საქმე №ას-70-66-2017 10 მარტი, 2017 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ზურაბ ძლიერიშვილი, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – შპს „ა-ი“, დირექტორი გ. კ-ე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – გ. ხ-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 27 სექტემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება

დავის საგანი – თანხის დაბრუნება, პირგასამტეხლოსა და ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. მოსარჩელის მოთხოვნა და სარჩელის ფაქტობრივი საფუძვლები:

1.1. გ. ხ-მა (შემდგომში _ მოსარჩელე, პირველი აპელანტი, მოწინააღმდეგე მხარე ან შემკვეთი) სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ა-ისა“ და მისი დირექტორის _ ა. ო-ას (ა.ო-ა შემდგომში _ მოპასუხე, შპს „ა-ი“, ასევე, მოპასუხე, მეორე აპელანტი, კასატორი ან მენარდე) მიმართ და მოითხოვა მოპასუხისათვის საცხოვრებელი სახლის წილობრივი მონაწილეობის შესახებ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე გადახდილი თანხის _ 82 062 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის, 2008 წლის 1 ნოემბრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე პირგასამტეხლოს _ ყოველთვიურად 246,18 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარისა და 2005 წლის 2 ნოემბრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე ყოველწლიურად განხორციელებული შესატანის _ 82 062 აშშ დოლარის 10%-ის მიუღებელი შემოსავლის სახით დაკისრება.

1.2. სარჩელი ემყარება შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს: 2004 წლის 4 ოქტომბერს მხარეებმა დააარსეს ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობა „ს. 2005“ (შემდგომში _ ამხანაგობა), რომლის მიზანსაც ქ.თბილისში, ს.ს ქ#...ში მიწის ნაკვეთის შესყიდვა და საცხოვრებელი კორპუსის მშენებლობა წარმოადგენდა. ამხანაგობამ 2005 წლის ივნისში შეიცვალა სახელწოდება და დაერქვა „ა-ი“. 2005 წლის 2 ნოემბერს დამკვეთსა და ამხანაგობას შორის გაფორმდა #აპ1-026 ხელშეკრულება საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის წილობრივი მონაწილეობის შესახებ, რომლის საფუძველზეც ამხანაგობამ იკისრა ვალდებულება, ხელშეკრულებით დადგენილ ვადაში და პირობებით (ე.წ თეთრი კარკასი) აეშენებინა და მოსარჩელისათვის საკუთრებაში გადაეცა 3-ოთახიანი ბინა, ასევე, 36 თვის ვადაში _ 2008 წლის 1 ნოემბრამდე ამხანაგობას უნდა უზრუნველეყო საცხოვრებელი კომპლექსის X, XI და XII სადარბაზოების აშენების ორგანიზება. ამავე ხელშეკრულებით დამკვეთის ვალდებულებას წარმოადგენდა 75 062 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა. მოსარჩელემ ნაკისრი ვალდებულების ფარგლებში გადაიხადა 146 758,26 ლარი, ასევე, ელექტროობის მოწყობის ხარჯი _ 830 ლარი, თუმცა, მენარდეს ნაკისრი ვალდებულება, მიუხედავად ვადის წერილობით ორჯერ გაგრძელებისა, არ შეუსრულებია.

2. მოპასუხეების პოზიცია:

მოპასუხეებმა მარტივი/მოთხოვნის განხორციელების შემაფერხებელი შედავებით არ ცნეს სარჩელი და განმარტეს, რომ მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობა წარმოადგენდა ერთობლივ საქმიანობას, რომლის მარეგულირებელი ნორმები ამხანაგობის „დამფუძნებელი“ და „ჩვეულებრივი“ წევრების ცნებას არ ითვალისწინებს, შესაბამისად, მოპასუხე ამხანაგობის ერთ-ერთი რიგითი წევრია და გააჩნდა მოსარჩელის იდენტური უფლება-მოვალეობები. მანვე ამხანაგობაში შეიტანა უძრავი ქონება, ხოლო მოსარჩელემ _ თანხა. შპს „ა-ი“ 2005 წლის 2 ნოემბრის ხელშეკრულების მხარეს არ წარმოადგენს, რაც შეეხება მოპასუხე დირექტორს, მისი განმარტებით, 2004 წლის 4 ოქტომბრის ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულებით მის ვალდებულებას (შესატანს) წარმოადგენდა მომსახურების გაწევა, კერძოდ, მშენებლობა-პროექტირების ნებართვის აღების ორგანიზება და თავმჯდომარის დავალებით სხვადასხვა საქმიანობის ორგანიზება. 2005 წლის 15 ივნისს ის გავიდა ხელშეკრულებიდან და მისი ადგილი დაიკავა შ. ბ-მა. ამ უკანასკნელს გადაეცა მოპასუხის უფლება-მოვალეობებები, თანახმად 2005 წლის 15 ივნისის წილის დათმობის ხელშეკრულებისა. ამდენად, 2005 წლის 2 ნოემბერს დადებული ამხანაგობის ხელშეკრულების მონაწილეს არ წარმოადგენდა ა.ო-ა, რის გამოც არც იგია სარჩელზე პასუხისმგებელი პირი (სათანადო მოპასუხე). გარდა აღნიშნულისა, მოპასუხეებმა მიუთითეს ფორსმაჟორულ გარემოებებზე (აგვისტოს ომი, ეკონომიკური კრიზისი, სამშენებლო მასალებისა და მუშახელის მომსახურების ღირებულების ზრდა, შესატანების დაგვიანებით შეტანა და სხვა), რამაც განაპირობა ვალდებულების შეუსრულებლობა, კერძოდ, საქართველოს სავაჭრო-სამრეწველო პალატის მიერ გაცემული ცნობით პრეიუდიციულად დასტურდება 2008 წლის იანვრიდან 2009 წლის იანვრამდე საქართველოში ფოსრსმაჟორული მდგომარეობის არსებობა, მოსარჩელე კი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად, ვერ ადასტურებს ამხანაგობის ბრალეული პასუხსიმგებლობის წარმოშობის საფუძვლების არსებობის ფაქტს. არასწორია მოსარჩელის მოთხოვნა პირგასამტეხლოს დაკისრების თაობაზე, რამდენადაც, ერთი მხრივ, მოსარჩელე არასწორად ანგარიშობს პირგასამტეხლოს დაკისრების პერიოდს, ხოლო, მეორე მხრივ, მხარეთა შორის დადებული #აპ1-026 ხელშეკრულების 5.5. მუხლი წარმოადგენს ბათილ პირობას, რადგანაც ამხანაგობის ხელშეკრულებით, ყველა წევრს გააჩნია პირგასამტეხლოს მოთხოვნის უფლება. ასეთ სიტუაციაში, თუკი ყველა პირი მოითხოვს პირგასამტეხლოს, შეუძლებელი გახდება ამხანაგობის მიზნის მიღწევა. დაუსაბუთებელია მოსარჩელის მოთხოვნაც ზიანის ანაზღაურების თაობაზე, რადგანაც ეს მოთხოვნა მიმართულია არასათანადო მოპასუხის მიმართ, გარდა ამისა, მოსარჩელე ვერ უთითებს ბრალეული პასუხისმგებლობის წინაპირობებზე. გარდა ამისა, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ერთგვაროვანი პრაქტიკის თანახმად, არსებულ რეალობაში მიუღებელი შემოსავალი არ ანაზღაურდება (სუსგ #ას-1677-1573-2012).

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 23 ივლისის გადაწყვეტილებით სარჩელი მენარდის მიმართ ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, შპს „ა-ს“ შემკვეთის სასარგებლოდ დაეკისრა 82 062 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის, მიუღებელი შემოსავლის _ 2014 წლის 3 დეკემბრიდან სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულებამდე 82 062 აშშ დოლარის წლიური 7%-ის ეკვივალენტი ლარისა და პირგასამტეხლოს _ 5 000 აშშ დოლარის ანაზღაურება, ხოლო ა. ო-ას მიმართ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

4. აპელანტების მოთხოვნა:

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მხარეებმა. პირველმა აპელანტმა მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება, ხოლო, მეორე აპელანტმა _ სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში მისი გაუქმება და საქმის იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება.

5. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 27 სექტემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

6. კასატორის მოთხოვნა:

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მენარდემ, მისი გაუქმება და საქმის იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება მოითხოვა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

1. საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის დასაბუთება:

1.1. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

1.2. გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება ძირითადად იმ დასკვნებს ეფუძნება, რომ:

1.2.1. 2004 წლის 4 ოქტომბრის #1 კრების ოქმის თანახმად, შეიქმნა ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „ს. 2005“;

1.2.2. 2004 წლის 4 ოქტომბერს შემკვეთსა და მენარდეს შორის დაიდო ერთობლივი საქმიანობის შესახებ ხელშეკრულება. ამხანაგობის მიზანია მრავალფუნქციური კომპლექსის აშენება. აღნიშნული გარიგების თანახმად, მხარეები შეთანხმდნენ ხელშეკრულების შემდეგ არსებით პირობებზე:

ა) 3.1.1. პუნქტის მიხედვით, 1.2 პუნქტში აღნიშნული მიზნის მისაღწევად მენარდე შეისყიდის მიწის ნაკვეთს ქ.თბილისში ვაკე-ს.ს რაიონის ტერიტორიაზე, მოახდენს მშენებლობისათვის საჭირო ინვესტიციების მოზიდვას და მშენებლობის წარმოების ორგანიზებას;

ბ) 3.1.2. პუნქტის თანახმად, ა. ო-ა, როგორც საინიციატივო ჯგუფის წევრი, უზრუნველყოფს ასაშენებელი კომპლექსის დაპროექტებისა და სათანადო ნებართვების მოპოვების ორგანიზებას. შეასრულებს ერთობლივი მიზნის მიღწევისათვის სხვადასხვა სახის საქმიანობას თავმჯდომარის მითითებების შესაბამისად;

გ) 3.2. პუნქტის შესაბამისად, ფინანსური ინვესტიციების მოზიდვა განხორციელდება მშენებლობაში მონაწილეობის მიღების მსურველთაგან - ამხანაგობის ახალი წევრებისაგან, რომლებიც შესაბამისად განახორციელებენ შენატანებს;

დ) 3.3. პუნქტის თანახმად, თითოეული წევრის შენატანის ღირებულება, შენატანის ვადები, წილები, წილების შესაბამისად მისაღები ქონება და ამ ქონების მდგომარეობა დეტალური სპეციფიკაციით განისაზღვრება ცალკე დადებული ინდივიდუალური ხელშეკრულებით;

ე) 3.5 პუნქტის მიხედვით, ამხანაგობის საქმიანობის ყოველდღიურ მართვას ახორციელებს თავმჯდომარე;

ვ) 3.6. პუნქტის თანახმად, თავმჯდომარე წარმოადგენს ამხანაგობას მესამე პირებთან ურთიერთობაში და მის მიერ დადებული გარიგებები ნამდვილია;

ზ) ხელშეკრულების 3.8. პუნქტის მიხედვით, ამხანაგობის თავმჯდომარეს მინიჭებული ექნება რიგი უფლებამოსილებები, მათ შორის ამხანაგობის ყოველდღიური მართვის განხორცილებისას მიიღოს გადაწყვეტილებები ამხანაგობის საქმიანობასთან დაკავშირებულ ნებისმიერ საკითხზე. მოახდინოს მრავალფუნქციური საცხოვრებელი კომპლექსის მშენებლობის შეუფერხებლად წარმოებისათვის საჭირო ფინანსური სახსრების მოზიდვის ორგანიზაციული უზრუნველყოფა;

1.2.3. ამხანაგობა „ს. 2005-ს“ შეეცვალა სახელწოდება და დაერქვა ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „ა-ი“;

1.2.4. 2005 წლის 2 ნოემბერს შემკვეთსა და ამხანაგობას შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომლის თანახმად:

ა) მხარეეები გაერთიანდნენ ამხანაგობაში და ერთიანად მოქმედებენ ქ.თბილისში, ს.ს ქუჩა #...ში, „ა-ში“ მრავალფუნქციური საცხოვრებელი სახლის აშენებისა და შემდეგ მხარეთა შორის წილების განაწილების მიზნით;

ბ) ამხანაგობა თავის საქმიანობას ახორციელებს დებულების შესაბამისად, ხოლო მხარეებს შორის ურთიერთობა რეგულირდება ხელშეკრულების მიხედვით;

