№ ას-142-138-2016 28 ნოემბერი, 2016 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – სს „ვ-ა" (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ზ. მ-ე, ლ. მ-ე (მოსარჩელეები)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 18 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება სააპელაციო სასამართლოში

დავის საგანი – ხელშეშლის აღკვეთა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ზ. და ლ. მ-ეებმა (შემდგომში „მოსარჩელეები“) სარჩელი აღძრეს სასამართლოში სს „ვ-ას’’ (შემდგომში „მოპასუხე“, „კასატორი“ ან „საკასაციო საჩივრის ავტორი“) მიმართ და მოითხოვეს მათ საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე აღმართული სასაზღვრო კედლის დემონტაჟი და მოპასუხის მიერ მითვისებული 653 კვ.მ მიწის ნაკვეთის უკან დაბრუნება.

2. სარჩელის თანახმად, მოსარჩელეებს დ. ბ-თან ერთად ქ. ოზურგეთში, წმ. გ. ქუჩა №...-ში კერძო საკუთრებაში გააჩნდათ 5 300 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, რომელიც მდებარეობს საავტომობილო გზის მიმდებარედ. მათ 1000 კვ.მ მიწის ნაკვეთი დაარეგისტრირეს ცალკე, რადგან გადაწყვიტეს მასზე ბენზინგასამართი სადგურის მშენებლობა. შესაბამისი ნებართვის მიღების შემდეგ კი დააფუძნეს შპს ,,ტ-ი’’ და ექსპლუატაციაში გაუშვეს ბენზინგასამართი სადგური.

3. 2010 წლის 28 ოქტომბერს, სს „ვ-ას’’ ხელმძღვანელობის მხრიდან მათზე ზეწოლისა და მუქარის შედეგად, მოსარჩელეებსა და მოპასუხეს შორის გაფორმდა ხელშეკრულება და ზემოაღნიშნული 1000 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, მასზე განთავსებული ავტოგასამართი სადგურით, გადაეცა სს „ვ-ას’’ (აღნიშნულთან დაკავშირებით საჩივარი შეტანილია საქართველოს პროკურატურაში). დარჩენილი 4 300 კვ.მ კი გაიყო სამ ნაწილად, საიდანაც ერთი ნაწილი გადაეცა დ. ბ-ს, დანარჩენი ორი კი დარჩათ მოსარჩელეებს, რაც დაარეგისტრირეს საჯარო რეესტრში. აღნიშნული ნაკვეთი ესაზღვრება იმ 1000 კვ.მ მიწის ნაკვეთს, რომელზეც ბენზინგასამართი სადგურია განთავსებული.

4. 2011 წელს მოპასუხემ თვითნებურად მიისაკუთრა მოსარჩელეების საკუთრებაში არსებული 653 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და ახალი საზღვარი გამიჯნა ბეტონის გალავნით. ოზურგეთის რაიონული გამგეობის მიერ გამოყოფილმა სპეციალისტებმა დაადგინეს მოპასუხის მიერ მოსარჩელეთა ნაკვეთში შეჭრის ფაქტი, თუმცა, არაერთი მცდელობის მიუხედავად, მოპასუხე არ აპირებს მიწის ნაკვეთის პირვანდელ მდგომარეობაში მოყვანასა და სასაზღვრო კედლის დემონტაჟს, რაც მოსარჩელეთა მხრიდან სასამართლოში სარჩელის აღძვრის საფუძველი გახდა.

5. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მითითებული 1000 კვ.მ მიწის ნაკვეთი არსებული ავტოგასამართი სადგურით შეიძინა შპს „ტ-ისგან“. მოსარჩელეთა მიერ წარდგენილი აზომვითი ნახაზი, შედგენილია არაკვალიფიციურად და მათში არ არის მითითებული, თუ კონკრეტულად რომელი მიწის ნაკვეთთან და რომელ მონაკვეთზე აქვს მათ საკუთრებაში არსებულ ობიექტს გადაფარვა. აღნიშნული ნახაზების არასარწმუნოობაზე მეტყველებს მათში მითითებული ჩანაწერი, რომ „აზომვითი ნახაზების კოორდინატები ნაჩვენებია დამკვეთის მიერ“, ანუ სპეციალისტებმა ქაღალდზე გადაიტანეს მოსარჩელეთა სურვილები და მითითებები. სინამდვილეში კი მოპასუხის ობიექტი განთავსებულია მხოლოდ 1000 კვ.მ მიწაზე და არანაირი შემხებლობა მათ ნაკვეთთან არ აქვს, ვინაიდან სწორედ მოსარჩელეთა მიერ განხორციელდა ბენზინგასამართი სადგურის მშენებლობა და ექსპლუატაციაში გაშვება. მისი შეძენის შემდეგ მოპასუხე კომპანიამ მოახდინა მხოლოდ მისი იერსახის მისადაგება ვ. დიზაინთან და არავითარ რეკონსტრუქციას ადგილი არ ჰქონია.

