№200210013293825

საქმე №ას-53-49-2017 07 აპრილი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნიმო ბაქაქური, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ვ--კ--–ი (მოსარჩელე, აპელანტი)

მოწინააღმდეგე მხარე – ლ- ო----ი, ნ--- ა-–ი, ნ---- ლეჟავა (მოპასუხეები, მოწინააღმდეგე მხარე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 30 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – პატივისა და ღირსების შემლახავი ცნობების უარყოფა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. 2013 წლის 03 აპრილს სსიპ სკოლის გარეშე სახელოვნებო საგანმანათლებლო დაწესებულება - თ---ის ნ---- ს--ის სახელობის სამუსიკო სასწავლებელის კოლექტივმა (სულ 33 პირი) (შემდეგში: კოლექტივი) ერთობლივი განცხადებით (შემდეგში წერილი) მიმართა საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს (შემდეგში: სამინისტრო).

2. წერილის შინაარსის მიხედვით, მისი წარდგენა განპირობებულია სასწავლებლის ყოფილი დირექტორის - ვ- კ-–ის (შემდეგში: მოსარჩელე ან აპელანტი ან კასატორი) პროვოკაციული ქმდებებით, რაც მიმართული იყო სასწავლებლის მოქმედი დირექტორის წინააღმდეგ. პროვოკაციის მიზანი იყო აგრეთვე დესტაბილიზაცის და არეულობის შექმნა კოლექტივში. მოსარჩელემ სასწავლებლის დირექტორად დანიშვნის დღიდან რეორგანიზაციის მოტივით სამსახურიდან გაათავისუფლა ყველა თანამშრომელი. მან თავიდანვე აიღო გეზი, რომ კოლეჯი გამოეყენებინა პირადი მიზნებისათვის. 2007 წელს სასწავლებლის სუბსიდიებიდან შეიძინა 5176 ლარად ღირებული ხმის ჩამწერი აპარატურა, როდესაც სასწავლებლის ფუნქციონირებისთვის მისი შეძენა არავითარ აუცილებლობას არ წარმოადგენდა. აღნიშნული აპარატურა მან გადაიტანა და ინახავდა თავის საცხოვრებელ ბინაში თანამშრომლების მხრიდან პროტესტის გამოთქვამდე, რასაც დირექტორის მხრიდან მოჰყვა რეპრესიები, რეორგანიზაციის სახით. ამასთან, ის არაკეთილგანწყობას იჩენდა თანამშრომლების მიმართ და მათ აყენებდა შეურაცხყოფას. იმუქრებოდა სამსახურიდან განთავისუფლებით. წერილიში გამოთქმულია ეჭვები მისი დირექტორობის პერიოდში შესაძლო ფინანსურ დარღვევებზე. წერილში მითითებულია, რომ 2009 წლიდან ახალი დირექტორის დანიშვნის შემდეგ ყოფილმა დირექტორმა დაიწყო ინტრიგები მის მიმართ და პროვოკაციული ქმედებები. თავიდან მის ქმედებებს არ ექცეოდა ყურადღება, თუმცა ბოლო დროს მის დაუმთავრებელ პროვოკაციებს მოჰყვა კოლექტივის აღშფოთება, რამაც ასევე შეაფერხა სასწავლებლის საქმიანობა. კოლექტივი გმობს ყოფილი დირექტორის ქმედებებს და ითხოვენ გამოინახოს შესაბამისი მექნიზმი ამ შემოტევების დაუყონებლივ აღსაკვეთავად.

3. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა მოპასუხეთა წინააღმდეგ წერილში მითითებული ცილისმწამებლური ფაქტებით მისი პატივისა და ღირსების შემლახველი ცნობების უარყოფის მოთხოვნით.

4. სარჩელის ფაქტობრივი გარემოებების მიხედვით, მოსარჩელე მისი პატივისა და ღირსებისა შელახვად მიიჩნევს წერილში აღნიშნულ ცილისმწამებლურ შემდეგ გმონათქვამებს : 1) „მან თავიდანვე აიღო გეზი, რომ კოლეჯი გამოეყენებინა პირადი მიზნებისათვის"; „საინტერესოა, რომ მან ეს აპარატურა 2007 წლის 05 მაისს გადაიტანა თავის საცხოვრებელ ბინაში, სადაც ინახებოდა 2007 წლის 10 დეკემბრამდე. როდესაც თანამშრომლების მხრიდან გამოითქვა პროტესტი, რადგანაც ამ აპარატურის შეძენის გამო ეჭვქვეშ დადგა საშვებულებოს ანაზღაურება, დირექტორის მხრიდან კოლექტივის მიმართ დაიწყო რეპრესიები"; 3) „საგუნდო კაპელა, რომელიც წლების მანძილზე ერთგულად ემსახურებოდა სასწავლებელს, კ---–-–---–ის უკანონო ქმედებების გამო გადავიდა თ--–--ის მუნიციპალიტეტის კულტურის ცენტრის დაქვემდებარებაში“; 4) „ყველა "სიკეთესთან” ერთად ყოფილი დირექტორი შეურაცხყოფას გვაყენებდა თანამშრომლებს, გვიწოდებდა „დაქირავებულებს“ და ხმის ამოღების შემთხვევაში გვემუქრებოდა სამსახურიდან გათავისუფლებით"; 5) „ცალკე შესწავლის საგანია მისი ამორალური ქმედებები კოლეჯის მოსწავლეებთან”; „ეს არის მხოლოდ მოკლე ჩამონათვალო იმ დანაშაულებრივი ქმედებებისა, რომლებიც მოსარჩელის დირექტორობის წლებში ხდებოდა”.

5. მოპასუხეებმა მოთხოვნის გამომრიცხავ შედავებაში მიუთითეს, რომ ერთობლივ განცხადებაში მოყვანილი გამონათქვამები წარმოადგენს მის ავტორთა მოსაზრებებს, შეფასებას.

6. თ--–--ის რაიონული სასამართლოს 2016 წლის 10 მარტის გადაწყვეტილებით სარჩელი პატივისა და ღირსების შემლახავი ცილისწამებლური ფაქტების უარყოფის შესახებ არ დაკმაყოფილდა. გადაწყვეტილების გაუქმების და სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით სააპელაციო საჩივარი წარადგინა მოსარჩელემ.

7. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 30 ნოემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩვარი არ დაკმაყოფილდა, მისი გაუქმებისა და სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით საკასაციო საჩივარი წარადგინა აპელანტმა.