გ) ყველა სახის მოქმედება ხელშეკრულების ფარგლებში იწოდება „სახლის მშენებლობად“. ყოველ მხარეს საკუთრების უფლება ბინაზე, რომელიც მასზე გამოყოფილია წილის სახით უძრავ ქონებაში, წარმოეშობა საკუთრების უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის მომენტიდან. ერთობლივი საქმიანობის მართვა ეკისრება თავმჯდომარეს, რომელიც მოქმედებს დებულებით და წინამდებარე ხელშეკრულებით მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში;

დ) ხელშეკრულების 3.1. პუნქტის თანახმად, წევრის შენატანის ოდენობა განისაზღვრება ბინის ღირებულებით, კერძოდ, 75 062 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარით;

ე) ხელშეკრულბის 4.4.1 პუნქტის შესაბამისად, ბინის მშენებლობის დასრულების ვადად განისაზღვრა - 2008 წლის 1 ნოემბერი;

ვ) 2005 წლის 2 ნოემბრის ხელშეკრულების 5.5. პუნქტის თანახმად, იმ შემთხვევაში, თუ ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ვადაში არ დასრულდა სახლის მშენებლობა, ვადაგადაცილებამ შეადგინა 3 თვეზე მეტი, წევრის წერილობითი მოთხოვნის საფუძველზე თავმჯდომარე ვალდებულია დაუბრუნოს წევრს მის მიერ ფაქტობრივად შეტანილი თანხის 0,3% ყოველ ვადაგადაცილებულ თვეზე;

1.2.5. ამხანაგობასა და მოსარჩელეს შორის 2007 წლის 25 ივლისს დაიდო დამატებითი შეთანხმება, რომლის მიხედვით, შემკვეთი დამატებით 7000 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ მიიღებდა 2,5 მეტრი სიგანის ადგილს საერთო ავტოფარეხში;

1.2.6. მხარეთა შორის ორჯერ გაგრძელდა ვალდებულების შესრულების ვადა, კერძოდ, 2009 წლის 31 დეკემბრის შეთანხმების შესაბამისად, ამხანაგობას მშენებლობის დასრულებისათვის მიეცა დამატებითი ვადა 2011 წლის 2 ნოემბრამდე, ხოლო 2011 წლის 21 სექტემბრის შეთანხმების მიხედვით, მშენებლობის დასრულებისათვის ამხანაგობას მიეცა დამატებითი ვადა - 2013 წლის 31 მაისამდე. ამ შეთანხმებებში მითითებულია, რომ ისინი წარმოადგენენ ხელშეკრულების ძირითად შემადგენელ ნაწილს და რომ აღნიშნული არ არის ცვლილება ხელშეკრულებაში;

1.2.7. მოსარჩელემ ამხანაგობას თანხა სრულად, ჯამში _ 82 062 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი გადაუხადა;

1.2.8. მოსარჩელის წინაშე ნაკისრი ვადლებულება - ბინის აშენების და საკუთრებაში გადაცემის თაობაზე, მოპასუხეს არ შეუსრულებია;

1.2.9. ამხანაგობის 2005 წლის 15 ივნისის კრების #5 ოქმის თანახმად, ა. ო-ა გაყვანილ იქნა ამხანაგობიდან და მის ნაცვლად წევრად მიღებულ იქნა შ. ბ-ი, შესაბამისად, მხარეთა შორის ხელშეკრულების გაფორმების დროისათვის - 2005 წლის 2 ნოემბერს, ა. ო-ა ამხანაგობის წევრს აღარ წარმოადგენდა.

1.3. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

1.4. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის შედავებას იმის თაობაზე, რომ:

1.4.1. სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა სათანადო მოპასუხის საკითხი, კერძოდ, ამხანაგობა „ა-ი“ და მისი წევრები, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-ე-78-ე მუხლების შესაბამისად, საქმის განხილვაზე არ ყოფილან მიწვეული;

1.4.2. სასამართლომ ორმხრივი რესტიტუციის პრინციპიდან გამომდინარე, ისე დააკისრა კასატორს შესატანის დაბრუნების ვალდებულება, რომ არც 02.11.2005წ. #აპ1-026 ხელშეკრულება და არც მისი დამატებითი შეთანხმებები არ ყოფილა გაუქმებული, შესაბამისად, შემკვეთს მიეცა შესაძლებლობა, დაიბრუნოს თანხა და ამადროულად მოითხოვოს მისთვის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ქონებისა და ავტოსადგომის გადაცემა;

1.4.3. ვინაიდან ხელშეკრულება დადებულია მოსარჩელსა და ამხანაგობა „ა-ს“ შორის, ხელშეკრულების გაუქმებაც ამავე მხარეებს შორის უნდა განხორციელებულიყო, რაც არ მომხდარა, ვინაიდან ეს უკანასკნელი საქმის განხილვაში არ მონაწილეობდა.