6. მოპასუხე ასევე განმარტავს, რომ სარჩელში მითითებული ბეტონის კედელი არ წარმოადგენს სასაზღვრო მიჯნას, ის განთავსებულია მოსარჩელეთა კუთვნილ მიწის ნაკვეთზე და არსებობდა ჯერ კიდევ მოპასუხის მიერ უძრავი ქონების შეძენემდე. ნალექისა და სხვა ფაქტორების ზემოქმედების შედეგად, ვინაიდან კედელი დაზიანდა, დაიწყო დაშლა და საფრთხე შეუქმნა ობიექტს (მის სიახლოვეს დამონტაჟებულია საწვავის რეზერვუარები), მოსარჩელეებთან შეთახმებით, კომპანიამ საკუთარი ძალებით განახორციელა დაზიანებული კედლის აღდგენა. მოპასუხის განცხადებით, კომპანიას მოსარჩელეთა კუთვნილი მიწის ნაკვეთის არცერთი კვადრატული მეტრი არ დაუკავებია.

7. ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 2015 წლის 9 სექტემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; მოპასუხეს დაევალა პირვანდელ მდგომარეობაში მოეყვანა (მის მიერ უძრავი ნივთის საკუთრებაში შეძენამდე არსებულ მდგომარეობაში) მის საკუთრებაში საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული, მიწის ნაკვეთსა და ბეტონის სასაზღვრო კედელს შორის არსებული, მოსარჩელეების საკუთრებაში რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთი, ნაკვეთზე მოთავსებული როგორც მიწისზედა, ასევე მიწის ქვემოთ არსებული ინფრასტრუქტურა. მოპასუხეს ასევე დაევალა ბეტონის სასაზღვრო კედლის დემონტაჟი.

8. რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ.

9. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 18 დეკემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 2015 წლის 9 სექტემბრის გადაწყვეტილება.

10. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ოზურგეთში, წმინდა გ.ს ქ. №...–ში მდებარე 2 362 კვ.მ მიწის ნაკვეთი ეკუთვნით მოსარჩელეებს, ხოლო ამ ნაკვეთის მიმდებარედ არსებული 1000 კვ.მ მიწის ნაკვეთი - მოპასუხეს. მოპასუხეს კუთვნილი მიწის ნაკვეთზე აშენებული აქვს ავტოგასამართი სადგური. ამ სადგურის ინფრასტრუქტურის ნაწილით მას დაკავებული აქვს მოსარჩელეების ტერიტორია - კერძოდ, მოსარჩელეების ტერიტორიაზე გადასული არის საცავი რეზერვუარების შემოღობილი ტერიტორიის ჩრდილოეთი კუთხე ფართით 5,3 კვ.მ. გარდა ამისა, მოპასუხეს დაკავებული აქვს კუთვნილ მიწის ნაკვეთსა და მოსარჩელეთა კუთვნილ ნაკვეთზე არსებული ბეტონის კედელს შორის არსებული სივრცე.

11. სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2015 წლის 25 ივნისის დასკვნის, საქმეში წარდგენილი ფოტომასალისა და მხარეთა განმარტებების საფუძველზე, სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ მოპასუხის კუთვნილი რეზერვუარების ნაწილი გადასულია მოსარჩელის კუთვნილ ტერიტორიაზე. მოსარჩელეთა ნაკვეთზეა ასევე განთავსებული ბეტონის კედელიც. სადავო ბეტონის კედელსა და მოპასუხის კუთვნილ ნაკვეთს შორის არსებული, მიწით ამოვსებული სივრცე ეკუთვნით მოსარჩელეებს, თუმცა ისინი ამ ქონებით ვერ სარგებლობენ. შესაბამისად, უტყუარად დასტურდება მოპასუხის მხრიდან მოსარჩელეთა საკუთრების ხელყოფის ფაქტი.

12. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია იმის თაობაზე, რომ სადავო ნაგებობები აშენდა თავად მოსარჩელეთა მიერ ავტოგასამართი სადგურის პროექტის შესაბამისად. სასამართლოს განმარტებით, სიტუაციური გეგმით არ დასტურდება, რომ აპელანტის კუთვნილი რეზერვუარები თავიდანვე იმ ადგილას იყო, სადაც ამჟამად იმყოფება და არც ის, რომ ნახაზზე დატანილი კედელი სწორედ ის კედელია, რომელიც აპელანტმა აღადგინა. ნახაზზე არსებული კედლის მდებარეობა, ფორმა და ზომა ამჟამად არსებულს არ ემთხვევა, რაც დასტურდება ექსპერტის დასკვნიდანაც, რომელმაც მიუთითა, რომ ნაკვეთის პირვანდელი მდგომარეობა მისთვის უცნობი იყო. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, სიტუაციურ გეგმაზე ასახული გარემოება ფაქტობრივის შესაბამისი რომ ყოფილიყო, პირვანდელი მდგომარეობის დადგენა, ცხადია, შეუძლებელი არ იქნებოდა. გარდა ამისა, ვინაიდან აპელანტს არ უარუყვია, რომ სადავო კედელი თავად აღადგინა, სასამართლომ დაასკვნა, რომ კედელი არსებული სახით მოსარჩელეებს არ აუგიათ.

13. სააპელაციო პალატამ წარდგენილი ფოტომასალით ასევე დადასტურებულად მიიჩნია, რომ სადავო კედელსა და აპელანტის კუთვნილ ნაკვეთს შორის არსებული სივრცე ერთგვაროვნად არის შევსებული და ვიზუალურად აპელანტის კუთვნილი ნაკვეთის გაგრძელებას წარმოდგენს, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ იგი სწორედ მოპასუხემ ამოავსო. ექსპერტის დასკვნის თანახმად, ბეტონის საყრდენი კედლის სამხრეთით არსებულ ტერიტორიას ჯეროვანი მისასვლელი მოსარჩელეთა კუთვნილი ნაკვეთის სხვა ნაწილის გამოყენებით არ გააჩნია და მასზე მოხვედრა მხოლოდ აპელანტის კუთვნილი ტერიტორიიდან არის შესაძლებელი. შესაბამისად, სასამართლოს მოსაზრებით, შეუძლებელია მოსარჩელეებს მიწის ნაკვეთი ისე მოეწყოთ, რომ ამ ნაკვეთამდე მისასვლელი გზაც კი არ ჰქონოდათ.

14. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სასამართლომ მიიჩნია, რომ აპელანტმა ვერ დაამტკიცა სადავო ნაგებობების მოსარჩელეთა თანხმობით აშენების ფაქტი, თუმცა ასეც რომ ყოფილიყო სს „ვ-ას“ მფლობელობა ამ ქონებაზე საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 168–ე მუხლის თანახმად, მაინც შეწყვეტილი იქნებოდა. შესაბამისად, არ არსებობდა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი.

15. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე მოპასუხემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი და მოითხოვა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2015 წლის 18 დეკემბრის განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განხილვისათვის დაბრუნება ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოში.

16. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლო სამართლებრივი მსჯელობისას დაეყრდნო მატერიალური სამართლის მხოლოდ ორ ნორმას - საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 168-ე და 172-ე მუხლებს, თუმცა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 168-ე მუხლს საერთოდ არა აქვს კავშირი მოცემულ საქმესთან, ვინაიდან ეს ნორმა ეხება მესაკუთრის პრეტენზიის გამო სხვა პირის მფლობელობის შეწყვეტას ამა თუ იმ ნივთის მიმართ. სასამართლო აცხადებს, რომ აპელანტის მფლობელობა შეწყვეტილია, მაგრამ არ აზუსტებს რომელი ქონების მიმართ არის გაკეთებული ეს დასკვნა. თუკი სააპელაციო სასამართლო გულისხმობს ამ ქონებაში კაპიტალურ კედელს, მაშინ გაუგებარია რის საფუძველზე აკეთებს იგი დასკვნას, რომ ამ კედელს ფლობს მოპასუხე. საკასაციო საჩივრის ავტორის განცხადებით, სარჩელში ნახსენები კედელი მდებარეობს მოსარჩელეების კუთვნილ მიწის ნაკვეთზე, აშენებულია მათ მიერ და მოპასუხეს არავითარი შეხება არ აქვს ამ ნაგებობასთან. სხვა რაიმე ნაგებობა სადავო ტერიტორიაზე არ ფიქსირდება არც საექსპერტო დასკვნაში და არც მხარეთა მიერ წარდგენილ მასალებში. მოპასუხის კუთვნილი რეზერვუარების შემოღობვის კუთხე კი, რომელიც გადასულია მოსარჩელეების ტერიტორიაზე 5.3 კვ.მ-ით, წარმოადგენს ავტოგასამართი სადგურის ნაწილს და ეს სადავო არასდროს გამხდარა მოსარჩელეთა მხრიდან. შესაბამისად, კასატორის აზრით, ამ ნაწილში სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა ნორმა, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, იგი არ შეესაბამება მოსარჩელეთა პრეტენზიას და საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს.

17. კასატორის მითითებით, საპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია დადგენილად ის ფაქტი, რომ მოპასუხემ შეცვალა ქ. ოზურგეთში წმ. გ.ს ქ. №...-ში მდებარე ტერიტორიაზე პირვანდელი მდგომარეობა. სასამართლომ საერთოდ არ გაითვალისწინა აპელანტის მიერ მტკიცებულების სახით წარდგენილი ოფიციალური საპროექტო დოკუმენტაცია (არქიტექტურულ-გეგმარებითი დავალება და სიტუაციური გეგმა). ამასთან, ობიექტის მთლიანი პროექტის ასლი წარდგენილ იქნა პირველი ინსტანციის სასამართლოში, თუმცა მისი დეტალური განხილვა არ გამართულა, ვინაიდან მოსარჩელეებმა ისედაც დაადასტურეს ამ დოკუმენტაციის ნამდვილობა და სისწორე. აღნიშნული მტკიცებულებებით ცალსახად დგინდება, რომ ზემოთხსენებულ მისამართზე სწორედ მოსარჩელეების მიერ შეთანხმდა ავტოგასამართი სადგურის არქიტექტურული პროექტი შესაბამის კომპეტენტურ უწყებასთან. სწორედ მათ სახელზე გაიცა ავტოგასამართი სადგურის მშენებლობის ნებართვა, ხოლო ნებართვის გამცემი ორგანოს მხრიდან მათ მიმართ თავიდანვე იყო განსაზღვრული კონკრეტული ტექნიკური პირობების შესრულების ვალდებულება. კერძოდ, საყრდენი კედლის მოწყობა და ფერდის ამოვსება. აღნიშნული სანებართვო პირობების შესრულების გარეშე მოსარჩელეების მიერ აშენებული ავტოგასამართი სადგური ვერ იქნებოდა მიღებული ექსპლუატაციაში და ვერ გატარდებოდა რეგისტრაციაში შენობა-ნაგებობის სახით. ეს გარემოება არაერთხელ იქნა დადასტურებული სასამართლო სხდომაზე თავად მოსარჩელეთა მიერ, რომლებიც სარჩელშიც უთითებდნენ თავიდანვე, რომ ავტოგასამართი სადგურის მშენებლობა განხორციელდა სწორედ მათ მიერ 2008-2009 წლებში. ამრიგად, გაუგებარია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა იმის შესახებ, რომ არ არსებობდა ზემოაღნიშნული საპროექტო დოკუმენტაციის კავშირი ადგილზე არსებულ პირვანდელ მდგომარეობასთან, ავტოგსამართ სადგურსა და მოსარჩელეების მოქმედებასთან.

18. კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ აპელანტის მხრიდან პირვანდელი მდგომარეობის შეცვლისა და მოსარჩელეების ტერიტორიის „ხელყოფის“ ფაქტის დამადასტურებელ მტკიცებულებად მიიჩნია მხოლოდ ის გარემოება, რომ მოსარჩელეების ტერიტორიის ერთი ნაწილის ზედაპირის დონე განსხვავდებოდა სხვა ნაწილის დონისგან და თანაც ეს გარემოება დაადგინა მხოლოდ საქმეში არსებული ფოტოსურათების დათვალიერების გზით. მას საერთოდ არ უმსჯელია, თუ რა შეიძლებოდა ყოფილიყო ამ დონეების განსხვავების მიზეზი - ხომ არ წარმოიშობოდა ეს განსხვავება სწორედ მშენებლობის პროცესში, რადგან მოსარჩელეების ნაკვეთის დონე ყველა მხრიდან მთლიან პერიმეტრზე თავიდანვე (მშენებლობის დაწყებამდე) და დღესაც განსხვავებულია მიმდინარე ტერიტორიის დონისგან (კერძოდ, არის გაცილებით დაბალი და სწორედ ამ განსხვავების აღმოფხვრა დაევალათ მოსარჩელეებს საპროექტო-სამშენებლო დოკუმენტაციით). აღნიშნულ გარემოებაზე მსჯელობის ნაცვლად სააპელაციო სასამართლომ გააკეთა დასკვნა, რომ დონეების განსხვავება არის აპელანტის (მოპასუხის) მოქმედების შედეგი, თუმცა არ მიუთითა აღნიშნულის დამადასტურებელ არცერთ მტკიცებულებაზე.

19. სააპელაციო სასამართლომ მსჯელობის გარეშე გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ გაკეთებული დასკვნა იმის შესახებ, რომ თითქოს მოსარჩელეების ტერიტორიაზე მდებარე ბეტონის საყრდენი კედელი წარმოადგენდა სასაზღვრო მიჯნას, რის შედეგადაც მოპასუხეს დაევალა მისი დემონტაჟი. კასატორის აზრით, აღნიშნულთან დაკავშირებით მნიშვნელოვანია საქმეში არსებული საინჟინრო ექსპერტიზის დასკვნა და ექსპერტ პაატა გერაძის მიერ მიცემული ჩვენება, სადაც მან განუმარტა პირველი ინსტანციის სასამართლოს, რომ ზემოხსენებული ბეტონის კედელი მთლიანად არის მოქცეული მოსარჩელეების კუთვნილ ტერიტორიაზე. მანვე განმარტა, რომ ამ კედელსა და ავტოგასამართი სადგურის საზღვრებს შორის არის განლაგებული ცარიელი მიწის ნაკვეთი, რომლის ნაწილი ეკუთვნის მოსარჩელეებს, ხოლო ნაწილი - მოპასუხეს. საკასაციო საჩივრის ავტორის აზრით, მოპასუხის მფლობელობა საერთოდ არ ვრცელდება არც ამ კედელზე და არც მის მიმდებარედ არსებულ მოსარჩელეების სხვა ტერიტორიაზე. ექსპერტმა ასევე ცალსახად დააფიქსირა, რომ ადგილზე გამოცხადებისას მან ვერ აღმოაჩინა სასაზღვრო მიჯნის დანიშნულების მქონე რაიმე ნაგებობა და სწორედ ამიტომაც ასახა თავის დასკვნაში მხარეთა მფლობელობაში არსებული ტერიტორია ორი ვარიანტის სახით: მოპასუხისა და მოსარჩელის მითითებით. თუმცა ორივე ამ ვარიანტის მიხედვით ავტოგასამართი სადგურის შენობა-ნაგებობის შეჭრა მოსარჩელეების ტერიტორიაზე გამოვლინდა მხოლოდ 5,3 კვ. მეტრის ფართობზე (სარეზერვუარო პარკის შეღობვა) და ესეც ასახულია საექსპერტო დასკვნაში, თუმცა აღნიშნული სათანადოდ არ შეუფასებია სააპელაციო სასამართლოს. კასატორის აზრით, სასაზღვრო ბეტონის კედლის მოწყობა ევალებოდათ მოსარჩელეებს ჯერ კიდევ ავტოგასამართი სადგურის მშენებლობის ეტაპზე. ავტოგასამართი სადგურის გასხვისებამდე მოსარჩელეებმა იმდაგვარად გამიჯნეს მისი ტერიტორია მათი კუთვნილი დანარჩენი ტერიტორიისაგან, რომ ეს კედელი დარჩა ავტოგასამართი სადგურის ტერიტორიის გარეთ. ამ პროცესში სს „ვ-ას“ მონაწილეობა არ მიუღია და სწორედ ასეთი სახით შეიძინა მან ეს ობიექტი. კომპანიამ მოახდინა ამ კედლის მხოლოდ გარკვეული ფრაგმენტის აღდგენა, თუმცა ამის ვალდებულება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 177-ე მუხლის თანახმად, ეკისრებოდათ მოსარჩელეებს, ვინაიდან მათი ტერიტორიიდან ექმნებოდა საფრთხე კომპანიის ობიექტს. კასატორის განცხადებით, კედლის აღდგენით არ შეცვლილა პირვანდელი მდგომარეობა და, მით უფრო, არ შეწყვეტილა და არ შეზღუდულა მოსარჩელეების მფლობელობა მათ კუთვნილ ტერიტორიასთან მიმართებაში, რომელიც განთავსებულია ხსენებულ კედელსა და ავტოგასამართ სადგურს შორის.