8. განჩინების გაუქმების ერთ-ერთ საფუძვლად კასატორი ასახელებს საქმის განხილვას სასამართლოს არაკანონიერი შემადგენლობის მიერ. სახელდობრ, კასატორი მიუთითებს, რომ მან მოითხოვა განსჯადობის დაცვით საქმის ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განხილვა, რაზედაც უარი ეთქვა, როგორც რაიონულ ისე, სააპელაციო სასამართლოში კერძო საჩივრის განხილვის დროს. კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ წერილი შედგენილია ადმინისტრაციული ორგანოს, კერძოდ საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – სკოლის გარეშე სახელოვნებო საგანმანათლებლო დაწესებულების – თ--–--ის ნ---- ს---–----–---–ის სახელობის სამუსიკო სასწავლებლის ხელმძღვანელისა და მისი თანამშრომლების მიერ, რითაც სასამართლომ პრაქტიკულად დაადასტურა, რომ სახეზეა ადმინისტრაციული ორგანოს ქმედება, რომელიც არ გულისხმობს ადმინისტრაციული სამართლებრივი აქტის გამოცემას, თუმცა, მისი მოსაზრებით, გაუგებარია თუ რატომ ეთქვა მას უარი საქმის ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განხილვაზე.

9. თავისი პოზიციის გასამყარებლად კასატორი უთითებს სუს 2009 წლის 22 ოქტომბრის Nას–711–1012–09 განჩინებაზე, რომელიშიც საკასაციო პალატამ აღნიშნა შემდეგი: „თუ მხარე ედავება გ.გ–ორს როგორც ადმინისტრაციული ორგანოს თანამშრომელს და არა როგორც ფიზიკურ პირს. გ.გ–ორი არ შეიძლება გამოდიოდეს მხარედ როგორც ფიზიკური პირი და შესაბამისად საქმე განხილული უნდა იქნეს ადმინისტრაციული საქმეთა პალატის მიერ.“

10. კასატორის შემდეგი პრეტენზია დავის მომწესრიგებელი მატერიალურსამართლებრივი ნორმების არასწორად გამოყენებაში მდგომარეობს, სახელდობრ, სასამართლომ არაწორად გამოიყენა „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე–7 მუხლის მე–5 პუნქტით გათვალისწინებული „აზრისა“ და „ფაქტის“ გამიჯვნისათვის მინიმალური სტანდარტი, რომლის მიხედვითაც ყოველგვარი გონივრული ეჭვი, რომელიც ვერ დადასტურდება კანონით დადგენილი წესით, უნდა გადაწყდეს განცხადებაში მოყვანილი ცნობებისათვის აზრის სტატუსის მინიჭების სასარგებლოდ და არ გამოიყენა ამავე კანონის მე–3 მუხლის მე–2 ნაწილი, რომლის მიხედვით ადმინისტრაციულ ორგანოს უფლება არ აქვს სიტყვის გამოხატვის თავისუფლებაზე.

11. სასამართლომ მართალია გამოიყენა „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე–2 მუხლი, მაგრამ სრულყოფილად არ დაადგინა და არ შეაფასა მოცემული კატეგორიის საქმეებისათვის აუცილებელი ფაქტობრივი გარემოებები, სახელდობრ, დადგენილი უნდა ყოფილიყო ცილისწამებისათვის კანონით დადგენილი პასუხისმგებლობის არსებობა, სიტყვის თავისუფლების განხორციელებაში ჩარევის აუცილებლობა დემოკრატიული საზოგადოებაში, სიტყვის თავისუფლების განხორციელებაში ჩარევა ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის (შემდეგში: კონვენციის) მე–10 მუხლის მე–2 ნაწილში მითითებული მიზნების მიღწევისათვის სარჩელის მიზანი სწორედ ამ ნორმით აღიარებული პირის პატივისა და ღირსების დაცვაა.

12. სასამართლოს არ დაუდგენია სადავო შინაარსის წერილის წარდგენა ემსახურებოდა თუ არა საქართველოს კონსტიტუციის 24–ე მუხლის მე–4 პუნქტითა და 26–ე მუხლის მე–3 პუნქტით დაცული სიკეთეების დასაცავად ჩარევის ლეგიტიმურ მიზანს ან ემსახურებოდა თუ არა იგი დემოკრატიული საზოგადოების არსებობისათვის შეუცვლელი და სასიცოცხლო მნიშვნელობის სიკეთის დაცვას და რომელიც შეიძლება განხორციელდეს მხოლოდ მაშინ, როცა ამოიწურება ლეგიტიმური მიზნის მიღწევის ყველა სხვა გონივრული და ქმედითი შესაძლებლობა.

13. სასამართლოს არ დაუდგენია რომელი ფაქტების შესწავლას ითხოვენ წერილის ავტორები სამინისტროსგან : ეს არის მოსარჩელის კოლეჯში მუშაობის პერიოდში მითითებული ფაქტები, თუ მოსარჩელის კოლეჯიდან წამოსვლის შემდეგი პერიოდი (19/09/2009წ.).

14. კასატორი პრეტენზიას გამოტქვამს წერილის შემდეგი სადაო გამონათქვამების მიმართ: ა) „მან თავიდანვე აიღო გეზი, რომ კოლეჯი გამოეყენებინა პირადი მიზნებისათვის; ბ) „საინტერესოა, რომ მან ეს აპარატურა 2007 წლის 05 მაისს გადაიტანა თავის საცხოვრებელ ბინაში, სადაც ინახებოდა 2007 წლის 10 დეკემბრამდე. როდესაც თანამშრომლების მხრიდან გამოითქვა პროტესტი, რადგანაც ამ აპარატურის შეძენის გამო ეჭვქვეშ დადგა საშვებულებოს ანაზღაურება, დირექტორის მხრიდან ჩვენს მიმართ დაიწყო რეპრესიები; გ) „საგუნდო კაპელა, რომელიც წლებისმანძილზე ერთგულად ემსახურებოდა სასწავლებელს, კ--ის უკანონო ქმედებების გამო გადავიდა თ--ის მუნიციპალიტეტის კულტურის ცენტრის დაქვემდებარებაში“; დ) „ყველა „სიკეთესთან“ ერთად კ--–ი შეურაცხყოფას გვაყენებდა თანამშრომლებს, გვიწოდებდა „დაქირავებულებს“ და ხმის ამოღების შემთხვევაში გვემუქრებოდა სამსახურიდან განთავისუფლებით“; ე) „ცალკე შესწავლის საგანია ის ამორალური ქმედებები კოლეჯის მოსწავლეებთან“; ვ) „ეს არის მხოლოდ მოკლე ჩამონათვალი იმ დანაშაულებრივი ქმედებებისა, რომლებიც კ---–ის დირექტორობის წლებში ხდებოდა“.

15. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქობრივი გარემოებები ურთიერთწინააღმდეგობრივია, სახელდობრ, ერთს მხრივ, გაზიარებულია პირველი ინსტანციის მიერ პ: 3.2-ში დადგენილ გარემოება, რომელიც ეფუძნება თელვის რაიონული სასამართლოს არასწორად გადმოცემულ

გადაწყვეტილების აღწერილობით ნაწილში დაფიქსირებულ მოპასუხეთა პოზიციას, თითქოს 2013 წლის 03 აპრილის №20 წერილის ავტორები სამინისტროსაგან ითხოვენ დახმარებას, რომ სამინისტრომ შეისწავლოს განცხადებაში მოყვანილი ფაქტები და დაეხმაროს მათ სასწავლებელში არსებული პრობლემის მოგვარებაში, თუმცა არც პირველი და არც სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს აღნიშნულთან დაკავშირებით არ დაუდგენია რომელი პერიოდის ფაქტების შესწავლაზეა საუბარი. მეორე მხრივ, სააპელაციო სასამართლო განჩინების 4.1 ფაქტობრივ და სამართლებრივ დასაბუთებაში დადგენილად მიიჩნევს, რომ კოლექტივმა (33 პირი) 2013 წლის 03 აპრილის წერილით მიმართა მინისტრს, რომლის მოთხოვნა არის გამოინახოს შესაბამისი მექანიზმი მოსარჩელის შემოტვევების დაუყოვნებლივ აღსაკვეთად, რაც უკვე წარმოადგენს სინამდვილეს და ვეთანხმებით, რადგან ეს დასტურდება 2013 წლის 03 აპრილის №20 წერილის მოთხოვნით, ციტატის დასაწყისი „ვფიქრობთ, რომ სასწრაფოდ უნდა გამოინახოს რაიმე მექანიზმი, რათა დაუყოვნებლივ იქნას შეჩერებული მოსარჩელის შემოტვევები“ – ციტატის დასასრული. აღნიშნულით დაადასტურა სააპელაციო სასამართლომ, მოსარჩელის პოზიცია, რომ სადაო განცხადების ავტორები ითხოვდნენ არა მოსარჩელის კოლეჯში მუშაობის პერიოდზე განხორციელებული ფაქტების შესწავლას, არამედ მოსარჩელის კოლეჯიდან წამოსვლის შემდეგ (19/09/2009წ) განვითარებული მოვლენების შესწავლას. ორი პუნქტის წინააღმდეგობა განპირობებულია იმ საფუძვლით, რომ თუ ერთი მხრივ, სააპელაციო სასამართლომ გამოიკვლია კოლექტივის მოთხოვნა და დაადგინა, რომ მათი მოთხოვნაა არა მოსარჩელის კოლეჯში მუშაობის პერიოდზე განხორციელებული ფაქტების შასწავლა, არამედ მისი კოლეჯიდან წამოსვლის შემდეგ (19/09/2009წ) განვითარებული მოვლენების შესწავლა და სასწრაფოდ იმ მექანიზმის გამონახვა, რითაც შეჩერებული იქნება მოსარჩელის შემოტევები, მაშინ რომელ სამართლებრივ საფუძველზე დაყრდნობით ადგენს სააპელაციო სასამართლო იმ სადავო ფაქტობრივ გარემოებას, რომელიც პირველი ინსტანციის სასამართლოს თავად არ გაუმიჯნავს და დაუდგენელია თუ რომელი პერიოდის ფაქტების შესწავლას ითხოვს კოლექტივი.

16. სააპელაციო სასამართლო პ:4.1-ით თავად ეწინააღმდეგება მის მიერვე დადგენილ გარემოებას, რომ სადაოდ ქცეული გამონათქვამები წარმოადგენს შეფასებით მსჯელობას (აზრს), ვინაიდან თვითონვე ამახვილებს ყურადღებას იმ ფაქტზე (და არა მოსაზრებაზე), რომ ციტატის დასაწყისი : „საგულისხმოა, რომ ხმის ჩამწერი სტუდიური აპარატურის საკუთარ სახლში დროებით შენახვის ფაქტს არ უარყოფს აპელანტი“. იმავდროულად, კასატორი მიუთითებს, რომ სადაოდ იქცა არა სახლში შენახვის ფაქტი, არამედ ამ აპარატურის სახლში შენახვის ვადის ხანგრძლივობაზე გავრცელებული არასწორი ცნობა.

17. სადავო გამონათქვამების „აზრის“/„შეფასების“ სფეროსა თუ „ფაქტების“/„განცხადების“ სფეროსადმი მიკუთვნების ნაწილში არასწორი სამართლებრივი შეფასების გასამყარებლად, კასატორი მიუთითებს სუსგ №ას-1477-1489-2011, 3 აპრილი, 2012 წელი; საქმე №ას-1332-1258-2012, 23 აპრილი, 2014 წელი. აგრეთვე, სტრასბურგის ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს შემდეგ გადაწყვეტილებებზე: ჯერუსალიმი ავსტრიის წინააღმდეგ; ალვეს კოსტა პორტუგალიის წინააღმდეგ; დე ჰაესი და გიჯსელსი ბელგიის წინააღმდეგ.

18. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 01 მარტის განჩინებით საკასაციო საჩივარი ცნობილ იქნა დასაშვებად სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

19. საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივი დასაბუთება, საკასაციო საჩივრის საფუძვლები და მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს საკასაციო პალატის ქვემოთ მითითებული მოსაზრებებითა და სამართლებრივი საფუძვლებით:

20. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო საქმეებზე დასაბუთებული გადაწყვეტილების მიღებისა და ზოგადად, მართლმსაჯულების განხორციელების უწინარეს საფუძველს წარმოადგენს იმის სწორად განსაზღვრა, თუ რა სამართლებრივი საფუძვლიდან გამომდინარეობს მხარეთა შორის წარმოშობილი დავა. ამ მიზნით, საქმის განხილველმა სასამართლომ პირველყოვლისა, უნდა დაადგინოს მოთხოვნის მატერიალური საფუძველი [მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმა]. მხოლოდ ამის შემდეგ უნდა გამოარკვიოს მოძიებული ნორმის წინაპირობები, მისი აბსტრაქტული შემადგენლობა და შემოაწმოს განხორციელებულია თუ არა განსახილველ საქმეზე ყველა მათგანი. ამ ასპექტში, ფორმალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით, სასამართლო შეზღუდულია სარჩელის ფაქტობრივი გარემოებებით: იგი ამოწმებს რომელ კონკრეტულ ფაქტობრივ გარემოებებზე მიუთითებს მოსარჩელე, ქმნიან თუ არა ისინი დამფუძნებელი ნორმის უკლებლივ ყველა წანამძღვარს. ამის შემდეგ მოწმდება, მოპასუხის პოზიცია რამდენად აქარწყლებს წარმოშობილ წანამძღვრებს (პროცესუალური და მატერიალური თვალსაზრისით).

21. მოცემულ შემთხვევაში, სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენს მოსარჩელის პატივისა და ღირსების შემლახველი ცნობების უარყოფა.

22. სასარჩელო მოთხოვნისა და მის საფუძვლად მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების ანალიზი, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, იძლევა დასკვნის შესაძლებლობას მასზედ, რომ მოთხოვნის დამფუძნებელ მატერიალურ-სამართლებრივ ნორმას წარმოადგენს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ-ის) მე-18 მუხლი, რომელიც ბლანკეტური შინაარსისაა და მოიცავს დათქმას სპეციალურ კანონზე [ძალაშია 2004 წლის 16 ივლისიდან] - „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონზე (შემდეგში:სპეციალური კანონი). სსკ-ის მე-18 მუხლის მეორე ნაწილი განსაზღვრავს, რომ ,,პირს უფლება აქვს სასამართლოს მეშვეობით, კანონით დადგენილი წესით დაიცვას საკუთარი პატივი, ღირსება, პირადი ცხოვრების საიდუმლოება, პირადი ხელშეუხებლობა ან საქმიანი რეპუტაცია შელახვისაგან“. შესაბამისად, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სადავო საკითხის გადასაწყვეტად, პატივისა და ღირსების შელახვის ფაქტობრივი გარემოებების გამოსარკვევად სსკ-ის მე-18 მუხლის მეორე ნაწილის სამართლებრივი განმარტებიდან გამომდინარე, უნდა ვიხელმძღვანელოთ „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ სპეციალური კანონით, რომელიც წარმოადგენს პატივისა და ღირსების სამოქალაქო რეგულირების შემავსებელ ნორმას და საბოლოოდ, ქმნის საკითხის სამოქალაქო კოდექსით გადაწყვეტის წინაპირობას.