1.4.4. კასატორს შესატანის, პირგასამტეხლოსა და ზიანის ანაზღაურება დაეკისრა მხოლოდ იმ მოტივით, რომ ის ამხანაგობის ხელშეკრულებაზე პირველი ხელმომწერი პირია, ამასთან, კასატორი მოხსენიებულია, როგორც „დამფუძნებელი წევრი“, მაშინ, როდესაც მოქმედი კანონმდებლობა „დამფუძნებელი წევრის“ ცნებას არ ითვალისწინებს;

1.4.5. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკისაგან (სუსგ #ას-1677-1573-2012);

1.4.6. ქვემდგომმა სასამართლოებმა არასწორად განმარტეს მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულება. იგი წარმოადგენს ერთობლივ საქმიანობას და არა ნარდობას, შესაბამისად, სასამართლოს დავის გადაწყვეტისას უნდა ეხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 25-ე თავის დებულებებით;

1.4.7. სასამართლომ შესატანის დაბრუნების საკითხი არასწორად დაამყარა ნარდობის ურთიერთობის მარეგულირებელ ნორმებს და არ გაითვალისწინა ამ საკითხზე მხარეთა მიერ შეთანხმებული წესი, რომელიც გარკვეულ პროცედურებს ითვალისწინებს _ გამსვლელი წევრის ნაცვლად ახალი წევრის მიღება, მის მიერ ფულადი ვალდებულების შესრულება და ამის შემდეგ შესატანის დაბრუნების მოთხოვნის უფლების წარმოშობა;

1.4.8. სამოქალაქო კოდექსის 417-ე მუხლით გათვალისწინებული პირგასამტეხლოს ანაზღაურება არასწორად დაეკისრა კასატორს, რადგანაც იგი არ წარმოადგენს სათანადო მოპასუხეს, რაც შეეხება მიუღებელ შემოსავალს, სასამართლოს შეფასებები და დასკვნები არ შეესაბამება სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლთან დაკავშირებით საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებულ პრაქტიკას (სუსგ #ას-459-438-2015; #ას-899-845-2012; #ას-1677-1573-2012).

