, ამიტომ მის მიმართ პასუხისმგებლობა დაეკისრა ამხანაგობის იმ წევრს, ვისაც მშენებლობის განხორციელების ვალდებულება ჰქონდა ნაკისრი. მოცემულ შემთხვევაში კი, დადგენილია, რომ მოსარჩელე არის ნარდობის ხელშეკრულების მხარე (შემკვეთი) და არა ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) მონაწილე. მოსარჩელემ, 06.09.2007 წლის ხელშეკრულების საფუძველზე, ამხანაგობას დაუკვეთა ბინის მშენებლობა და გადაიხადა შეთანხმებული საზღაური. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ, სსკ-ის 629-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების მიხედვით, ამხანაგობის მონაწილეებს (პირველ და მეორე მოპასუხეს) ეკისრებოდათ ბინის აშენებისა და მოსარჩელისათვის საკუთრებაში გადაცემის ვალდებულება. დადგენილია, რომ მათ აღნიშნული ვალდებულება ვერ შეასრულეს, შესაბამისად, სსკ-ის 405-ე და 352-ე მუხლების საფუძველზე, მოსარჩელეს წარმოეშვა ნარდობის ხელშეკრულებიდან გასვლისა და ამ ხელშეკრულების საფუძველზე ამხანაგობისათვის გადაცემული თანხის უკან დაბრუნების მოთხოვნის უფლება.

21. დაუსაბუთებელია პირველი კასატორის პრეტენზია იმის შესახებ, რომ, ვინაიდან მას მოსარჩელის წინაშე ბინის აშენების ვალდებულება არ უკისრია, ამიტომ არასწორია მისთვის პასუხისმგებლობის სოლიდარულად დაკისრება. დაუსაბუთებელია, ასევე, მეორე კასატორის პრეტენზიაც იმის შესახებ, რომ სასამართლოს პასუხისმგებლობა უნდა გაენაწილებინა მონაწილეთა წილების პროპორციულად.

22. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ამხანაგობის ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოშობილი სამართლებრივი ურთიერთობები შესაძლებელია დავყოთ ე.წ. შიდა და გარე ურთიერთობებად, კერძოდ: ა) სამართლებრივი ურთიერთობები უშუალოდ ხელშეკრულების მონაწილეთა შორის, ე.ი. შიდა ურთიერთობები, რომლებიც იქმნება იმ გადანაწილებული უფლება-მოვალეობების საფუძველზე, რომელთა შესრულებას თითოეული მონაწილე კისრულობს საერთო მიზნის მისაღწევად და ბ) ამხანაგობის წევრთა ურთიერთობები მესამე პირებთან, რომლებიც შეიძლება წარმოიშვას ხელშეკრულების პირობების განხორციელებისას. ამ შემთხვევაში ამხანაგობა ყველა მონაწილის, ან წარმომადგენლის მეშვეობით გამოდის მესამე პირებთან ურთიერთობაში როგორც მხარე, რომელსაც წარმოეშობა გარკვეული უფლებები ან/და მოვალეობები.

23. ამხანაგობის მონაწილეთა სოლიდრულ პასუხისმგებლობას მესამე პირების წინაშე ადგენს სსკ-ის 937.1 მუხლის პირველი წინადადება (ხელშეკრულების მონაწილეები ერთობლივი საქმიანობიდან წარმოშობილი ვალებისათვის პასუხს აგებენ სოლიდარულად). რაც შეეხება მონაწილეთა შორის ურთიერთპასუხისმგებლობას, ეს საკითხი დარეგულირებულია სსკ-ის 937.1 მუხლის მეორე წინადადებით (ერთმანეთთან ურთიერთობაში პასუხისმგებლობის ოდენობა განისაზღვრება მონაწილეთა წილის შესაბამისად, თუ ხელშეკრულება სხვა რამეს არ ითვალისწინებს).

24. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მესამე პირების ანუ კრედიტორების წინაშე წარმოშობილ ვალდებულებებზე ამხანაგობა სოლიდარულად აგებს პასუხს, ე.ი. მესამე პირები უფლებამოსილნი არიან მოთხოვნები წაუყენონ ამხანაგობას, ანუ მის ყველა წევრს ერთად, ან რომელიმე ერთ-ერთ მონაწილეს და მათგან მოითხოვონ ვალდებულების სრულად შესრულება. რაც შეეხება თავად ამხანაგობის მონაწილეთა შორის ურთიერთპასუხისმგებლობას, იგი შეიძლება წარმოშვას როგორც კრედიტორების მიმართ არსებულმა ვალდებულებებმა, ისე შიდასახელშეკრულებო ვალდებულებების შესრულების შედეგებმა. მონაწილეთა შორის ურთიერთპასუხისმგებლობა განისაზღვრება წილობრივი მონაწილეობით, ანუ მათი წილების შესაბამისად, ხოლო, თუ წილები არ არის განსაზღვრული - თანაბრად. ამდენად, ამხანაგობის წევრთა პასუხისმგებლობა მესამე პირების წინაშე სოლიდარულია, ხოლო ერთმანეთთან მიმართებაში - წილობრივი, ხოლო ასეთის არარსებობისას - თანაბარი.

25. მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ ერთობლივი საქმიანობის შესახებ 08.09.2005 წლის ხელშეკრულებისა და ამხანაგობის 01.03.2006 წლის დებულების თანახმად, ამხანაგობის თავმჯდომარეს მიენიჭა ამხანაგობის საქმეების ერთპიროვნულად მართვისა და მესამე პირებთან ურთიერთობაში ამხანაგობის წარმომადგენლობის უფლებამოსილება (იხ. ტ.1, ს.ფ. 20-25, 74-82). დადგენილია, ასევე, რომ 06.09.2007 წლის ხელშეკრულება დაიდო მოსარჩელესა და ამხანაგობას შორის, რომელსაც წარმოადგენდა მისი თავმჯდომარე (იხ. ტ.1, ს.ფ. 17-18, 26-34). აქედან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ, სსკ-ის 352-ე მუხლისა და 937.1 მუხლის პირველი წინადადების მიხედვით, მოსარჩელე უფლებამოსილია ამხანაგობის მონაწილეებს (პირველ და მეორე მოპასუხეს) სოლიდარულად მოსთხოვოს ნარდობის ხელშეკრულების საფუძველზე ამხანაგობისათვის გადაცემული თანხის უკან დაბრუნება. პალატა განმარტავს, რომ მესამე პირის (მოსარჩელის) მიმართ მოპასუხეთა სოლიდარულ პასუხისმგებლობაზე გავლენას ვერ მოახდენს ამხანაგობაში მათი წილობრივი მონაწილეობა, ვინაიდან სსკ-ის 937.1 მუხლის მეორე წინადადება ადგენს ამხანაგობის წევრთა პასუხისმგებლობას, მათი წილის შესაბამისად, ერთმანეთთან ურთიერთობაში და არა მესამე პირების წინაშე.

26. მეორე კასატორის პრეტენზია ეფუძნება, ასევე, იმას, რომ მას ბრალი არ მიუძღვის ვალდებულების შეუსრულებლობაში, კერძოდ, მისი მოსაზრებით, მშენებლობის დაუსრულებლობა განაპირობა ფორს-მაჟორულმა მდგომარეობამ - 2008 წლის რუსეთ-საქრთველოს ომმა.

27. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს მეორე კასატორის ზემოხსენებულ პრეტენზიას და, უპირველესად, ყურადღებას მიაქცევს იმ გრემოებას, რომ მეორე მოპასუხეს დადგენილ ვადაში წერილობითი შესაგებელი არ წარუდგენია სასამართლოში, ხოლო მოგვიანებით წარდგენილ შესაგებელში (იხ. ტ.1, ს.ფ. 144-154) ფორს-მაჟორზე არ მიუთითებია. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მეორე კასატორმა, გარდა იმისა, რომ შესაგებლის დადგენილ ვადაში წარუდგენლობის გამო, სსსკ-ის 201.4 მუხლის მიხედვით, დაკარგა უფლება მიეთითებინა ფორს-მაჟორზე, დაგვიანებით წარდგენილ შესაგებელშიც არ მიუთითა ამ გარემოებაზე, რის გამოც საკასაციო სასამართლო არაა უფლებამოსილი იმსჯელოს კასატორის ზემოხსენებულ პრეტენზიაზე (სსსკ-ის 407-ე მუხლი). აღნიშნულის მიუხედავად, პალატა მიიჩნევს, რომ ამხანაგობის მიერ ვალდებულების შეუსრულებლობა არ არის განპირობებული კასატორის მიერ მითითებული დაუძლეველი ძალით, კერძოდ, თავად კასატორის განმარტებით, ომით გამოწვეული ფორს-მაჟორული მდგომარეობა გრძელდებოდა 2009 წლის პირველი ნახევრის ჩათვლით, ვალდებულება კი, როგორც გასაჩივრებული გადაწყვეტილებითაა დადგენილი, დღემდე არაა შესრულებული.

28. კასატორები, მართალია, მოითხოვენ გადაწყვეტილების სრულად გაუქმებას, თუმცა, პირგასამტეხლოს დაკისრების ნაწილში, მათ არათუ დასაბუთებული, არამედ საერთოდ არავითარი პრეტენზია არ წარმოუდგენიათ. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ, სსკ-ის 417-418-ე მუხლების საფუძველზე, სწორად დააკისრა მოპასუხეებს პირგასამტეხლოს გადახდა, ვინაიდან ეს უკანასკნელი ხელშეკრულებით იყო გათვალისწინებული მშენებლობის ვადების დარღვევისათვის. მოპასუხეების მიერ ვალდებულების დარღვევის თაობაზე კი, ზემოთ უკვე იმსჯელა პალატამ. ამასთან, აღსანიშნავია, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირგასამტეხლოს ოდენობა არ არის შეუსაბამოდ მაღალი, პირიქით, მსგავს ურთიერთობებში გამოყენებულ პირგასამტეხლოზე დაბალიც კია (წლიური 3.6% (0.3%X12)).

29. პალატა არ იზიარებს კასატორთა არგუმენტს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების თაობაზე (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-20 პუნქტი).

30. საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

31. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოპასუხეთა საკასაციო საჩივრები, რის გამოც მათ უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

32. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი, რაც იმას ნიშნავს, რომ კასატორის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბჟის 30% რჩება სახელმწიფო ბიუჯეტში. მოცემულ შემთხვევაში, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 13 იანვრის განჩინებებით კასატორებს გადაუვადდათ საკასაციო საჩივრებზე სახელმწიფო ბაჟის გადახდა საქმის დასრულებამდე. აქედან გამომდინარე, კასატორებს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროთ გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის (8000 ლარის) 30%-ის, 5600 ლარის სოლიდარულად გადახდა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

33. საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 264.3-ე, 391-ე მუხლებით, 401-ე მუხლის მე-3 და მე-4 ნაწილებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს „ს-ისა“ და შპს „ა-ის“ საკასაციო საჩივრები, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. შპს „ს-სა“ და შპს „ა-ი“-ს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისროთ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 13 იანვრის განჩინებით გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის (8000 ლარის) 30%-ის, 5600 ლარის სოლიდარულად გადახდა;

3. სახელმწიფო ბაჟი განთავსებულ იქნეს შემდეგ ანგარიშზე: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ზ. ძლიერიშვილი