საქმე № 140210014560239

საქმე №ას-1212-1171-2016 10 მარტი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – რ. ბ.–ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ა. და ზ. ბ.–ები (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 26 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – უძრავო ქონების თანამესაკუთრედ ცნობა, უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. ა. ბ.–მა (შემდგომში – პირველი მოსარჩელე) და ზ. ბ.–მა (შემდგომში – მეორე მოსარჩელე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში რ. ბ.-ის (შემდგომში – მოპასუხე) მიმართ უძრავო ქონების თანამესაკუთრედ ცნობისა და უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის შესახებ.

სარჩელის საფუძვლები:

2. მოსარჩელეთა განმარტებით, მხარეები არიან და-ძმანი. 1991 წლის 14 ოქტომბერს, მშობლების სიცოცხლეშივე გაყრილობის განაჩენით მოხდა ბინის და საკარმიდამო მიწის ნაკვეთის გამიჯვნა სამ თანაბარ ნაწილად.

3. მოსარჩელეებმა, ეკონომიკური გაჭირვების გამო, ვერ მოახერხეს თავის დროზე ქონების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში კუთვნილი წილის შესაბამისად.

მოპასუხის პოზიცია:

4. მოპასუხემ მარტივი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და აღნიშნა, რომ 1985-1995 წლის საარქივო ჩანაწერების თანახმად, მოსარჩელეები არ არიან რეგისტრირებული კომლში, ამავე დროს ფაქტობრივად არ ცხოვრობდნენ სადავო ფართში. მეტიც, ერთ-ერთმა მოსარჩელემ საქართველოს მოქალაქეობა მიიღო რამოდენიმე თვის წინ. კომლის ქონება ირიცხება მოპასუხის სახელზე. წლების განმავლობაში მოპასუხის ძმა ცხოვრობდა მის სახლში, მუდმივად აყენებდა შურაცხყოფას, რის გამოც იგი იძულებული გახდა, გაესახლებინა სახლიდან პოლიციის დახმარებით.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

5. გორის რაიონული სასამართლოს 2015 წლის 3 თებერვლის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელეებმა ნაწილობრივ გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 26 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა უძრავი ნივთის მესაკუთრედ ცნობის შესახებ მოსარჩელეთა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და მოსარჩელეები ცნობილ იქნენ უძრავი ქონების 1/5-1/5 წილების მესაკუთრეებად, ხოლო დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა შემდეგ გარემოებათა გამო:

7. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ წარმოდგენილი სააპელაციო საჩივრით გადაწყვეტილება გასაჩივრებულია მხოლოდ იმ ნაწილში, რომლითაც მოსარჩელეებს უარი ეთქვათ საცხოვრებელი სახლისა და საკარმიდამო მიწის ნაკვეთის თანამესაკუთრედ ცნობის ნაწილში. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება აღნიშნულ ნაწილში შეამოწმა.

8. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ საქმეში წარმოდგენილი 2012 წლის 3 აგვისტოს საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, სადავო უძრავი ქონება – 2086 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების (საკარმიდამო) მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული საცხოვრებელი სახლი, საკუთრების უფლებით აღრიცხულია მოპასუხის სახელზე. რეგისტრაციის საფუძველია 2011 წლის 20 ივლისის №. საარქივო ცნობა (საკომლო წიგნის ჩანაწერები).

9. აპელანტთა მიერ მოპასუხის საკუთრების უფლების მართლზომიერება სადავოდაა ქცეული იმ საფუძვლით, რომ მოსარჩელეები, 1991 წლის 14 ოქტომბერს კომლის გაყრის შედეგად სადავო სახლის ნაწილის მესაკუთრეები და მიწის ნაკვეთის მართლზომიერი მფლობელები გახდნენ, რის გამოც მთლიანი ქონების მოპასუხის სახელზე აღრიცხვა კანონშეუსაბამოა.

