საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ას-673-644-2016 3 თებერვალი, 2017 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მზია თოდუა (თავმჯდომარე),

ეკატერინე გასიტაშვილი (მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვა

სხდომის მდივანი - ლელა სანიკიძე

კასატორები - თ. გ-ი, ს. ჭ-ა (მოპასუხეები)

წარმომადგენელი - ქ. ბ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე - თ. გ-ი (მოსარჩელე)

წარმომადგენელი - პ. კ-ე

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 19 მაისის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა და საკუთრების უფლების აღდგენა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. თ. გ-ს (შემდეგში: მოსარჩელე, მარწმუნებელი, მოწინააღმდეგე მხარე, ბინის მესაკუთრე) დაბადებულს 1939 წელს, პირველი რიგის მემკვიდრეები არ ჰყავს. ის თ. გ-ისა (შემდეგში: პირველი მოპასუხე, მოსარჩელის ძმისშვილი, კასატორი) და ს. ჭ-ას (შემდეგში: მეორე მოპასუხე) მამიდაა.

2. მოსარჩელე მარტოხელა და სოციალურად დაუცველი პირია. ის ქ. თბილისში კ-ას ქუჩა №6-ში მდებარე სადავო ბინის, რომლის საიდენტიფიკაციო მონაცემებია: ფართი 19.65 კვ.მ, საკადასტრო კოდით №0.., ფართი 16,1 კვ.მ. საკადასტრო კოდით №0.. (შემდეგში განჩინებაში მოხსენიებული, როგორც: უძრავი ნივთი, ბინა) მესაკუთრე იყო. მოსარჩელე დღემდე სადავო ბინაში ცხოვრობს (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში სსკ, 155-ე მუხლი).

3. მოსარჩელემ, მისი კუთვნილი ქონების, მათ შორის წინამდებარე განჩინების მე-2 პუნქტში აღნიშნული ბინის, განკარგვის უფლებამოსილება, 2012 წლის 24 ოქტომბერს სანოტარო წესით დამოწმებული მინდობილობით მიანიჭა მასთან მცხოვრებ, მეორე ძმისშვილს, (პირველი მოპასუხის უმცროსი და), ი. გ-ს (შემდეგში: რწმუნებული, პირველი მოპასუხის უმცროსი და) (სსკ-ის 103.1-ე მუხლი).

4. რწმუნებულმა, რომელიც მოსარჩელის სახელით მოქმედებდა, 2013 წლის 10 სექტემბერს, მეორე მოპასუხესთან გააფორმა სადავო ბინის, მდებარე ქ. თბილისში, კ-ას ქუჩა №6, ბინა №14, ფართით 35,75 კვ.მ, ნასყიდობის მოჩვენებითი გარიგება. ხელშეკრულებაში ფორმალურად იქნა მითითებული ნასყიდობის ფასი 30 000 აშშ დოლარი (სსკ-ის 56.1-ე და 477-ე მუხლები).

5. იმავე წლის 19 დეკემბერს მეორე მოპასუხემ აღნიშნულ ბინაზე საკუთრება, ასევე მოჩვენებითი გარიგების საფუძველზე, 15 000 ლარად გადასცა პირველ მოპასუხეს. ეს უკანასკნელი საქმის განხილვის დროისათვის საჯარო რეესტრში სადავო ბინის მესაკუთრედაა რეგისტრირებული (სსკ-ის 311.1-ე მუხლი).

6. ბინის თავდაპირველმა მესაკუთრემ, 2014 წლის 1 მაისს სარჩელი აღძრა მოპასუხეების წინააღმდეგ, 2013 წლის 10 სექტემბრისა და 19 დეკემბრის ხელშეკრულებების ბათილობისა და ბინაზე საკუთრების უფლების დაბრუნების მოთხოვნით. სარჩელი დასაბუთებული იყო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებებით: მას არ დაუკარგავს ბინაზე მფლობელობა. ბინა მისი ნების საწინააღმდეგოდ გაასხვისა რწმუნებულმა. სინამდვილეში, პირველმა მოპასუხემ, არამართლზომიერად, მოჩვენებითი გარიგებების დადების გზით, მოიპოვა ბინაზე საკუთრება.

