№აs-946-911-2016 20 დეკემბერი, 2016 წელი,
თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
მოსამართლეები: მზია თოდუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
პაატა ქათამაძე,
ეკატერინე გასიტაშვილი
საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე
საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს "ვ.ლ." (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – შპს "ი.ჯ." (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 22 ივლისის გადაწყვეტილება
საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება
დავის საგანი - გარიგებების ბათილად ცნობა, ავტოსატრანსპორტო საშუალებების უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვა
აღწერილობითი ნაწილი:
1. ფ.ი.(შემდეგში: პირველი პარტნიორი ან პირველი დირექტორი) 2014 წლის 16 მაისს რეგისტრირებული შპს „ი.ჯ–ს“ (შემდეგში: მოსარჩელე, აპელანტი, მოწინააღმდეგე მხარე, საზოგადოება ან პირველი კომპანია) 100 % წილის მესაკუთრე იყო {„მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 და 44-ე მუხლები}.
2. 2014 წლის 7 ივლისს მან, კომპანიაში მისი 100% წილიდან, 50% უსასყიდლოდ დაუთმო მ.ქ–ს (შემდეგში: პირველი მოპასუხე, მეორე დირექტორი ან მეორე პარტნიორი), რომელიც პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებით საზოგადოების დირექტორადაც დაინიშნა. შესაბამისად, ორივე დირექტორი საზოგადოების 50-50 %-იანი წილის მესაკუთრეებს წარმოადგენდნენ (ტ.1. ს.ფ. 20; 07.07.2014 წლის კრების ოქმი ,„მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-46.3 მუხლი).
3. მოსარჩელის (კომპანიის) სახელზე 2014 წლის 6 აგვისტოდან 2014 წლის 18 აგვისტომდე, საკუთრების უფლებით ირიცხებოდა ორი მექანიკური სატრანსპორტო საშუალება შემდეგი რეკვიზიტებით: მარკა, მოდელი STRALIS 500, საიდენტიფიკაციო ნომერი .........., სანომრე ნიშნით - ..., სარეგისტრაციო - .... (შემდეგში: პირველი სატრანსპორტო საშუალება) და მარკა, მოდელი T 3-001, საიდენტიფიკაციო ნომერი-...., სანომრე ნიშნით-…., სარეგისტრაციო მოწმობით- AL ..... SS....(შემდეგში: მეორე სატრანსპორტო საშუალება).
4. 2014 წლის 18 აგვისტოს, მეორე დირექტორმა, როგორც მოსარჩელის წარმომადგენელმა, კომპანიის საკუთრებაში არსებული წინამდებარე განჩინების პ.3-ში მითითებული სატრანსპორტო საშუალებები საკუთარ თავზე გაასხვისა (იხ.# 03124035 და # 03124043 ერთობლივი განცხადებები, ტ.1. ს.ფ. 82-83 საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში სსკ-ის, 477-ე მუხლი).
5. 2014 წლის 21 აგვისტოს მეორე პარტნიორი დირექტორის თანამდებობიდან გათავისუფლდა. მან კომპანიაში კუთვნილი წილი პირველ პარტნიორს უსასყიდლოდ უკან დაუბრუნა (იხ.ტ.1.ს.ფ. 19; 2014 წლის 21 აგვისტოს კრების ოქმი).
6. 2014 წლის 27 აგვისტოს პირველმა მოპასუხემ წინამდებარე განჩინების პ.3-ში მითითებული სატრანსპორტო საშუალებები საკუთრებაში გადასცა შპს „ვ. ლ–ს“ (შემდეგში: მეორე მოპასუხე, მეორე კომპანია, მოწინააღმდეგე მხარე ან კასატორი), რომლის 100%-იანი წილის მესაკუთრე და საზოგადოების დირექტორიც თვითონ იყო.
7. 2014 წლის 15 სექტემბერს, მოსარჩელემ (პირველი კომპანია) სარჩელი აღძრა მოპასუხეების წინააღმდეგ 2014 წლის 18 აგვისტოსა და 27 აგვისტოს გარიგებების ბათილად ცნობისა და სადავო ავტოსატრანსპორტო საშუალებების უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვის მოთხოვნით.
8. პირველმა მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო. მისი შესაგებელი დასაბუთებულია იმ გარემოებაზე მითითებით, რომ ზემოაღნიშნული ავტოსატრანსპორტო საშუალებების შეძენა თავის დროზე მისი და არა მოსარჩელის, სახსრებით მოხდა. მან ამ უკანასკნელს 20 000 აშშ დოლარი და 12700 ევრო გადაურიცხა. შეძენილი ავტოსატრანსპორტო საშუალებები მოსარჩელემ თავის სახელზე გაიფორმა, მაგრამ არ დაუბრუნა გადარიცხული თანხები. ამიტომ, ვალის სანაცვლოდ, მან საკუთრებაში გადაიფორმა სადავო ავტოსატრანსპორტო საშუალებები.
9. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 27 ივლისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად გამოიყენა სსკ-ის 316-ე, 50-ე, 103-ე მუხლები და მეწარმეთა შესახებ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის პირველი და მეორე პუნქტები.
10. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, გადაწყვეტილების გაუქმებისა და სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით, იმ საფუძვლით, რომ პირველმა ინსტანციის სასამართლომ საქმეზე დადგენილი ფაქტები სამართლებრივად არასწორად შეაფასა, რასაც შედეგად სარჩელის უარყოფა მოჰყვა.
11. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2016 წლის 22 ივლისის გადაწყვეტილებით, სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 27 ივლისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი 2014 წლის 18 აგვისტოს ერთობლივი განცხადება #03124035 და 2014 წლის 18 აგვისტოს ერთობლივი განცხადება #03124043, ასევე, ბათილად იქნა ცნობილი 2014 წლის 27 აგვისტოს ერთობლივი განცხადება; მეორე მოპასუხის სახელზე რეგისტრირებული სატრანსპორტო საშუალებები მოსარჩელეს საკუთრებასა და მფლობელობაში დაუბრუნდა.
11.1. სასამართლომ დაადგინა, რომ მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული სადავო მექანიკური სატრანსპორტო საშუალებების პირველი მოპასუხის სახელზე გასხვისების დროისათვის, ეს უკანასკნელი წარმოადგენდა პირველი კომპანიის დირექტორს და 50%-იანი წილის მფლობელს. სადავო გარიგებებს ხელს აწერს პირველი მოპასუხე, როგორც გამსხვისებელი და იმავდროულად, როგორც შემძენი, ასევე, დადგინდა, რომ სადავო სატრანსპორტო საშუალებები 2014 წლის 27 აგვისტოდან საკუთრებაში გადაეცა ერთი პირის, პირველი მოპასუხის მიერ დაფუძნებულ შპს-ს (მეორე კომპანია).
11.2. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში სახეზე იყო სსკ-ის 114-ე მუხლით გათვალისწინებული სამართლებრივი წინაპირობები, ვინაიდან მეორე პარტნიორმა, როგორც მოსარჩელის წარმომადგენელმა (დირექტორმა) საკუთარ თავთან, როგორც ფიზიკურ პირთან დადო ავტოსატრანსპორტო საშუალებების ნასყიდობის ხელშეკრულებები, შესაბამისად, აღნიშნული გარიგებები ბათილია. ამასთან, პალატამ მიუთითა, რომ სახეზე არ იყო საგამონაკლისო შემთხვევა - კერძოდ, რაიმე ვალდებულების არსებობა, რომლის შესასრულებლადაც დაიდო ეს გარიგებები.
11.3. სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად გამოიყენა სსკ-ის 54-ე, 115-ე, 114-ე და 976-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტი.
12. აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხე კომპანიამ, მისი გაუქმებისა და სარჩელის უარყოფის მოთხოვნით, შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:
12.1. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა ის გარემოებები, რომ პირველი პარტნიორის მიერ 50 %-იანი წილის ე.წ. უსასყიდლოდ დათმობა მეორე პარტნიორისათვის და შემდეგ პირიქით, ამ უკანასკნელის მიერ ასევე უსასყიდლოდ პირველი პარტნიორისათვის დაბრუნება, წარმოადგენდა მოჩვენებით გარიგებებს. რეალურად ადგილი ჰქონდა წილის სასყიდლიან გადაცემას, რაც გამოიხატა იმაში, რომ მეორე პარტნიორმა წინასწარ ზეპირი შეთანხმებით გადასცა პირველ პარტნიორს სადავო სატრანსპორტო საშუალებების შესაძენად საჭირო თანხები, რომლებიც შეძენილ იქნა საზღვარგარეთ საწარმოს სახელით და შემდეგ, ვინაიდან პირველმა პარტნიორმა ვერ შეძლო თავის მხრივ, საჭირო სახსრების დაბანდება საწარმოში, მეორე პარტნიორმა ყოველგვარი წინააღმდეგობის გარეშე გადაიფორმა მისივე სახსრებით შეძენილი სატრანსპორტო საშუალებები, რის შემდეგაც, მან 2014 წლის 21 აგვისტოს ასევე უსასყიდლოდ დაუბრუნა პირველ პარტნიორს საწარმოს 50 %-იანი წილი;
12.2. მხარეთა შორის ადგილი ჰქონდა სხვა გარიგების დასაფარად დადებულ გარიგებებს, შესაბამისად სააპელაციო პალატას დაფარული გარიგების წესებით (სსკ-ის 56-ე მუხლის მეორე ნაწილი) უნდა ეხელმძღვანელა ;
12.3. სსკ-ის 114-ე მუხლის სააპელაციო სასამართლოსეული განმარტება, რომელსაც პალატამ სრულად დააფუძნა გადაწყვეტილება, არასწორია, როცა დაასკვნა, რომ მეორე პარტნიორს, როგორც მოსარჩელის წარმომადგენელ დირექტორს არ შეეძლო დაედო გარიგება საკუთარ თავთან, როგორც ფიზიკურ პირთან. აღნიშნული ნორმის გამოყენებისას სასამართლომ საჭირო სამართლებრივი შეფასება არ მისცა იმ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ საწარმოს პარტნიორთა შორის წილის გასხვისება უშუალო კავშირში იყო სადავო სატრანსპორტო საშუალებების გასხვისებასთან.
13. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 24 ოქტომბრის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის, შემდეგში სსსკ-ის, 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
სამოტივაციო ნაწილი:
14. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ იგი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს და დაუშვებელია შემდეგი გარემოებების გამო:
15. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ:
ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის;
ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;
გ)სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;
დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. აღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
16. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.
17. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, სახელდობრ:
17.1. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).
18. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (შდრ. სუსგ-ები: # ას-1179-1440-09, 27.04.2010; # ას-1655-1552-2012, 08.11.2013).
19. ამასთან, მიუხედავად იმისა, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, საკასაციო პალატას საჭიროდ მიაჩნია გადაწყვეტილებაში გაკეთებულ დასკვნებთან მიმართებით დამატებით განმარტოს შემდეგი:
19.1. სსკ-ის 114-ე მუხლი, მიუხედავად იმისა, რომ, ერთი შეხედვით, ის იმპერატიულ დათქმას შეიცავს („წარმომადგენელს არ შეუძლია წარმოდგენილი პირის სახელით საკუთარ თავთან თავისი სახელით ან, როგორც მესამე პირის წარმომადგენელმა, დადოს გარიგება“), არა გარიგების უცილოდ ბათილობას, როგორც ეს პალატამ სსკ-ის 54-ე მუხლზე დაყრდნობით დაასკვნა, არამედ მერყევად ბათილობას იწვევს, მსგავსად სსკ-ის 111-ე მუხლით გათვალისწინებული შემთხვევისა (გარიგების დადება წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების გარეშე). კანონით გათვალისწინებული გარემოებები, რომლებიც სატრანსპორტო საშუალებების განკარგვას ნამდვილად აქცევდა, კასატორმა ვერ დაამტკიცა.
19.2. შესაბამისად, უდავოა, რომ პირველ კომპანიას (მოსარჩელე) კუთვნილი სატრანსპორტო საშუალებების განკარვაზე კასატორისათვის თანხმობა არც წინასწარ და არც შემდგომ არ მიუცია {სსკ-ის 100-101-ე მუხლები}. სადავო გარიგება არც სხვა გარიგებით არსებული ვალდებულების შესრულებას ემსახურებოდა.
19.3. ამრიგად, კასატორმა სატრანსპორტო საშუალებების მესაკუთრის (მოსარჩელის) თანხმობის გარეშე განკარგვით ხელყო ამ უკანასკნელის საკუთრება (სამართლებრივი სიკეთე). შესაბამისად, ის ვალდებულია, აანაზღაუროს მიყენებული ზიანი (სსკ-ის 982.1 მუხლი) და სსკ-ის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე განკარგული საგნები საკუთრების უფლებასთან ერთად მოსარჩელეს უკან დაუბრუნოს („იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება“);
19.4. საკასაციო სასამართლოს დაუსაბუთებლად მიაჩნია კასატორის პრეტენზია, რომ სადავო გარიგებებით დაიფარა სხვა გარიგება და ამიტომ, სააპელაციო პალატას სსკ-ის 56-ე მუხლის მეორე ნაწილით გათვალისწინებული წესებით უნდა ეხელმძღვანელა. კასატორმა ვერ წარუდგინა სასამართლოს ამ გარემოების დამადასტურებელი დასაშვები მტკიცებულებები. ამ დავის ფარგლებში მოსარჩელის მიერ კასატორის კუთვნილი სახსრებით სატრანსპორტო საშუალებების შეძენის დადგენილად მიჩნევის შემთხვევაშიც, სარჩელის უარყოფის საფუძველი მაინც არ იარსებებდა. აღნიშნული გარემოება, სხვა ფაქტობრივი წინაპირობების განხორციელებისას, შესაძლოა კასატორს უსაფუძვლო გამდიდრებიდან გამომდინარე მოსარჩელისათვის მოთხოვნის წაყენების უფლებას ანიჭებდეს;
20. მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "გ" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;
21. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
22.ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია. რადგანაც კასატორმა ვერ დაძლია გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.
სარეზოლუციო ნაწილი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-8, 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3 მუხლებით და
დაადგინა
1. შპს "ვ.ლ.ს" საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
2. შპს "ვ.ლ–ს" (ს/კ ....) დაუბრუნდეს ქ.მ–ის (პ/ნ ....) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (საგადახდო დავალება # 1), გადახდის თარიღი: 22.10.2016 სს ,,საქართველოს ბანკი“), 2875 ლარის 70% – 2012,5 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;
3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
მოსამართლეები : მზია თოდუა
პაატა ქათამაძე
ეკატერინე გასიტაშვილი