10. სააპელაციო პალატამ ნაწილობრივ გაიზიარა სააპელაციო პრეტენზია და მიიჩნია, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე დადასტურებულია, რომ სახელმწიფო კოლმეურნეობების რეორგანიზაციისა და ახალ ორგანიზაციულ-სამართლებრივ ფორმაზე გადასვლის პერიოდისათვის (1992 წელს), მოსარჩელეები მამის კომლის წევრებს წარმოადგენდნენ, რაც კომლის საერთო ქონებაზე მათი საკუთრების უფლების წარმოშობის საკმარისი წინაპირობაა.

11. 2011 წლის 20 ივლისის საარქივო ცნობის საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ საკრებულოს 1986-1996 წლების საკომლო წიგნების ჩანაწერების მიხედვით, მხარეთა მამის კომლი შედგებოდა შემდეგი წევრებისაგან: „1. თავად მამა, როგორც ოჯახის უფროსი; 2. მეორე მოსარჩელე – ვაჟიშვილი (ამოწერილია 1998 წლიდან); 3. პირველი მოსარჩელე – ვაჟიშვილი, გადახაზულია (სხვა ინფორმაცია მითითებული არ არის); 4. მოპასუხე – ქალიშვილი.

12. კომლს პირად საკუთრებაში ერიცხებოდა 1975 წელს აგებული 80 კვ.მ საცხოვრებელი სახლი და 0,36 ჰა მიწა (გვერდზე ფანქრით უწერია 1,03 ჰა მიწის ნაკვეთი).

13. საქმეში წარმოდგენილი 1991 წლის 14 ოქტომბრის ე.წ. გაყრილობის განაჩენით სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მოსარჩელეთა მამა და მოსარჩელეები გაიყარნენ ცალკე ოჯახებად. აღნიშნული გადაწყვეტილებით მამამ, მისმა მეუღლემ და შვილმა – მოპასუხემ მიიღეს საცხოვრებელი სახლის ორი ოთახი პირველ სართულზე და 0,20 ჰა მიწის ნაკვეთი, რომელზეც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი. მეორე მოსარჩელემ საცხოვრებელი სახლიდან მიიღო მეორე სართულზე მდებარე ორი ოთახი და 0,08 ჰა საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი. პირველმა მოპასუხემ კი, 0,08 ჰა საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი. სარდაფი და სათავსები დარჩა საერთო სარგებლობაში. აღსანიშნავია, რომ აღნიშნული „გაყრილობის გადაწყვეტილებით“ პირველ მოსარჩელეს 2086 კვ.მ საკარმიდამო მიწის ნაკვეთიდან და მასზე განთავსებული საცხოვრებელი სახლიდან გამოეყო საცხოვრებელი ბინის ორი ოთახი დროებით სარგებლობაში, სანამ არ აიშენებდა ბინას თავის ნაკვეთში. შემდეგ აღნიშნული ორი ოთახი ისევ უნდა დაბრუნებოდა მამას პირად სარგებლობაში.

14. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის ამოქმედებამდე საკოლმეურნეო კომლის საოჯახო ქონებრივი გაყოფის ცნება კანონით არ იყო განსაზღვრული და საკოლმეურნეო კომლის მიმართ გამოიყენებოდა მიწის კოდექსის სათანადო ნორმები. სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსში დაზუსტდა კომლიდან გამოყოფისა და საკოლმეურნეო კომლის გაყრის ცნება. (სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 126-127-130-ე მუხლები). კომლიდან გამოყოფა, როგორც წესი, აღინიშნებოდა კომლიდან გასვლით, თუმცა არსებობდა შემთხვევები, როდესაც კომლის წევრი აპირებდა ქონების გაყოფას და ფიქრობდა კვლავ კომლში დარჩენას საცხოვრებლად. (იხ: საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2016 წლის 1 მარტის გადაწყვეტილება საქმეზე №ას-27-27-2016).

15. განსახილველ შემთხვევაში, სარჩელზე წარდგენილი საარქივო ცნობის საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მეორე მოსარჩელე კომლიდან ამოწერილია 1998 წლიდან, ხოლო პირველი მოსარჩელე „გადახაზულია“ (სხვა ინფორმაცია მითითებული არ არის). პალატის მოსაზრებით, მხოლოდ ის ფაქტი, რომ პირველი მოპასუხე 1986-1996 წლების საკომლო წიგნში მხოლოდ „გადახაზულია“, არ ადასტურებს ამ უკანასკნელის კომლიდან ამოწერის ან გასვლის ფაქტს, ვინაიდან აღნიშნული გარემოების დამადასტურებელი სხვა რაიმე მტკიცებულება საქმეშიე წარმოდგენილი არ არის.