7. პირველმა მოპასუხემ სარჩელში მითითებული გარემოებები არ ცნო და ისინი იმ საფუძვლით უარჰყო, რომ ბინის შეძენა მან შეათანხმა, როგორც მის უმცროს დასთან, ისე სხვა ნათესავებთან.

8. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა: ბათილად იქნა ცნობილი 2013 წლის 10 სექტემბრის და 19 დეკემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულებები და სადავო ბინაზე საკუთრების უფლება დაუბრუნდა მოსარჩელეს. სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად გამოიყენა სსკ-ის 54-ე, 56-ე და 477-ე მუხლები და მხარეთა მიერ წარდგენილი მტკიცებულებების მათ ერთობლიობაში კრიტიკული შეფასების შედეგად გააკეთა შემდეგი დასკვნები:

8.1. 2013 წლის 10 სექტემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულება დადებული იქნა მოსაჩვენებლად და მიზნად არ ისახავდა შესაბამისი იურიდიული შედეგის დადგომას. გარიგების დადების მიზანს მხოლოდ საჯარო რეესტრის მონაცემებში მესაკუთრის შეცვლა წარმოადგენდა. სასამართლომ მხედველობაში მიიღო ის გარემოებები, რომ ორივე ხელშეკრულება ფაქტიურად დადებული იყო ოჯახის წევრებს შორის: მოსარჩელე პირველი მოპასუხის მამიდაა, ხოლო მეორე მოპასუხე, რომელიც დაბადებულია ქორწინების გარეშე (ატარებს სხვა გვარს), პირველი მოპასუხის ძმაა.

8.2. მოსარჩელის ნათესავებს შორის სადავო ბინის მომავალ მესაკუთრეობასთან დაკავშირებით გარკვეული უთანხმოება არსებობდა. პირველი მოპასუხე კატეგორიული იყო თავის მოთხოვნაში, რომ ბინა საბოლოოდ მას უნდა დარჩენოდა და ამ მიზნით ზეწოლას ახდენდა მოსარჩელეზე. რწმუნებულმა 2013 წლის 10 სექტემბერს, მოსარჩელესთან შეთანხმების გარეშე, ბინა ფორმალურად, ნასყიდობის დადების გზით, მეორე მოპასუხეზე გადააფორმა. მაგრამ ამით კონფლიქტი არ ამოწურულა, რადგანაც ეს უკანასკნელი ჯერ კიდევ არ ატარებდა მამის გვარს (გ-ი). საბოლოოდ, მეორე მოპასუხემ, იმავე წლის 19 დეკემბერს, ბინაზე საკუთრება პირველ მოპასუხეს გადასცა. შესაბამისად, სასამართლომ ორივე გარიგების ბათილობის გამო სადავო ბინაზე საკუთრება დაუბრუნა მოსარჩელეს.

9. 2015 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა. მათ მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის უარყოფა შემდეგი საფუძვლებით:

9.1. სასამართლომ დაარღვია სსკ-ის 170-ე მუხლი, საქართველოს კონსტუტუციის 21-ე მუხლი, არასწორად განმარტა სსკ-ის კოდექსის 56-ე მუხლი. მან არასწორად დაადგინა მოსარჩელის მიერ სადავო ბინის ფლობის ფაქტი. სინამდვილეში ეს უკანასკნელი აღარ ფლობდა ნივთს. ბინის მფლობელი გახდა ბინის მესაკუთრე - პირველი მოპასუხე. ორი წელია რაც მოსარჩელე რწმუნებულთან (პირველი მოპასუხის უმცროსი და) ერთად ცხოვრობს ამ უკანასკნელის ბინაში. უმცროსი და სარგებლობს მამიდის მდგომარეობით (მოხუცებულობით), ცდილობს მოახდინოს მასზე ზემოქმედება და ხელში ჩაიგდოს სადავო ბინა, რათა შემდგომ საკუთარი შეხედულებისამებრ განკარგოს იგი;