23. რაც შეეხება საკვლევ საკითხს ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, საგულისხმოა, რომ ფაქტის ნაწილის კვლევისას საქმის განმხილველმა სააპელაციო ინსტანციის სასამართლომ შეისწავლა მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულება (განჩინების პ:4) - სამუსიკო სკოლის თანამშრომლების (მოპასუხეები) ერთობლივი წერილი, რომელიც მოპასუხეთა მიერ გაეგზავნა საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს და რომლის შინაარსიც მოსარჩელის მოსაზრებით, ლახავს მის პატივსა და ღირსებას (განჩინების პ:3).

24. საკასაციო საჩივრის შინაარსის ძირითად პრეტენზიასაც სწორედ ზემოაღნიშნული მტკიცებულების - წერილის შინაარსის არასწორი სამართლებრივი შეფასება წარმოადგენს. კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ მიაკუთვნა რა წერილში მითითებული ინფორმაცია მის ავტორთა „აზრის“, „შეფასებითი მსჯელობის“ სფეროს, ხელოვნურად გამოიყვანა მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმის დაცვის სფეროდან (იხ., საკასაციო საჩივრის საფუძვლები).

25. ზოგადი წესის მიხედვით, მოთხოვნის დასაბუთებულობის შემოწმებას, სასამართლო იწყებს მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმის შემადგენელ სადავო ფაქტობრივ გარემოებებზე მითითებისა და მათი დამტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის გადანაწილებით. საგულისხმოა, რომ დიფამაციის საქმეებში მტკიცების ტვირთი რეპუტაციაშელახული პირის მხარეზეა [მტკიცების სტანდარტი]. თუმცა, განსახილველი დავის თავისებურების გათვალისწინებით, პირველყოფლისა, ყურადღება უნდა გამახვილდეს ფაქტების მითითების ტვირთზე და იმის მიხედვით, იძლევა თუ არა დასადგენი გარემოებების წრე, თუნდაც თეორიული თვალსაზრისით, დადასტურების შესაძლებლობას, გადანაწილდეს მხარეთა შორის მათი დამტკიცების ტვირთი. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელე სადავოდ მიიჩნევს სადავო წერილის შინაარსს, მასში მითითებული ცნობების სინამდვილესთან შეუსაბამობას, აღნიშნულს აფასებს ცილისწამებად. ყოველივე აღნიშნული კი, ეროვნული თუ პრეცდენტული სამართლის მიხედვით საჭიროებს იდენტიფიკაციას იმის მიხედვით, განეკუთვნებიან ისინი „ფაქტის“/ „განცხადების“ სფეროს, თუ წარმოადგენს მარტოოდენ მათ ავტორთა „აზრის“/„შეფასებითი მსჯელობის“ ნაწილს. სპეციალური კანონი, შემდეგნაირად განმარტავს ტერმინებს: „აზრი – შეფასებითი მსჯელობა, თვალსაზრისი, კომენტარი, აგრეთვე ნებისმიერი სახით ისეთი შეხედულების გამოხატვაა, რომელიც ასახავს რომელიმე პიროვნების, მოვლენის ან საგნის მიმართ დამოკიდებულებას და არ შეიცავს დადასტურებად ან უარყოფად ფაქტს“ (პირველი მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტი), ხოლო ცილისწამება – არსებითად მცდარი ფაქტის შემცველი და პირისთვის ზიანის მიმყენებელი, მისი სახელის გამტეხი განცხადებაა“ (პირველი მუხლის „ე“ ქვეპუნქტი). პირს ეკისრება სამოქალაქო პასუხისმგებლობა კერძო პირის ცილისწამებისთვის, თუ მოსარჩელე სასამართლოში დაამტკიცებს, რომ მოპასუხის განცხადება შეიცავს არსებითად მცდარ ფაქტს უშუალოდ მოსარჩელის შესახებ და ამ განცხადებით მოსარჩელეს ზიანი მიადგა [მე-13 მუხლი],

26. ვინაიდან დამტკიცების თვალსაზრისით სპეციალური კანონი ერთმანეთისაგან მიჯნავს „აზრისა“ და „ფაქტის“ სფეროს, და აზრს, როგორც გონებითი სფეროს რეზულტატს/ შედეგს დამტკიცებასავალდებულო ფაქტობრივ გარემოებათა წრიდან გამორიცხავს, ამიტომ, ვიდრე სადავო წერილის შინაარსის სინამდვილესთან შეუსაბამობის მტკიცების ტვირთის გადანაწილებისა და მათი დამტკიცების ვალდებულებაზე იმსჯელებს საკასაციო პალატა უნდა გაირკვეს სადავო წერილის შინაარსის - სადავო გამონათქვამების ფაქტის სფეროსთან რელევანტურობა და მაშასადამე, მათი დამტკიცების პროცესუალური სავალდებულობა.

27. სარჩელის ფაქტობრივი გარემოებების მიხედვით, მოსარჩელე მისი პატივისა და ღირსებისა შელახვად მიიჩნევს წერილში აღნიშნულ ცილისმწამებლურ შემდეგ გამონათქვამებს : 1) „მან თავიდანვე აიღო გეზი, რომ კოლეჯი გამოეყენებინა პირადი მიზნებისათვის"; „საინტერესოა, რომ მან ეს აპარატურა 2007 წლის 05 მაისს გადაიტანა თავის საცხოვრებელ ბინაში, სადაც ინახებოდა 2007 წლის 10 დეკემბრამდე. როდესაც თანამშრომლების მხრიდან გამოითქვა პროტესტი, რადგანაც ამ აპარატურის შეძენის გამო ეჭვქვეშ დადგა საშვებულებოს ანაზღაურება, დირექტორის მხრიდან კოლექტივის მიმართ დაიწყო რეპრესიები"; 3) „საგუნდო კაპელა, რომელიც წლების მანძილზე ერთგულად ემსახურებოდა სასწავლებელს, კ--–ის უკანონო ქმედებების გამო გადავიდა თ--–--ის მუნიციპალიტეტის კულტურის ცენტრის დაქვემდებარებაში“; 4) „ყველა "სიკეთესთან” ერთად ყოფილი დირექტორი შეურაცხყოფას გვაყენებდა თანამშრომლებს, გვიწოდებდა „დაქირავებულებს“ და ხმის ამოღების შემთხვევაში გვემუქრებოდა სამსახურიდან გათავისუფლებით"; 5) „ცალკე შესწავლის საგანია მისი ამორალური ქმედებები კოლეჯის მოსწავლეებთან”; „ეს არის მხოლოდ მოკლე ჩამონათვალო იმ დანაშაულებრივი ქმედებებისა, რომლებიც მოსარჩელის დირექტორობის წლებში ხდებოდა”.