16. სააპელაციო პალატის მითითებით, საქმეში წარმოდგენილი 1991 წლის 14 ოქტომბრით დათარიღებული „გაყრილობის განაჩენი“ არ წარმოადგენს მოსარჩელეთა ცალკე კომლად გასვლის დამადასტურებელ მტკიცებულებას, ვინაიდან აღნიშნული განაჩენით (გარიგებით) ოჯახის წევრებს შორის საერთო საკუთრებით სარგებლობის წესი განისაზღვრა (სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 120-ე მუხლი).

17. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდება ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ მოსარჩელეები 1992 წლამდე დამოუკიდებელ კომლად იყვნენ რეგისტრირებულები. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ მოსარჩელეები 1992 წლამდე მამის კომლის წევრებს წარმოადგენდნენ.

18. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, „საქართველოს რესპუბლიკაში სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების და სხვა სასოფლო-სამეურნეო საწარმოების რეორგანიზაციის წესის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 1992 წლის 22 სექტემბრის №949 დადგენილებისა და სახელმწიფო საბჭოს 1993 წლის 21 ოქტომბრის №29 დეკრეტის საფუძველზე 1993 წლიდან დადგინდა სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების რეორგანიზაცია და ახალ ორგანიზაციულ-სამართლებრივ ფორმაზე გადასვლა. კოლმეურნეობების გაუქმებით საკოლმეურნეო კომლის არსებობას სამართლებრივი საფუძველი გამოეცალა და მან არსებობა შეწყვიტა.

19. საქართველოს სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქციით) 129-ე მუხლის შესაბამისად, საკოლმეურნეო კომლის კუთვნილი იმ ქონების გაყოფა, რომელიც მისი მოსპობის შემდეგ დარჩა, წარმოებს ამ კოდექსის 125-ე და 128-ე მუხლებში აღნიშნული წესებით. ამავე კოდექსის 122-ე მუხლის თანახმად, საკოლმეურნეო კომლის ქონება ეკუთვნის მის წევრებს თანასაკუთრების უფლებით. აღნიშნული კოდექსის 125-ე მუხლის თანახმად, საკოლმეურნეო კომლის წევრის წილი განისაზღვრება იმ ანგარიშით, რომ კომლის ყველა წევრს, მათ შორის, არასრულწლოვანსა და შრომისუუნაროსაც თანაბარი წილი ეკუთვნის.

20. საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 6 თებერვლის №128 დადგენილების მე-2 მუხლით და „სასოფლო-მეურნეო დანიშნულების მიწის საკუთრების შესახებ“ კანონის ამოქმედების შესახებ პარლამენტის დადგენილებით სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწა გამოცხადდა იმ პირთა საკუთრებად, რომლებმაც მიწაზე კანონიერი სარგებლობის უფლება მოიპოვეს 1992 წლამდე.

21. ამდენად, მას შემდეგ, რაც გაუქმდა საკოლმეურნეო კომლი და მას სამართლებრივი საფუძველი გამოეცალა, ქონება, რომელიც საკოლმეურნეო კომლის ქონებას და ამავე დროს კომლის წევრთა საერთო საკუთრებას წარმოადგენდა, აღარ წარმოადგენს საკოლმეურნეო კომლის ქონებას და არის კომლის ყოფილ წევრთა საერთო საკუთრება თანაბარწილად, რომელზეც ვრცელდება სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული საკუთრების საერთო რეჟიმი.

22. განსახილველ შემთხვევაში სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეები 1992 წლამდე მამის კომლის წევრებს წარმოადგენდნენ. ამავე კომლის წევრს წარმოადგენდა მოსარჩელეთა დედა, რაც საქმეში წარმოდგენილი გაყრილობის განაჩენით დასტურდება. ამდენად, დგინდება, რომ 1992 წლამდე მამის კომლი 5 წევრისაგან შედგებოდა. შესაბამისად, თითოეული მოსარჩელის წილი სადავო უძრავ ქონებაში უნდა განისაზღვროს მთლიანი ქონების 1/5 ნაწილით იდეალურ წილში.