9.2. დაუსაბუთებელია სასამართლოს მსჯელობა, რომ მეორე მოპასუხემ განკარგა ქონება, რომლის რეალურ მესაკუთრესაც ის არ წარმოადგენდა. ეს უკანასკნელი იმიტომაც ჩამოვიდა უკრაინიდან, რომ თავიდანვე სურდა ქონების ხელში ჩაგდება. მაგრამ ქონების საკუთრებაში მიღების შემდეგ, გაიგო რა რწმუნებულის ნამდვილი განზრახვის შესახებ, რომელიც სთხოვდა ბინის იპოთეკით დატვირთვას, გადაწყვიტა მისი გაყიდვა. მან შეთავაზება ნათესავებს გაუკეთა და ბინა პირველმა მოპასუხემ შეიძინა. 2013 წლის 10 სექტემბრის ნასყიდობის მოჩვენებით გარიგებად მიჩნევის წინაპირობა - ორივე მხარის შეთანხმება ხელშეკრულების მოჩვენებითობის შესახებ - სასამართლოს არ დაუდგენია;

9.3. ნასყიდობის საფასურის გადახდა-არგადახდის საკითხი ვერ გახდება ხელშეკრულებების ბათილობის საფუძველი. სასამართლომ არ გაითვალისწინა 2013 წლის 10 სექტემბრის ხელშეკრულების დათქმა რომ: „ნასყიდობის საგნის ღირებულება განისაზღვრა 30 000 აშშ დოლარით, რომელიც მყიდველის მიერ სრულად არის გადახდილი“. ასევე 19 დეკემბრის ხელშეკრულების დებულება, რომ: „ნასყიდობის საგნის ღირებულება განისაზღვრა 15 000 ლარით, გადაცემა-გადახდა განხორციელდა წინამდებარე ხელშეკრულებაზე მხარეთა ხელმოწერამდე“;

9.4. სასამართლო ვერ გაერკვა საქმის ფაქტობრივ გარემოებებში, კერძოდ: მოსარჩელე ცხოვრობდა ქირით (საბჭოთა პერიოდში), მუშაობდა ჩაწერის გარეშე და ამის გამო სამსახურში ჰქონდა პრობლემები. აღნიშნულის გამო პირველმა მოპასუხემ მის მიერ ნაყიდი 16 კვ.მ. ფართი და მისი გარდაცვლილი ძმის მიერ ნაყიდი 19 კვ.მ. ფართი გადააფორმა მამიდის სახელზე. მოსარჩელემ იცოდა, რომ სადავო ბინა იყო მათი. მათ შორის ურთიერთობა დაიძაბა მას შემდეგ, რაც უმცროსმა დამ ბინის მისაკუთრება გადაწყვიტა.

10. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2016 წლის 19 მაისის განჩინებით სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება. სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და მათი სამართლებრივი შეფასებები (საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის, შემდეგში სსსკ, 390.3- მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი).

11. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი წარადგინეს მოპასუხეებმა წინამდებარე განჩინების მე-9 პუნქტში დასახელებული ანალოგიური საფუძვლებით და დამატებით მიუთითეს შემდეგზე:

11.1. სააპელაციო პალატამ უზენაესი სასამართლოს დადგენილი მყარი პრაქტიკის (იხ.სუსგ.#ას-1302-1240-2014, 11.03.2015, #-1159-1105-2013, 17.02.14, #1266-1195-2012,14.11.13) საწინააღმდეგოდ განმარტა სსკ-ის 56-ე მუხლი, რასაც შედეგად არასწორი გადაწყვეტილება მოჰყვა. კერძოდ: „მოჩვენებითი გარიგების დადებით ორივე მხარე მოქმედებს საერთო მიზნით და ურთიერთშეთანხმებით. როგორც პრაქტიკა გვიჩვენებს, მოჩვენებითი გარიგების დადება დაკავშირებულია მესამე პირებთან არსებულ ურთიერთობასთან მათი მოტყუების, პასუხისმგებლობისათვის თავის არიდებისა თუ სხვა მიზნით. მოჩვენებითი გარიგების დროს მოსაჩვენებლად იქცევა ამ გარიგების მონაწილე ნების გამოვლენის ყველა სუბიექტი. ამდენად, მოჩვენებითად ჩაითვლება გარიგება, თუკი ნების გამომვლენი და ნების მიმღები თანხმდებიან იმაზე, რომ მათ მიერ გამოვლენილ ნებას არ მიეცეს მსვლელობა, ე.ი. გარიგების მონაწილე მხარეები უნდა აცნობიერებდნენ, რომ მათ შორის დადებულ გარიგებას სამართლებრივი შედეგები არ მოჰყვება და იგი დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად. ამასთან, იგი, როგორც წესი, კანონსაწინააღმდეგო მიზნების მისაღწევად ან დასაფარად გამოიყენება. მოჩვენებითი გარიგების შემთხვევაში შეიძლება დაისვას მესამე პირთა ინტერესების დაცვის საკითხი. ამდენად, მოჩვენებითი გარიგების შემთხვევაში ადგილი აქვს გარიგების მონაწილე მხარეთა განზრახ ქმედებას, რა დროსაც მათ არ სურთ სამართლებრივი შედეგის დადგომა და მისი დადების მიზანს შესაძლოა წარმოადგენდეს მესამე პირის შეცდომაში შეყვანა. იმისათვის, რომ სასამართლომ სადავო გარიგება მიიჩნიოს მოჩვენებითად, აუცილებელია ისეთი ფაქტობრივი გარემოებების არსებობა, რომლებიც მიუთითებენ ნების გამოვლენის ნაკლზე, ფიქტიური გარიგების შესახებ „ურთიერთშეთანხმებაზე“, საერთო მიზანზე, რაც არ შეესაბამება მათ მიერ გარეგანი ნების გამოვლენას. ამასთან, როგორც წესი, მოჩვენებითი გარიგება ფორმალურად შეესაბამება კანონის მოთხოვნებს, მაგრამ ნების ნაკლი მისი არანამდვილობის გამო, წარმოადგენს იმ არსებითი ხასიათის ნაკლს, რაც გამორიცხავს სამართლებრივი შედეგის დადგომას. შესაბამისად, ის ფაქტი, რომელიც მიუთითებს სადავო გარიგების მხარეთა ნების გამოვლენის არანამდვილობაზე, უნდა დაამტკიცოს მან, ვისაც მიაჩნია, რომ მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებით შეილახა მისი უფლება.საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში სადავო ხელშეკრულებების მიხედვით, დასტურდება მხარეთათვის შესაბამისი უფლებების წარმოშობა. უფლებები არსებობს მიუხედავად იმისა, მათი რეალიზება მოხდება თუ არა უშუალოდ ხელშეკრულების დადებისთანავე. ასეთ პირობებში გარიგების (ხელშეკრულების) მოჩვენებითობაზე მსჯელობისას უნდა იკვეთებოდეს ორივე მხარის მიზანი, არა ხელშეკრულებიდან გამომდინარე უფლებების მიღების, არამედ სხვა სარგებლის მიღებისა (იხ.სუსგ.#ას-1302-1240-2014, 11.03.2015.). განსახილველ შემთხვევაში სასამართლოს არ დაუდგენია ის წინაპირობები, რომლებიც დაადასტურებდნენ, რომ 2013 წლის 10 სექტემბრის გარიგების დადების დროს მხარეები მოსაჩვენებლად მოქმედებდნენ და მეორე მოპასუხეს არ სურდა სადავო ნივთის მესაკუთრე გამხდარიყო;

11.2. სასამართლომ არ იმსჯელა პირველი მოპასუხის, როგორც სადავო ბინის შემძენის კეთილსინდისიერებაზე. მან არ გაითვალისწინა, რომ 2013 წლის 10 სექტემბრის გარიგების ბათილობა ავტომატურად არ გამოიწვევდა 19 დეკემბრის ნასყიდობის ბათილობას, თუ არ დაადგენდა, რომ გარიგების ხარვეზის თაობაზე პირველი მოპასუხისათვის გარიგების დადებამდე იყო ცნობილი;

11.3. სასამართლომ ასევე დაარღვია სსსკ-ის 105-ე მუხლის მოთხოვნა და მტკიცებულებები ცალმხრივად (ტენდენციურად) შეაფასა, რადგანაც მოქმედებდა მოსარჩელისადმი კეთილგანწყობითა და საქმეზე წინასწარ შექმნილი წარმოდგენებით.

12. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2016 წლის 23 სექტემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივრები დასაშვებად იქნა ცნობილი სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის „ა“ და „გ“ ქვეპუნქტებით, ხოლო 2017 წლის 23 იანვრის საქმეზე დაინიშნა ზეპირი მოსმენა.

13.ზეპირი მოსმენისას კასატორების წარმომადგენელმა აღნიშნა, რომ ორივე ნასყიდობის ხელშეკრულება აკმაყოფილებდა გარიგების დადების ზოგად პირობებს. რწმუნებულმა ბინა მეორე მოპასუხეზე მარწმუნებლის (მოსარჩელის) თანხმობით გაასხვისა. ამის საპასუხოდ მოსარჩელემ აპელირება გააკეთა საქმეში განთავსებულ რწმუნებულის 2014 წლის 10 თებერვლის წერილზე, რომელიც მისი აზრით, მისი თანხმობის გარეშე ბინის გასხვისების ფაქტს ადასტურებდა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

14. საქმის მასალების გაცნობა, მათი შესწავლა და ანალიზი, ასევე, მხარეთა მოსაზრებების ზეპირი მოსმენით შემოწმება, საკასაციო სასამართლოს შესაძლებლობას აძლევს, გამოიტანოს დასკვნა საკასაციო საჩივრის უსაფუძვლობის თაობაზე.

15. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენიათ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

16. მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ყველა ფაქტობრივი გარემოება და სამართლებრივად ძირითადად სწორად შეაფასა ისინი (იხ.წინამდებარე განჩინების მე-10 პუნქტი).

17. მოსარჩელის მოთხოვნა სადავო ბინაზე საკუთრების უფლების დაბრუნების თაობაზე მიკუთვნებითი ხასიათისაა. ამ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია სსკ-ის 992-ე, 998-ე მუხლები და 408-ე მუხლის პირველი ნაწილი. გასაჩივრებული განჩინებით დადგენილია ამ ნორმებით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი ფაქტობრივი წინაპირობები. სახელდობრ:

17.1. მოსარჩელემ, რომელიც სადავო უძრავი ნივთის ტიტულოვანი მესაკუთრე იყო (სსკ-ის 183-ე მუხლი და 311-ე მუხლის პირველი ნაწილი) მისი ნების საწინააღმდეგოდ, მოპასუხეთა მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული მოქმედების შედეგად დაკარგა სადავო ნივთზე საკუთრება, ანუ ზიანი მიადგა. 2013 წლის 10 სექტემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც საჯარო რეესტრში მესაკუთრედ მეორე მოპასუხე დარეგისტრირდა, არ იყო ნამდვილი, რადგანაც რწმუნებულს არ გააჩნდა გასხვისების უფლებამოსილება. მართალია, მარწმუნებელმა (მოსარჩელემ) 2012 წლის 24 ოქტომბერს სადავო ბინის გასხვისების უფლებამოსილება მიანიჭა თავის ძმისშვილს (რწმუნებულს), მაგრამ გარიგების დადებამდე მან შეცვალა უფლებამოსილების ფარგლები, რის შესახებაც აცნობა რწმუნებულს (სსკ-ის 108-ე მუხლი: უფლებამოსილებაში ცვლილებები და მისი გაუქმება უნდა ეცნობოს მესამე პირებს. ამ მოთხოვნის შეუსრულებლობისას ეს ცვლილებები და უფლებამოსილების გაუქმება არ შეიძლება გამოყენებულ იქნეს მესამე პირთა მიმართ, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მხარეებმა ხელშეკრულების დადებისას ამის შესახებ იცოდნენ ან უნდა სცოდნოდათ). 2014 წლის 10 თებერვალს პირველი ინსტანციის სასამართლოში გაკეთებულ განცხადებაში რწმუნებული შემდეგნაირად აღწერდა საკუთრების უფლების გადაცემის გარემოებებს: „თ. გ-ი აღნიშნული ბინის გასხვისების წინააღმდეგი იყო და მას დაზუსტებული თანხმობა მიუხედავად გაცემული მინდობილობისა მას ჩემთვის არ მოუცია. ფაქტობრივად გასხვისება და ბინის გაყიდვა არ შემდგარა რადგანაც ს. ჭ-ას არც ბინა გადასცემია ფაქტობრივ საკუთრებაში და არც აღნიშნული ბინის საფასური 30 000 აშშ დოლარი არ გადაუხდია...“ (იხ.ტ.1, ს.ფ.31). რწმუნებულის მიერ აღწერილი ზემოაღნიშნული ფაქტები სრულ შესაბამისობაშია, როგორც სარჩელის ფაქტობრივ გარემოებებთან, ისე მეორე მოპასუხის 2014 წლის 10 ოქტომბრის პირდაპირი ელექტრონული კომუნიკაციის საშუალებით მიღებულ განცხადებასთან (იხ. ტ.1, ს.ფ.119) და ასევე მოწმეთა ჩვენებებთან. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად გაიზიარა მოწმეების: ი. და მ. გ-ების ჩვენებები (პირველი მოპასუხის დები). მათი განმარტებით, 2013 წლის 10 სექტემბრის ხელშეკრულება ატარებდა ფორმალურ ხასიათს და მათთვის ცნობილი იყო, რომ მეორე მოპასუხეზე ფორმალურად მოხდა ბინის გადაფორმება. ხელშეკრულება დაიდო მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვით, რომ მესამე პირებს შექმნოდათ იმის შთაბეჭდილება, რომ უძრავი ქონება აღარ იყო მოსარჩელის საკუთრება;