28. იმის გასარკვევად მოპასუხის მსჯელობა წარმოადგენს „აზრს“ თუ „არსებითად მცდარ ფაქტს“, საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს (შემდგომში: ევროსასამართლო) პრეცედენტულ გადაწყვეტილებებზე: ერთ-ერთ გადაწყვეტილებაში საკასაციო პალატამ განმარტა: „სიტყვა „აზრი“ ფართოდ განმარტებისას გულისხმობს განსჯას, დამოკიდებულებასა თუ შეფასებას, რომლის სისწორე თუ მცდარობა დამოკიდებულია მთლიანად ინდივიდზე, მის სუბიექტურ დამოკიდებულებაზე. ფაქტები კი, ჩვეულებრივ, მოკლებულია სუბიექტურ დამოკიდებულებას, იგი ობიექტური გარემოებებიდან გამომდინარეობს, ანუ ჩვენ გვაქვს იმის შესაძლებლობა, რომ ფაქტი შევამოწმოთ და ვნახოთ, ის რეალურად არსებობდა თუ არა. სწორედ ამიტომ, ფაქტების გადამოწმება და მისი ნამდვილობასთან შესაბამისობის დადგენა შესაძლებელია. ხშირ შემთხვევაში, აზრები და ფაქტები ერთმანეთს მჭიდროდ უკავშირდებიან და მათი გამიჯვნა რთულია. ეს განპირობებულია იმით, რომ გამოთქმის ორივე ფორმა იშვიათად გვხვდება სუფთა სახით. უმთავრესად, სჭარბობს სწორედ ისეთი გამონათქვამები, რომლებშიც თავს იყრის, როგორც შეფასებითი, ასევე ფაქტობრივი ელემენტები. აზრი ხშირად ეყრდნობა და ეხება ფაქტებს, ფაქტები კი, თავის მხრივ, აზრის საფუძველია, რომელიც ადასტურებს ან უარყოფს მათ, ამიტომაც ხშირად საკამათო გამონათქვამის, როგორც შეხედულების ან როგორც ფაქტის გადმოცემის, კვალიფიცირების დროს, შესაძლებელია გამოთქმის კონტექსტის მიხედვით მისი ცალკეული ნაწილების იზოლირება, მაგრამ ეს მეთოდი გამართლებულია მხოლოდ მაშინ, როდესაც ამით არ იკარგება ან არ ყალბდება გამონათქვამის შინაარსი და ნამდვილი აზრი. თუკი ასეთი იზოლირება შეუძლებლია გამონათქვამის შინაარსის გაყალბების გარეშე, მაშინ ეს გამონათქვამი უნდა ჩაითვალოს მთლიანად აზრის გამოთქმად, ანუ შეხედულებად, შეფასებით მსჯელობად და, შესაბამისად, მთლიანად უნდა იქნეს შეყვანილი ძირითადი უფლებით დაცულ სფეროში“ (იხ. სუსგ №ას-1304-1242-2014, 27 მაისი, 2015 წელი; სუსგ №ას-103-98-2014, 28 ივლისი, 2016 წელი,სუსგ Nას-1278-1298-2011, 20.02.2012 წ.);

29. საგულისხმოა, რომ საკასაციო პალატის ზემოთ მითითებული მსჯელობა ეხმიანება და სრულ შესაბამისობაშია ე.წ. Case Law- თან. ევროსასამართლომ არაერთ პრეცედენტულ გადაწყვეტილებაში განმარტა თუ რას მოიცავს ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის (შემდეგში: კონვენცია) მე-10 მუხლის პირველი ნაწილით დადგენილი აზრის გამოხატვის თავისუფლების მასშტაბები და როგორია თავისუფლების ამ სფეროში ჩარევის ობიექტურად და გონივრულად დასაშვები და გამართლებადი ფარგლები. ევროსასამართლომ თავისი პრინციპული პოზიცია ასახა არაერთ პრეცედენტულ გადაწყვეტილებაში, რომელშიც განმარტა, რომ უდიდესი სიფრთხილით უნდა შეფასდეს „ფაქტები“ და „მოსაზრება“/ „მსჯელობა“. თავის მხრივ, „ფაქტების“ არსებობა დასაშვებად მიიჩნევდა მათ დადასტურებას, მაშინ როდესაც „მოსაზრების“/„შეხედულების“ დადასტურება პრაქტიკულად შეუძლებელია და ამდენად, იგი განეკუთვნება შეხედულებათა თავისუფლების სფეროს და დაცულია კონვენციის მე-10 მუხლის პირველი ნაწილით (LINGENCE v. AUSTRIA, სტრასბურგი, 08 ივლისი, 1986 წელი, განაცხადის N9815/82; OBERSCHLICK v. AUSTRIA, სტრასბურგი, 01 ივლისი, 1997 წელი, განაცხადის N 20834/92).

30. პრეცედენტული სამართალი მტკიცებას დაქვემდებარებულ ფაქტად საერთოდ არ მიიჩნევს სადავო გამონათქვამების იმ სფეროს, რომელიც „აზრის“/„შეფასებითი მსჯელობის“ კატეგორიაში ექცევა. ამ თვალსაზრისით, არც მხარეთა შორის ტკიცების ტვირთის გადანაწილებაა ნორმატიულად დასაშვები.

31. თუმცა საგულისხმოა, რომ აზრისა და ფაქტის ერთმანეთთან მჭიდრო კავშირის გამო, მათი გამიჯვნა საკმაოდ რთულია. ლინგენსის საქმეშიც გაესვა ხაზი ფაქტისა და ღირებული მოსაზრებების გამიჯვნის სიფრთხილეს და აღინიშნა, რომ „ფაქტის არსებობის დემონსტრირება შეიძლება, ხოლო ღირებული მოსაზრებების დამტკიცება არ ხერხდება“ (იხ., LINGENCE v. AUSTRIA, სტრასბურგი, 08 ივლისი, 1986 წელი, განაცხადის N9815/82, პარ:46) შესაბამისად, სადავო გამონათქვამის სწორი კვალიფიკაციისათვის უნდა შემოწმდეს მათი შინაარსი, გამოთქმის ფორმა და გამოთქმის კონტექსტი, რა ფაქტობრივი კომპონენტებს მოიცავს, რა მიზნით იქნა გასაჯაროვებული ისინი. როგორც ეს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს არაერთ გადაწყვეტილებაშია განმარტებული, ცილისწამების მაკვალიფიცირებელი ერთ-ერთი მთავარი ნიშანია განმცხადებლის მიერ იმ ფაქტების მითითებაა, რომლებიც რეალობასთან არც ისე შორსაა, უფრო კონკრეტულია და არა ზოგადი ხასიათის, უფრო მეტად ობიექტური შინაარსისაა, ვიდრე სუბიექტური, და, რაც მთავარია, მისი დადასტურება (დამტკიცება) შესაძლებელია (იხ. სუსგ, №ას-179-172-2012, 01.10.2014 წ.).

32. სადავო შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით შეფასდა რა მოსარჩელის მიერ პატივისა და ღირსების შელახვად მიჩნეული წინამდებარე განჩინების პ:29 -ში მითითებული გამონათქვამები, მიჩნეული იქნა, რომ ისინი განეკუთვნებოდნენ „აზრის“ „შეფასებითი მსჯელობის“ სფეროს, რაც დაცვის აბსოლიტური პრივილეგიით სარგებლობდა.

33. საკასაციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო სასაართლოს სამართლებრივ შეფასებას და მიაჩნია, რომ თანამშრომელთა ერთობლივი წერილში მითითებული ინფორმაცია არ შეიცავს კონკრეტული ფაქტების მტკიცების პრეტენზიას, მასში ასახულია მხოლოდ მოპასუხეთა აზრი (მსჯელობა, თვალსაზრისი) მოსარჩელის სამსახურეობრივი საქმიანობის, მისი კომუნიკაციის უნარ-ჩვევებისა და ქცევის შესახებ და არა ობიექტური გარემოებებიდან გამომდინარე ფაქტების დამტკიცების მცდელობა. ამასთან, მხედველობაშია მისაღები მიზანი, რომელმაც განაპირობა ამგვარი შინაარსის წერილის შედეგენა და გაგზავნა შესაბამისი ადმინისტრაციული ორგანოსადმი, რასაც ამ კონკრეტულ საქმეზე წარმოადგენდა ზემდგომი ადმინისტრაციული ორგანოს რეაგირება მიდამი დაქვემდებარებული სსიპ-ის ხელმძღვანელის საქმიანობაზე და არა მოსარჩელის პიროვნების, ინდივიდის დისკრედიტაცია და შეურაცხყოფა.

34. ნიშანდობლივია, რომ ერთ-ერთ საქმეში, საკასაციო პალატამ იმსჯელა დასაქმებულზე შედგენილ სამსახურეობრივ ბარათში მითითებული გამონათქვამების რაობაზე და დაადგინა, რომ: „სამსახურის ხელმძღვანელის მიერ შედგენილი სამსახურეობრივი ბარათი წარმოადგენდა არა დასაქმებულის პატივისა და ღირსების შემლახველ ცნობას, არამედ - დასაქმებულის მიერ კომუნიკაციის სტანდარტების დარღვევისადმი შიდასამსახურებრივ რეაგირებას, რაც დაკავებული თანამდებობიდან გამომდინარე ეკისრებოდა კიდევაც მენეჯერს. შესაბამისად, მასში გამოთქმული მოსაზრებები ვერ შეფასდებოდა პატივისა და ღირსების შემლახველად“ (იხ., სუსგ №ას-1304-1242-2014, 27 მაისი , 2015 წელი).

35. საგულისხმოა რომ მოპასუხეების მიერ გამოხატული მოსაზრებები, მათ მიერ გამოყენებული ენა და აღწერები უნდა შეფასდეს არა აბსტარქულად, არამედ იმ მონაცემების კუთხით, რომლებიც საქმის არსს წვდება (იხ., De Haes and Gijsels v. Belgium (24 თებერვალი, 1997 წელი, განაცხადის N19983/92); პ:10). შესაფასებელ შემთხვევაში, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სადავო წერილის შინაარსი იძლევა არგუმენტირებული, ლოგიკური და თანმიმდევრული მსჯელობის საფუძველს მასზედ, რომ სამუსიკო სკოლის ხელმძღვანელობასა და დასაქმებულებს შორის არსებობდა დაძაბული ურთიერთობა, და წერილის შინაარსში გამოთქმული მოსაზრებები აშკარად ასახავს დასაქმებულების არაპოზიტიურ დამოკიდებულებას მათი ყოფილი დირექტორის (ხელმძღვანელის) მიმართ. იმავდროულად, წერილში მითითებული დასაქმებულების პოზიცია ყოფილ დირექტორზე ძნელია შეფასდეს ფაქტის დამტკიცების მცდელობად, არამედ აღნიშნული შეიძლება აღქმული იქნეს მხოლოდ, როგორც მის ავტორთა სუბიექტური დამოკიდებულება, რეაგირება სკოლის მართვის საკითხთან დაკავშირებით.

36. მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ ამ წერილით მისი შემდგენელი პირები მიზნად ისახავდნენ მისი პიროვნების დისკრედიტაციას განათლების სამინისტროში, მის საქციელს ამორალურად მიიჩნევდნენ, რაც მისთვის მიუღებელი და ცილისმწამებლურია. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, მოსარჩელის ეს პოზიცია პატივსაცემი და გასაზიარებელია იმ თვალსაზრისით, რომ არ არის პიროვნებისათვის, მით უფრო, სამსახურის ხელმძღვანელისათვის სასიამოვნო. თუმცა, როდესაც საკითხი შეეხება პატივისა და ღირსების, როგორც კანონით დაცული სიკეთის ხელყოფის ფაქტობრივი გარემოების გამოკვლევას, მაშინ კანონმდებელი აბსოლუტური სიზუსტის დაცვას მოითხოვს. ეს მიდგომები გამოიყენება განსაკუთრებით კონვენციის მე-10 მუხლის მიმართ. ჰენდისაიდის საქმეში ევროსასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსაზრებები „მორალის“ მოთხოვნის შესახებ განსხვავებულია სხვადასხვა ადგილას, სხვადასხვა დროს და ხასითდება სწრაფი ცვალებადობით, ამიტომ მათი შეფასება ეროვნულ სასამართლოებს უკეთ ხელეწიფებათ თავიანთ ქვეყნასთან უწყვეტი კონტაქტის წყალობით (Handyside v. The UK. 07დეკემბერი, 1976 წელი. განაცხადის N 5493/72). ასეთ შემთხვევაში, უნდა შეფასდეს მოთხოვნის საფუძვლად მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების წრე (მტკიცების საგანი) და იმის მიხედვით შეიცავენ ისინი ფაქტის დამტკიცების პრეტენზიას თუ წარმოადგენენ მხოლოდ მის ავტორთა დამოკიდებულებას, მიეცეს კვლევის შესაბამისი მიმართულება. კონკრეტულ შემთხვევაში, სადავო წერილის შინაარსის შესწავლის შედეგად, საკასაციო პალატა ასკვნის, რომ მასში მითითებული ინფორმაცია საფუძვლად ვერ დაება მის გაიგივებას „ფაქტის“ საკითხთან. ვინაიდან, როგორც აღინიშნა, იგი წარმოადგენს დასაქმებული პირების, კოლექტივის წევრების დამოკიდებულებას ყოფილი დირექტორის მიმართ. აღნიშნული ვერ იქნება აღქმული ვერც ზემდგომ ადმინისტრაციულ ორგანოში სსიპ-ის ყოფილ დირექტორზე ინფორმაციული თავდასხმის მცდელობად, რადგან ზემდგომ ადმინისტრაციულ ორგანოს თავადაც ევალება კონტროლი და ზედამხედველობა მისდამი დაქვემდებარებული სსიპ-ისა და მისი ხელმძღვანლობის საქმიანობაზე. შესაბამისად, მხოლოდ სხვა პირთა მიერ ამა თუ იმ წერილში გამოთქმულ მოსაზრებებს დირექტორის საქმიანობის შეფასებისათვის იურიდიული მნიშვნელობა ვერ მიენიჭება.

