საქმე № 060210016001430692

საქმე №ას-173-162-2017 21 აპრილი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – სს „ს.-ა“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – მ. გ.–ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 30 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – საწარმოო ტრავმის გამო დანიშნული სარჩოს გადაანგარიშება, ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. მ. გ.–მა (შემდგომში – მოსარჩელე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში სს „ს.-ის“ (შემდგომში – მოპასუხე) მიმართ, საწარმოო ტრავმის გამო, დანიშნული სარჩოს გადაანგარიშებისა და ზიანის ანაზღაურების შესახებ.

სარჩელის საფუძვლები:

2. მოსარჩელის განმარტებით, 1980 წლიდან მუშაობდა ს.-ის სალოკომოტივო დეპოში მემანქანის თანაშემწედ. 1986 წელს ელმავლების შეჯახების გამო, მიიღო სხეულის დაზიანება, დაკარგა შრომის უნარი 80%-ით და ცნობილი იქნა მეორე ჯგუფის ინვალიდად.

3. სამტრედიის რაიონული სასამართლოს 1987 წლის 23 ნოემბრის გადაწყვეტილებით მისი სარჩელი დაკმაყოფილდა და ა.-ის სოხუმის სალოკომოტივო დეპოს დაეკისრა ყოველთვიურად 94 მანეთის და 72 კაპიკის გადახდა მდგომარეობის შეცვლამდე. 2012 წლის დეკემბრიდან მემანქანის თანაშემწის ხელფასი გაიზარდა და შეადგინა 1000 ლარი, მოპასუხეს არ მოუხდენია სარჩოს გადაანგარიშება, რის გამოც წარმოეშვა დავალიანება 22 446 ლარის ოდენობით.

მოპასუხის პოზიცია:

4. მოპასუხემ მარტივი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ ის კეთილსინდისიერად ასრულებდა მოსარჩელისათვის სარჩოს გადახდის ვალდებულებას. წარმოდგენილი სარჩელი უსაფუძვლო და ხანდაზმულია, რის გამოც მოსარჩელეს უარი უნდა ეთქვას მის დაკმაყოფილებაზე.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

5. სამტრედიის რაიონული სასამართლოს 2016 წლის 28 ივლისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, რაც მოპასუხემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

6. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 30 ნოემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

7. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებანი, კერძოდ: 1986 წლის 2 ოქტომბრამდე მოსარჩელე შრომით ურთიერთობაში იმყოფებოდა მოპასუხესთან, იგი მუშაობდა ა.-ის ს.-ის განყოფილების ელმავლის მემანქანის თანაშემწედ.

8. 1986 წლის 17 მაისს შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მოსარჩელემ მიიღო საწარმოო ტრავმა, რის გამოც სამტრედიის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოპასუხეს მის სასარგებლოდ დაეკისრა ყოველთვიურად 94 მანეთის და 72 კაპიკის გადახდა მდგომარეობის შეცვლამდე.

9. 2012 წლის 1 დეკემბრიდან მოპასუხე ორგანიზაციაში გაიზარდა მემანქანის თანაშემწის ყოველთვიური ხელფასის ოდენობა და გახდა 1000 ლარი, რომლის 80% შეადგენს 800 ლარს. მემანქანის თანაშემწის ხელფასის გაზრდილი ოდენობის შესაბამისად, მოსარჩელის სარჩოს გადაანგარიშება მოპასუხეს არ მოუხდენია და მხარე სარჩოს სახით იღებს 278 ლარს.

10. 2012 წლის 1 დეკემბრიდან 2016 წლის ივლისის ჩათვლით, გადაწყვეტილების გამოტანამდე პერიოდში თვეში 800 ლარზე გაანგარიშებით უკვე მიღებული სარჩოს გათვალისწინებით მოსარჩელის მიერ მიუღებელი სარჩოს ოდენობა შეადგენს 22446 ლარს (მიუღებელი ყოველთვიური სხვაობა 522 ლარი X 43 თვე = 22446 ლარი).

11. მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელემ სასამართლოს მიმართა 2015 წლის 21 ოქტომბერს, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 26 ოქტომბრის განჩინებით მას უარი ეთქვა სარჩელის მიღებაზე.

12. მოსარჩელემ ისარგებლა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით (შემდგომში – სსსკ) მისთვის მინიჭებული უფლებით და ექვსი თვის ვადაში კვლავ მიმართა სასამართლოს სარჩელით 2016 წლის 7 მარტს.

13. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში – სსკ) 140-ე მუხლის მეორე ნაწილის საფუძველზე ხანდაზმულობის ვადა მოსარჩელის მიმართ შეწყვეტილად ითვლება 2015 წლის 21 ოქტომბრიდან.

14. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ აპელანტის პრეტენზია გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიმართ სამართლებრივ დაუსაბუთებლობაზე მითითებით შემოიფარგლება, რაც ვერ იქნება გაზიარებული, ვინაიდან პირველი ინსტანციის სასამართლომ დავის გადაწყვეტისას სწორად გამოიყენა და განმარტა საქართველოს შრომის კოდექსის 44-ე, საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 155-ე, მუხლი, სსკ-ის 316-ე, 317-ე, 408-ე, 992-ე მუხლები.

15. სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანს წარმოადგენა იმ საკითხის გარკვევა, ექვემდებარებოდა თუ არა ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების მიზნით დანიშნული სარჩო გადაანგარიშებას მოქმედი მემანქანის თანაშემწის გაზრდილი, ყოველთვიური ხელფასის მიხედვით და ამ მოქმედების განუხორციელებლობით მიადგა თუ არა სარჩენს ზიანი.

16. სადავო საკითხზე აპელანტის მოთხოვნასთან დაკავშირებით მსჯელობისას სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ერთგვაროვან პრაქტიკაზე, რომლის თანახმადაც, „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ“ საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის №48-ე ბრძანებულების მე-12 პუნქტით მუშაკისათვის დადგენილი ყოველთვიური სარჩოს ოდენობა ექვემდებარებოდა გადაანგარიშებას, მიუხედავად იმისა, როდის მიიღო მან ეს დასახიჩრება.

17. აღნიშნულ ბრძანებულებაში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანის თაობაზე საქართველოს პრეზიდენტის 2005 წლის 7 ნოემბრის №923 ბრძანებულების მე-2 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით ამოღებულ იქნა პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის №48-ე ბრძანებულების მე-12 პუნქტი.

18. 2007 წლის 6 თებერვლის საქართველოს პრეზიდენტის №93 ბრძანებულებით ძალადაკარგულად გამოცხადდა საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის №48 ბრძანებულებით დამტკიცებული წესები.

19. საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის №53 დადგენილებით კი, დამტკიცდა შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესი, რომლის პირველი მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, საწარმოში, დაწესებულებასა და ორგანიზაციაში, ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის მიუხედავად, შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება ამ წესით, საქართველოს შრომის კოდექსითა და სამოქალაქო კოდექსით განსაზღვრულ შემთხვევებში. აღნიშნული დადგენილებით ახლებურად მოწესრიგდა შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებული პირისათვის ზიანის ანაზღაურების წესები, კერძოდ, სხეულის დაზიანებითა და ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენებით გამოწვეული ზიანი ანაზღაურდება არასახელშეკრულებო (დელიქტური) პასუხისმგებლობის ფორმით.

20. სსკ-ის 992-ე მუხლის თანახმად, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია, აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი.

21. ამავე კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების თანახმად, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია, აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. თუ სხეულის დაზიანებით ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად დაზარალებულს წაერთვა შრომის უნარი ან შეუმცირდა იგი, ანდა იზრდება მისი მოთხოვნილებები, დაზარალებულს უნდა აუნაზღაურდეს ზიანი ყოველთვიური სარჩოს გადახდით.

