საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ას-626-598-2016 15 თებერვალი, 2017 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მზია თოდუა (თავმჯდომარე),

ეკატერინე გასიტაშვილი(მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვა

სხდომის მდივანი - ლელა სანიკიძე

კასატორი – ნ. ლ-ე (მოსარჩელე)

წარმომადგენელი - გ. ბ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – თ. ზ-ი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 16 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – პატენტის ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ინტელექტუალური საკუთრების ეროვნულმა ცენტრმა „საქპატენტმა“ (შემდეგში: „საქპატენტი“) სასარგებლო მოდელზე - „მოწყობილობა ყავის მოსადუღებლად“, 2006 წლის 10 მაისს, თ. ზ-ის სახელზე (შემდეგში: მოპასუხე, პატენტმფლობელი ან ლიცენზიის გამცემი) გასცა პატენტი. სასარგებლო მოდელის ტექნიკურ შედეგს წარმოადგენს - მოწყობილობის მობილურობა, გამოყენების სფეროს - მოსახლეობის მომსახურება (საქართველოს საპატენტო კანონი, შემდეგში: საპატენტო კანონი, 41-ე მუხლი, ტ.1. ს. ფ. 15-18)

2. ნ. ლ-ის სახელზე (შემდეგში: მოსარჩელე, აპელანტი ან კასატორი), „საქპატენტის“ 2011 წლის 20 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, ასევე გაიცა პატენტი ამ განჩინების პირველ პუნქტში მითითებული მოდელის მსგავს მოწყობილობაზე.

3. „საქპატენტთან“ არსებული სააპელაციო პალატის 2012 წლის 10 იანვრის №96-02/11 გადაწყვეტილებით მოპასუხის სააპელაციო საჩივრის საფუძველზე მოსარჩელის სახელზე გაცემული პატენტი ბათილად იქნა ცნობილი.

4. „საქპატენტის“ სააპელაციო პალატის 2012 წლის 10 იანვრის გადაწყვეტილება №96-02/11 გასაჩივრდა სასამართლოში და თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 24 მაისის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ძალაში დარჩა (ტ.1. ს. ფ. 66-109).

5. მოპასუხესა და შპს „რ-ს“ (შემდეგში: ლიცენზიის მიმღები საწარმო, ლიცენზიანტი) შორის, 2007 წლის 23 მარტს, დადებული განსაკუთრებული ლიცენზიის ხელშეკრულების თანახმად, ლიცენზიის გამცემმა, აიღო ვალდებულება, საზღაურის სანაცვლოდ, ხელშეკრულებაში მითითებული ვადით, მხოლოდ ლიცენზიანტს გადასცეს ექსკლუზიური უფლება, დაამზადოს და რეალიზაცია მოახდინოს ლიცენზიის გამცემის სასარგებლო მოდელის - „მოწყობილობა ყავის მოსადუღებლად“ პატენტი N1251; აღნიშნული ხელშეკრულებით ლიცენზიის გამცემი ლიცენზიანტს ანიჭებს უფლებას, აკრძალოს ზემოაღნიშნული დანადგარების დამზადება და რეალიზაცია სხვა პირთა (მათ შორის ლიცენზიის გამცემის) მიერ. მხარეთა შორის შეთანხმებული გრაფიკით, 5 წლის განმავლობაში, ლიცენზიანტი ლიცენზიის ღირებულებად იხდის 20 000 (ოცი ათასი) ლარს (იხ. განსაკუთრებული ლიცენზიის ხელშეკრულება - ტ.1, ს.ფ. 81-84).

6. სარჩელის საფუძვლები

6.1 მოსარჩელემ, 2014 წლის 29 აპრილს, სარჩელი აღძრა მოპასუხის წინააღმდეგ და მოითხოვა ამ უკანასკნელის ინტელექტუალური საკუთრების - სასარგებლო მოდელის პატენტის №GE U 2006 1251Y ბათილად ცნობა.

6.2. მოსარჩელის მითითებით, მოპასუხის მიერ წარდგენილი განაცხადი არ პასუხობდა საპატენტო კანონით დადგენილ არსობრივ მოთხოვნებს (კრიტერიუმებს), რომლის დაცვაც სავალდებულოა განაცხადის წარდგენისას და რომელიც უნდა შეაფასოს სასამართლომ მესამე პირის მიერ დავის აღძვრის შემთხვევაში. ამასთან, სასარგებლო მოდელი არ პასუხობს პატენტუნარიანობის კრიტერიუმებს და არ აკმაყოფილებს სამრეწველო გამოყენებადობის პირობას (იხ. სარჩელი თანდართული მასალით - ტ.1, ს.ფ. 1-35).

7. მოპასუხის შესაგებელი

7.1. მოპასუხემ მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებელი წარადგინა და მიუთითა, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა უსაფუძვლო იყო, რადგან არ იკვეთებოდა მოსარჩელის ნამდვილი იურიდიული ინტერესი არსებული სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებისადმი, რაც კანონის იმპერატიულ მოთხოვნას წარმოადგენს (საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის, შემდეგში: სსსკ, 180-ე მუხლი; იხ. შესაგებელი თანდართული მასალით - ტ.1, ს.ფ. 45-53).

8. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება

8.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 20 თებერვლის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა (იხ. გადაწყვეტილება - ტ.1, ს.ფ. 222-229) .

8.2. საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სადავო პერიოდში მოქმედი საპატენტო კანონი პატენტით დაცვას ითვალისწინებდა ისეთ სასარგებლო მოდელზე, რომელიც აკმაყოფილებდა სიახლისა და სამრეწველო გამოყენებადობის კრიტერიუმებს. მოსარჩელემ წარადგინა პატენტისა და სავაჭრო ნიშნების შესახებ რუსეთის სააგენტოს მიერ გამოგონებაზე 1997 წელს გაცემული პატენტი სამეცნიერო-კვლევითი გაერთიანების „კომპოზიტის“ სახელზე - „სავაჭრო ურიკა ცხელი საჭმელისათვის“, რომლის ანალოგსაც, მოსარჩელის მტკიცებით, წარმოადგენს მოპასუხის სასარგებლო მოდელი, თუმცა, სასამართლოს შეფასებით, აღნიშნული ვერ იქნებოდა განხილული სათანადო წესით წარდგენილ მტკიცებულებად, რადგან იგი არასახელმწიფო ენაზე იყო წარდგენილი (სსკ-ის 102- ე და მე-99.4 მუხლები), ხოლო სხვა რაიმე მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა, რომ მოპასუხის სასარგებლო მოდელი არ იყო ახალი იმ დროს არსებული საყოველთაოდ ცნობილი ინფორმაციით აღწერილ სასარგებლო მოდელზე, არ წარუდგენია მხარეს.

8.3. სასამართლომ იმსჯელა პატენტის გაცემის მეორე წინაპირობაზე-სამრეწველო გამოყენებადობაზე და მიუთითა საქმის მასალებში წარდგენილ 23.03.2007 წლის განსაკუთრებული ლიცენზიის ხელშეკრულებაზე (იხ. ამ განჩინების მე-5 პუნქტი), რომლითაც დასტურდებოდა, რომ ლიცენზიის მიმღები 5 წელიწადში ლიცენზიის ღირებულებად იხდიდა 20 000 ლარს. სასამართლომ იმაზეც გაამახვილა ყურადღება, რომ ლიცენზიანტი საწარმოს ერთ-ერთი დამფუძნებელი თავად მოსარჩელეც იყო. მხარეები არ დავობდნენ, რომ სადავო პატენტით დაცული მოწყობილობები საქმის განხილვის დროისათვის გამოიყენებოდა და უზრუნველყოფდა საზოგადოებისათვის ყავის მოთხოვნილების დაკმაყოფილებას. შესაბამისად, სასამართლომ დაასკვნა, რომ პატენტის გაცემის დროს სასარგებლო მოდელის განხორციელებადობა ცხადი იყო სპეციალური კანონის მოთხოვნების შესაბამისად.