20. ამრიგად, ყოვლად უსაფუძლოა სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა, როდესაც მან ყოველგვარი საექსპერტო გამოკვლევებისა და სპეციალისტების ჩართვის გარეშე დაადგინა, რომ ამჟამად არსებული კედლის მდებარეობა, ფორმა და ზომა არ ემთხვევა 2008 წლის სიტუაციურ გეგმაზე არსებულ მონაცემებს.

21. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2016 წლის 19 თებერვლის განჩინებით სს „ვ-ას’’ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

22. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2016 წლის 5 აგვისტოს განჩინებით სს „ვ-ას’’ საკასაციო საჩივარი ცნობილ იქნა დასაშვებად.

23. 2016 წლის 5 ოქტომბერს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატაში სს „ვ-ას“ საკასაციო საჩივრის განხილვის მიზნით გაიმართა ზეპირი მოსმენა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

24. საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სს „ვ-ას“ საკასაციო საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 18 დეკემბრის განჩინება და მიღებულ იქნას ახალი გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებათა გამო:

25. საკასაციო სასამართლოს შემოწმების საგანია, მართებულად დაევალა თუ არა მოპასუხეს, როგორც მეზობელი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს, მოსარჩელის მიწის ნაკვეთზე აგებული ბეტონის კედლის დემონტაჟი და ბეტონის კედელსა და მოპასუხის მიწის ნაკვეთს შორის არსებული სივრცის (მიწის ზედა და მიწის ქვედა ინფრასტრუქტურის) პირვანდელ მდგომარეობაში მოყვანა.

26. მხარეთა შორის დავის განხილვისას სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა დაადგინოს რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რა ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს მოსარჩელე თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს სამართლებრივი ნორმა, რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რომლის მიღწევაც მხარეს სურს. მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს ვალდებულებაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენებით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს ამა თუ იმ ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს.

27. სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის შესაბამისად, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას.

28. სამოქალაქო კოდექსის 115-ე მუხლის შესაბამისად, სამოქალაქო უფლება უნდა განხორციელდეს მართლზომიერად. დაუშვებელია უფლების გამოყენება მარტოოდენ იმ მიზნით, რომ ზიანი მიადგეს სხვას.

29. იმავე კოდექსის 172-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, თუ ხდება უძრავ ნივთზე საკუთრების ხელყოფა ან სხვაგვარი ხელშეშლა, მაშინ მესაკუთრეს შეუძლია ხელის შემშლელს მოსთხოვოს ამ მოქმედების აღკვეთა.

30. ზემოაღნიშნული ზოგადი შინაარსის ნორმების გარდა, სამოქალაქო კოდექსი სპეციალური ნორმებით არეგულირებს მეზობელი მიწის ნაკვეთების ან სხვა უძრავი ქონების მესაკუთრეთა ურთიერთობის რეჟიმს. ამ ნორმების თანახმად, მეზობლად მიიჩნევა ყველა ნაკვეთი ან სხვა უძრავი ქონება, საიდანაც შეიძლება გამომდინარეობდეს ორმხრივი ზემოქმედება (სამოქალაქო კოდექსი, მუხლი 174).