22. აღნიშნული ნორმებიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სარჩოს ოდენობა უნდა განისაზღვროს იმ ოდენობით, რა ოდენობითაც დაზარალებული მიიღებდა ხელფასს ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება რომ არ დამდგარიყო (იხ. სუსგ №ას-169-497-09, 24 ივლისი, 2009 წელი).

23. ამასთან, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოპასუხის მართლსაწინააღმდეგო ქმედების შედეგად პირის (კრედიტორის) მიერ მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურების წესი სწორედ სსკ-ის 411-ე მუხლითაა მოწესრიგებული. ვინაიდან, ამჟამად მოქმედი კანონმდებლობით საპენსიო ასაკი შეადგენს 65 წელს, რაც დაზარალებულს ჯერ არ შესრულებია, ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება რომ არ დამდგარიყო, პრეზუმირებულია, რომ მოსარჩელე იმუშავებდა მატარებლის მემანქანის თანაშემწედ და ყოველთვიურად მიიღებდა გაზრდილი ოდენობით ხელფასს.

24. ამდენად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, რომლითაც მოპასუხეს დაეკისრა გადაწყვეტილების გამოტანის დროიდან, სს ”ს.-აში” მემანქანის თანაშემწის გაზრდილი ხელფასიდან – 1000 ლარიდან დაკარგული შრომის უნარის პროპორციულად 80%-ის ოდენობით ყოველთვიური სარჩოს – 800 ლარის გადახდა, ასევე, 2012 წლის 1 დეკემბრიდან სასამართლო გადაწყვეტილების გამოტანამდე პერიოდში, ერთჯერადად მიღებულ სარჩოსა და მიუღებელს შორის 43 თვის სხვაობა – 22446 ლარი, როგორც მიუღებელი ზიანი, სრულად შეესაბამება კანონის მოთხოვნებს (იხ. სუსგ №ას-1304-1224-2015).

კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

25. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოპასუხემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

26. კასატორმა მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძვლად მიუთითა საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის დადგენილება და სსკ-ის 408-ე მუხლი. გამოყენებილი ნორმები არ აწესრიგებენ სარჩოს გადაანგარიშების წესს. მეტიც, საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის დადგენილებით დამტკიცებული შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, „დამსაქმებელი ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, რომელიც მიადგა დასაქმებულის ჯანმრთელობას შრომითი მოვალეობის შესრულებისას, თუ ზიანი გამოწვეულია დამსაქმებლის ბრალეული მოქმედებით, შრომის კოდექსი და სამოქალაქო კოდექსი ითვალისწინებს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას ასეთი მოქმედებისათვის და თუ არ არის გასული მოთხოვნის წარდგენის სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი ხანდაზმულობის ვადა“.

27. აღნიშნული წესი არეგურილებს მხოლოდ დამსაქმებლის ბრალის შემთხვევაში ზიანის ანაზღაურების წესს და არა დანიშნული სარჩოს გადაანგარიშებას. დანიშნული სარჩოს გადაანგარიშების წესს განსაზღვრავდა „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების“ საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის №48-ე ბრძანებულებით დამტკიცებული წესი. ამავე წესის მე-11 პუნქტის თანახმად, „დაზარალებულს ზიანი აუნაზღაურდებოდა იმავე ან იმავე თანრიგის სპეციალობის მუშაკის ბოლო სამი თვის სრულად ნამუშევარი ფაქტობრივად მიღებული საშუალო ხელფასიდან იმ ოდენობით რამდენი პროცენტითაც დაკარგული აქვს შრომის უნარის ხარისხი“. დასახელებული წესის მე-12 პუნქტის თანახმად „ორგანიზაციაში შრომის ანაზღაურების ან მისი მინიმალური დონის ცვლილების შესაბამისად ხდება სასამართლოს ან დამსაქმებლის მიერ ყოველთვიური სარჩოს გადაანგარიშება, მიუხედავად იმისა როდის მიიღო მან ეს დასახიჩრება“. ზიანის ანაზღაურების წესის მე-12 პუნქტში საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 11 სექტემბრის №443 ბრძანებულებით შევიდა ცვლილება და ჩამოყალიბდა შემდეგი რედაქციით: „ორგანიზაციაში შრომის ანაზღაურების მინიმალური ხელფასის ცვლილების შესაბამისად ხდება სასამართლოს ან დამსაქმებლის მიერ დადგენილი ყოველთვიური სარჩოს გადაანგარიშება, მიუხედავად იმისა როდის მიიღო დაზარალებულმა ტრავმა“.