8.4. სასამართლომ მიუთითა წინამდებარე განჩინების მე-3 და მე-4 პუნქტებში მითითებულ გარემოებებზე და ყურადღება გაამახვილა, რომ საქმის მასალებში წარდგენილი მტკიცებულებების მიხედვით, საერთო სასამართლოების სხვადასხვა ინსტანციის სასამართლოებმა იმსჯელეს განსახილველი დავის საგნის პატენტუნარიანობაზე და დაადგინეს, რომ მოსარჩელის მიერ შექმნილ სასარგებლო მოდელზე პატენტის გაუქმება გამოიწვია მისმა იდენტურობამ ადრეული პრიორიტეტის მქონე სასარგებლო მოდელთან და არა ისეთმა გარემოებებმა, რაც განსახილველ სარჩელში მიუთითა მოსარჩელემ (პატენტის საგნის არაპატენტუნარიანობა ან გამოგონების არასრულად აღწერა). საქალაქო სასამართლომ დაასკვნა, რომ საქართველოს კონსტიტუციით დადგენილი სასამართლო აქტების პატივისცემის პრინციპი მოიაზრებდა სხვა სასამართლოების მსჯელობისა და დასკვნების გაზიარების პრეზუმფციას, როდესაც დავა იხილება იმავე საგანთან დაკავშირებით. განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელეს მოეთხოვებოდა სასამართლოსათვის მყარი არგუმენტები წარედგინა სასარჩელო მოთხოვნაზე წარმატებული იურიდიული შედეგის მისაღწევად.

8.5 მოსარჩელის იურიდიულ ინტერესზე მსჯელობისას, სასამართლომ მიიჩნია, რომ „საქპატენტის“ მიერ 2011 წლის 20 ოქტომბერს გაცემული პატენტის არსებობით, მიუხედავად იმისა, რომ იგი გაუქმებულია, თუკი სასამართლო ბათილად ცნობდა ადრეული პრიორიტეტის მქონე, მოპასუხის სახელზე რეგისტრირებულ პატენტს, მაშინ მოსარჩელეს მიეცემოდა სამართლებრივი საფუძველი, კვლავ მიემართა „საქპატენტისათვის“ პატენტის გაცემის მოთხოვნით.

8.6. სასამართლომ მიუთითა საქართველოს კონსტიტუციის 32-ე მუხლზე: „1. ინტელექტუალური შემოქმედების თავისუფლება უზრუნველყოფილია. ინტელექტუალური საკუთრების უფლება ხელშეუვალია. 2. შემოქმედებით პროცესში ჩარევა, შემოქმედებითი საქმიანობის სფეროში ცენზურა დაუშვებელია. 3. შემოქმედებითი ნაწარმოების დაყადაღება და გავრცელების აკრძალვა დაუშვებელია, თუ მისი გავრცელება არ ლახავს სხვა ადამიანის კანონიერ უფლებებს“ და განმარტა, რომ სახელმწიფომ ინტელექტუალური შემოქმედება, მისი უაღრესად დიდი მნიშვნელობის გამო, კონსტიტუციური ნორმის სახით ასახა. მოქალაქე თავისუფალია შემოქმედებით ძიებაში და ამ შრომით მიღებული ინტელექტუალური საკუთრება დაცულია სახელმწიფოს მიერ. ქვეყნის უზენაესი კანონის 30-ე მუხლი მეწარმეობისა და კონკურენციის განვითარებას ადგენს, ინტელექტუალური საკუთრების ხელშეუხებლობა სახელმწიფოს პოზიტიური ვალდებულებაა, რაც მას ავალებს, შექმნას მოქნილი მექანიზმები და რეგულაციები აღნიშნული კონსტიტუციური უფლებების შეუფერხებლად განსახორციელებლად.

8.7. სასარჩელო მოთხოვნა ეფუძნება საპატენტო კანონის 57-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტებს, კერძოდ: „1. პატენტს ბათილად ცნობს სასამართლო, თუ დადგინდა, რომ: ა) პატენტის საგანი არ არის პატენტუნარიანი; ბ) პატენტი არ აღწერს გამოგონებას ისეთი სისრულით, რომ შესაძლებელი იყოს მისი განხორციელება“. რადგან ზემოხსენებული კონსტიტუციური ნორმა საპატენტო კანონითაა დაზუსტებული, სასამართლომ უნდა იმსჯელოს საკანონმდებლო დანაწესზე. სადავო სასარგებლო მოდელის პატენტუნარიანობაზე ზემოთ უკვე იმსჯელა სასამართლომ (იხ. 8.4 ქვეპუქნტი), ხოლო 57.1-ე მუხლი „ბ“ პუნქტის მოთხოვნის შესახებ მიუთითა, რომ საქმეში წარდგენილი სასარგებლო მოდელის ფორმულა მოკლედ ახასიათებდა სასარგებლო მოდელს, აღწერდა მისი დაცვის ფარგლებს და პატენტის აღწერილობასთან ერთად გასაგებს ხდიდა სასარგებლო მოდელის შესახებ ინფორმაციას. პატენტის აღწერილობას ერთვოდა სასარგებლო მოდელის ნახაზები, რაც დამატებით ავსებდა გამოგონების აღწერილობას. სასამართლომ განმარტა, რომ გამოგონების ფორმულა უნდა აკმაყოფილებდეს მის ძირითად თვისებებს - იგი უნდა იყოს ერთიანი, სრული, ლაკონიური და ზოგადი. სასამართლოს დასკვნით, სადავო სასარგებლო მოდელის ფორმულა შეესაბამება დასახელებულ კრიტერიუმებს.

8.8. სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის მოსაზრება სასარგებლო მოდელის აღწერილობის ნაკლოვანებების შესახებ და მიუთითა საქმის განხილვისას მოწვეული სპეციალისტების განმარტებებზე, რომლებმაც დაადასტურეს, რომ სასარგებლო მოდელის აღწერილობა, ფორმულა და ნახაზი იძლეოდა იმის საფუძველს, რომ „მცირე გამოგონება“ დაპატენტებულიყო, რადგან წარმოდგენილი იყო მისი აღწერა კანონით დადგენილი კრიტერიუმებით.

8.9. საქალაქო სასამართლოს დასკვნით, სასარგებლო მოდელის ფორმულამ ასახა გამოგონების იდეა, რაც ყავის მოსადუღებელი მოწყობილობის მობილურობაში გამოიხატა. გამოგონების ობიექტი არის სტაციონარული მოწყობილობების იმგვარად გარდაქმნა, რომ მან შეიძინა მოძრაობის თვისება, კომპაქტურ კორპუსს მიემაგრა ენერგიის წყარო, ლითონის ქვეში, რაც უზრუნველყოფდა ყავის შესაბამის ტემპერატურამდე მიყვანას. საყოველთაოდ ცნობილ ნიშნებთან (კორპუსის თვლებზე შეყენება, სახელურისა და სამუხრუჭე საშუალებით აღჭურვა) დაკავშირებით, სასამართლომ აღნიშნა, რომ ამ ნიშნებში არ გამოიხატებოდა სიახლე, ისინი ყველასათვის გასაგები იყო, როგორც აღწერილობაში, ასევე ფორმულასა და ნახაზში საკმარისად გასაგებად იყო დახასიათებული და აღნიშნული ნიშნების შედარებით ნაკლებად დეტალურად აღწერა არ შეიძლებოდა გამხდარიყო პატენტის გაცემაზე უარის თქმის საფუძველი.

9. სააპელაციო საჩივრის საფუძვლები

9.1. მოსარჩელემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა შემდეგ არგუმენტებზე მითითებით:

9.1.1. სასამართლომ არასწორად მიიჩნია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონედ მცხეთის რაიონული და საქართველოს უზენაესი სასამართლოების გადაწყვეტილებები, რომლებიც ეხება მოსარჩელის სასარგებლო მოდელზე პატენტის გაცემის საკითხებს. ამ გადაწყვეტილებებს მოცემულ დავასთან კავშირი არ ჰქონია და ისინი მტკიცებულებად არ უნდა დართვოდა საქმეს. დასახელებული გადაწყვეტილებების მიღების დროს, მსჯელობა იყო მოსარჩელის სასარგებლო მოდელის პატენტუნარიანობაზე, რომელსაც მოპასუხემ დაუპირისპირა ამჟამად გასაჩივრებული სასარგებლო მოდელი. სადავო ობიექტი იყო სხვა პატენტი. შესაბამისად, ამ გარემოებაზე დაყრდნობით სასამართლომ არასწორად შეაფასა და არასწორად მიიჩნია დადგენილად ფაქტი, რომელიც არ იყო კავშირში არათუ კონკრეტულ გარემოებასთან, არამედ ამ საქმესთან;

