საქმე № 330210013349895

საქმე №ას-199-188-2017 24 მარტი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – გ. ა.-ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ი. კ.-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 15 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. ი. კ.-ემ (შემდგომში – მოსარჩელე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში გ. ა.-ის (შემდგომში – მოპასუხე) მიმართ უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვის შესახებ.

სარჩელის საფუძვლები:

2. მოსარჩელის მითითებით, 2006 წლის 23 ივნისს მოახდინა უძრავი ქონების პრივატიზება და ნივთი აღრიცხა თავის სახელზე. მოპასუხე ყოველგვარი სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე ფლობს სადავო ბინას და, მოსარჩელის მოთხოვნის მიუხედავად, არ ათავისუფლებს მას.

მოპასუხის პოზიცია:

3. მოპასუხემ მარტივი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ სადავო უძრავი ნივთის მართლზომიერი მფლობელია.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 12 მარტის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, სადავო უძრავი ნივთი გამოთხოვილ იქნა მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან და გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაეცა მოსარჩელეს, რაც მოპასუხემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 15 დეკემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

6. სააპელაციო სასამართლომ საჯარო რეესტრის ამონაწერის საფუძველზე დაადგინა, რომ სადავო უძრავი ქონება საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულია მოსარჩელის სახელზე.

7. ამონაწერის თანახმად, უფლების დამდგენ დოკუმენტს წარმოადგენს 2006 წლის 23 ივნისს გაფორმებული პრივატიზაციის ხელშეკრულება.

8. ქ. თბილისის 26 კომისრის სახ. რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის გადაწყვეტილებით, მიღებულ იქნა საბინაო საკითხთა კომიტეტის წინადადება, მესამე პირს და მოსარჩელეს ნება დაერთოთ ბინების გაცვლაზე.

9. საქართველოს სსრ თბილისის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის საბინაო განყოფილების 1987 წლის 25 ივნისის გაცვლის ორდერი №.. ყუის მიხედვით, მესამე პირს უფლება მიეცა გაცვლის შედეგად შესახლებულიყო კ.-ე ნ.ვ-ს ბინაში.

10. სსრ თბილისის საქალაქო საბჭოს სახალხო დეპუტატების აღმასრულებელი კომიტეტის 1988 წლის 5 თებერვლის №.. ორდერით მოსარჩელეს უფლება მიეცა, შესახლებულიყო მესამე პირის ბინაში (სადავო უძრავ ქონებაში) გაცვლის წესით.

11. თბილისის ისანი-სამგორის რაიონის გამგეობას 2006 წლის 21 ივნისს ეთხოვა, მოეხდინა ბინის პრივატიზაცია მოსარჩელის ოჯახზე, რომელიც შესდგებოდა თავად მოსარჩელისა და მისი შვილისაგან.

12. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 18 თებერვლის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით მოპასუხის მოთხოვნა თბილისის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასკომის საბინაო განყოფილების მიერ 1991 წლის 25 ივნისს ნ. კ.-ის №.. ორდერისა და ორდერის ყუის არარა აქტად ცნობის, თბილისის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასკომის საბინაო განყოფილების მიერ 1981 წლის 25 ივნისს მესამე პირის სახელზე გაცემული №.. ორდერისა და ორდერის ყუის არარა აქტად ცნობის, თბილისის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასკომის საბინაო განყოფილების მიერ მოსარჩელის სახელზე გაცემული 1988 წლის 5 დეკემბრის №.. ორდერის ასლის არარა აქტად ცნობის, 2006 წლის 24 ივნისის №1-2729 პრივატიზაციის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის და 2006 წლის 23 ივნისის №1-2706 პრივატიზაციის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

13. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოპასუხე სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე ფლობს სადავო უძრავ ქონებას. აპელანტს აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ რაიმე მტკიცებულება სასამართლოსთვის არ წარმოუდგენია.

14. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომში – სსსკ) 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 103-ე მუხლის საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სამოქალაქო სამართალწარმოებაში თითოეული მხარის უფლებრივ ტვირთს წარმოადგენს იმ ფაქტების მითითება და დამტკიცება, რომლითაც მხარეებს სურთ, დაასაბუთონ თავიანთი სასარჩელო მოთხოვნები ან გააქარწყლონ სასარჩელო მოთხოვნათა დასასაბუთებლად მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები. ზემოაღნიშნულ შემთხვევაში კი, მტკიცების ტვირთი, იმის შესახებ, რომ მოპასუხე წარმოადგენს სადავო უძრავი ნივთის მართლზომიერ მფლობელს ეკისრებოდა აპელანტს, რომელსაც აღნიშნულის დამადასტურებელი მტკიცებულებები სასამართლოში არ წარმოუდგენია.

15. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების პირობებში, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასებები გააკეთა საქმისათვის მნიშვნელოვან საკითხებთან დაკავშირებით და სწორად შეაფასა მხარეთა შორის არსებული მატერიალურ-სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე მხარეთა უფლება-მოვალეობები,

16. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომში – სსკ) 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, სარჩელის საფუძვლიანობის შესამოწმებლად უნდა დადგინდეს შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: 1. მოსარჩელე უნდა იყოს ნივთის მესაკუთრე; 2. მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი; 3. მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება. იმ შემთხვევაში, თუ დადგინდება სამივე გარემოების არსებობა, სარჩელი საფუძვლიანია.

17. სსკ-ის 183-ე და 311-ე მუხლების მოთხოვნიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ მოცემულ შემთხვევაში აპელანტი სააპელაციო საჩივრით სადავოდ ხდის, იმ გარემოებას, რომ სასამართლომ მოპასუხე არამართლზომიერ მფლობელად არასწორად მიიჩნია და, ასევე, არასწორად დაადგინა მისი სადავო ფართიდან გამოსახლება, თუმცა, აპელანტმა მითითებული გარემოების საწინააღმდეგოდ შესაბამისი მტკიცებულებების სასამართლოსთვის წარმოდგენა ვერ შეძლო.

18. სააპელაციო პალატის შეფასებით, კონკრეტულ შემთხვევაში არსებობს სსკ-ის 170-ე, 172-ე მუხლებით გათვალისწინებული გარემოებები, შესაბამისად, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად დააკმაყოფილა სასარჩელო მოთხოვნა მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვის შესახებ, რის გამოც არ არსებობს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები.

კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

19. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოპასუხემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად შემდეგი საფუძვლებით:

20. კასატორმა მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა საპროცესო დარღვევებით. საქმის მომხსენებელმა მოსამართლემ 2016 წლის 1 დეკემბრის სხდომაზე გაარკვია, რომ მოდავე მხარეები წარმოადგენდნენ დედმამიშვილებს.

21. კასატორმა აღნიშნა, რომ აპელანტმა წარმომადგენელს რწმუნებულება გაუფორმა 2016 წლის 1 დეკემბერს, საქმის განხილვა კი, დანიშნული იყო იმავე დღის 16:30 საათზე. მოპასუხის დაცვის მხარემ მოითხოვა სასამართლო სხდომის გადადება, რადგან არ იცნობდა საქმის მასალებს. სააპელაციო პალატამ არასწორად უთხრა უარი საქმის განხილვის გაჭიანურების მოტივით და ქართული ენის არმცოდნე მხარე დატოვა დაცვის გარეშე. სხდომაზე გამოცხადდა 15-წუთიანი შესვენება საქმის გასაცნობად, თუმცა მასალების მოცულობიდან გამომდინარე, აღნიშნული შეუძლებელი იყო. მართალია, მოცემული საქმის განხილვა სამჯერ გადაიდო, მაგრამ აღნიშნული გამოწვეული იყო საპატიო მიზეზებით, სსსკ-ის 216-ე მუხლის შესაბამისად. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ დაარღვია არა მხოლოდ ეროვნული კანონმდებლობა, არამედ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლი.

22. სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან არ იქნა დაცული სსსკ-ის მე-4 მუხლით გარანტირებული მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპი, რადგან მხარეები არათანაბარ მდგომარეობაში იმყოფებოდნენ. მოწინააღმდეგე მხარე წარმოდგენილი იყო ორი ადვოკატით. აპელანტმა იშუამდგომლა სააპელაციო პალატის შემადგელობის აცილების თაობაზე, სსსკ-ის 31-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად.

23. კასატორმა მიიჩნია, რომ საქმე განსხვავებული სამართლებრივი შედეგით დასრულდებოდა, აპელანტის ადვოკატს შესაძლებლობა რომ მისცემოდა, საქმის მასალებს სათანადოდ გასცნობოდა.

24. მხარემ მიუთითა, რომ დარღვეულ იქნა სსსკ-ის 394-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტი.

25. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სსსკ-ის 212-ე მუხლი, როდესაც გამოსცა განკარგულება აპელანტის დაჯარიმების შესახებ იმ დროს, როდესაც სასამართლო სხდომა უკვე დამთავრებული იყო. აპელანტმა უკმაყოფილება გამოხატა თავის ადვოკატთან.

26. კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლოს არ შეუფასებია ის გარემოება, რომ მოსარჩელესა და მესამე პირს შორის გაცვლა მოხდა ბინების ნაწილზე და არა სრულად.

27. სააპელაციო პალატამ არასწორად შეაფასა ფაქტობრივი გარემოებანი და არ გაითვალისწინა, რომ პრივატიზაცია მოხდა არაუფლებამოსილი პირების სახელზე.

28. მხარე არ დაეთანხმა სააპელაციო პალატის მითითებას, რომ სადავო ბინაზე საკუთრების უფლება რეგისტრირებულია მოსარჩელის სახელზე, უფლების დამდგენი დოკუმენტია 2006 წლის 23 ივნისი, და ამავე სასამართლოს დასკვნას, რომ მოპასუხე ყოველგვარი სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე ფლობს სადავო ფართს, რადგან მისი მფლობელობა გრძელდება დედის გარდაცვალების მომენტიდან – 2012 წლის 20 მარტიდან დღემდე.

29. კასატორმა იშუამდგომლა მოცემული საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვის შესახებ და მოითხოვა საქმეზე ახალი მტკიცებულებების – მისი ბინადრობის მოწმობისა და საარქივო ცნობის დართვა.

30. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 28 თებერვლის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სსსკ-ის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

31. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

32. სააპელაციო სასამართლომ საჯარო რეესტრის ამონაწერის საფუძველზე დაადგინა, რომ სადავო უძრავი ქონება საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულია მოსარჩელის სახელზე.

33. ამონაწერის თანახმად, უფლების დამდგენ დოკუმენტს წარმოადგენს 2006 წლის 23 ივნისს გაფორმებული პრივატიზაციის ხელშეკრულება.

34. ქ. თბილისის 26 კომისრის სახ. რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის გადაწყვეტილებით, მიღებულ იქნა საბინაო საკითხთა კომიტეტის წინადადება, მესამე პირს და მოსარჩელეს ნება დაერთოთ ბინების გაცვლაზე.

35. საქართველოს სსრ თბილისის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის საბინაო განყოფილების 1987 წლის 25 ივნისის გაცვლის ორდერი №.. ყუის მიხედვით, მესამე პირს უფლება მიეცა გაცვლის შედეგად შესახლებულიყო კ.-ე ნ.ვ-ს ბინაში.

36. სსრ თბილისის საქალაქო საბჭოს სახალხო დეპუტატების აღმასრულებელი კომიტეტის 1988 წლის 5 თებერვლის №.. ორდერით მოსარჩელეს უფლება მიეცა, შესახლებულიყო მესამე პირის ბინაში (სადავო უძრავ ქონებაში) გაცვლის წესით.

37. თბილისის ისანი-სამგორის რაიონის გამგეობას 2006 წლის 21 ივნისს ეთხოვა, მოეხდინა ბინის პრივატიზაცია მოსარჩელის ოჯახზე, რომელიც შესდგებოდა თავად მოსარჩელისა და მისი შვილისაგან.

38. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 18 თებერვლის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით მოპასუხის მოთხოვნა თბილისის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასკომის საბინაო განყოფილების მიერ 1991 წლის 25 ივნისს ნ. კ.-ის №.. ორდერისა და ორდერის ყუის არარა აქტად ცნობის, თბილისის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასკომის საბინაო განყოფილების მიერ 1981 წლის 25 ივნისს მესამე პირის სახელზე გაცემული №.. ორდერისა და ორდერის ყუის არარა აქტად ცნობის, თბილისის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასკომის საბინაო განყოფილების მიერ მოსარჩელის სახელზე გაცემული 1988 წლის 5 დეკემბრის №.. ორდერის ასლის არარა აქტად ცნობის, 2006 წლის 24 ივნისის №1-2729 პრივატიზაციის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის და 2006 წლის 23 ივნისის №1-2706 პრივატიზაციის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

39. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოპასუხე სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე ფლობს სადავო უძრავ ქონებას. აპელანტს აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ რაიმე მტკიცებულება სასამართლოსთვის არ წარმოუდგენია.

40. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით მხარემ სადავოდ გახადა სააპელაციო სასამართლოს მიერ მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპის დარღვევის ფაქტი და პრეტენზია გამოთქვა ფაქტობრივი გარემოებების დადგენასთან დაკავშირებით. კასატორმა გაასაჩივრა სააპელაციო სასამართლოს განჩინების წინმსწრები განჩინებები.

41. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი გარკვეულ შეზღუდვებს აწესებს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან დაკავშირებით, კერძოდ, 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

42. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

43. დაუსაბუთებელია კასატორის პრეტენზია სააპელაციო პალატის მიერ საქმის განხილვის გადადებაზე უარის თქმის შესახებ.

44. საქმის მასალებიდან ირკვევა, რომ მოცემული საქმის განხილვა სააპელაციო სასამართლოში რამდენჯერმე დაინიშნა და, თავად კასატორის მითითებით დასტურდება, რომ პროცესი მისი თხოვნით არაერთხელ გადაიდო. 2016 წლის 1 დეკემბრის სხდომის შესახებ აპელანტისათვის ცნობილი იყო კანონით დადგენილი წესით, რის მიმართაც პრეტენზია მხარეს არ წარმოუდგენია. შესაბამისად, აპელანტს გონივრული ვადა ჰქონდა იმისათვის, რომ ეზრუნა საკუთარი ინტერესების დაცვის განხორციელების გზებზე და, საჭიროების შემთხვევაში, დროულად გაეფორმებინა წარმომადგენლობა კვალიფიციური დამცველისათვის (წარმომადგენლისათვის).

45. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქმის განხილვის გადადების შესაძლებლობას მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა უკავშირებს მხოლოდ ობიექტური აუცილებლობის არსებობას, რომლის აცილება მხარეს თავისი ძალებით არ შეეძლო (სსსკ-ის 216-ე მუხლი). წინააღმდეგ შემთხვევაში საქმის განხილვის გადადება იქნება გაუმართლებელი და გამოიწვევს საპროცესო ეკონომიის პრინციპის უხეშ დარღვევას და მოწინააღმდეგე მხარის მიმართ სწრაფი მართლმსაჯულებისა და სამართლიანი სასამართლოს უფლების უგულვებელყოფას.

46. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას, საქმის განხილვის გადადებაზე უარის თქმის გამო, მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპის დარღვევის თაობაზე. სააპელაციო პალატის მიერ ზემოაღნიშნულ შუამდგომლობაზე უარის თქმა არ წარმოადგენდა არც სასამართლო შემადგენლობის აცილების სამართლებრივ საფუძველს და ვერანაირად ვერ შეფასდება სსსკ-ის 31-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ პუნქტით გათვალისწინებულ აცილების წინაპირობად, კერძოდ, მოსამართლის პირადად, პირდაპირ ან არაპირდაპირ დაინტერესებად საქმის შედეგით, ან სხვა ისეთ გარემოებად, რომელიც ეჭვს იწვევს მის მიუკერძოებლობაში.

47. დასაშვებ და დასაბუთებულ საკასაციო პრეტენზიად ვერ ჩაითვლება მხარის არგუმენტი მოსარჩელის საკუთრების უფლების მართლზომიერებასთან დაკავშირებით. აღსანიშნავია, რომ ზემოთ მითითებულ საკითხებზე ამავე მხარეებს შორის ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განხილულ იქნა დავა და კასატორის მიერ სადავო გამხდარი ფაქტები დადგინდა სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით.

48. ასევე დაუსაბუთებელია კასატორის პრეტენზია სააპელაციო პალატის მიერ სასამართლო სხდომაზე წესრიგის დარღვევის გამო მისი დაჯარიმების შესახებ. საკასაციო საჩივარში მხარე თავად ადასტურებს, რომ უკმაყოფილება გამოთქვა სასამართლოს მიმართ. მის ერთადერთ არგუმენტს წარმოადგენს ის გარემოება, რომ ამ დროისათვის სხდომა უკვე დასრულებული იყო და იგი მიმართავდა თავის ადვოკატს.

49. სააპელაციო სასამართლოს 2016 წლის 1 დეკემბრის სხდომის ოქმიდან ირკვევა, რომ ის ქმედება, რამაც ჯარიმის დაკისრება გამოიწვია, განხორციელდა სასამართლოს პროცესის მიმდინარეობისას. ამასთან, მკაფიოდ ისმინება თავად აპელანტის წარმომადგენლის არაერთგზის მოწოდება მხარის მიმართ თავშეკავებისაკენ და ადვოკატის უკმაყოფილება აპელანტის ქმედებასთან დაკავშირებით. შესაბამისად, კასატორმა ვერ დაასაბუთა სააპელაციო პალატის მიერ სსსკ-ის 212-ე მუხლის დარღვევის ფაქტი.

50. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

51. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის.

52. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

53. განსახილველ შემთხვევაში სააპელაციო პალატამ მართებულად იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილით, რომლის თანახმადაც მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას. ამავე კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით კი, მესაკუთრეს შეუძლია მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება.

54. საკასაციო პალატა იზიარებს გასაჩივრებული განჩინების მსჯელობას ვინდიკაციური სარჩელის სამართლებრივი საფუძვლების თაობაზე და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატამ კანონის არსებითად სწორი განმარტების გზით მართებულად განსაზღვრა ვინდიკაციური სარჩელის აღძვრის სამართლებრივი წინაპირობები: მოსარჩელე უნდა იყოს ნივთის მესაკუთრე; მოპასუხე უნდა იყოს მოსარჩელის კუთვნილი ნივთის მფლობელი და მას არ უნდა გააჩნდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება.

55. სადავო შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა სამივე აღნიშნული წინაპირობის არსებობა, შესაბამისად, წარმოდგენილი სარჩელი სავსებით კანონიერად დაკმაყოფილდა (სუსგ 16.12.2015 წ. საქმე №ას-1040-980-2015).

56. საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს არ ქმნის კასატორის არგუმენტი, რომ იგი სადავო უძრავ ნივთს ფლობდა მართლზომიერად. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი აწესებს საქმისათვის მნიშვნელოვანი გარემოებების მტკიცების სტანდარტს, კერძოდ, 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. შესაბამისად, ორდენ გოგოხიასა და კახაბერ მაღრაძეს შორის თხოვების შესახებ გარიგების დადების ფაქტი მხარეს სათანადო მტკიცებულებებით უნდა დაედასტურებინა, რაც მას არ განუხორციელებია.

57. აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი არ წარმოადგენდა სამოქალაქო კოდექსის 160-162-ე მუხლებით დაცული უფლების მქონე პირს – მართლზომიერ მფლობელს.

58. ამავდროულად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან.

59. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

60. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით მხარემ იშუამდგომლა საქმეზე ახალი მტკიცებულებების დართვის თაობაზე.

61. სსსკ-ის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში.

62. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა ითვალისწინებს მხარეთა მიერ მათი მოთხოვნების დასასაბუთებლად და მითითებული ფაქტების დასამტკიცებლად საჭირო მტკიცებულებების წარდგენის საკმაოდ მკაცრად გაწერილ პროცედურას, რომლის შესაბამისად მხარეებს მტკიცებულებათა წარდგენა შეუძლიათ პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას შესაბამისი წესების დაცვით. გამონაკლის შემთხვევაში, კანონით დადგენილი წინაპირობების არსებობისას, დასაშვებია ახალი მტკიცებულების წარდგენა სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოშიც (სსკ-ის 380-ე მუხლი), თუმცა საქმის საკასაციო სასამართლოში განხილვისას მხარე ასეთ შესაძლებლობას მოკლებულია. შესაბამისად, ამგვარი მტკიცებულებები მოცემული დავის ფარგლებში საკასაციო პალატის მსჯელობის საგანი ვერ გახდება და მხარის შუამდგომლობა არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

63. საკასაციო სასამართლო ასევე ვერ გაიზიარებს კასატორის მოთხოვნას მოცემული საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვის შესახებ.

64. სსსკ-ის 408-ე მუხლის მესამე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლოს შეუძლია გადაწყვეტილება გამოიტანოს საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე. სასამართლომ საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვის შესახებ წინასწარ უნდა აცნობოს მხარეებს.

65. მითითებული ნორმიდან გამომდინარეობს, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის ფორმის განსაზღვრა საკასაციო სასამართლო პრეროგატივაა და ეს უკანასკნელი, ყოველი კონკრეტული საქმის გარემოებებიდან გამომდინარე, თავად წყვეტს, მოიწვიოს თუ არა მხარეები საქმის განხილვაზე.

66. მოცემულ შემთხვევაში კასატორს ჯერ კიდევ საკასაციო საჩივრის წარმოებაში მიღებისას განემარტა, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვა მოხდებოდა ზეპირი მოსმენის გარეშე. საკასაციო პალატა სასამართლო სხდომის ჩანიშვნას მიზანშეწონილად არ მიიჩნევს არც საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების მოცემულ ეტაპზე.

67. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2017 წლის 24 თებერვალს №1 საკრედიტო საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. გ. ა.-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ გ. ა.-ს (პირადი №..) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2017 წლის 24 თებერვალს №1 საკრედიტო საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ნ. ბაქაქური