17.2. სასამართლომ ასევე სწორად გაამახვილა ყურადღება მეორე მოპასუხის არათანმიმდევრულ და წინააღმდეგობრივ პოზიციაზე და სწორად არ გაიზიარა მისი 2015 წლის 21 იანვრის, ასევე პირდაპირი ელექტრონული კომუნიკაციის საშუალებით მიღებული, განცხადების შინაარსი (იხ. ტ.1 ს.ფ.123), რომელიც არ დაადასტურეს განცხადებაში მითითებულმა მოწმეებმა (ი. და მ. გ-ები). გარდა ამისა, სასამართლომ მეორე მოპასუხის იმ ახსნა-განმარტების არადამაჯერებლობაზეც იმსჯელა, რომელიც მან სააპელაციო სასამართლოს დისტანციურად მისცა. ის მიუთითებდა, რომ ნასყიდობის საფასურს იხდიდა ნაწილ-ნაწილ, იმის მიხედვით, თუ რისი შესაძლებლობა ექნებოდა. მანვე განმარტა, რომ ქონება ისედაც წარმოადგენდა მის საკუთრებას და ნასყიდობის ხელშეკრულებით მხოლოდ არსებული რეალობა დადასტურდა. თუმცა, მან ვერ ახსნა, თუ რატომ გადაიხადა ნასყიდობის საფასური ქონებაში თუკი იგი ისედაც მისი საკუთრება იყო. მისივე განმარტებით მან უძრავი ნივთი პირველ მოპასუხეზე გაყიდა იმ მიზეზით, რომ ეშინოდა რწმუნებულს (ი. გ-ს) არ დაეტვირთა იპოთეკით ქონება, თუმცა, ვერ დაასაბუთა ეს უკანასკნელი მისგან დამოუკიდებლად როგორ შეძლებდა ამის განხორციელებას;

17.3. საკასაციო სასამართლო პირველი მოპასუხის პრეტენზიას, რომ ის სადავო ბინის კეთილსინდისიერი შემძენია, ვერ გაიზიარებს. სსკ-ის 185-ე მუხლის თანახმად, შემძენის ინტერესებიდან გამომდინარე, გამსხვისებელი ითვლება მესაკუთრედ, თუ იგი ასეთად არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა შემძენმა იცოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე (შდრ. სუსგ #ას-381-365-2016,18.01.17,#ას-307-292-2016,13.05.2016). შემძენის კეთილსინდისიერება გამორიცხულია, თუ მან იცოდა ჩანაწერის უზუსტობის შესახებ. განსახილველ შემთხვევაში, საქმეზე შეკრებილი მტკიცებულებებით უტყუარადაა დადგენილი, რომ საჯარო რეესტრის ჩანაწერის უსწორობის შესახებ არა მარტო პირველმა მოპასუხემ, არამედ მოსარჩელის ყველა ახლო ნათესავმა იცოდა. ასე მაგალითად, მოწმე მ. გ-ი თავის ჩვენებაში აღნიშნავდა, რომ როდესაც რწმუნებულმა სადავო ბინის მეორე მოპასუხეზე ნასყიდობის გზით გადაფორმების გადაწყვეტილება მიიღო, ოჯახის წევრებმა (იგულისხმება დები, მათ შორის პირველი მოპასუხეც) უკმაყოფილება გამოთქვეს იმასთან დაკავშირებით, რომ მათთან მეორე მოპასუხის ნათესაური კავშირი არ იყო ბოლომდე დადასტურებული და მას ჯერ არ ჰქონდა მიღებული მამის გვარი. პირველი მოპასუხე ფაქტობრივად ადასტურებდა საჯარო რეესტრის ჩანაწერის უსწორობის ცოდნას, როცა მიუთითებდა: „ამ დავის წამომწყები, მოთავე და დამფინანსებელი არის ჩემი და, ი. გ-ი, რომელიც სარგებლობს მამიდაჩემის მოხუცებულობით და იყენებს მას იარაღად თავისი მიზნებისათვის, მის მიზანს კი წარმოადგენს ამ ბინის მამიდაჩემის მეშვეობით ხელში ჩაგდება...“(იხ.ტ.1. ს.ფ.228);

17.4. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო პალატა ასკვნის, რომ 2013 წლის 10 სექტემბრისა და 19 დეკემბრის ხელშეკრულებების გაფორმების დროს მოპასუხეები მოქმედებდნენ საჯარო რეესტრში სადავო ბინის მესაკუთრის (მოსარჩელის) შეცვლის მიზნით. ამ მიზნის მისაღწევად მათ რეესტრს წარუდგინეს ფიქტიური (არანამდვილი) ნასყიდობის ხელშეკრულებები. სინამდვილეში, მხარეთა შორის ნასყიდობიდან გამომდინარე სამართლებრივი ურთიერთობა არ წარმოშობილა, რადგან არ მომხდარა ნამდვილი ნების გამოვლენის გზით არსებით პირობებზე შეთანხმება (სსკ-ის 327-ე მუხლის პირველი ნაწილი). უძრავ ნივთზე გარიგების საფუძველზე საკუთრების შესაძენად კუმულატიურად ორი პირობაა აუცილებელი: მონაწილეთა ურთიერთმფარავი ნების (წერილობითი შეთანხმების) არსებობა და ამ შეთანხმების კანონით დადგენილი წესით საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია (სსკ-ის 183-ე მუხლი). ამ შემთხვევაში, რეესტრის ჩანაწერი, რომლითაც უძრავი ქონების მესაკუთრედ პირველი მოპასუხეა რეგისტრირებული, არასწორია. მან ეს უფლება მართლსაწინააღმდეგო მოქმედების შედეგად მიიღო, რაშიც ხელი მას მეორე მოპასუხემაც შეუწყო (სსკ-ის 998.2 მუხლი). სსკ-ის 992-ე მუხლისა და 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე პირველი მოპასუხე ვალდებულია მოსარჩელეს ნატურით აუნაზღაუროს მიყენებული ზიანი - დაუბრუნოს სადავო უძრავ ნივთზე საკუთრება.

18. სსსკ-ის 410-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას.

19. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო არ აკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.

IV. ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-8 მუხლით, 257-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 372-ე, 399-ე მუხლებით, 408-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილებით, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. თ. გ-ისა და ს. ჭ-ას საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 19 მაისის განჩინება;

3. კასატორების მიერ გადახდილი ბაჟი დარჩეს სახელმწიფო ბიუჯეტში;

4. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. თოდუა

მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი

პ. ქათამაძე