9.1.2. სასამართლომ არასწორად მიიჩნია, რომ არასათანადო წესით იყო წარდგენილი მტკიცებულება, რადგან იგი არასახელმწიფო ენაზე იყო შედგენილი. მტკიცებულება წარდგენილი იყო სახელმწიფო ენაზე, თარგმანის სახით, თუმცა, მოსამართლემ თავი აარიდა შედარებით ანალიზს, რადგან დასახელებული მტკიცებულება აბათილებდა გასაჩივრებული სასარგებლო მოდელის ყველა იმ არსებითი ნიშნების ერთობლიობის სიახლეს, რომლებიც აუცილებელი და საკმარისია ტექნიკური მიზნის მისაღწევად და შეადგენს მცირე გამოგონებას (სასარგებლო მოდელს);

9.1.3. მოსარჩელემ სასამართლო დავების გზით ვერ მიაღწია „საქპატენტის“ სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილების გაუქმებას; უკანონო მოქმედებისაგან თავის არიდების მიზნით, მხარემ სასამართლოში შეიტანა სარჩელი განსახილველ დავაზე, რათა მცირე მეწარმოებას ხელი არ შეეშალოს არაკეთილსინდისიერი გზით მოპოვებული პატენტის გამოყენებით; აღწერილობაში არ არის მოცემული სასარგებლო მოდელის დამზადების დაწვრილებითი ერთი მაგალითიც კი, რაც ინსტრუქციითაა გათვალისწინებული. ნიშნების ეს ერთობლიობა არც ახალია და არც სრულად არ არის აღწერილი ისე, რომ სპეციალისტმა დაამზადოს პატენტის შესაბამისი მოწყობილობა.

10. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები

10.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 16 თებერვლის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა (იხ. განჩინება - ტ.2, ს.ფ. 68-84).

10.2. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების 1-5 პუნქტებში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები, ხოლო განჩინების სამართლებრივ საფუძვლად გამოიყენა საქართველოს კონსტიტუციის 23-ე, 30-ე მუხლები, საპატენტო კანონის მე-2, მე-3, მე-6, მე-12, მე-13, 57-ე მუხლები.

10.3. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელე მოთხოვნის ძირითად არგუმენტებად მიუთითებდა იმაზე, რომ სასარგებლო მოდელი არ პასუხობდა პატენტუნარიანობის კრიტერიუმებს და არ აკმაყოფილებდა სამრეწველო გამოყენებადობის პირობას.

10.4. სასამართლომ ამ განჩინების მე-5 პუნქტში მითითებული ხელშეკრულების საფუძველზე აღნიშნა, რომ მოსარჩელის არგუმენტი იმის შესახებ, რომ სასარგებლო მოდელი არ აკმაყოფილებს სამრეწველო გამოყენებადობის პირობას, დაუსაბუთებელია; გარდა ამისა, მხარეებს შორის არ გამხდარა სადავო, რომ პატენტით დაცული მოწყობილობები ამჟამად გამოიყენება და ხმარებაშია საზოგადოებისათვის ყავის მოთხოვნილების დასაკმაყოფილებლად. ყოველივე აღნიშნული კი იმაზე მიუთითებს, რომ უშუალოდ პატენტის გაცემის დროისათვის სასარგებლო მოდელი განხორციელებადი იყო.

10.5. სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა, რომ „საქპატენტის“ 2012 წლის 10 იანვრის # 96-02-11 გადაწყვეტილებაში (იხ. ამ განჩინების 3-4 პუნქტები) აღნიშნულია, რომ დაპირისპირებულ ფორმულებში იდენტური იყო შემდეგი ნიშნები: 1. კორპუსი, 2. მუხრუჭი, 3. სახელური, 4. საყრდენი თვლები ან თხილამური, 5. ლითონის ქვეში, 6. ინერტული ქვიშა ლითონის ქვეშში, 7. გაზქურა ქვიშის ქვემოთ, 8. ტევადობა წყლისათვის, 9. კარადა ჭურჭლისათვის, 10. კარადა პროდუქტებისა და გაზის ბალონისათვის; ფორმულებს შორის განმასხვავებელი ნიშნები იყო 1. ქვეშში მოთავსებული მაგნიტური ქვიშა მთლიანად ან დანამატის სახით, 2. დოზატორი (მოსარჩელის შემთხვევაში), 3. ინჟექტური სანთურა დიფუზიური სანთურის ნაცვლად.

10.6. სასამართლომ არ გაიზიარა სააპელაციო პრეტენზია იმის შესახებ, რომ მას არ უნდა შეეფასებინა საქმეში წარდგენილი სასამართლო გადაწყვეტილებები (იხ. 9.1 ქვეპუნქტი). სწორედ ამ გადაწყვეტილებებით ირკვეოდა, რომ მოსარჩელის ინტელექტუალურ-შემოქმედებითი შრომით შექმნილ მოწყობილობაზე თავდაპირველად გაცემული იყო პატენტი, თუმცა, „საქპატენტთან“ არსებული სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილებით, პატენტი ბათილად იქნა ცნობილი, იმ საფუძვლით, რომ უკვე არსებობდა აღნიშნულის ანალოგი მოპასუხის მიერ შექმნილი, სადავო სასარგებლო მოდელის სახით (ტ.1. ს. ფ. 66-109).

10.7 სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ განსახილველი სარჩელის აღძვრამდე, მოსარჩელის მიერ წარდგენილ სხვა სარჩელებზე იმსჯელეს სხვადასხვა ინსტანციების სასამართლოებმა და მიიღეს გადაწყვეტილებები, რომლებიც შეეხებოდა მოცემული დავისათვის მნიშვნელოვან საკითხებს. აღნიშნული გადაწყვეტილებები შესულია კანონიერ ძალაში.

10.8. სააპელაციო სასამართლომ იმსჯელა კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებების იურიდიულ შედეგებზე და აღნიშნა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 24 მაისის გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელის მოთხოვნა „საქპატენტის“ წინააღმდეგ, ამ უკანასკნელის სააპელაციო პალატის 2012 წლის 10 იანვრის №9602/02 გადაწყვეტილების და იმავე პალატის თავმჯდომარის 2012 წლის 18 იანვრის №411 ბრძანების ბათილად ცნობის თაობაზე, დავაში მესამე პირად იყო ჩართული მოპასუხე. სასამართლომ დაადგინა, რომ მოსარჩელის განცხადება, რომლითაც იგი მოითხოვდა პატენტის მიღებას სასარგებლო მოდელზე - ,,ყავის მოსადუღებელი მოწყობილობა“, „საქპატენტის“ 2011 წლისს 20 ოქტომბრის # 848/02 ბრძანებით, დაკმაყოფილდა და მის სახელზე გაიცა პატენტი სასარგებლო მოდელზე - ,,მოწყობილობა ყავის მოსადუღებლად“; მოგვიანებით, „საქპატენტის“ 2012 წლის 10 იანვრის # 96-02/11 გადაწყვეტილებით, ბათილად იქნა ცნობილი მითითებული #848/02 ბრძანება.

10.9. ადმინისტრაციულმა სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელის სასარგებლო მოდელის # 12034/02 განაცხადი არ აკმაყოფილებდა პატენტუნარიანობის კრიტერიუმებს, სიახლესა და საგამომგონებლო დონეს; ამასთან, სასამართლომ მიუთითა, რომ მოპასუხის სახელზე გაცემულ პატენტსა

(„მოწყობილობა ყავის მოსადუღებლად“ რეგ. # 1251, თარიღი 24.04.06) და მოსარჩელის სასარგებლო მოდელის („მოწყობილობა ყავის მოსადუღებლად“ საიდ. # 12034/02) ფორმულებს შორის არსებობს საერთო ნიშნები; მათი ერთობლიობა აშკარად გამომდინარეობს ტექნიკის არსებული დონიდან გაცემული პატენტის ნიშანთა ერთობლიობიდან და არ აკმაყოფილებს სასარგებლო მოდელის პატენტუნარიანობის კრიტერიუმებს, სიახლესა და საგამომგონებლო დონეს. ორივე სასარგებლო მოდელის არსებითი ნიშნები წარმოადგენენ იდენტურ ნიშნებს, ხოლო განსხვავებული ნიშნები ვერ უზრუნველყოფენ საპატენტო კანონის 71¹ მუხლით დადგენილი კრიტერიუმების დაკმაყოფილებას.

10.10. პირველი ინსტანციის სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილება უცვლელად დატოვეს ზემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა (იხ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 11 სექტემბრის განჩინება, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 27 თებერვლის განჩინება; ტ.1, ს.ფ. 66, ს.ფ. 102-109); შესაბამისად, 10.8 ქვეპუნქტში დასახელებული საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციული კოლეგიის 2012 წლის 24 მაისის გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში.