31. სამოქალაქო კოდექსის 174-ე მუხლის შესაბამისად, მეზობელი მიწის ნაკვეთის ან სხვა უძრავი ქონების მესაკუთრენი ვალდებულნი არიან პატივი სცენ ერთმანეთს.

32. გარდა ამისა, მეზობელი მიწის ნაკვეთის ან სხვა უძრავი ქონების მესაკუთრეებს ერთმანთის მიმართ აქვთ კონკრეტული უფლება-მოვალეობები, რომელთა შორის მნიშვნელოვანია სამეზობლო ზემოქმედებათა თმენის ვალდებულება.

33. სამოქალაქო კოდექსის 179-ე მუხლის შესაბამისად, თუ მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე მშენებლობის დროს განზრახვის გარეშე გადასცდა მეზობელი ნაკვეთის საზღვრებს, მეზობელი ნაკვეთის მესაკუთრემ ეს უნდა ითმინოს, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ამის წინააღმდეგ წინასწარ ან შეტყობისთანავე განაცხადა. საზღვრის დამრღვევი მეზობელი ვალდებულია გადაიხადოს ფულადი კომპენსაცია, რომელიც ყოველწლიურად წინასწარ უნდა იქნას გადახდილი.

34. მოცემულ საქმეში სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ მოსარჩელეები და მოპასუხე არიან მეზობელი მიწის ნაკვეთების მესაკუთრეები.

35. დადგენილია, რომ მოპასუხის მიწის ნაკვეთზე განთავსებულია ავტოგასამართი სადგური, რომელიც ამ მიწის ნაკვეთის მოპასუხეზე გასხვისებამდე ააშენეს მოსარჩელეებმა, რისთვისაც მათ საკუთრებაში არსებული 5300 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან 1000 კვ.მ მიწის ნაკვეთი დაარეგისტრირეს ცალკე, ხოლო 2010 წლის 28 ოქტომბერს, აღნიშნული 1000 კვ. მ მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული ავტოგასამართი სადგური მოსარჩელეების მიერ დაფუძნებულმა კომპანიამ მიჰყიდა მოპასუხეს.

36. სადავო არ არის რომ, რომ მოპასუხის საკუთრებაში არსებულ ავტოგასამართ სადგურზე განთავსებული შენობა-ნაგებობებიდან მოსარჩელეთა კუთვნილი მიწის ნაკვეთის საზღვრებში გადასულია საცავი რეზერვუარების შემოღობილი ტერიტორიის ჩრდილოეთი კუთხე ფართით 5.3 კვ.მ.

37. სადავო არ არის, რომ 2010 წელს მოსარჩელეთა მიწის ნაკვეთზე განხორციელდა ბეტონის კედლის მშენებლობა. აღნიშნული ბეტონის კედელი, რომლის დანგრევასაც ითხოვენ მოსარჩელეები, განთავსებულია მათ საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე.

38. მოსარჩელეთა განცხადებით კედელი მოპასუხემ ააგო მათთან შეთანხმების გარეშე. მოპასუხის მითითებით კი უკვე არსებული ძველი კედლის აღდგენის (და არა ახალი კედლის აგების) თაობაზე შეუთანხმდა მოსარჩელეებს.

39. მოპასუხის/კასატორის მითითებით, ბეტონის კედელი თავიდანვე იყო გათვალისწინებული ავტოგასამართი სადგურის საპროექტო დოკუმენტაციით და იგი ჯერ კიდევ მოსარჩეელეებმა ააგეს მაშინ, როცა სადგური მათ საკუთრებაში იყო, მოპასუხემ კი უძრავი ქონება არსებული სახით შეიძინა. მისი მითითებით, აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებები სააპელაციო სასამართლოს არ დაუდგენია. სასამართლოს არ გამოუკვლევია ასევე ის გარემოება, რომ ბეტონის კედელის აღდგენის მიზეზი იყო საფრთხე, რომელიც მის მიწის ნაკვეთზე განთავსებულ საწვავის რეზერვუარებს ექმნება მეზობელი მიწის ნაკვეთიდან, ნაკვეთების დონეებს შორის განსხვავების გამო.

