საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ას-1199-1159-2016 31 მარტი, 2017 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მზია თოდუა (თავმჯდომარე),

ეკატერინე გასიტაშვილი (მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - თ. ჭ-ა (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ი-ი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 20 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების აღდგენა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. თ. ჭ-ასა (შემდეგში: მოსარჩელე, მსესხებელი, ყოფილი ან თავდაპირველი მესაკუთრე, მოვალე, აპელანტი ან კასატორი) და ი-ვს (შემდეგში: მოპასუხე, გამსესხებელი, მესაკუთრე ან კრედიტორი) შორის 1999 წლის 22 აპრილის ნასყიდობის ხელშეკრულების (შემდეგში: სადავო ხელშეკრულება) გაფორმებამდე დაიდო ზეპირი სესხის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც, ამ უკანასკნელმა მოსარჩელეს ასესხა 16 700 აშშ დოლარი (იხ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2015 წლის 6 მაისის განჩინება- ტ. 1, ს.ფ. 127-137; საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში სსკ, 623-ე, 624-ე მუხლები).

2. საქმეში წარმოდგენილია თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 9 ოქტომბრის გადაწყვეტილება, სადაც მსესხებელი წარმოადგენდა მოსარჩელეს, ხოლო გამსეხებელი - მოპასუხეს. სასამართლოს მითითებული გადაწყვეტილებით დადგენილია, რომ მხარეთა შორის 1999 წლის 22 აპრილს დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება გამოსყიდვის უფლების გარეშე (სსკ-ის 477-ე, 509-ე მუხლები). ამასთან, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მსესხებელს არ დაუბრუნებია გამსესხებლისათვის ნასესხები 16 700 აშშ დოლარი. ამავე საქმეზე თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 6 მაისის განჩინებით, უცვლელი დარჩა ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება. სააპელაციო სასამართლო არსებითად დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და სამართლებრივ შეფასებას. ამასთან, დადგენილად მიიჩნია, რომ ხელშეკრულების გაფორმებამდე მსესხებელს მოწინააღმდეგე მხარისაგან სესხად ჰქონდა მიღებული თანხა. სესხის დაბრუნების შეუძლებლობის გამო მოხდა სადავო ბინის საკუთრებაში გადაცემა გამსესხებლისათვის. აღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ ეს კონკრეტული შემთხვევა შეაფასა, როგორც კრედიტორის მიერ სხვა შესრულების მიღება, რაც სსკ-ის 379-ე მუხლის საფუძველზე წარმოადგენს კრედიტორის უფლებას, დაიკმაყოფილოს მოთხოვნა სხვა ნივთით. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 21 ივლისის განჩინებით, მსესხებლის საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2015 წლის 6 მაისის განჩინებაზე დარჩა განუხილველი.

3. სარჩელის საფუძვლები

3.1. მოსარჩელემ 2015 წლის 31 აგვისტოს აღძრა სარჩელი მოპასუხის წინააღმდეგ და, სსკ-ის 56-ე მუხლზე მითითებით, განმარტა, რომ მხარეთა შორის 1999 წლის 22 აპრილს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება თვალთმაქცური გარიგება იყო, რომლის მიზანს არ წარმოადგენდა სადავო უძრავი ქონების მოპასუხისათვის საკუთრების უფლებით გადაცემა. მხარეთა მიერ გამოვლენილი ნება მიმართული იყო სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების დადებისაკენ, რაც სადავო გარიგების ბათილად ცნობის საფუძველს წარმოადგენს;

3.2. მოსარჩელის განმარტებით, მან მეუღლესთან ერთად 1997-98 წლებში ეტაპობრივად ისესხა მოპასუხისაგან 16 700 აშშ დოლარი. სესხი არ იყო სარგებლიანი, არც თანხის დაბრუნების კონკრეტული ვადა იყო განსაზღვრული. იგი ნაწილ-ნაწილ უნდა დაებრუნებინა მსესხებელს. სესხის უზრუნველსაყოფად გამსესხებელმა მოინდომა რაიმე სამართლებრივი დოკუმენტის შედგენა, რის შემდეგაც მხარეები შეთანხმდნენ, რომ მოსარჩელის საკუთრებად რიცხული საცხოვრებელი სახლი იქნებოდა გამოყენებული სესხის უზრუნველყოფის საშუალებად;

3.3. მოსარჩელის განმარტებით 3.1. ქვეპუნქტში მითითებული გარიგება ფორმალურად შედგა მხარეთა შორის, იმ პირობით, რომ როგორც კი მსესხებელი გამსესხებელს დაუბრუნებდა სესხად აღებულ თანხას, ეს უკანასკნელი ისევ თავდაპირველი მესაკუთრის სახელზე გადააფორმებდა ნასყიდობის საგანს. რეალურად სადავო ბინა გამსესხებელს არ გადასცემია, იგი დღემდე მოსარჩელისა და მისი ოჯახის ფაქტობრივ მფლობელობაშია. ნასყიდობის ხელშეკრულების ფორმალურ ხასიათზე მიუთითებს ნასყიდობის ფასიც, რომელიც 2000 ლარით განისაზღვრა;

3.4. მოპასუხემ ნასყიდობის ხელშეკრულების საგანზე საკუთრების უფლება დაირეგისტრირა მხოლოდ 2009 წელს, თუმცა, ბინაზე პრეტენზია არასოდეს გამოუთქვამს. მსესხებელის განმარტებით, მან 2013 წლის სექტემბერში სრულად დაუბრუნა სესხი გამსესხებელს, თუმცა, მიუხედავად ამისა, მოპასუხე უარს აცხადებს სადავო ბინის მესაკუთრისათვის დაბრუნებაზე;

3.5. მოსარჩელემ მოითხოვა 1999 წლის 22 აპრილს მოპასუხესთან დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა და უძრავ ქონებაზე, მდებარე ქ. თბილისში, ნ-ის ქ. # 179, მე-2 კორპუსი, ბინა # 9 მოსარჩელის საკუთრების უფლების აღდგენა.

4. მოპასუხის შესაგებელი

4.1. მოპაუხემ მოთხოვნის გამორიცხველი შესაგებელი წარადგინა და განმარტა, რომ მან სადავო ბინა 1999 წლის 22 აპრილს შეიძინა მოსარჩელისაგან, რომელიც იმავე წლის 24 მაისს აღრიცხა ტექინვენტარიზაციის ბიუროში;

4.2. იმის გათვალსიწინებით, რომ მხარეები არიან მეზობლები, მოპასუხე არ იყო წინააღმდეგი, რომ ყოფილ მესაკუთრეს ოჯახთან ერთად დროებით ეცხოვრა სადავო ბინაში;

4.3. მოპასუხემ 2013 წლის ზაფხულში მოითხოვა ბინის მისთვის საკუთრებაში გადაცემა, რის გამოც მოსარჩელემ უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელი პრეტენზიები გამოხატა და წამოიწყო დავა სასამართლოში;

4.4. დავის საგანს წარმოადგენდა 16 700 აშშ დოლარის დაკისრება მოპასუხისათვის იმ საფუძვლით, რომ ამ უკანასკნელს ეს თანხა გადაუხადა მოსარჩელემ. ასევე, მოთხოვნილი იყო ზიანის ანაზღაურება. თავის მხრივ, სადავო ბინის მესაკუთრემ მიმართა სასამართლოს და მოითხოვა მოსარჩელის უკანონო მფლობელობიდან ბინის გამოთხოვა;

4.5. მოპასუხემ მიუთითა სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებებზე (იხ. ამ განჩინების მე-2 პუნქტი) და უსაფუძვლოდ მიიჩნია მის წინააღმდეგ აღძრული სასარჩელო მოთხოვნა, ამასთან, მან მოთხოვნის ხანდაზმულობაზეც მიუთითა (იხ. შესაგებელი - ტ.1, ს.ფ. 71- 80)

5. საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა და დასკვნები

5.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 2 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. სასამართლომ მიუთითა წინამდებარე განჩინების 1-2 პუნქტებში ასახულ ფაქტობრივ გარემოებებსა და მტკიცებულებებზე, მხარეთა განმარტებებზე და აღნიშნა, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) 106-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, „მხარეები თავისუფლდებიან მტკიცებულებათა წარმოდგენისაგან ისეთი ფაქტების დასადასტურებლად, რომლებსაც თუმცა ემყარება მათი მოთხოვნები, თუ შესაგებელი, მაგრამ დამტკიცებას არ საჭიროებენ. ესენია ფაქტები, რომლებიც დადგენილია ერთ სამოქალაქო საქმეზე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, თუ სხვა სამოქალაქო საქმეების განხილვისას იგივე მხარეები მონაწილეობენ“.

5.2. სასამართლომ აღნიშნა, რომ 1-2 პუნქტებში ასახული ფაქტობრივი გარემოებები დადგენილი იყო სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით/განჩინებით და სსსკ-ის 106-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე განსახილველ საქმეზე პრეიუდიციული მნიშვნელობის მქონე ფაქტებად უნდა შეფასებულიყო აღნიშნული გარემოებები.

5.3. სასამართლომ ასევე განმარტა, რომ სსსკ-ის 102-ე მუხლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ფაქტობრივი გარემოების მტკიცება სასამართლოში, სსსკ-ის 102-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, შესაძლებელია მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებებით, მოწმეთა ჩვენებებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებით და ექსპერტთა დასკვნებით.

5.4. სასამართლოს მითითებით, საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებებისა და მხარეთა ასხნა-განმარტებების შეფასების შედეგად, მოსარჩელემ ვერ შეძლო სსსკ-ის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილით დადგენილი წესით სარწმუნო და საკმარისი მტკიცებულებების წარდგენით გაექარწყლებინა სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით/განჩინებით დადგენილი ფაქტების უტყუარობა. ასეთი გარემოებები არც მოწმის ჩვენების მოსმენის შედეგად არ გამოიკვეთა (თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 9 ოქტომბრის გადაწყვეტილება - ტ.1, ს.ფ.104-115; თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 6 მაისის განჩინება - ტ.1, ს.ფ.127-137; საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 21 ივლისის განჩინება - ტ.1, ს.ფ. 325).

5.5. სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელე საკუთარ მოთხოვნას ამყარებდა სსკ-ის 56-ე მუხლზე, რომელიც განსაზღვრავს მოჩვენებითი და თვალთმაქცური გარიგების დეფინიციას. მოხმობილი ნორმის თანახმად, ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს (მოჩვენებითი გარიგება). თუ მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებით მხარეებს სურთ სხვა გარიგების დაფარვა, მაშინ გამოიყენება დაფარული გარიგების მიმართ მოქმედი წესები (თვალთმაქცური გარიგება). ამ დანაწესით, გარიგების თვალთაქცურად მისაჩნევად, უნდა დასტურდებოდეს თვალთმაქცური გარიგების დროს გამოვლენილი ნების თავისებურებები, რაც, უპირველეს ყოვლისა, გამოიხატება სხვა გარიგების დაფარვის მიზნის არსებობაში. ეს ის შემთხვევაა, როდესაც მხარეებს სურთ, მიაღწიონ სხვა შედეგს და არა იმ შედეგს, რასაც იძლევა მათ მიერ გარეგნულად გამოხატული ნება. ამდენად, თვალთმაქცური გარიგების დროს უნდა დადასტურდეს გარემოებები, რომლებიც მიუთითებენ სხვა გარიგების დადების სურვილზე და ამ დაფარული გარიგებისათვის აუცილებელი ყველა წინაპირობის არსებობაზე. ამ შემთხვევაში გამოიყენება დაფარული გარიგების მიმართ მოქმედი წესები.

5.6. სასამართლომ განმარტა, რომ ასეთ ვითარებაში კანონის მოთხოვნათა დაცვით დადებული გარიგების ბათილობის მოთხოვნისას, მოთხოვნის მქონე პირმა უნდა ამტკიცოს გარიგების ბათილობის საფუძვლების არსებობა. კერძოდ, ამ შემთხვევაში აუცილებელია, რომ ნების გამომვლენი და ნების მიმღები მოქმედებდნენ შეთანხმებით და ორივე აცნობიერებდნენ ნების ნაკლს, რომელიც სინამდვილეში მიმართულია სხვა და არა სადავო გარიგების დადების შედეგად მიღწეული მიზნისაკენ.

5.7. განსახილველ შემთხვევაში, სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით/განჩინებით დადგენილია, რომ მსესხებელს არ დაუბრუნებია გამსესხებლისათვის ნასესხები 16 700 აშშ დოლარი. ასევე დადგენილია, რომ ხელშეკრულების გაფორმებამდე, მოსარჩელემ მოპასუხისაგან სესხად მიიღო თანხა, რომლის დაბრუნების შეუძლებლობის გამო მოხდა სადავო ბინის მოპასუხისათვის საკუთრებაში გადაცემა. შესაბამისად, სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებით, კრედიტომა (მოპასუხემ) სხვა შესრულების მიღებით დაიკმაყოფილა თავისი მოთხოვნა მოვალის (მოსარჩელის) მიმართ (სსკ-ის 379-ე მუხლი). ამდენად, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო გარიგების დადებით მიღწეული სამართლებრივი შედეგი ლეგიტიმურია და არ არსებობს მისი თვალთმაქცურად მიჩნევის არც ფაქტობრივი და არც სამართლებრივი წინაპირობები.

5.8. გარდა ამისა, სასამართლომ მიიჩნია, რომ სასარჩელო მოთხოვნა ხანდაზმული იყო. კერძოდ, მოსარჩელე სადავო გარიგების ბათილად ცნობას მოითხოვდა სსკ-ის 56-ე მუხლზე მითითებით და განმარტავდა, რომ მხარეთა შორის დაიდო არა ნასყიდობის, არამედ სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება.

5.9. სსკ-ის 128-ე მუხლის პირველი და მესამე ნაწილების თანახმად, სხვა პირისაგან რაიმე მოქმედების შესრულების ან მოქმედებისაგან თავის შეკავების მოთხოვნის უფლებაზე ვრცელდება ხანდაზმულობა. ხანდაზმულობის საერთო ვადა შეადგენს ათ წელს. სსკ-ის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სახელშეკრულებო მოთხოვნების ხანდაზმულობის ვადა შეადგენს სამ წელს, ხოლო უძრავ ნივთებთან დაკავშირებული სახელშეკრულებო მოთხოვნებისა – ექვს წელს. სსკ-ის 130-ე მუხლის თანახმად, ხანდაზმულობა იწყება მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან. მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად ჩაითვლება დრო, როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ.

5.10. სასამართლოს შეფასებით, ყურადღება უნდა მიექცეს ორ ელემენტს, რომლებსაც უკავშირდება მოთხოვნის წარმოშობის დრო: პირმა შეიტყო უფლების დარღვევის შესახებ და/ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. პირველ შემთხვევაში, არსებობს ფაქტები, რომლებიც პირდაპირ მიუთითებენ მისი უფლების დარღვევის ცოდნაზე, ხოლო, მეორე შემთხვევაში, არ არსებობს ის ფაქტები, რომლებიც პირდაპირ უთითებს მისი უფლების დარღვევის შესახებ ცოდნაზე, მაგრამ არსებობს გარემოებები, რომლებიც მიუთითებს იმაზე, რომ პირს უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ, მაგრამ, თავისი დაუდევრობის გამო ვერ შეიტყო.