10.11. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქმის მასალებში წარდგენილი მცხეთის რაიონული სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 17 თებერვლის გადაწყვეტილებით (რომელიც უცვლელად დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილებით), მოსარჩელე მოითხოვდა „საქპატენტის“ სააპელაციო პალატის თავმჯდომარის 2013 წლის 5 აგვისტოს # 339 ბრძანების, „საქპატენტის“ სააპელაციო პალატის 2013 წლის 31 ივლისის №86-02-13 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობას და „საქპატენტის“ გამოგონების, დიზაინის და ახალი ჯიშების დეპარტამენტის უფროსის 2012 წლის 28 ნოემბრის # 1000/02 ბრძანების ძალაში დატოვებას; მოსარჩელე განმარტავდა, რომ მას წაერთვა უფლება, საკუთარ მცირე გამოგონებაზე მიეღო პატენტი. სასამართლომ აღნიშნული გადაწყვეტილებით დაადგინა, რომ მართებული იყო და სრულად იზიარებდა „საქპატენტის“ სააპელაციო პალატის გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში მითითებულ იმ მოსაზრებას, რომ სასარგებლო მოდელის განაცხადში მოყვანილ ობიექტს არ გააჩნია საგამომგონებლო დონე; ამასთან, სასამართლო დაეთანხმა „საქპატენტის“ სააპელაციო პალატის იმ მოსაზრებასაც, რომ მოპასუხის კუთვნილ პატენტში აღწერილი ობიექტის დამახასიათებელი კონსტრუქციული არსებითი ნიშნები, მათი კომბინაცია და ტექნიკის დარგში არსებული ზოგადი ცოდნა მთლიანობაში ცხადს ხდიდა სასარგებლო მოდელის განხორციელებას;

10.12. სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს ადრეც ჰქონდათ დავა პატენტის შესახებ; შესაბამისად, სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ იცოდა მოპასუხის პატენტის შესახებ და ამ ცოდნის გამოყენებით უმნიშვნელო დეტალების შეცვლით ცდილობდა, შეექმნა „ახალი“ გამოგონება, რომელზეც მოითხოვდა პატენტის გაცემას (ამ დასკვნისათვის სასამართლომ გაითვალისწინა ის გარემოებაც, რომ ლიცენზიანტი საწარმოს, რომელსაც ხელშეკრულებით /იხ. ამ განჩინების მე-5 პუნქტი/ გადაეცა ექსკლუზიური უფლება, დაემზადებინა და მოეხდინა სასარგებლო მოდელის „მოწყობილობა ყავის მოსადუღებლად“ რეალიზაცია, 25% წილის მესაკუთრე იყო მოსარჩელე).

10.13. სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, მოსარჩელემ ვერ უზრუნველყო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების საპირისპიროდ შესაბამისი მტკიცებულებებით გამყარებული დასაბუთებული პრეტენზიის წარდგენა, რაც სასამართლოს მისცემდა ქვემდგომი სასამართლოს 2015 წლის 20 თებერვლის გადაწყვეტილების გაუქმების საკმარის საფუძველს, კერძოდ, მოსარჩელემ ვერ დაასაბუთა, მოპასუხის ინტელექტუალური საკუთრების - სასარგებლო მოდელის პატენტის №GE U 2006 1251Y ბათილად ცნობის შესახებ გარემოებების არსებობა. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა ქვემდგომი სასამართლოს დასკვნა სადავო სასარგებლო მოდელის ფორმულის შეფასებასთან დაკავშირებით, რომელიც აღწერს სასარგებლო მოდელის დაცვის ფარგლებს და, პატენტის აღწერილობასთან ერთად, გასაგებს ხდის სასარგებლო მოდელის შესახებ ინფორმაციას. პატენტის აღწერილობას ასევე ერთვის სასარგებლო მოდელის ნახაზები, რაც დამატებით ავსებს გამოგონების აღწერილობას.

10.14. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქალაქო სასამართლოში მოსარჩელეს წარდგენილი აქვს აღიარებითი სარჩელი, ხოლო სსსკ-ის 180-ე მუხლისა და 178-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ლ“ პუნქტის საფუძველზე, აღიარებითი სარჩელის შემთხვევაში, იურიდიული ინტერესის არსებობა განპირობებულია არა ზოგადად მხარის ინტერესით, არამედ მატერიალურ - სამართლებრივი დანაწესით, რომლის შედეგის რეალიზაცია შესაძლებელია აღიარებითი სარჩელის აღძვრით. აღიარებითი სარჩელი უნდა ემსახურებოდეს მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმით განსაზღვრული უფლების დაცვას. სსსკ-ის 180-ე მუხლი ადგენს აღიარებითი სარჩელის იურიდიული ინტერესის განმსაზღვრელ კრიტერიუმებს, კერძოდ: ა) მოსარჩელეს უნდა ედავებოდნენ უფლებაში; ბ) დავის არსებობა უნდა ქმნიდეს მოსარჩელის უფლების მომავალში დარღვევის რეალურ საშიშროებას; გ) აღიარებითი სარჩელის გადაწყვეტა დავის გადაწყვეტის საუკეთესო საშუალება უნდა იყოს; სახელდობრ, გადაწყვეტილების შედეგად გარკვეული შედეგი უნდა დგებოდეს მხარისათვის, აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილება უნდა ქმნიდეს იმ უფლებისა თუ ურთიერთობის განსაზღვრულობას, რაც მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის წარმოშობილი დავის გამო ირღვევა. აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილებით, მოსარჩელემ უნდა განახორციელოს კონკრეტული უფლება და ამ უფლების განხორციელება დაკავშირებული უნდა იყოს უშუალოდ აღიარებითი სარჩელით მოთხოვნილი უფლების აღიარებასთან. სხვა საკითხია იურიდიული შედეგის არსებობის ან არარსებობის დადგენის სურვილი. იურიდიული ინტერესის არსებობის დასადგენად, უპირატესად უნდა გაირკვეს, გაუმჯობესდება თუ არა მოსარჩელის სამართლებრივი მდგომარეობა მისი აღიარებითი მოთხოვნის დაკმაყოფილების შემთხვევაში.

10.15. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელე არ მიუთითებს დასახელებული სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების შემთხვევაში, თუ რა შედეგი შეიძლება დადგეს მისთვის; შესაბამისად, სრულიად გაურკვეველია მის სასარგებლოდ დავის გადაწყვეტას როგორ შეუძლია სამართლებრივი თვალსაზრისით გააუმჯობესოს მისი მდგომარეობა. აქედან გამომდინარე, არ დგინდება, რომ განსახილველ შემთხვევაში, მხარის მიერ აღძრული აღიარებითი სარჩელი ემსახურება მატერიალურსამართლებრივი ნორმით განსაზღვრული უფლების დაცვას.

10.16. სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, დასახელებულ საკითხზე მოსარჩელის დასაბუთებული არგუმენტაციის მითითების საჭიროება და მნიშვნელობა, გარდა ზემოაღნიშნული მსჯელობისა, განპირობებულია საქმის მასალებში წარდგენილი, მოსარჩელის წინააღმდეგ მიღებული, კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილებებში ასახული დასკვნებითა და შეფასებებით; მოსარჩელეს, აღნიშნულის გათვალისწინებით, ნათლად და მკაფიოდ უნდა დაედასტურებინა, თუ რა შედეგის მომტანი იყო მისთვის სარჩელის დაკმაყოფილება, რასაც განსახილველ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია.

11.საკასაციო საჩივრის საფუძვლები

11.1. მოსარჩელემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება, მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა შემდეგ საკასაციო პრეტენზიებზე მითითებით:

11.1.1. სასამართლომ არ იმსჯელა მსგავსი ტიპის სარჩელებზე გადაწყვეტილების მიღებისათვის სავალდებულო ობიექტურ, არსებით გარემოებებზე და მათ დამადასტურებელ სათანადო მტკიცებულებებზე. არ შეაფასა სასარგებლო მოდელის სამრეწველო გამოყენებადობა, სიახლისა და გაუმჯობესებადობის კრიტერიუმი;

11.1.2. სასამართლომ არასწორად დაუკავშირა განსახილველ საქმეს სხვა საქმე, რომლის დავის საგანს მოსარჩელის მიერ სასარგებლო მოდელის პატენტის მიღებაზე „საქპატენტის“ უარის კანონიერება წარმოადგენდა. მითითებულ დავაში სასარგებლო მოდელის არსებითი ნიშნები და ობიექტი რადიკალურად განსხვავდება ამ კასაციასთან დაკავშირებული სარჩელით მოთხოვნილი სასარგებლო მოდელის ბათილობის არსებითი ნიშნებისა და ობიექტისაგან;

11.1.3. სასამართლოს არ ჰქონდა უფლება, დაყრდნობოდა სხვა სასარგებლო მოდელის ობიექტზე გამოტანილ გადაწყვეტილებას, მით უმეტეს, ემსჯელა და შეეფასებინა იგი, ვინაიდან კანონის თანახმად, ისინი გავლენას ვერ იქონიებენ განსახილველ საქმეზე;

11.1.4. სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, სამრეწველო გამოყენებადობის კრიტერიუმზე მსჯელობისას უნდა გამოეყენებინა საპატენტო კანონის 26-ე მუხლის მე-3 პუნქტი , რომელიც ეხება აღწერის სისრულეს. ამავე კანონის მე-13 მუხლის პირველი პუნქტის პირველი და მეორე წინადადებაში: „სასარგებლო მოდელი, რომელიც შეიძლება დაპატენტდეს მოცემული ნორმის მოთხოვნით აუცილებლად უნდა იყოს არსებულის გაუმჯობესება“ - საგანგებოდაა გამოყოფილი შემოქმედებითი დონის კრიტერიუმი, რომელიც უნდა დაკმაყოფილდეს, სიახლესა და სამრეწველო გამოყენებადობასთან ერთად. აღნიშნულ კრიტერიუმზე არც მიუთითებია და არც უმსჯელია სასამართლოს. სარჩელში დასაბუთებული იყო, რომ გასაჩივრებული სასარგებლო მოდელის აღწერილობიდან ვერ ირკვევა, არ არის აღწერილი და არც მითითებულია გასაუმჯობესებელი ობიექტის საინფორმაციო რეკვიზიტები, თუ კონკრეტულად რომელ ობიექტს აუმჯობესებს და რაში გამოიხატება ეს გაუმჯობესება;

11.1.5. სასამართლომ, მოსარჩელის იურიდიულ ინტერესზე მსჯელობისას, არ გამოიყენა საპატენტო კანონის 57-ე მუხლი, რომელიც ნებისმიერ მესამე პირს აძლევს უფლებას, მოითხოვოს პატენტის გაუქმება-ბათილობა, ხოლო ამავე კანონის მე-12 მუხლით, საგამომგონებლო დონე უნდა შეფასდეს და დადგინდეს სასარგებლო მოდელის პატენტუნარიანობა;

11.1.6. სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, „სასაქონლო ნიშნების შესახებ“ საქართველოს კანონი, რომელიც გამოგონებებსა და სასარგებლო მოდელებს (მცირე გამოგონება) საერთოდ არ ეხება. დავის საგანთან დაკავშირებულ ურთიერთობებს ამომწურავად აწესრიგებს მხოლოდ საპატენტო კანონი, ხოლო კონკრეტულ შემთხვევაში არ იყო ანალოგიის საჭიროება;

11.1.7. სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, მაგრამ არასწორად განმარტა იგი, კერძოდ, საპატენტო კანონის მე-13 მუხლის მე-3 პუნქტის მიხედვით, სამრეწველო გამოყენებადობის კრიტერიუმი კმაყოფილდება მხოლოდ საპატენტო აღწერილობითა და სხვა მასალებით, აღწერილის განხორციელების შესაძლებლობით და არა სალიცენზიო ხელშეკრულებით, რომელიც ამ საქმეში მტკიცებულებად არ უნდა ყოფილიყო მიღებული. სასამართლომ არასწორად მიუთითა დასახელებული ნორმის ტექსტი, რადგან სასარგებლო მოდელის განმარტებისას, უგულებელყო და არ მოიხსენია აბსოლუტური კრიტერიუმი „გაუმჯობესება“;

11.1.8. არასწორია სასამართლოს მითითება, რომ მტკიცებულების თარგმანი არ იყო წარდგენილი. ასეც რომ იყოს, მტკიცებულებაზე თანდართული ნახაზები ცხადყოფდა, რომ გასაჩივრებული სასარგებლო მოდელის არსებითი განმასხვავებელი ნიშნები ცნობილია. სასამართლო სხდომებზე აღინიშნა, რომ ნახაზების ენა საერთაშორისოა და მას თარგმანი არ სჭირდება, გასაჩივრებული სასარგებლო მოდელის განმასხვავებელი არსებითი ნიშნების ცნობადობის დასადასტურებლად, მითითებული მტკიცებულებები საყოველთაოა, ზოგად ცოდნაზე დაყრდნობით (კასატორი უთითებს სულხან-საბას ლექსიკონსა და ქართული ენის განმარტებით ლექსიკონზე, გვ.4. აბზ.2) .

11.1.9. სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელესა და ლიცენზიანტს (რომლის ერთ-ერთი დამფუძნებელი თავად მოსარჩელე იყო) შორის არსებული სალიცენზიო ხელშეკრულების საფუძველზე (იხ. ამ განჩინების მე-5 პუნქტი) ჩათვალა, რომ მოპასუხის სასარგებლო მოდელი პასუხობს სამრეწველო გამოყენებადობის კრიტერიუმს. აღნიშნულის საფუძვლად კი მიუთითა, თითქოს მხარეები არ დავობენ იმ ფაქტზე, რომ მოპასუხის პატენტით დაცული მოწყობილობები ამჟამად გამოიყენება და ხმარებაშია. პროცესზე მოსარჩელემ გარკვევით აღნიშნა, რომ მისთვის უცნობია, ამჟამად ხმარებაში მყოფი მოპასუხის მოწყობილობა, სადავო სასარგებლო მოდელის მიხედვით არის დამზადებული, თუ მისგან განსხვავდება. სალიცენზიო ხელშეკრულება სულ სხვა სუბიექტმა დადო მოპასუხესთან, გარდა ამისა, ეს ხელშეკრულება პატენტით დაცული ობიექტის არსის გამომხატველ არანაირ ინფორმაციას არ შეიცავს და, მოცემულ შემთხვევაში, მტკიცებულებად ვერ გამოდგება. სწორედ ამას ემყარება მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები და პატენტის შეფასება სამრეწველო გამოყენებადობასთან დაკავშირებით. ამით ცალსახად დასტურდება, რომ სადავო სასარგებლო მოდელი სავალდებულო კრიტერიუმს არ პასუხობს;

11.1.10. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სასარგებლო მოდელის ფორმულამ ასახა არსი, გამოგონების იდეა, რაც ყავის მოსადუღებელი მოწყობილობის მობილურობაში გამოიხატა. გამოგონების ობიექტი არის სტაციონარული მოწყობილობების იმგვარი გარდაქმნა, რომ მან შეიძინა მოძრაობის თვისება, კომპაქტურ კორპუსს მიემაგრა ენერგიის წყარო ლითონის ქვეშ, რაც უზრუნველყოფს ყავის შესაბამის ტემპერატურამდე მიყვანას. სასამართლომ არ მიუთითა, რომ გამოგონების შექმნა განპირობებული იყო მობილურობის ტექნიკური შედეგის მიღწევით, რაც თავად სასარგებლო მოდელის მფლობელმა მიუთითა აღწერილობაში. როგორც სასამართლო აღნიშნავს, სწორედ ეს არის გამოგონების იდეა, ამ მიზნიდან გამომდინარე, უნდა განისაზღვროს სასარგებლო მოდელის ფორმულაში მოყვანილი ნიშნების არსებითობა და ის ნიშნები, რომლებიც არ არის მიმართული მის მიღწევაზე, არ უნდა იყოს განხილული და უნდა შეფასდეს სიახლე და სხვა კრიტერიუმები. შესაბამისად, მობილურობის უზრუნველმყოფი ნიშნები, რომლებიც მოწყობილობას სძენს მოძრაობის თვისებას, როგორც ეს სასამართლომ სწორად აღნიშნა, შეიძლება იყოს მხოლოდ კორპუსის თვლებზე შეყენება და სახელურით აღჭურვა, ხოლო სამუხრუჭე საშუალება, უზრუნველყოფს გაჩერებას და არა მოძრაობის თვისების შეძენას, ამდენად, ამ სასარგებლო მოდელისათვის მუხრუჭი სავალდებულო ნიშანი არ არის. რადგან სასამართლომ თვლებზე შეყენება, სახელურითა და სამუხრუჭე საშუალებით აღჭურვა მიიჩნია ცნობილად უკვე საბუთის ამ ნაწილშივე უნდა მიეთითებინა, რომ გამოგონების იდეის განსახორციელებელი არსებითი ნიშნების ერთობლიობა, სიახლეს არ პასუხობს. აღნიშნულს ადასტურებს, სასამართლოს განმარტება, რომ „საყოველთაოდ ცნობილი ნიშნები-კორპუსის თვლებზე შეყენება, სახელურისა და სამუხრუჭე საშუალებით აღჭურვა, არ არის სიახლე, ეს არის ყველასთვის გასაგები ნიშნები“. აღნიშნული მსჯელობის მიხედვით და იმის გათვალისწინებით, რომ სწორედ ეს ნიშნებია ფორმულაში მოყვანილი, როგორც განმასხვავებელი, სასამართლოს არ უნდა მიეღო ასეთი გადაწყვეტილება;

11.1.11. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გაამახვილა ყურადღება სხვა ნიშნებზე, კერძოდ, კომპაქტური კორპუსის ენერგიის წყაროთი და ლითონის ქვეშით აღჭურვაზე, ამ ნიშნების სიახლის გამოკვლევა საჭირო არ იყო, რადგან ფორმულაში ნათქვამია, რომ ისინი ახალი არ არის.

11.1.12. სასამართლომ, ტენდენციურად, გარკვეული სიახლე დაინახა გასაჩივრებულ სასარგებლო მოდელში, მაგრამ, ასეც რომ იყოს, ეს ნიშნები გამოგონების იდეას არ ემსახურება და არსებით ნიშნებად არ უნდა ყოფილიყო განხილული, რადგან მობილურობას ვერ უზრუნველყოფს;

11.1.13. სასამართლოს საპატენტო კანონის მე-12 მუხლის გათვალისწინებით, უნდა შეეფასებინა საგამომგონებლო დონე, რაც ცხადყოფს, რომ სასარგებლო მოდელი პატენტუუნაროა;

11.1.14. მცდარია სასამართლოს მითითება, თითქოს ვერ დასაბუთდა პატენტის ბათილობის გარემოებები. აღწერილობის სირთულე და გამოყენებადობა სასამართლომ გადაწყვეტილების მიღებისთვის საკმარისად მიიჩნია და არ იმსჯელა პატენტუნარიანობის დასადგენად მნიშვნელოვან კრიტერიუმებზე, როგორიცაა შემოქმედებითი დონის კრიტერიუმები - სიახლე და გაუმჯობესება;

11.1.15. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება არ მიაქცია იმ გარემოებას, თუ რა შედეგის მომტანი იქნება სარჩელის დაკმაყოფილება სარჩელის ავტორისა და სხვა მეწარმეებისათვის, რომელთაც წნეხად აწვებოდათ პატენტი, რომლითაც სასარგებლო მოდელის მფლობელი არაკეთილსინდისიერად სარგებლობდა და ცდილობდა მონოპოლიური მდგომარეობის შექმნას;

11.1.16. კასატორის პრეტენზია ეხება, ასევე, გასაჩივრებული განჩინების 4.3, 4.4, 4.5-4.9 ქვეპუნქტებში ასახულ მსჯელობასა და დასკვნებს;

11.1.7. კასატორი შუამდგომლობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობას სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, რადგან საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკისათვის. ინტელექტუალური საკუთრების სფეროს განეკუთვნება განსახილველი დავა და ამ თვალსაზრისითაც მნიშვნელოვანია საკასაციო ინსტანციის სასამართლოს მონაწილეობა მსგავსი კატეგორიის საქმეების გახილვისას, ქვემდგომი სასამართლოების არასწორი პრაქტიკის გასასწორებლად. კასატორი, ასევე, შუამდგომლობს საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვას.

12. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

12.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ, 2016 წლის 28 ივლისის განჩინებით, მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში მიიღო სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად, ხოლო იმავე წლის 23 სექტემბრის განჩინებით დასაშვებად ცნო მოხმობილი ნორმის მე-5 ნაწილის „ა“ და „გ“ ქვეპუნქტების საფუძველზე.

12.2. საკასაციო სასამართლოს სამოქალაქო სამეთა პალატის 2017 წლის 27 იანვრის განჩინებით განისაზღვრა საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვა იმავე წლის 3 თებერვლის სხდომაზე (სსსკ-ის 408-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილები).

12.3. საკასაციო სასამართლოს 2017 წლის 3 თებერვლის სხდომაზე მხარეებმა საკუთარი პოზიციები წარმოადგინეს, კერძოდ, საკასაციო საჩივრის ავტორმა მხარი დაუჭირა წარმოდგენილ პრეტენზიას და სასამართლოს ყურადღება გაამახვილა შემდეგ საკითხებზე:

12.3.1. სპეციალურ კანონშია მითითებული იურიდიულ ინტერესზე, რომელიც ყველა მესამე პირს აძლევს უფლებას, მიმართოს სასამართლოს კერძო სამართლებრივი დავის ფარგლებში პატენტის თუ ინტელექტუალური საკუთრების ობიექტის ბათილობის მოთხოვნით. დავის საგანია კონკრეტული ინტელექტუალური საკუთრების ობიექტის პატენტუნარიანობა. საქმის მასალებშია სპეციალისტთა მოსაზრებები და დასკვნები;

12.3.2. მოსარჩელისა და მოპასუხის პატენტები, მათი ფორმულების შედარებით, განსხვავებულია. მოსარჩელის მიერ პატენტის მისაღებად წარდგენილი ობიექტი მოპასუხის ობიექტისაგან არსებითად განსხვავებულ ნიშნებს შეიცავდა. მოპასუხეზე გაცემული პატენტი არავითარ გავლენას არ ახდენს დავის საგანზე, ამ უკანასკნელს უკავშირდება კანონით დადგენილი კრიტერიუმები;

12.3.3. მოპასუხის პატენტის გაუქმების შემთხვევაში აღდგება საჯარო წესრიგი, მოსარჩელე შეძლებს, მშვიდად გააგრძელოს თავისი სამეწარმეო საქმიანობა;

12.3.4. ქვემდგომმა სასამართლოებმა უგულებელყვეს საპატენტო კანონით დადგენილი ფუძემდებლური არსებითი კრიტერიუმები - სიახლე და საგამომგონებლო დონე. მოსარჩელემ ამომწურავად დაასაბუთა, რომ მოპასუხის მიერ შექმნილ ობიექტს სიახლე საერთოდ არ გააჩნია, ამას ადასტურებს სასარგებლო მოდელის ფორმულა, ხოლო მასში მითითებული განმასხვავებელი ნიშნები არ წარმოადგენს სიახლეს, ამას პატენტმფლობელიც ადასტურებდა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებში საქმის განხილვისას. რეალურად მოპასუხის მხრიდან არანაირი ინტელექტუალური გარჯა არ მომხდარა და ე.წ. სასარგებლო მოდელს არ აქვს არსებითი ნიშნები, რომელიც პატენტუნარიანობის კრიტერიუმებს შეესაბამება, ობიექტი ყოველგვარ სიახლესაა მოკლებული, იგი შექმნილია უხსოვარი დროიდან არსებული მონაცემების საფუძველზე, რომლებიც საყოველთაოდაა ცნობილი.

12.4. მოპასუხემ საკასაციო პრეტენზიების პასუხად განმარტა:

12.4.1.სარჩელი უსაფუძვლოა, მოსარჩელესთან 12 დავა აქვს მოგებული მოპასუხეს. მოსარჩელეს რეალურად სხვა მიზნები ამოძრავებს, რადგან მას არ სურს თანხის გადახდა მოპასუხესა და ლიცენზიის მიმღებ საწარმოს შორის გაფორმებული ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულების ფარგლებში, მოსარჩელე ლიცენზიანტი საწარმოს პარტნიორია (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-5 პუნქტი და 10.12 ქვეპუნქტი);

12.4.2. მოპასუხემ განმარტა, რომ მის პატენტს უკვე 2 წელია, რაც გაუვიდა ვადა და ეხლა უკვე ნებისმიერ პირს შეუძლია გააკეთოს მსგავსი მოწყობილობა. მოსარჩელის ერთადერთი მიზანია, რომ ბათილად იქნეს ცნობილი მოპასუხის პატენტი, რათა თავი აარიდოს ფულადი ვალდებულების შესრულებას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის არსებითი განხილვის ეტაპზე შესწავლის, მხარეთა განმარტებების მოსმენის, მტკიცებულებათა გაანალიზებისა და საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლის შედეგად, მივიდა დასკვნამდე, რომ საკასაციო განაცხადი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგი არგუმენტაციით:

13.სსსკ-ის 404-ე მუხლის პირველი პუნქტით, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396 - ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები; ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება); კასატორს ასეთი დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია სასამართლოსათვის.

14. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს, რომ სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენს მოპასუხის სახელზე რეგისტრირებული პატენტის ბათილად ცნობა (იხ. ამ განჩინების მეექვსე პუნქტი). სასარჩელო მოთხოვნის ფაქტობრივი დასაბუთების ნაწილში მოსარჩელემ ვერ შეძლო განკუთვნადი და დასაშვები მტკიცებულებების წარდგენა, რაც მხარის საპროცესო უფლებების რეალიზების შესაძლებლობაა დისპოზიციურობის, შეჯიბრებითობისა და კანონის წინაშე მხარეთა თანასწორობის პრინციპების (სსსკ-ის 3-5 მუხლები) საფუძველზე.

15. სსსკ-ის 102-ე, 103-ე და 105-ე მუხლების შესაბამისად, სასამართლო მსჯელობს და აანალიზებს საქმისათვის მნიშვნელოვან ფაქტობრივ გარემოებებს. მოსარჩელის მოთხოვნა ძირითადად ეფუძნება იმ გარემოებას, რომ მოპასუხის სასარგებლო მოდელზე რეგისტრირებული პატენტი ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი, რადგან იგი ვერ აკმაყოფილებს სპეციალური კანონით დადგენილ პატენტუნარიანობის კრიტერიუმებს, ამასთან, სარჩელის დაკმაყოფილების შემთხვევაში აღდგება საჯარო წესრიგი, მოსარჩელე გააგრძელებს თავის სამეწარმეო საქმიანობას.

16. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქმის მასალებში არ არის წარდგენილი ისეთი მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა მოსარჩელის პოზიციას, რომ მოპასუხის სასარგებლო მოდელი არ იყო ახალი იმ დროს არსებული საყოველთაოდ ცნობილი ინფორმაციით, ასევე, არ დასტურდება, თუ რატომ ეშლება ხელი მოსარჩელეს თავის სამეწარმეო საქმიანობაში. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობსა და დასკვნებს, რომელიც ასახულია წინამდებარე განჩინების 10.3.-10.13 ქვეპუნქტებში და კასატორის მტკიცების საწინააღმდეგოდ, ყურადღებას გაამახვილებს, რომ აპელანტის ძირითად პრეტენზიას იმის შესახებ, რომ სასარგებლო მოდელი არ პასუხობდა პატენტუნარიანობის კრიტერიუმებს და არ აკმაყოფილებდა სამრეწველო გამოყენებადობის პირობას, სასამართლომ დასაბუთებულად უპასუხა, როდესაც მიუთითა კანონიერ ძალაში შესულ სასამართლო გადაწყვეტილებებზე, რომელთა საფუძველზე დადგენილი იყო, რომ მოსარჩელის სასარგებლო მოდელის # 12034/02 განაცხადი არ აკმაყოფილებდა პატენტუნარიანობის კრიტერიუმებს, სიახლესა და საგამომგონებლო დონეს.

17. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ „მოქმედი

კანონმდებლობით დადგენილია ასევე სასამართლო გადაწყვეტილების

მატერიალური კანონიერი ძალა, რომელიც უზრუნველყოფს გადაწყვეტილების საბოლოო ხასიათსა და სავალდებულობას არა მარტო კონკრეტული პროცესისათვის, არამედ მის ფარგლებს გარეთაც, კერძოდ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 266-ე მუხლის შესაბამისად, გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ მხარეებს, აგრეთვე, მათ უფლებამონაცვლეებს არ შეუძლიათ ხელახლა განაცხადონ სასამართლოში იგივე სასარჩელო მოთხოვნები იმავე საფუძველზე, აგრეთვე, სადავო გახადონ სხვა პროცესში გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტები და სამართლებრივი ურთიერთობანი (სსსკ-ის 106-ე მუხლის განმარტების თაობაზე იხ. სასამართლო პრაქტიკა: სუსგ # ას-827-791-2014, 13.11.2015 წ.)“- იხ. სუსგ # ას-58-56-2016, 26.02.2016წ. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ პრეიუდიციული ძალის მქონე არ არის გადაწყვეტილების/განჩინების სამოტივაციო ნაწილით დადგენილი ყველა გარემოება, ასევე, პრეიუდიციული ძალა არ ვრცელდება ამ ფაქტების სამართლებრივ შეფასებაზე. ეს საკითხი უნდა განისაზღვროს იმის მიხედვით, თუ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში მითითებული, სასამართლოს მიერ დადგენილი რომელი ფაქტები ამართლებს სარეზოლუციო ნაწილში ჩამოყალიბებულ დასკვნებს. „გადაწყვეტილების კანონიერ ძალას გააჩნია კანონით განსაზღვრული სუბიექტური და ობიექტური ფარგლები, რომელიც აზუსტებს გადაწყვეტილების მოქმედების საზღვრებს. გადაწყვეტილების კანონიერი ძალა ვრცელდება საქმის განხილვაში მონაწილე პირთა წრეზე (სუბიექტური ფარგლები) და გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილზე (ობიექტური ფარგლები). შესაბამისად, გასაჩივრებას ექვემდებარება გადაწყვეტილება, თუ სადავოა მისი სარეზოლუციო ნაწილით და არა აღწერილობითი ან სამოტივაციო ნაწილით დადგენილი ფაქტი“ (სუსგ # ას-710-2011-09, 07.09.2009წ.).

18. განსახილველ შემთხვევაში კასატორის ერთ-ერთი პრეტენზია ეხება იმას, რომ სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილებებით დადგენილი გარემოებები, სადაც დავის საგანი იყო მოსარჩელის მიერ სასარგებლო მოდელის პატენტის მიღებაზე „საქპატენტის“ უარის კანონიერება (იხ. 11.1.2-11.1.3 ქვეპუნქტებში მითითებული საკასაციო პრეტენზიები). საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის ამ არგუმენტს და განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა და დასკვნები, რომლებიც წინამდებარე განჩინების 10.6-10.12 პუნქტებშია ასახული დასაბუთებულია, რადგან კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილებით ამავე მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის წარსულში ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განხილული დავის შედეგად, სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ (რომელიც ამ შემთხვევაში საკასაციო საჩივრის ავტორია) იცოდა მოპასუხის პატენტის შესახებ და ამ ცოდნის გამოყენებით, უმნიშვნელო დეტალების შეცვლით ცდილობდა, შეექმნა „ახალი“ გამოგონება, რომელზეც მოითხოვდა პატენტის გაცემას, ამასთან, ამ დასკვნისათვის სასამართლოს ის გარემოებაც ჰქონდა გათვალისწინებული, რომ მოსარჩელე წარმოადგენდა იმ ლიცენზიანტი საწარმოს 25 %-იანი წილის მესაკუთრეს, რომელსაც მიეცა ლიცენზია - ექსკლუზიური უფლება, დაემზადებინა და მოეხდინა სასარგებლო მოდელის „მოწყობილობა ყავის მოსადუღებლად“ რეალიზაცია (იხ. ამ განჩინების მე-5 პუნქტი).

19. განსახილველი დავისადმი მოსარჩელის ნამდვილი იურიდიული ინტერესის დაუსაბუთებლობას უკავშირდება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა და დასკვნები (იხ. ამ განჩინების 10.14-10.16 ქვეპუნქტები), რაზედაც საკასაციო პრეტენზია აქვს წარმოდგენილი მოსარჩელეს (იხ. 11.1.5 და 12.3.1, 12.3.3 ქვეპუნქტები). საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საპატენტო კანონის 57-ე მუხლი ადგენს პატენტის ბათილად ცნობის წინაპირობებს, კერძოდ: „1. პატენტს ბათილად ცნობს სასამართლო, თუ დადგინდა, რომ:

ა) პატენტის საგანი არ არის პატენტუნარიანი;

ბ) პატენტი არ აღწერს გამოგონებას ისეთი სისრულით, რომ შესაძლებელი იყოს მისი განხორციელება;

გ) პატენტის საგანი განეკუთვნება ისეთ ობიექტს, რომელზედაც ამ კანონის მე-16 მუხლის შესაბამისად პატენტი არ გაიცემა;

დ) პატენტის საგანი განეკუთვნება ისეთ ობიექტს, რომელიც ამ კანონის მე-17 მუხლის შესაბამისად გამოგონებად არ მიიჩნევა;

ე) პატენტის საგანი სცილდება იმ განაცხადის შინაარსის ფარგლებს, რომელსაც დაუდგინდა პრიორიტეტი, ან პატენტი გაცემულია გამოცალკევებული განაცხადის საფუძველზე და მისი საგანი სცილდება პირველი განაცხადის შინაარსის ფარგლებს;

ვ) პატენტის მფლობელს უფლება არ ჰქონდა პატენტზე ამ კანონის მე-19 მუხლის შესაბამისად.

2. ამ მუხლის პირველი პუნქტის „ვ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში დაინტერესებულმა პირმა პატენტის ბათილად ცნობის ნაცვლად შეიძლება მოითხოვოს მისთვის პატენტის გადაცემა.

3. ინფორმაცია პატენტის ბათილად ცნობის შესახებ შეიტანება რეესტრში და ქვეყნდება ბიულეტენში“.

20. მოხმობილი ნორმის დანაწესიდან გამომდინარე, დაუსაბუთებელია კასატორის პრეტენზია იმის თაობაზე, რომ ნებისმიერ დაინტერესებულ პირს, საჯარო წესრიგის აღდგენის მიზნებიდან გამომდინარე, აქვს უფლება აღძრას სარჩელი პატენტის ბათილად ცნობის მოთხოვნით (იხ. 11.1.5 ქვეპუნქტში მითითებული საკასაციო პრეტენზია). სპეციალური კანონის 57-ე მუხლი კონკრეტულ წინაპირობებს ადგენს, რომელიც შესაძლებელია საფუძვლად დაედოს პატენტის ბათილად ცნობას, ხოლო რაც შეეხება ამავე მუხლის მეორე ნაწილით დადგენილ წესს, იგი არა ნებისმიერ, არამედ დაინტერესებულ პირს აძლევს უფლებას, პატენტის ბათილად ცნობის ნაცვლად მოითხოვოს მისთვის პატენტის გადაცემა და ესეც მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუკი შესატყვისი მტკიცებულებების წარდგენით დაადასტურებს, რომ პატენტის მფლობელს უფლება არ ჰქონდა პატენტზე სპეციალური კანონის მე-19 მუხლის შესაბამისად, რომელიც პატენტის მიღების უფლებას ადგენს. კასატორმა ვერ დაასაბუთა პატენტის ბათილად ცნობის მის მიერ მითითებული საფუძვლის არსებობა, კერძოდ, ის გარემოება, რომ მოპასუხეზე გაცემული პატენტი არ იყო პატენტუნარიანი, ვერ დაამტკიცა, თუ როგორ დაირღვა მოსარჩელის უფლება და განსახილველი დავისადმი რამდენად დასაბუთებული იურიდიული ინტერესი ჰქონდა.

21. საკასაციო სასამართლოს არაერთ გადაწყვეტილებაშია ასახული, რომ სსსკ-ის 180-ე მუხლით დადგენილი აღიარებითი სარჩელის წარდგენის შემთხვევაში, მოსარჩელე ვალდებულია დაასაბუთოს თავისი იურიდიული ინტერესი განსახილველი დავისადმი, კერძოდ, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდმა პალატამ 2016 წლის 17 მარტის გადაწყვეტილებაში (საქმე # ას-121-117-2016, 55-56-ე პუნქტები) აღირებითი სარჩელის სამართლებრივ ბუნებაზე მსჯელობისას განმარატვს, რომ „მოსარჩელის მოთხოვნათა მიხედვით შესაძლებელია სარჩელის შემდეგი კლასიფიკაცია: 1. მიკუთვნებითი, ანუ აღსრულებითი სარჩელი - მოთხოვნა გულისხმობს მოპასუხისათვის გარკვეული მოქმედების შესრულების დაკისრებას მოსარჩელის სასარგებლოდ. მაგალითად, ფულადი ვალდებულების შესრულების დაკისრება; ზიანის ანაზღაურება, სარჩოს დაკისრება. 2. აღიარებითი სარჩელი - რომელიც აღძრულია უფლებისა თუ სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობა-არარსებობის დადგენის, დოკუმენტის ნამდვილობის აღიარების ან დოკუმენტის სიყალბის დადგენის შესახებ, თუ მოსარჩელეს აქვს ამის იურიდიული ინტერესი. მაგალითად, მამობის დადგენა, ქორწინების ბათილად ცნობა; 3. გარდაქმნითი სარჩელი - მოთხოვნა მიმართულია სამართლებრივი ურთიერთობის შეცვლა-შეწყვეტისაკენ, მაგალითად, განქორწინება. დიდი პალატა განმარტავს, რომ იურიდიული ინტერესი არის ის ფაქტობრივი და სამართლებრივი შედეგი, რომლის მიღწევასაც ცდილობს მხარე აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილებით. აღიარებითი სარჩელის მიმართ ნამდვილი იურიდიული ინტერესის არარსებობა არათუ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის, არამედ სარჩელის წარმოებაში მიღებაზე უარის თქმის საფუძველსაც კი წარმოადგენს. დავის მიმართ იურიდიული ინტერესის არსებობის შემოწმება განეკუთვნება სამართლის საკითხს, შესაბამისად, ვიდრე საქმის განმხილველი სასამართლო სარჩელის საფუძვლიანობას შეამოწმებს, მნიშვნელოვანია, შეფასდეს, აქვს თუ არა მოსარჩელეს ნამდვილი იურიდიული ინტერესი დავის მიმართ და უზრუნველყოფს თუ არა მოსარჩელის მოთხოვნა ამ ინტერესის დაკმაყოფილებას. აღიარებითი სარჩელის შემთხვევაში, იურიდიული ინტერესის არსებობა განპირობებულია არა ზოგადად მხარის ინტერესით, არამედ მატერიალურ-სამართლებრივი დანაწესით, რომლის შედეგის რეალიზაცია შესაძლებელია აღიარებითი სარჩელის აღძვრით. აღიარებითი სარჩელი უნდა ემსახურებოდეს მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმით განსაზღვრული უფლების დაცვას. დიდი პალატა მიუთითებს, რომ სსსკ-ის 180-ე მუხლი ადგენს აღიარებითი სარჩელის იურიდიული ინტერესის განმსაზღვრელ კრიტერიუმებს, კერძოდ: ა) მოსარჩელეს უნდა ედავებოდნენ უფლებაში; ბ) დავის არსებობა უნდა ქმნიდეს მოსარჩელის უფლების მომავალში დარღვევის რეალურ საშიშროებას; გ) აღიარებითი სარჩელის გადაწყვეტა დავის გადაწყვეტის საუკეთესო საშუალება უნდა იყოს, კერძოდ, გადაწყვეტილების შედეგად სრულად გარკვეული შედეგი უნდა დგებოდეს მხარისათვის, აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილება უნდა ქმნიდეს იმ უფლებისა თუ ურთიერთობის განსაზღვრულობას, რაც მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის წარმოშობილი დავის გამო ირღვევა. დიდი პალატა სსსკ-ის 180-ე მუხლის განმარტების შედეგად აღნიშნავს, რომ აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილებით, მოსარჩელემ უნდა განახორციელოს კონკრეტული უფლება და ამ უფლების განხორციელება დაკავშირებული უნდა იყოს უშუალოდ აღიარებითი სარჩელით მოთხოვნილი უფლების აღიარებასთან. სხვა საკითხია იურიდიული შედეგის არსებობის ან არარსებობის დადგენის სურვილი. იურიდიული ინტერესის არსებობის დადგენისათვის უპირატესად უნდა გაირკვეს, გაუმჯობესდება თუ არა მოსარჩელის სამართლებრივი მდგომარეობა მისი აღიარებითი მოთხოვნის დაკმაყოფილების შემთხვევაში“.

22. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და მათ სამართლებრივ შეფასებას, ასევე, დასკვნას, რომ დაუსაბუთებელია სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების შემთხვევაში, თუ რა შედეგი შეიძლება დადგეს მოსარჩელისათვის, მის სასარგებლოდ დავის გადაწყვეტას როგორ შეუძლია სამართლებრივი თვალსაზრისით გააუმჯობესოს მისი მდგომარეობა. ამდენად, მიაჩნია, რომ არ არსებობს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებისა და, შესაბამისად, საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველი.

23. კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-8 მუხლით, 257-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 372-ე, 399-ე მუხლებით, 408-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილებით, 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ. ლ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 16 თებერვლის განჩინება;

3. კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია;

4. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. თოდუა

მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი

პ. ქათამაძე