40. მოსარჩელეები ვერ ადასტურებენ, რომ მათ მოპასუხის მიერ ბეტონის კედლის მშენებლობის წინააღმდეგ მშენებლობის დაწყებამდე ან მშენებლობის შეტყობისთანავე განაცხადეს.

41. საკასაციო სასამართლოში საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვის დროს მოსარჩელეებმა მიუთითეს, რომ მშენებლობა განხორციელდა 2010 წელს. მათივე განცხადებით, მათთვის მშენებლობის თაობაზე ცნობილი გახდა 2010 წლის დეკემბერში. კედელი აღმართული იყო და ყველა სამუშაო უკვე დასრულებული, როცა მათ 2010 წლის დეკემბერში პრეტენზიით მიმართეს მოპასუხეს, რომელიც შეპირდა, რომ 2011 წლის ოქტომბერში მოხდებოდა კომპენსაციის შეთავაზება. 2011 წელსაც მიმართეს, მაგრამ მოპასუხემ უარი უთხრა კომპენსაციის გადახდაზე. მოსარჩელეთა განმარტებით, აღნიშნულის თაობაზე მხარეთა შორის ზეპირსიტყვიერი შეთანხმება იყო (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო პალატის 2016 წლის 5 ოქტომბერის სასამართლო სხდომის ოქმი CD დისკზე, 12:41:46 - 12: 44:22). 2012 წლის დეკემბერში მოსარჩელეებმა მიმართეს ოზურგეთის რაიონის გამგეობას (იხ.საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო პალატის 2016 წლის 5 ოქტომბერის სასამართლო სხდომის ოქმი CD დისკზე, 12:47:30), ხოლო სასამართლოში სარჩელი შეიტანეს 2014 წელს დეკემბერში.

42. აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებებიდან და მოსარჩელის ახსნა-განმარტებებიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს ბეტონის კედლის დანგრევის თაობაზე სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი, რადგან სამოქალაქო კოდექსის 179-ე მუხლის შესაბამისად, მოსარჩელეებს ეკისრებათ თმენის ვალდებულება. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 168-ე და 172-ე მუხლები, და არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა (სამოქალაქო კოდექსის 179-ე მუხლი), რის შედეგადაც გამოიტანა არასწორი გადაწყვეტილება.

43. სსსკ-ის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები.

44. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი და საკასაციო პალატა უფლებამოსილია თვითონ მიიღოს გადაწყვეტილება საქმეზე. კერძოდ, სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოპასუხის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, უნდა გაუქმდეს გასაჩივრებული განჩინება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

45. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფოს ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. თუ სარჩელი დაკმაყოფილებულია ნაწილობრივ, მაშინ მოსარჩელეს ამ მუხლში აღნიშნული თანხა მიეკუთვნება სარჩელის იმ მოთხოვნის პროპორციულად, რაც სასამართლოს გადაწყვეტილებით იქნა დაკმაყოფილებული, ხოლო მოპასუხეს – სარჩელის მოთხოვნათა იმ ნაწილის პროპორციულად, რომელზედაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა. ამავე მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილების თანახმად, აღნიშნული წესები შეეხება, აგრეთვე, სასამართლო ხარჯების განაწილებას, რომლებიც გაწიეს მხარეებმა საქმის სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციებში წარმოებისას. თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, იგი შესაბამისად შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც.

46. განსახილველ შემთხვევაში, ვინაიდან სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, მოსარჩელეებს კასატორის, სს „ვ-ას“ სასარგებლოდ უნდა დაეკისროთ კასატორის მიერ სააპელაციო და საკასაციო საჩივრებზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 450 (ოთხას ორმოცდაათი) ლარის გადახდა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა

1. სს „ვ-ას" საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 18 დეკემბრის განჩინება;

3. ზ. და ლ. მ-ეების სარჩელი არ დაკმაყოფილდეს;

4. მოპასუხეებს ზ. და ლ. მ-ეებს დაეკისროთ სს „ვ-ას" სასარგებლოდ მის მიერ სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციის სასამართლოებში გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 450 (ოთხას ორმოცდაათი) ლარის გადახდა;

5. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე