№აs-419-392-2017 2 მაისი, 2017 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მოსამართლეები: მზია თოდუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე,

ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – სს "ს.რ." (მოპასუხე )

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს "ვ.კ." (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 3 თებერვლის განჩინება

საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - უსაფუძვლოდ მიღებული თანხის დაკისრება

აღწერილობითი ნაწილი :

1. სს “ს.რ–სა” (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოპასუხე, აპელანტი ან კასატორი) და შპს “ვ.კ–ს” (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე ან კომპანია) შორის დადებული 2008 წლის 22 დეკემბრის ნარდობის ხელშეკრულების საფუძველზე (შემდეგში: ნარდობის ხელშეკრულება), მოსარჩელემ 2009 წლის აპრილში შეაკეთა მოპასუხის კუთვნილი # 21201918 (შემდეგში შეკეთებული ვაგონი) სატვირთო ვაგონი და გადასცა შემკვეთს {საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში სსკ-ის, 629.1}.

2. 2013 წლის 11 ოქტომბერს, მოპასუხემ მოსარჩელის ტერიტორიაზე რეკლამაციური მიზეზით (ექსპლოატაციაში გამოვლენილი წუნი) შეიყვანა იმავე ნომრის მქონე სატვირთო ვაგონი (შემდეგში: რეკლამაციური სატვირთო ვაგონი).

3. 2014 წლის 7 ოქტომბერს, მხარეებმა შეადგინეს მიღება-გადაცემის აქტი, რომლის მიხედვითაც მოპასუხის მიერ მოსარჩელისთვის 2013 წლის 11 ოქტომბერს გადაცემული რეკლამაციური ვაგონი არსებითად განსხვავდებოდა შეკეთებული ვაგონისაგან და ისინი წარმოადგენდნენ ორ სხვადასხვა ვაგონს, რის საფუძველზეც, რეკლამაციური ვაგონი (განჩინების პ.2) შეუკეთებლად დაუბრუნდა მოპასუხეს.

4. რეკლამაციურ ვაგონზე, მოპასუხემ მოსარჩელეს, გადაცემიდან დაბრუნებამდე პერიოდზე დაარიცხა 24 საათზე მეტი მომსახურების საფასური - 130 162 ლარი, რომელიც უაქცეპტო ფორმით ჩამოიწერა მოსარჩელის ანგარიშიდან და გადაერიცხა მოპასუხეს.

5. 2015 წლის 17 მარტს, მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა მოპასუხის წინააღმდეგ. მან მოითხოვა მოპასუხის მიერ კომპანიაზე ე.წ. „რეკლამაციური მიზეზით ახსნილ“ ვაგონზე 24 საათზე მეტი მომსახურების სახით დარიცხული 130 162 ლარის უკან დაბრუნება, იმ საფუძვლით, რომ რეკლამაციური ვაგონი არ წარმოადგენდა 2008 წლის 22 დეკემბრის ხელშეკრულების საგანს (შეკეთებულ ვაგონს), რის გამოც არ არსებობდა მითითებული თანხის მოპასუხისათვის გადახდის საფუძველი.

6. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო. მან შესაგებლით გამორიცხა მოთხოვნა და მიუთითა, რომ ნარდობის ხელშეკრულების ფარგლებში, კომპანიამ კაპიტალურად შეაკეთა რეკლამაციური სატვირთო ვაგონი, რომელსაც 2013 წლის საგარანტიო ვადაში, ძარის მზიდ ნაწილზე გამოუვლინდა ტექნიკური წუნი. რეკლამაციის აქტის საფუძველზე კი, 2013 წლის 11 ოქტომბერს, აღნიშნული სატვირთო ვაგონი, სარემონტოდ კვლავ გადაეცა მოსარჩელეს. მოპასუხის განმარტებით, გამომდინარე იქიდან, რომ იგი რეკლამაციურ ვაგონზე ახორციელებდა 24 სთ-ზე მეტი მომსახურების ღირებულების დარიცხვას, კომპანიას მართებულად ჩამოეჭრა 130 162 ლარი და არ არსებობდა მისი უკან დაბრუნების კანონისმიერი საფუძველი.

7. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 9 ივნისის გადაწყვეტილებით, სარჩელი დაკმაყოფილდა; მოსარჩელეს მოპასუხის სასარგებლოდ დაეკისრა 130 162 ლარის გადახდა. სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად გამოიყენა სსკ-ის 976-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტი.

8. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, მისი გაუქმებისა და სარჩელის უარყოფის მოთხოვნით.

9. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 3 თებერვლის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

9.1. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2013 წლის 11 ოქტომბერს მოსარჩელის მიერ კომპანიისათვის წარდგენილი რეკლამაციური ვაგონი არ წარმოადგენდა მხარეთა შორის დადებულ ნარდობის ხელშეკრულების ობიექტს, ამდენად, პალატის განმარტებით, მომსახურების გაწევაზე უარის თქმის საფუძვლით, არ არსებობდა მოსარჩელისათვის მოპასუხის სასარგებლოდ 24 საათზე მეტი მომსახურების საფასურის დაკისრების საფუძველი. აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოების დამტკიცებულად მიჩნევის მიზნებისთვის, პალატა დაეყრდნო საქმეში წარმოდგენილ ექსპერტიზის დასკვნებსა და 2014 წლის 7 ოქტომბრის მიღება-გადაცემის აქტს.

10. აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებისა და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის მოთხოვნით, შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:

10.1. სასამართლო არ უნდა დაყდრნობოდა სსკ-ის 976-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტს, ვინაიდან, კონკრეტული სამართლებრივი დავის გადაწყვეტისთვის, აღნიშნული ნორმა არარელევანტურია;

10.2. კონკრეტულ შემთხვევაში, თანხის დარიცხვა განხორციელდა მხარეთა შორის არსებული ნარდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, შესაბამისად, უსაფუძვლო გამდიდრების მარეგულირებელი ნორმებზე მითითება უადგილოა;

10.3. სასამართლო ყოველგვარი კრიტიკისა და ანალიზის გარეშე დაეყრდნო მოსარჩელის მიერ წარდგენილ ექსპერტიზის დასკვნას.

11. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 12 აპრილის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ-ის) 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

სამოტივაციო ნაწილი:

12. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ იგი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს და დაუშვებელია შემდეგი გარემოებების გამო:

13. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

14. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

15. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და, დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება), და აქედან გამომდინარე, საკასაციო საჩივარი დაუსაბუთებელია.

15.1. საკასაციო პალატა თვლის, რომ თანხის უკან დაბრუნების მოთხოვნა სსკ-ის 976-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტიდან {პირს, რომელმაც სხვას ვალდებულების შესასრულებლად რაიმე გადასცა, შეუძლია მოსთხოვოს ვითომ-კრედიტორს (მიმღებს) მისი უკან დაბრუნება, თუ ვალდებულება გარიგების ბათილობის ან სხვა საფუძვლის გამო არ არსებობს, არ წარმოიშობა ან შეწყდა შემდგომში} და ამავე კოდექსის 979-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან გამომდინარეობს {უკან დაბრუნების მოთხოვნა ვრცელდება შეძენილზე, მიღებულ სარგებელზე, ასევე სხვა ყველაფერზე, რაც მიმღებმა შეიძინა მიღებული საგნის განადგურების, დაზიანების ან ჩამორთმევის სანაცვლო ანაზღაურების სახით}.

15.2. საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ საქმეში წარმოდგენილი ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2014 წლის 10 სექტემბრისა და დამოუკიდებელი სასამართლო ექსპერტიზის ცენტრ „ალტერნატივას“ 2016 წლის 9 მარტის ექსპერტიზის დასკვნებით, ასევე, მხარეთა შორის გაფორმებული 2014 წლის 7 ოქტომბრის მიღება-გადაცემის აქტით, დასტურდება, რომ შეკეთებული ვაგონი და სარეკლამაციო ვაგონი მიუხედავად იდენტური ნუმერაციისა, არსებითად განსხვავდება ერთმანეთისგან და სრულიად სხვადასხვა ვაგონებია. აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზეც, რომ ზემოხსენებული მიღება-გადაცემის აქტის საფუძველზე, რომელიც ეყრდნობა პირველი ექსპერტიზის დასკვნას, მოპასუხემ არათუ გაიყვანა რეკლამაციური ვაგონი მოსარჩელის ტერიტორიიდან, არამედ, ასევე შეწყვიტა მოსარჩელისათვის 24 საათზე მეტი მომსახურების თანხის დარიცხვა. ამდენად, მოსარჩელის მხრიდან, არ დასტურდება მხარეთა შორის არსებული ნარდობის ხელშეკრულების ფარგლებში სადავო ვაგონის ხარვეზიანი შეკეთების ფაქტი, შესაბამისად, დადგენილია, რომ რეკლამაციაც (ექსპლოატაციაში გამოვლენილ წუნზე პრეტენზია) განხორციელდა არასწორად. მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხემ მოსარჩელის ანგარიშიდან 130 162 ლარის ჩამოწერა ვალდებულებით-სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე მოახდინა (არ არსებობდა ნარდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული 24 საათზე მეტი მომსახურების დარიცხვის ფაქტობრივი საფუძველი), რასაც სააპელაციო სასამართლომ სწორი შეფასება მისცა და დაასკვნა, რომ ადგილი ჰქონდა მოპასუხის უსაფუძვლო გამდიდრებას მოსარჩელის ხარჯზე.

16. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ. სუსგ-ები: №ას-1005-949-2015, 2016 წლის 11 მარტის განჩინება; №ას-1051-991-2015, 2015 წლის 29 დეკემბრის განჩინება).

17. მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის სხვა ქვეპუნქტებით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებიც, რომელთა მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვები იქნებოდა.

18. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია. რადგანაც კასატორმა ვერ დაძლია გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

19. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს 2017 წლის 27 მარტს №976 საგადახდო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ გადახდილი 6543.10 ლარის 70% – 4580.17 ლარი.

სარეზოლუციო ნაწილი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-8, 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3 მუხლებით და

დაადგინა :

1. სს "ს.რ–ის" საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. სს "ს.რ–ს" (ს/კ ....) დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (საგადახდო დავალება # 976), გადახდის თარიღი: 27.03.2017 სს "ვითიბი ბანკი ჯორჯია"), 6543.10 ლარის 70% – 4580.17 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები : მზია თოდუა

პაატა ქათამაძე

ეკატერინე გასიტაშვილი