5.11. სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულება დაიდო 1999 წელს. მოსარჩელე განმარტავდა, რომ ხელშეკრულების დადების მიზანს სესხის უზრუნველყოფა წარმოადგენდა. შესაბამისად, სასამართლოს განმარტებით, მისთვის თავიდანვე ცნობილი იყო გამოვლენილი ნების ნაკლი და შესაძლო შეცილების საფუძველი. თუმცა, აღნიშნული საფუძვლით გარიგება მოსარჩელემ სადავო გახადა მხოლოდ 2015 წელს. შესაბამისად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ გაუშვა მოცემული საფუძვლით სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის როგორც სპეციალური, ასევე ზოგადი ვადები.

5.12. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათლისწინებით, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო ბინის ყოფილი მესაკუთრის მოთხოვნა 1999 წლის 22 აპრილს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე უსაფუძვლობის გამო არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

6. სააპელაციო საჩივრის საფუძვლები

6.1. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგ პრეტენზიებზე დაყრდნობით:

6.1.1. იგი სარჩელში მიუთითებდა ცხრა ფაქტობრივ გარემოებაზე, თუმცა სასამართლომ გადაწყვეტილების 3.1.1. პუნქტით უდავოდ დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ მხარეთა შორის სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებამდე დაიდო ზეპირი სესხის ხელშეკრულება 16 700 აშშ დოლარზე, ხოლო სხვა დანარჩენ სადავო ფაქტობრივ გარემოებებზე საერთოდ არ იმსჯელა;

6.1.2. სასამართლომ დადგენილ სადავო ფაქტობრივ გარემოებად მიიჩნია, რომ 1999 წლის 22 აპრილს მხარეთა შორის დადებული გარიგება ნასყიდობის ხელშეკრულებაა, ამასთან, მსესხებელს არ დაუბრუნებია ნასესხები თანხა გამსესხებლისათვის. სასამართლო მითითებულ გარემოებაზე მსჯელობისას დაეყრდნო თბილისის საქალაქო სასამართლოს 09.10.2014წ. გადაწყვეტილებას, რომლის მიხედვითაც, სესხის დაბრუნების შეუძლებლობის გამო მოხდა მსესხებლის მიერ გამსესხებლისათვის სადავო ბინის საკუთრებაში გადაცემა. აღნიშნული გარემოება სასამართლომ პრეიუდიციული მნიშვნელობის მქონედ მიიჩნია და მიზანშეწონილად არ ჩათვალა მოსარჩელის მიერ მოწმედ მითითებულ პირთა გამოკითხვა და ფაქტობრივ გარემოებებზე მსჯელობა;

6.1.3. სადავო გარიგება (ნასყიდობის ხელშეკრულება) თვალთმაქცური გარიგებაა და მიუხედავად თბილისის საქალაქო სასამართლოს 09.10.2014წ. გადაწყვეტილებისა, სარჩელის განმხილველი სასამართლო ვალდებული იყო, სრულყოფილად გამოეკვლია ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე მხარეთა მიერ მითითებული ყველა ფაქტობრივი გარემოება, რაც არ განხორციელებულა;

6.1.4. განსახილველ საქმეზე სასამართლომ არასწორად იხელძღვანელა საქართველოს სსკ-ის 56-ე და 128-ე მუხლებით, ასევე, სსსკ-ის 102-ე და 106-ე მუხლებით. სასამართლომ მთავარი ყურადღება გადაიტანა იმ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელეს არ დაუბრუნებია მოპასუხისათვის სესხი - 16 700 აშშ დოლარი და თითქოს მოპასუხემ სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებით - სხვა შესრულების მიღებით დაიკმაყოფილა თავისი მოთხოვნა. პასუხგაუცემელი დარჩა საკითხი, ეს ასეც რომ ყოფილიყო, რა უშლიდათ ხელს მხარეებს ამგვარად დაეფიქსირებინათ თავიანთი ნება. სასამართლომ ყურადღება არ მიაქცია იმ ფაქტობრივ გარემოებებს, რომ ხელშეკრულებაში სიმბოლურად დაფიქსირდა სყიდვის ფასი - 2 000 ლარი, რაც არ შეესაბამებოდა ბინის რეალურ საბაზრო ღირებულებას, ასეთი ფასი გადახდილი არ ყოფილა. საქმის მასალებით დგინდება, რომ მოსარჩელე დღესაც იმავე ბინაში ცხოვრობს და ფლობს მას, როგორც საკუთარს, იხდის კომუნალურ და სხვა გადასახადებს; ბინას ჩაუტარა რემონტი, ჩასვა რკინის კარები, მეტალოპლასტმასის ფანჯრები და სხვა. თავად მოპასუხემ დაადასტურა, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულებას არ მოჰყოლია რაიმე იურიდიული შედეგი;

6.1.5. საჯარო რეესტრში მოპასუხემ ქონება საკუთრებად დაირეგისტრირა 2009 წლის 7 სექტემბერს, თუმცა, ბინაზე პრეტენზია არ გამოუთქვამს 2013 წლის სექტემბრამდე. როდესაც მოსარჩელემ მოპასუხეს სთხოვა ბინის ისევ მის საკუთრებაში გადაფორმება, მან უარი მიიღო და სწორედ ამ დროიდან შეიტყო მოსარჩელემ უფლების დარღვევის შესახებ. ამდენად, სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა გაშვებული არ არის;

6.1.6. სამოქალაქო კანონმდებლობა აწესრიგებს რა ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე სამართლებრივ ურთიერთობებს, იმავდროულად ადგენს, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულებით გამყიდველი მოვალეა გადასცეს მყიდველს საკუთრების უფლება ქონებაზე, მასთან დაკავშირებული საბუთები და მიაწოდოს საქონელი, მყიდველი კი მოვალეა გადაუხადოს გამყიდველს შეთანხმებული ფასი და მიაწოდოს ნაყიდი ქონება. სასამართლო სხდომაზე უდავოდ დადასტურდა, რომ მოპასუხეს ნაყიდი ქონება დღემდე არ მიუღია და სყიდვის ფული არ გადაუხდია. პირიქით, იგი ამ ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგაც ითხოვდა სესხის გადახდას. დადასტურდა, რომ მოსარჩელე, როგორც გამყიდველი კვლავინდებურად ფლობს და სარგებლობს სადავო ნივთით. აღნიშნულიდან გამომდინარე, უდავოა, რომ მხარეებს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება რეალურად არ იყო ორიენტირებული ნასყიდობის სამართლებრივი შედეგების დადგომისკენ და მისი დადებისას მხარეთა რეალურ მიზანს და ნებას წარმოადგენდა სესხის უზრუნველყოფა.

7. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები

7.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 20 ოქტომბრის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა სააპელაციო საჩივარი და უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება სარჩელის უარყოფის შესახებ.

7.2. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სსსკ-ის 266-ე მუხლის მოწესრიგებაზე: „გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ მხარეებს, აგრეთვე მათ უფლებამონაცვლეებს არ შეუძლიათ ხელახლა განაცხადონ სასამართლოში იგივე სასარჩელო მოთხოვნები იმავე საფუძველზე, აგრეთვე სადავო გახადონ სხვა პროცესში გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტები და სამართლებრივი ურთიერთობანი“, ასევე, ამავე კოდექსის კოდექსის 106-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტზე: „მხარეები თავისუფლდებიან მტკიცებულებათა წარმოდგენისაგან ისეთი ფაქტების დასადასტურებლად, რომლებსაც თუმცა ემყარება მათი მოთხოვნები, თუ შესაგებელი, მაგრამ დამტკიცებას არ საჭიროებენ. ესენია... ბ) ფაქტები, რომლებიც დადგენილია ერთ სამოქალაქო საქმეზე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, თუ სხვა სამოქალაქო საქმეების განხილვისას იგივე მხარეები მონაწილეობენ“ და აღნიშნა, რომ პრეიუდიციულია (ლათ. “praejudicio” – “წინასწარ გადაწყვეტა,” „წინასწარ დადგენა“) სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტები, რადგან ისინი უკვე დადგენილია და აღარ არსებობს არავითარი აუცილებლობა მათ ხელახლა დასადგენად. ამასთან, პრეიუდიციული მნიშვნელობა განისაზღვრება მისი სუბიექტური ფარგლებით (საზღვრებით). ეს ნიშნავს, რომ პრეიუდიციულობის თვისება აქვთ გადაწყვეტილებაში დაფიქსირებულ მატერიალურსამართლებრივ ფაქტებს, თუ, ამასთან, ყველა დაინტერესებული პირი, რომელთაც გადაწყვეტილება ეხება, ჩაბმული იყო პროცესში.

7.3. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქმეში წარდგენილ კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებაზე (იხ. ამ განჩინების მე-2 პუნქტი და 5.2. ქვეპუნქტი) და აღნიშნა, რომ ამ გადაწყვეტილების მიხედვით, საქმეზე, დავაში მონაწილეობდნენ იგივე სუბიექტები. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 9 ოქტომბრის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილი იყო, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებამდე დაიდო ზეპირი სესხის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც, მოპასუხემ მოსარჩელეს ასესხა 16 700 აშშ დოლარი იმავე მხარეებს შორის 1999 წლის 22 აპრილს დადებული გარიგება ნასყიდობის ხელშეკრულება იყო, გამოსყიდვის უფლების გარეშე. ხოლო მსესხებელს არ დაუბრუნებია გამსესხებლისათვის სესხი (ტ. 1, ს.ფ. 127-137, 104-115).

7.4. სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებსა და დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ ან/და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით და მიუთითა მათზე (სსსკ-ის 390.3 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი).

7.5. სააპელაციო სასამართლომ სსკ-ის 50-ე მუხლზე მიუთითა: “გარიგება არის ცალმხრივი, ორმხრივი ან მრავალმხრივი ნების გამოვლენა, რომელიც მიმართულია სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის, შეცვლის ან შეწყვეტისაკენ“, ასევე, სსკ-ის 56-ე მუხლზე “1.ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს (მოჩვენებითი გარიგება). 2.თუ მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებით მხარეებს სურთ სხვა გარიგების დაფარვა, მაშინ გამოიყენება დაფარული გარიგების მიმართ მოქმედი წესები (თვალთმაქცური გარიგება)“ დაყრდნობით განმარტა, რომ თვალთმაქცური გარიგების დროს, მართალია, ნების გამოვლენა მიმართულია სამართლებრივი შედეგების დადგომისაკენ, თუმცა არა იმ ხელშეკრულების შესაბამისად, რომელზეც მხარეები თანხმდებიან. ამგვარი გარიგების მიზანს წარმოადგენს იმ გარიგების დაფარვა, რომლის მიღწევის სურვილი მხარეებს რეალურად გააჩნიათ. განსახილველ შემთხვევაში არსებობს ორი გარიგება, ერთი თვალთმაქცური და მეორე, რომელიც მხარეებმა უშუალოდ გაითვალისწინეს. ამდენად, თვალთმაქცური გარიგება ერთგვარად ფარავს ნამდვილ გარიგებას, შესაბამისად, მას არ გააჩნია სამართლებრივი საფუძველი და იგი ბათილია. თუმცა, ამ საფუძვლით გარიგების ბათილობას გარკვეული სპეციფიკურობა ახასიათებს. კანონმდებლის ასეთი დამოკიდებულება განპირობებულია მხარეთა რეალური ნების გათვალისწინებით. ხშირ შემთხვევაში, მხარეები ვერ ერკვევიან, რა შინაარსის ხელშეკრულების გაფორმება სურთ ან კიდევ ვერ განასხვავებენ ერთმანეთისაგან გარიგების სხვადასხვა ტიპებს. სამოქალაქო კოდექსი შესაძლებლობას ანიჭებს ხელშეკრულების სუბიექტებს, გამოასწორონ დაშვებული შეცდომები თვალთმაქცური გარიგების ბათილად ცნობით და მხარეთა შეთანხმების მიმართ გამოიყენონ ის მოთხოვნები, რაც დამახასიათებელია იმ გარიგებისათვის, რომლის მიღწევაც მხარეებს სურდათ.

7.6. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მოსარჩელის მტკიცების საგანს შეადგენდა იმ ფაქტობრივი შემადგენლობის დადასტურება, რაც თვალთმაქცური გარიგების ყველა წინაპირობას მოიცავს. სსკ-ის 327-ე მუხლის შესაბამისად, ხელშეკრულება დადებულად ითვლება, თუ მხარეები მის ყველა არსებით პირობაზე შეთანხმდნენ საამისოდ გათვალისწინებული ფორმით.

7.7. თვალთმაქცური გარიგების დროს ნების გამოვლენის სუბიექტების ნება შეთანხმებულია და მათ განზრახული აქვთ განსაზღვრული სამართლებრივი შედეგის დადგომა, თუმცა, მათი შინაგანი ნება და გამოვლენილი ნება არ ემთხვევა ერთმანეთს. დადებული გარიგებით ისინი ფარავენ სხვა გარიგებას, რომლის დადების ნებაც რეალურად გააჩნიათ. ამ შემთხვევაში დგება ამ ნორმის საფუძველზე ნების გამოვლენის ბათილობის საკითხი. თვალთმაქცური გარიგების დროს განხილვის საგანია გარიგების მხარეთა მიერ შინაგანი და გარეთ გამოვლენილი ნების ურთიერთმიმართება, ვინაიდან მათ შორის არსებობს შეუსაბამობა.

7.8. განსახილველ შემთხვევაში სასარჩელო მოთხოვნა ემყარება სსკ-ის 56-ე მუხლს. მოსარჩელე განმარტავს, რომ მხარეთა შორის 1999 წლის 22 აპრილს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება თვალთმაქცური გარიგებაა, რომლის მიზანს არ წარმოადგენდა სადავო უძრავი ქონების მოპასუხისათვის საკუთრების უფლებით გადაცემა. მხარეთა მიერ გამოვლენილი ნება მიმართული იყო სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების დადებისაკენ, რაც წარმოადგენს სადავო გარიგების ბათილად ცნობის საფუძველს.

7.9. საქმეში წარდგენილი კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით/განჩინებით დადგენილია ამ განჩინების 7.3 ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები. ამდენად, მართებულია გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნა, რომ სადავო გარიგების დადებით მიღწეული სამართლებრივი შედეგი ლეგიტიმურია და არ არსებობს მისი თვალთმაქცურად მიჩნევის არც ფაქტობრივი და არც სამართლებრივი წინაპირობები.