37. კასატორის პრეტენზიის დასაბუთებას ვერ ამყარებს ვერც კასატორის მიერ მოხმობილი სასამართლო პრაქტიკა, სახელდობრ, ერთ-ერთი გადაწყვეტილება, რომელსაც კასატორი მოიხმობს და რომელშიც, ეროვნულმა სასამართლომ დადგინა პატივისა და ღირსების შელახვა, შეეხებოდა საზოგადოებისთვის კარგად ცნობილ პიროვნებას, ცნობილ ქართველ მსახიობს, რომელზედაც საგაზეთო პუბლიკაციაში დაიბეჭდა ცილისმწამებული ფაქტები ამორალურ ქმედებებში მისი ბრალდების შესახებ (იხ., სუსგ №ას-1332-1258-2012 , 23 აპრილი, 2014 წელი), რაც კონკრეტული საქმის ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით შემხებლობაში აშკარად არ არის.

38. ვერც ევროსასამართლოს იმ გადაწყვეტილებებშია შეფასებული განსახილველ შემთხვევაში შესაფასებელი ფაქტობრივი გარემოებები, რომელებზედაც კასატორი უთითებს და საკასაციო პრტენზიის დაკმაყოფილების სამართლებრივ და პრაქტიკულ საფუძვლად მიჩნევს: ერუსალიმი ავსტრიის წინააღმდეგ; ალვეს კოსტა პორტუგალიის წინააღმდეგ; დე ჰაესი და გიჯსელსი ბელგიის წინააღმდეგ (იხ., საკასაციო საჩივრის საფუძვლები).

39. ამდენად, კასატორის პრეტენზიასთან დაკავშირებით საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქმეში De Haes and Gijsels v. Belgium (24 თებერვალი, 1997 წელი, განაცხადის N 19983/92) მომჩივანებს წარმოადგენდენ ყოველკვირეული ჟურნალ „ჰუმოს“ რედაქტორები, რომლებმაც მათ მიერ გამოქვეყნებულ 5 სტატიაში მკაცრად გააკრიტიკეს ბრიუსელის სააპელაციო სასამართლოს მოსამართლეები, იმ საქმის გამო, რომლის განხილვის შედეგად ბავშვზე მეურვეობა მიანიჭეს მამას. სააპელაციო სასამართლომ მათ დააკისრა სარჩელით მოთხოვნილი ნომინალური ჯარიმა - 1 ფრანკი, დაავალა ცნობების უარყოფა და მიანიჭა სასამართლო გადაწყვეტილების გამოქვეყნების უფლება. ამ საქმეში იდგა საკითხი, ჰქონდათ თუ არა უფლება მოპასუხეებს, მათთვის ხელმისაწვდომი ფაქტების საფუძველზე და პრესის თავისუფლების ფარგლებში, გამოექვეყნებინათ სასამართლო ორგანოს ფუნქციონირებისათვის სადავოდ გამხდარი კრიტიკა....სადავო სტატიებში მოპასუხეები ეყრდნობოდნენ კონკრეტულ სამედიცინო დასკვნებს, მხარეეების მიერ წარმოდგენილ განცხადებებსა და გარკვეულ პირთა მოხსნებებს. ბრიუსელის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების მიხედვით, ხშიარია შემთხვევები, განსაკუთრებით სასამართლო საქმეებშე, როდესაც უნივერსიტეტის პროფესორები და საუკეთესო სპეციალისტებიც კი ერთმანეთს არ ეთანხმებიან, მით უფრო დიამტერალურად განსხვავებულია შეხედულება, როდესაც საკითხი შეეხება ფსიქოლოგიისა და ფსიქიატრიის სფეროს, თუმცა, ჟურნალისტმა უმჯობესია თავი შეიკავოს არაობიექტურობაში მოსამართლის დადანაშაულებისაგან, რომლებმაც უნდა მიიღონ გადაწყვეტილება... მოსამართლის სტატუსი რადიკალურად განსხვავებულია სახელმწიფო მოხელისა და პოლიტიკოსის სტატუსისაგან. პოლიტიკოსისაგან განსხვავებით, მოსამართლე საკუთარი თავის გამართლების მიზნით ვერ გამართავს საჯარო პოლემიკას იმ საქმის შესახებ, რომელიც უნდა განიხილოს (განჩინების პ: 14. განსოფ ვან დერ მერსკის სიტყვა - საკასაციო სასამართლოს ყოფილი მთავარი სამეფო მრჩეველი). ამ საქმეში, ევროსასამართლომ ისმჯელა პრესის თავისუფლების საზღვრებზე და აღნიშნა, რომ დემოკრატიულ საზოგადოებაში პრესის თავისუფლების როლის მიუხედავად, მათ არ უნდა გადააბიჯონ გარკვეულ ფარგლებს, განსაკუთრებით სხვათა უფლებებთან და რეპუტაციასთან დაკავშირებით. მის მოვალეობას წარმოადგენს მოსაზრებებისა და ინფორმაციის გაცემა საზოგადოებისათვის ინტერესის მქონე ნებისმეირ საკითხზე, სასამართლო სისტემის ფუნქციონირების ჩათვლით. სასამართლოები - სამართლის გარანტები, რომლებსაც განსაკუთრებული როლი ენიჭებათა სახელმწიფოში, სადაც კანონის უზენაესობაა, საზოგადოების ნდობით უნდა სარგებლობდნენ. შესაბამისად, ისინი დაცული უნდა იქნენ დესტრუქციული და უსაფუძვლო თავდახმებისაგან, განსაკუთრებით იმის გათვალისწინებით, რომ მოსამართლეებს აკისრიათ კეთილგონიერების მოვალეობა, რაც მათ არ აძლევს კრიტიკაზე რეაგირების საშუალებას (De Haes and Gijsels v. Belgium (24 თებერვალი, 1997 წელი, განაცხადის N 19983/92), პარაგრაფი 14).