28. კასატორმა მიუთითა, რომ აღნიშნული პუნქტიდან გამომდინარე 2003 წლის 11 სექტემბრიდან სარჩო, შრომის ანაზღაურების ცვლილების შესაბამისად, გადაანგარიშებას აღარ ექვემდებარება, ხოლო შემდგომ 12-ე პუნქტი წესიდან 2005 წლის 7 ნოემბრის საქართველოს პრეზიდენტის №923 ბრძანებულებით საერთოდ ამოღებულ იქნა.

29. საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის №53 მთავრობის დადგენილებით დამტკიცებული „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესის პირველი მუხლის პირველი ნაწილის შეეხება არა უკვე დანიშნული სარჩოს ანაზღაურებას, არამედ აღნიშნული ნორმა ვრცელდება 2007 წლის 24 მარტიდან ორგანიზაციაში დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურებას.

30. ასევე, კასატორის მითითებით, მნიშვნელოვანია ის გარემოებაც, საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 1 მარტი №45 დადგენილებით დაუქმდა 2007 წლის 24 მარტის №53 დადგენილება, რომლის ჯანმრთელობისათვის ვნების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დახმარების დანიშვნისა და გაცემის წესის მე-5 მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, ყოველთვიური სარჩო გადაანგარიშებას აღარ ექვემდებარება. სსკ-ში სხეულის დაზიანებით ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად წარმოშობილი ზიანის ანაზღაურებას არეგულირებს 408-ე მუხლის მეორე და არავითარ შემთხვევაში პირველი ნაწილი, რომელიც წარმოადგენს სპეციალურ დანაწესს, უშუალოდ შეეხება სხეულის დაზიანების ფაქტს და მისი სპეციფიკიდან გამომდინარე, ადგენს კომპენსაციის პირველადი მდგომარეობის აღდგენის საშუალებას სარჩოს დანიშვნის გზით, რაც განპირობებულია საკითხის რეგულირების სირთულით. (სწორედ ამას გულისხმობს საქართველოს მთავრობის №45 დადგენილება, რომელიც მიუთითებს, რომ ზიანის ანაზღაურება ხდება სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებულ შემთხვევებში და, გარდა აღნიშნულისა, სხვას არაფერს გულისხმობს). 408-ე მუხლის მეორე ნაწილი პირდაპირ ადგენს, ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შემთხვევაში თუ რა მეთოდით უნდა მოხდეს ზიანის ანაზღაურება და პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა და მასზე ამავე მუხლის პირველი ნაწილის გავრცელება, როგორც განსხვავებული მოწესრიგება, დაუშვებელია. აღნიშნული მუხლის პირველი ნაწილი ზოგადად მიუთითებს პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენის ვალდებულებაზე, ხოლო, მისი მეორე ნაწილი გამომდინარეობს პირველი ნაწილისგან და აზუსტებს მას, ანუ ადგენს სხეულის დაზიანების შემთხვევაში მდგომარეობის აღდგენის მეთოდს. მუშაკის ჯანმრთელობის დაზიანების შემთხვევაში პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა სარჩოს გადაანგარიშების გზით არაეფექტური და არაზუსტი გადაწყვეტაა პრობლემისა, აღნიშნული საკითხის სირთულიდან არსებობს გამოსავალი, რაც კანონმდებელმაც გაითვალისწინა და მეტიც, კანონმდებელმა საერთოდ გააუქმა სარჩოს უპირობოდ გადაანგარიშების წესი, ვინაიდან, წინასწარ ზუსტად განსაზღვრა მიუღებელი შემოსავლისა მთელი ცხოვრების მანძილზე შეუძლებელი. ამასთან, მტკიცების სირთულის თვალსაზრისით მოდავე მხარეებისათვის თანაბარმნიშვნელოვანია. კანონი ლოგიკურად დარჩა საკითხის მოწესრიგების იმგვარ ფორმაზე, როგორიცაა სარჩოს გამოანგარიშება და დანიშვნა იმ ოდენობიდან, რა ოდენობითაც დაზარალებული იღებდა ხელფასს ზიანის მიყენების დროს და მას ეს სარჩო ერიცხება ცხოვრების ბოლომდე.