7.10. სააპელაციო სასამართლომ, ასევე, გაიზიარა გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში ასახული მსჯელობა და დასკვნები სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის თაობაზე (იხ. 5.9-5.11 ქვეპუნქტები).

8. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები

8.1. მოსარჩელემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა სააპელაციო სასამართლოს განჩინება, მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა სააპელაციო პრეტენზიების იდენტურ არგუმენტებზე მითითებით (იხ. ამ განჩინების მე-6 პუნქტი; ასევე, საკასაციო საჩივარი - ტ.3, ს.ფ. 73-83).

9. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

9.1. საკასაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 23 იანვრის განჩინებით საკასაციო განაცხადი წარმოებაშია მიღებული სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე დასაშვებობის წინაპირობების შემოწმების მიზნით.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მოსარჩელის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო განაცხადი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამიტომ იგი დაუშვებელია შემდეგი არგუმენტაციით:

10. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს (8.02.2017 N259; ახალი რედაქცია ამოქმედდა 2017 წლის 14 მარტიდან), რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

11. განსახილველ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს ყოველმხრივ, სრულად და ობიექტურად აქვს გამოკვლეული საქმის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ყველა ფაქტობრივი გარემოება.

12. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი შედავება არ წარმოუდგენია.

13. „საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ გადაწყვეტილების კანონიერ ძალას (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 266-ე მუხლი) გააჩნია კანონით განსაზღვრული სუბიექტური და ობიექტური ფარგლები, რომელიც აზუსტებს გადაწყვეტილების მოქმედების საზღვრებს. გადაწყვეტილების კანონიერი ძალა ვრცელდება საქმის განხილვაში მონაწილე პირთა წრეზე (სუბიექტური ფარგლები) და გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილზე (ობიექტური ფარგლები). შესაბამისად, გასაჩივრებას ექვემდებარება გადაწყვეტილება, თუ სადავოა მისი სარეზოლუციო ნაწილითდა არა სამოტივაციო ნაწილით დადგენილი ფაქტი. გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი თავისი არსით წარმოადგენს პირდაპირ და ზუსტ პასუხს სარჩელზე. იგი უნდა შეიცავდეს სასამართლოს დასკვნას სარჩელის დაკმაყოფილების ან სარჩელზე მთლიანად ან ნაწილობრივ უარის თქმის შესახებ (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის მე-5 ნაწილი). ამდენად, პირი სარჩელის შეტანის გზით იცავს თავის უფლებას და შელახულ ინტერესებს, ხოლო სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება იმავდროულად იწვევს მისი პრეტენზიის აღმოფხვრას, ვინაიდან სადავოდ მიჩნეული უფლება მოდავე პირის სასარგებლოდაა დაცული და, შესაბამისად, მხარის იურიდიული ინტერესიც დაკმაყოფილებულია. ნიშანდობლივია, რომ სასამართლოს გადაწყვეტილებით სამართლებრივი წესრიგის დადგენა შესაძლებელია რა მხოლოდ გადაწყვეტილების აღსრულებით, აღსასრულებლად წარემართება მხოლოდ სარეზოლუციო ნაწილი და არა სამოტივაციო ნაწილი, თუნდაც ეს უკანასკნელი ადგენდეს რაიმე უფლების ან ვალდებულების არსებობას“ (იხ. სუსგ # ას-914-954-2011, 27.10.2011).

14. განსახილველ შემთხვევაში საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე, სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში მითითებულია თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 9 ოქტომბრის კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებაზე, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მოვალის სარჩელი კრედიტორის წინააღმდეგ. ამ დავაში მოსარჩელე მხარე იყო სადავო ბინის ყოფილი მესაკუთრე, რომელიც განსახილველი დავის მოსარჩელეა (აპელანტი, კასატორი) და იგი მოპასუხისაგან მოითხოვდა 16 700 აშშ დოლარის ეკვივალენტის გადახდას ლარში, ასევე, მოპასუხისათვის ყოველ ვადაგადაცილებულ თვეზე სარგებლის მიუღებლობით მიყენებული ზიანის სახით 1 100 ლარის გადახდას და, 16 700 აშშ დოლარის გადახდამდე, სადავო ბინიდან მოსარჩელის გამოსახლების აკრძალვას მოპასუხისათვის შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე დაყრდნობით:

14.1. მოპასუხემ (კრედიტორმა) 1999 წლის 22 აპრილს მოსარჩელისაგან (მოვალისაგან) შეიძინა სადავო ბინა. მოსარჩელემ მოპასუხეს შესთავაზა ორი ობიექტი 16 700 აშშ დოლარის სანაცვლოდ, საიდანაც ამ უკანასკნელმა აირჩია სადავო ბინა. მოსარჩელის მეუღლე ეტაპობრივად უხდიდა თანხას მოპასუხეს, რაც საბოლოოდ 2013 წლის სექტემბერში დასრულდა. თანხის გადახდის შემდეგ, თავდაპირველმა მესაკუთრემ მოითხოვა სადავო ბინის მის საკუთრებაში დაბრუნება;

14.2. მოსარჩელის საპასუხოდ მოპასუხემ სარჩელის უსაფუძვლობაზე მიუთითა იმ დასაბუთებით, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულება გამოსყიდვის უფლებით რომ დადებულიყო, ამის თაობაზე ხელშეკრულებაშივე იქნებოდა მითითებული. კრედიტორს არ მიუღია მოვალის მეუღლისაგან რაიმე თანხა, ამასთან სასარჩელო მოთხოვნა ხანდაზმულიც იყო (იხ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 9 ოქტომბრის გადაწყვეტილება - ტ.1, ს.ფ. 104-115).

15. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სრულიად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მსჯელობასა და დასკვნებს (იხ. ამ განჩინების მე-7 პუნქტი), რადგან კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტები სამოქალაქო საქმეზე იდენტურია განსახილველ დავაში მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების, ხოლო მოპასუხე მართებულად გათავისუფლდა ისეთი ფაქტების მტკიცების ტვირთისაგან, რაც პრეიუდიციულად არის მიჩნეული. როგორც წინამდებარე განჩინების მე-13 პუნქტშია მითითებული, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილით მოსარჩელეს, რომელიც მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო საჩივრის ავტორია, უარი ეთქვა მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე (იხ. ამ განჩინების 5.7. ქვეპუნქტი), რომელიც იმავე მოპასუხის წინააღმდეგ და იმავე ფაქტობრივ გარემოებებზე დაყრდნობით იქნა წარდგენილი, როგორც ეს ამჟამად განსახილველი საქმის მოპასუხის წინააღმდეგ არის აღძრული.

16. „საკასაციო პალატა განმარტავს შემდეგს: სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, წინასწარ დადგენილი ძალის მქონე ფაქტებად კანონმდებელი განიხილავს კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტებს და მხარეს მათ დასადასტურებლად მტკიცებულებათა წარდგენის ვალდებულებისაგან ათავისუფლებს იმ შემთხვევაში, თუ სამოქალაქო საქმის განხილვისას იგივე მხარეები მონაწილეობენ, ანუ პრეიუდიციული ძალის მქონედ ფაქტობრივი გარემოების მიჩნევისათვის, სავალდებულოა, არსებობდეს სამოქალაქო საქმეზე მიღებული, კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილება და ამ გადაწყვეტილების სუბიექტები სხვა სამოქალაქო საქმის მხარეებად უნდა გვევლინებოდნენ. თავად პრეიუდიციულ ფაქტებში იგულისხმება ისეთი იურიდიულად მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებები, რომლებითაც განსაზღვრულია მხარეთა მატერიალურ-სამართლებრივი ურთიერთობით გათვალისწინებული უფლებები და ვალდებულებები, რაც საფუძვლად დაედო გადაწყვეტილების გამოტანას. პრეიუდიციულობის შემოწმების დროს მნიშვნელობა ენიჭება როგორც იმ პროცესუალურ-სამართლებრივ კრიტერიუმებს, რომლითაც განისაზღვრება კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების ფორმალური მოთხოვნები, ასევე ამ გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოების შინაარსს. მოქმედი კანონმდებლობით დადგენილია ასევე სასამართლო გადაწყვეტილების მატერიალური კანონიერი ძალა, რომელიც უზრუნველყოფს გადაწყვეტილების საბოლოო ხასიათსა და სავალდებულობას არა მარტო კონკრეტული პროცესისათვის, არამედ მის ფარგლებს გარეთაც, კერძოდ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 266-ე მუხლის შესაბამისად, გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ მხარეებს, აგრეთვე, მათ უფლებამონაცვლეებს არ შეუძლიათ ხელახლა განაცხადონ სასამართლოში იგივე სასარჩელო მოთხოვნები იმავე საფუძველზე, აგრეთვე, სადავო გახადონ სხვა პროცესში გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტები და სამართლებრივი ურთიერთობანი (იხ. სუსგ # ას-58-56-2016, 26.02.2016წ., ასევე, სსსკ-ის 106-ე მუხლის განმარტების თაობაზე იხ. სუსგ #ას-827-791-2014, 13.11.2015 წ.).

17. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების არცერთი კანონით დადგენილი წინაპირობა (იხ. სუსგ-ები # ას-8910853-2014, 30.1.2014წ.; # ას-556-531-2016, 05.10.2016წ,; # ას- 824-790-2016, 23.12.2016წ.).

18. ზემოხსენებული მოტივაციით უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 20 ოქტომბრის განჩინება.

19. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის გამო, კასატორს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. თ. ჭ-ას საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. თ. ჭ-ას (პ/ნ 0..) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მისი და ა. ბ-ის (პ/ნ 0..) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 1959.3 (ათას ცხრაას ორმოცდაცხრამეტი ლარი და ოცდაათი თეთრი) (საგადახდო დავალებები N 0 და N 19, გადახდის თარიღები 2016 წლის 6 დეკემბერი და 2017 წლის 18 იანვარი), 70% – 1371.51 (ათას სამას სამოცდათერთმეტი ლარი და ორმოცდათერთმეტი თეთრი) ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. თოდუა

მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი

პ. ქათამაძე