40. იერუსალემის საქმეში, რომელსაც კასატორი თავის არგუმენტის გასამყარებლად ეყრდნობა, მომჩივანი ქალბატონი სუზანა იერუსალემი დავობდა მასზედ, რომ სასამართლოს ბრძანება უკრძალავდა მას გარკვეული განცხადებების გამეორებას, რითაც ირღვეოდა მისი გამოხატვის თავისუფლება. მუნიციპალურ საბჭოში, დებატებისას, მისი გამოსვლის ტექსტში, რომელიც ეხებოდა ასოციაციებისთვის სახელმწიფო სუბსიდიების გაცემას, განმცხადებელმა მკაცრად გააკრიტიკა ორი ასოციაცია, დაახასიათა რა ისინი, როგორც „სექტები“, რომლებთაც ჰქონდათ „ტოტალიტარული ხასიათი“ და „ფაშისტური ტენდენციები“. რეგიონულმა სასამართლომ გამოსცა ბრძანება, რითაც ქალბატონ იერუსალემს ეკრძალებოდა ამ განცხადებების გამეორება. ევროსასამართლომ ერთხმად დაადგინა, რომ დარღვეულ იქნა კონვენციის მე-10 მუხლი, რადგან მომჩივანი იყო არჩეული პოლიტიკოსი და გამოხატვის თავისუფლება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია საზოგადოების არჩეული წარმომადგენლებისთვის. სადავო განცხადებები გაკეთდა პოლიტიკური დებატების ჭრილში. ფორუმი შესაძლებელი იყო შედარებოდა პარლამენტს, რადგან საჯარო ინტერესი ეხებოდა მონაწილეთა გამოხატვის თავისუფლების დაცვას. სასამართლომ მომჩივანის განცხადებები მიიჩნია, როგორც „შეფასებითი მსჯელობები“ და გაითვალისწინა ის ფაქტი, რომ მან წარმოადგინა დოკუმენტური მტკიცებულებები, რომელიც რელევანტური იქნებოდა იმის საჩვენებლად, რომ აღნიშნული შეფასებითი მსჯელობები სამართლიან განმარტებებს შეადგენდა. სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ შეფასებითი მსჯელობის სიმართლის დამტკიცების მოთხოვნა შეუძლებელია შესასრულებლად და თავისთავად არღვევს აზრის გამოთქმის თავისუფლებას, რომელიც ფუნდამენტური ნაწილია კონვენციის მე-10 მუხლით დაცული უფლებისა (Jerusalem v. Austria 27 მაისი, 2001 წელი, განაცხადი N26958/95).

41. თვალსაჩინოა, რომ კასატორის მიერ მოხმობილი საქართველოს უზენაესი სასამართლოსა და ევროსასამართლოს მიერ გადაწყვეტილი საქმის ფაქტობრივი გარემოებები ანდა მათ მიერ გაკეთებული სამართლებრივი მსჯელობები და დასკვნები არ ეხმიანება კასატორის პოზიციას. პირიქით, იერუსალიმის საქმეში დადგინდა, რომ სადავო გამონათქვამები პოლიტიკოსის მიერ საჯარო დებატებში გამოთქმული აზრის სფეროს განეკუთვნებოდა, რაც დაცვის მაღალი სტანდარტით სარგებლობდა და მის დადასტურებას შეუძლებლად მიიჩნევდა. დე ჰაესის საქმეში კი, საქმე პრესის თავისუფლებასა და ჟურნალისტის კეთილგონიერების მასშტაბებს შეეხებოდა და სასამართლოს არაობიექტურობაში დადანაშაულებისაგან თავის შეკავებისაგან მოუწოდებდა.

42. ზემოაღნიშნულიდან საკასაციო პალატა კიდევ ერთხელ ხაზს უსვამს შეფასების კრიტერიუმსა და მეთოდებს, რომელიც ევროსასამართლომ აღნიშნა ლინგენსის საქმეში: „გამოხატვის თავისუფლების უფლების განხორციელების საზღვრები უნდა გაანალიზირებულ იქნეს მთელი ფაქტობრივი საფუძვლის კონტექსტში, მომჩივანის მიერ სადავოდ გამხდარ წერილთან ერთად და იმ კონტექსტის გათვალისწინებით, რომელშიც ისინი დაიწერა“ (LINGENCE v. AUSTRIA, სტრასბურგი, 08 ივლისი, 1986 წელი, განაცხადის N9815/82, პ:40). საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ სარჩელში მითითებული მოპასუხეთა წერილის შინაარსი არ წარმოადგენს საქართველოს კონსტიტუციის მე-17 მუხლით დაცულ ადამიანის პატივისა და ღირსების დაცულ სფეროში ჩარევას, არამედ მასში ასახულია მოპასუხის შეფასებები პიროვნებისა და მოვლენის მიმართ, არ არსებობს კონსტიტუციის მე-19 მუხლი მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული სიტყვის თავისუფლების შეზღუდვის წინაპირობები. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, აღნიშნული აუცილებელი პირობაა გავრცელებული განცხადების შეფასებისთვის, ვინაიდან „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, აზრი დაცულია აბსოლუტური პრივილეგიით, რაც გამორიცხავს სამოქალაქო სამართლებრივ პასუხისმგებლობას, კერძოდ, მითითებული კანონის პირველი მუხლის „ფ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, აბსოლუტური პრივილეგია განმარტებულია, როგორც კანონით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობისაგან პირის სრული და უპირობო განთავისუფლება. სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლებიდან გამომდინარე დავისას იმის შეფასება, გავრცელებული განცხადება წარმოადგენს ფაქტს თუ აზრს სამართლის საკითხს წარმოადგენს, რომლის სამართლებრივი კვალიფიკაციაც სასამართლოს შეფასებაზეა დამოკიდებული. როგორც უკვე აღინიშნა, წერილი არ წარმოადგენდა რა ცილისწამებას, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ მოცემულ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასება იმის თაობაზე, რომ არ არსებობს პატივისა და ღირსების შემლახველი ცნობების უარყოფის მოთხოვნით აღძრული სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი სწორი და დასაბუთებულია, რაც გამორიცხავს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების ფაქტობრივ-სამართლებრივ საფუძვლებს.

43. რაც შეეხება კასატორის პრეტენზიას განსჯადობის (მხედეველობაშია საგნობრივი განსჯადობა) დარღვევასთან მიმართებით, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, აღნიშნულს არ გააჩნია ვარგისი საპროცესო და მატერიალურ სამართლებრივი საფუძველი, გამომდინარე იქიდან, რომ მხარეთა შორის დავის საგანია პატივისა და ღირსების შემლახელი ცნობების უარყოფა და გამოსაყენებელი სამართლის ნორმას, როგორც ზემოთ აღინიშნა (განჩინების პ: პ;22), წარმოადგენენ კერძო სამართლის შემდეგი ნორმები: სსკ-ის მე-18 მუხლი და სპეციალურ კანონი „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“. იმავდროულად, დამკვიდრებული სასამართლო პრატიკით დავა განეკუთვნება სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განსახილველ დავათა კატეგორიას და კასატორის არგუმენტი, რომ სადავო წერილი შედგენილია ადმინისტრაციული ორგანოს, კერძოდ საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – სკოლის გარეშე სახელოვნებო საგანმანათლებლო დაწესებულების ხელმძღვანელისა და მისი თანამშრომლების მიერ (განჩინების პ:8) ვერ აქცევს მას ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განსჯად დავად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ვ- კ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 30 ნოემბრის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ნ. ბაქაქური

ბ. ალავიძე