31. კასატორის მოსაზრებით, ნიშანდობლივია, რომ თუ კი მოსარჩელე მხარე ითხოვს სარჩოს დაკისრებას 2016 წლიდან, შესაბამისად, მას არ წარმოუდგენია მტკიცებულებები შრომის უნარის უვადოდ დაკარგვის შესახებ. სასამართლო სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძვლად აგრეთვე უთითებს სსკ-ის 408-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, აღნიშნული ნორმა ვრცელდება სახელშეკრულებო ან სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებულ ვალდებულების შეუსრულებლობიდან გამომდინარე ზიანის ანაზღაურებაზე, რომელიც არ შეიძლება გავრცელდეს ჯანმრთლობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურებაზე, რადგანაც ამავე მუხლის მეორე ნაწილი სპეციალური ნორმაა, რომელიც შეეხება ზიანის ანაზღაურებას სხეულის დაზიანების ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ყოველთვიურ სარჩოს გადახდას, ხოლო მოსარჩელის მიერ მითითებული ნორმა, რის საფუძველზეც ითხოვს დანიშნული სარჩოს გადაანგარიშებას არ ითვალისწინებს. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა სსკ-ის 408-ე მუხლი და 992-ე მუხლები.

32. მხარემ მიიჩნია, რომ პირვანდელი მდგომარეობა მოსარჩელის მიერ დაყენებული მოთხოვნის ლოგიკიდან გამომდინარე, მხოლოდ სავარაუდო ხასიათს ატარებს, ხოლო სსსკ-ის 102-ე მუხლის თანახმად, თითოეული მხარე ვალდებულია დაამტკიცოს ის გარემოებები, რომელთაც თავისი მოთხოვნის საფუძვლად უთითებს. აღნიშნული დანაწესი გამომდინარეობს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის ერთ-ერთი ფუძემდებლური შეჯიბრებითობის პრინციპიდან. გარდა აღნიშნულისა, მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისითაც, ზიანის მიყენებისას მხარემ უნდა დაამტკიცოს მოთხოვნის საფუძვლად მითითებული გარემოება, ანუ მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელე ვალდებულია, ამტკიცოს, რომ არა უბედური შემთხვევა, ის ნამდვილად მიიღებდა შემოსავალს იმ ოდენობით, რა ოდენობითაც ის მოითხოვს, ფიქსირებული სტაბილური ხელფასის სახით მისი გაზრდის გათვალისწინებით ცხოვრების ბოლომდე. აღნიშნული განჩინება ასევე განსხვავდება უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან. საკასაციო სასამართლომ აღნიშნული კატეგორიის საქმეებზე შეიცვალა მანამდე არსებული სასამართლო პრაქტიკა (საქმე №ას-789-746-2015, №ას-1220-1145-2015) და მოცემულ შემთხვევაში გადახდის ვალდებულება გაზრდილი ხელფასის შესაბამისად განსაზღვრა 65 წლამდე და არა სიცოცხლის ბოლომდე.

33. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 13 თებერვლის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სსსკ-ის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

34. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

35. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 1986 წლის 2 ოქტომბრამდე მოსარჩელე შრომით ურთიერთობაში იმყოფებოდა მოპასუხესთან, იგი მუშაობდა ა.-ის ს.-ის განყოფილების ელმავლის მემანქანის თანაშემწედ.

36. 1986 წლის 17 მაისს შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მოსარჩელემ მიიღო საწარმოო ტრავმა, რის გამოც სამტრედიის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოპასუხეს მის სასარგებლოდ დაეკისრა ყოველთვიურად 94 მანეთის და 72 კაპიკის გადახდა მდგომარეობის შეცვლამდე.

37. 2012 წლის 1 დეკემბრიდან მოპასუხე ორგანიზაციაში გაიზარდა მემანქანის თანაშემწის ყოველთვიური ხელფასის ოდენობა და გახდა 1000 ლარი, რომლის 80% შეადგენს 800 ლარს. მემანქანის თანაშემწის ხელფასის გაზრდილი ოდენობის შესაბამისად, მოსარჩელის სარჩოს გადაანგარიშება მოპასუხეს არ მოუხდენია და მხარე სარჩოს სახით იღებს 278 ლარს.

38. 2012 წლის 1 დეკემბრიდან 2016 წლის ივლისის ჩათვლით, გადაწყვეტილების გამოტანამდე პერიოდში თვეში 800 ლარზე გაანგარიშებით უკვე მიღებული სარჩოს გათვალისწინებით მოსარჩელის მიერ მიუღებელი სარჩოს ოდენობა შეადგენს 22446 ლარს (მიუღებელი ყოველთვიური სხვაობა 522 ლარი X 43 თვე = 22446 ლარი).

39. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით კასატორი სადავოდ ხდის მოსარჩელისათვის გადასახდელი სარჩოს ოდენობის გადაანგარიშების კანონიერებას.

40. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი გარკვეულ შეზღუდვებს აწესებს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან დაკავშირებით, კერძოდ, 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

41. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

42. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

43. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის.

44. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

45. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან.

46. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული განჩინება სრულად პასუხობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სტაბილურ პრაქტიკას მოცემული ტიპის დავების მიმართ. სააპელაციო პალატამ თავის დასაბუთებაში მიუთითა კიდეც აღნიშნული პრაქტიკის ამსახველი განჩინებები.

47. რაც შეეხება კასატორის მითითებას, რომ საკასაციო სასამართლოს პრაქტიკა შეიცვალა და მოპასუხის მხრიდან სარჩოს გადახდის ვალდებულება გაზრდილი ხელფასის შესაბამისად განისაზღვრა 65 წლამდე და არა სიცოცხლის ბოლომდე, აღნიშნული ვერ გახდება საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობისა და დავის სამართლებრივი შედეგის შეცვლის საფუძველი, რადგან კასატორმა ვერ წარმოადგინა მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა, რომ მოსარჩელემ ზემოთ დასახელებულ ზღვრულ ასაკს მიაღწია. მეტიც, საქმეში წარმოდგენილი რწმუნებულებიდან ირკვევა, რომ მოსარჩელე დაიბადა 1958 წელს (ს.ფ. 39-40), შესაბამისად, 59 წლისაა.

48. ამდენად, მოპასუხის მიერ მითითებული სასამართლო პრაქტიკა განსახილველ საქმეზე ვერანაირ გავლენას ვერ მოახდენს.

49. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

50. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2017 წლის 26 იანვარს №… საგადახდო დავალებით გადახდილი 1435,50 ლარის 70% – 1004,85 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სს „ს.-ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ სს „ს.-ას“ (საიდენტიფიკაციო კოდი №…) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2017 წლის 26 იანვარს №… საგადახდო დავალებით გადახდილი 1435,50 ლარის 70% – 1004,85 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ნ. ბაქაქური