23. ამასთან, სააპელაციო პალატამ მიზანშეწონილად მიიჩნია განემარტა, რომ სადავო საცხოვრებელი სახლისა და საკარმიდამო მიწის ნაკვეთის 2/5 ნაწილი წარმოადგენს მშობელთა სამკვიდრო ქონებას და მოსარჩელეებს ქონების აღნიშნულ ნაწილზე დავა შეუძლიათ გააგრძელონ მემკვიდრეობის სამართლებრივი საფუძვლებიდან გამომდინარე.

24. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, რომ განსახილველ შემთხვევაში არ არსებობს უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის ფაქტობრივ-სამართლებრივი წინაპირობა.

25. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომში – სსკ) 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, დასახელებული ნორმების შესაბამისად, ვინდიკაციური სარჩელის საფუძვლიანობა მოწმდება იმ გარემოებათა შეფასებით, არსებობს თუ არა მოსარჩელის საკუთრების უფლება ნივთზე და იმყოფება თუ არა ეს ნივთი სხვა პირთა არამართლზომიერ მფლობელობაში, ანუ ხორციელდება თუ არა მფლობელობა საამისო უფლების მქონე პირის გარეშე. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ მესაკუთრის უფლებას, თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), შეიძლება დაუპირისპირდეს მფლობელის არგუმენტი ფლობის მართლზომიერების ან სადავო უძრავ ქონებაზე მისი საკუთრების უფლების არსებობის თაობაზე. მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეების წილი სადავო უძრავ ქონებაში შეადგენს მთლიანი ქონების 1/5 ნაწილს იდეალურ წილში. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაცო პალატამ მიიჩნია, რომ ვიდრე არ დადგინდება მოსარჩელეთა რეალური წილები და არ მოხდება საერთო ქონებიდან მათი წილების გამიჯვნა დადგენილი წესით, ვინდიკაციურ სარჩელს დაკმაყოფილების პერსპექტივა არ გააჩნია.

კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

26. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოპასუხემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

27. კასატორმა მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლო გასცდა სარჩელის მოთხოვნის საფუძვლებს. სარჩელის დაკმაყოფილების წინაპირობად პალატამ ჩათვალა ის გარემოება, რომ მოსარჩელეები 1992 წლისთვის ისევ მამის კომლის წევრები იყვნენ და მათზე გავრცელდა თანასაკუთრების უფლება, ხოლო „გაყრილობის განაჩენი“ არ წარმოადგენს მოსარჩელეთა ცალკე კომლად გასვლის დამადასტურებელ დოკუმენტს. ამავდროულად, მოსარჩელეები ქონებაზე მესაკუთრედ ცნობას მოითხოვდნენ სწორედ აღნიშნული „გაყრილობის განაჩენის“ საფუძველზე.

28. კასატორის მითითებით, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეები 1992 წლამდე იყვნენ მამის კომლის წევრები, რაც დასტურდება 2011 წლის 20 ივლისის საარქივო ცნობით, რომლის თანახმად, მეორე მოპასუხე ამოეწერა 1998 წელს, ხოლო პირველი მოპასუხე გადახაზულია და სხვა ინფორმაცია არ არის.

29. კასატორმა აღნიშნა, რომ მითითებული ცნობა იყო ხარვეზიანი. ინფორმაციის მოთხოვნის პერიოდი იყო 1986-1996 წლები, შესაბამისად, ინფორმაცია 1989 წელს ვერ გაიცემოდა. მოთხოვნილი იყო ახალი ინფორმაცია და საქმეში წარმოდგენილ იქნა ახალი საარქივო ცნობა, რაც სასამართლომ არ გაითვალისწინა.

30. მხარის განმარტებით, მოსარჩელეები პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოითხოვდნენ უფრო ნაკლებ ფართს, ვიდრე სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნით. შესაბამისად, მათი აღნიშნული მოთხოვნა არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

31. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 30 იანვრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

32. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

33. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ საქმეში წარმოდგენილი 2012 წლის 3 აგვისტოს საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, სადავო უძრავი ქონება – 2086 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების (საკარმიდამო) მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული საცხოვრებელი სახლი საკუთრების უფლებით აღრიცხულია მოპასუხის სახელზე. რეგისტრაციის საფუძველია 2011 წლის 20 ივლისის № საარქივო ცნობა (საკომლო წიგნის ჩანაწერები).

34. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე დადასტურებულია, რომ სახელმწიფო კოლმეურნეობების რეორგანიზაციისა და ახალ ორგანიზაციულ-სამართლებრივ ფორმაზე გადასვლის პერიოდისათვის (1992 წელს), მოსარჩელეები მამის კომლის წევრებს წარმოადგენდნენ, რაც კომლის საერთო ქონებაზე მათი საკუთრების უფლების წარმოშობის საკმარისი წინაპირობაა.

35. 2011 წლის 20 ივლისის საარქივო ცნობის საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ საკრებულოს 1986-1996 წლების საკომლო წიგნების ჩანაწერების მიხედვით, მხარეთა მამის კომლი შედგებოდა შემდეგი წევრებისაგან: „1. თავად მამა, როგორც ოჯახის უფროსი; 2. მეორე მოსარჩელე – ვაჟიშვილი (ამოწერილია 1998 წლიდან); 3. პირველი მოსარჩელე – ვაჟიშვილი, გადახაზულია (სხვა ინფორმაცია მითითებული არ არის); 4. მოპასუხე – ქალიშვილი.

36. კომლს პირად საკუთრებაში ერიცხებოდა 1975 წელს აგებული 80 კვ.მ საცხოვრებელი სახლი და 0,36 ჰა მიწა (გვერდზე ფანქრით უწერია 1,03 ჰა მიწის ნაკვეთი).

37. საქმეში წარმოდგენილი 1991 წლის 14 ოქტომბრის ე.წ. „გაყრილობის განაჩენით“ სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მოსარჩელეთა მამა და მოსარჩელეები გაიყარნენ ცალკე ოჯახებად. აღნიშნული გადაწყვეტილებით მამამ, მისმა მეუღლემ და შვილმა – მოპასუხემ მიიღეს საცხოვრებელი სახლის ორი ოთახი პირველ სართულზე და 0,20 ჰა მიწის ნაკვეთი, რომელზეც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი. მეორე მოსარჩელემ საცხოვრებელი სახლიდან მიიღო მეორე სართულზე მდებარე ორი ოთახი და 0,08 ჰა საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი. პირველმა მოპასუხემ კი, 0,08 ჰა საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი. სარდაფი და სათავსები დარჩა საერთო სარგებლობაში. აღსანიშნავია, რომ აღნიშნული „გაყრილობის გადაწყვეტილებით“ პირველ მოსარჩელეს 2086 კვ.მ საკარმიდამო მიწის ნაკვეთიდან და მასზე განთავსებული საცხოვრებელი სახლიდან გამოეყო საცხოვრებელი ბინის ორი ოთახი დროებით სარგებლობაში, სანამ არ აიშენებდა ბინას თავის ნაკვეთში. შემდეგ აღნიშნული ორი ოთახი ისევ უნდა დაბრუნებოდა მამას პირად სარგებლობაში.

38. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით მხარემ მიიჩნია, რომ სააპელაციო პალატა გასცდა სარჩელის სამართლებრივ საფუძველს და არასწორად გაიზიარა მოსარჩელეთა მიერ სააპელაციო საჩივრით გაზრდილი სასარჩელო მოთხოვნა.

39. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი გარკვეულ შეზღუდვებს აწესებს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან დაკავშირებით, კერძოდ, 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

40. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

41. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

42. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, ვინაიდან საკოლმეურნეო კომლის კუთვნილი ქონების სამართლებრივ რეჟიმთან დაკავშირებით არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მყარი და სტაბილური პრაქტიკა, კერძოდ, საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საქართველოში საკოლმეურნეო კომლი 1993 წლამდე არსებობდა. საკოლმეურნეო კომლის ერთ-ერთი და ძირითადი დამახასიათებელი ნიშანი იყო კომლის ყველა შრომისუნარიანი და სრულწლოვანი წევრის კოლმეურნეობის წევრობა, პირადი შრომით-საკოლმეურნეო წარმოებაში და კომლის დამხმარე მეურნეობაში მონაწილეობის სავალდებულო ხასიათი. საკოლმეურნეო კომლის წევრები დამხმარე მეურნეობას კომლისათვის განკუთვნილ საკარმიდამო მიწის ნაკვეთზე საერთო ძალებით აწარმოებდნენ და ამ კომლის ქონების თანამესაკუთრეებად გვევლინებოდნენ. თუ ოჯახში კოლმეურნეობის არც ერთი წევრი არ რჩებოდა, საკოლმეურნეო კომლი ისპობოდა და მუშა-მოსამსახურის ოჯახი იქმნებოდა, ხოლო დამხმარე მეურნეობის ადგილს მუშა-მოსამსახურის მეურნეობა იკავებდა. საქართველოს სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის) 122-ე მუხლის თანახმად, საკოლმეურნეო კომლის ქონება კომლის წევრებს თანასაკუთრების უფლებით ეკუთვნოდა. აღნიშნული კოდექსის 125-ე მუხლის თანახმად კი, კომლის ყველა წევრს, მათ შორის არასრულწლოვანსა და შრომისუუნაროსაც, თანაბარი წილი ეკუთვნოდა. „საქართველოს რესპუბლიკაში სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების და სხვა სასოფლო-სამეურნეო საწარმოების რეორგანიზაციის წესის შესახებ“ მთავრობის 1992 წლის 22 სექტემბრის №949 დადგენილების, სახელმწიფო საბჭოს 1993 წლის 21 ოქტომბრის №29 დეკრეტის საფუძველზე 1993 წლიდან დადგინდა სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების რეორგანიზაცია და ახალ ორგანიზაციულ-სამართლებრივ ფორმაზე გადასვლა. კოლმეურნეობების გაუქმებით საკოლმეურნეო კომლის არსებობას სამართლებრივი საფუძველი გამოეცალა და მან არსებობა შეწყვიტა. შესაბამისად, ქონება, რომელიც კომლის ქონებას და ამავე დროს კომლის წევრთა საერთო საკუთრებას წარმოადგენდა, აღარ წარმოადგენს კომლის ქონებას და არის იმ პირთა საერთო საკუთრება თანაბარ წილში, რომლებიც კომლის წევრებს წარმოადგენენ. აღნიშნულ ქონებაზე ვრცელდება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული საკუთრების საერთო რეჟიმი (სუსგ 29.06.2012წ. საქმე №ას-1778-1756-2011).

43. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივი დასაბუთება არ ეწინააღმდეგება ზემოთ მითითებულ პრაქტიკას. სწორედ მოყვანილი მსჯელობა გახდა სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი და გაზიარებული ვერ იქნება კასატორის არგუმენტი, რომ სააპელაციო სასამართლო გასცდა მოთხოვნის საფუძვლებს.

44. დასაბუთებულ და დასაშვებ საკასაციო პრეტენზიად ვერ ჩაითვლება მხარის მითითება, რომ სააპელაციო პალატამ დააკმაყოფილა მოსარჩელეთა მიერ სააპელაციო საჩივრით გაზრდილი სასარჩელო მოთხოვნა. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით მხარეთა შორის სადავო ქონება განაწილდა იდეალური წილების სახით და სასამართლოს არ უმსჯელია კონკრეტული ფართის ოდენობის მიკუთვნებაზე. იდეალური წილები მოსარჩელეებს მიეკუთვნათ მამის კომლში მათი კუთვნილი წილის შესაბამისად და სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნას აღნიშნულზე წილის გაზრდის კუთხით რაიმე გავლენა არ მოუხდენია.

45. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

46. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2017 წლის 18 იანვარს №1 საკრედიტო საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. რ. ბ.-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ რ. ბ.–ს (პირადი №) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2017 წლის 18 იანვარს №1 საკრედიტო საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ნ. ბაქაქური