1.5. საკასაციო პრეტენზიათა წინააღმდეგ საკასაციო პალატა უპირველესად აღნიშნავს იმას, რომ სააპელაციო სასამართლომ სადავო სამართალურთიერთობა სწორად დააკვალიფიცირა ნარდობად და არა ერთობლივ საქმიანობად და ამ გამიჯვნას საფუძვლად სწორად დაედო, როგორც მხარეთა ნება, ისე _ შესრულების შედეგის მიმართ მათი დამოკიდებულება და ხელშეკრულებით ნაკისრი უფლება-მოვალეობები, რამეთუ ამხანაგობის წევრთა შიდა ურთიერთობაში მოსარჩელის მიზანს წარმოადგენდა ფართის საკუთრებაში მიღება ანაზღაურების სანაცვლოდ (სკ-ის 629-ე მუხლი). რაც შეეხება კასატორს, მისი ფუნქცია-მოვალეობები, ასევე, ხელშეკრულების შესრულებით წარმოშობილი სიკეთის მიმართ ინტერესი სწორედ სამოქალაქო კოდექსის 930-ე მუხლის შემადგენლობას შეესაბამება, რაც მისი სათანადო მოპასუხედ მიჩნევის წინაპირობაა (ამდენად, სახეზე არაა სსსკ-ის 70-ე-78-ე, ასევე, 85-ე მუხლის დარღვევა), ამასთანავე, ნარდობის ურთიერთობის ფარგლებში სწორედ მენარდეა ვალდებული, პასუხი აგოს შემკვეთის წინაშე ვალდებულების არაჯეროვანი შესრულების/შეუსრულებლობის გამო. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ამ მხრივ, გასაჩივრებული განჩინების დასკვნები სრულ შესაბამისობაშია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებულ ერთგვაროვან პრაქტიკასთან (იხ. სუსგ №ას-482-458-2013, 16 იანვარი, 2014 წელი). პალატა თვლის, რომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა სწორად განმარტეს ხელშეკრულებიდან გასვლისა და ორმხრივი რესტიტუციის ინსტიტუტი (სკ-ის 352-ე და 405-ე მუხლები), რამდენადაც ხელშეკრულებიდან გასვლა წარმოადგენს ცალმხრივ ნებას, რომელიც, სამოქალაქო კოდექსის 51.1 მუხლის თანახმად, ნამდვილია მას შემდეგ, რაც მეორე მხარეს მიუვა. მოცემულ შემთხვევაში, უდავოა, რომ მენარდეს ვალდებულების შესრულების ვადა გაუგრძელდა ორჯერ, შესაბამისად, კრედიტორმა ისარგებლა გასვლის აღმჭურველი უფლებით, რაც გამორიცხავს კასატორის პოზიციის საფუძვლიანობას, რომ ხელშეკრულება არ შეწყვეტილა შემკვეთთან და მას ფულადი რესტიტუციის პარალელურად, შეუძლია მოვალისაგან ვალდებულების შესრულებაც (ქონების გადაცემა) მოითხოვოს. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ქვემდგომმა სასამართლომ სწორედ ხელშეკრულების 5.5. პუნქტზე დაყრდნობით განსაზღვრა მხარეთა შორის თანხის გადახდის ვალდებულების წარმოშობის საკითხი, რის თაობაზეც კასატორს არგუმენტირებული მსჯელობა არ შემოუთავაზებია სასამართლოსათვის, არამედ, შემოიფარგლა იმაზე მითითებით, რომ არსებობდა მხარეთა შეთანხმებული წესი მეორადი მოთხოვნის უფლების რეალიზაციის თაობაზე. რაც შეეხება კასატორის პოზიციას, რომ იგი, როგორც არასათანადო მოპასუხე, არ არის ვალდებული აანაზღაუროს ზიანი და ვალდებულების დარღვევით გამოწვეული პირგასამტეხლო, პალატა აღარ მოუბრუნდება ამ საკითხს, რამდენადაც, როგორც აღინიშნა, იგი სათანადო მოპასუხეა, ხოლო სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლის ფარგლებში მოვალის პრეტენზია იმის თაობაზე, რომ მიღებული გადაწყვეტილება განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკისაგან, ვერ იქნება გაზიარებული, რამდენადაც დამკვიდრებული პრაქტიკის თანახმად, სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლი კიდევ უფრო აკონკრეტებს 408-ე მუხლში მოცემულ ზიანის სრულად ანაზღაურების პრინციპს. სრული ანაზღაურება ეხება არა საერთოდ ზიანს, რომელიც შეიძლება ვინმემ განიცადოს, არამედ იმ ზიანს, რომელიც სამოქალაქო პასუხისმგებლობის საერთო საფუძვლებიდან გამომდინარე ანაზღაურებადია. ანაზღაურებას ექვემდებარება ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს. როდესაც ხელშეკრულების მხარე კისრულობს ვალდებულებას, მას მხედველობაში აქვს მხოლოდ იმ რისკის აღება, რომელიც კანონზომიერად არის დაკავშირებული ხელშეკრულების შესრულებასთან. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მისგან შეიძლება მოთხოვნილ იქნეს მხოლოდ იმ ზიანის ანაზღაურება, რომელიც ხელშეკრულების დარღვევის ნორმალურ შედეგად აღიქმება. სამოქალაქო კოდექსის 412-ე მუხლი მოვალეს ათავისუფლებს ისეთი რისკებისაგან, რაც მიუღებელია ქონებრივი პასუხისმგებლობის ჩვეულებრივი პრინციპებისათვის. მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს, რომ მის მიერ განცდილი ზიანი არის ხელშეკრულების დარღვევის ჩვეულებრივი და ნორმალური შედეგი. ზიანის სავარაუდობა დგინდება გონივრულობის თვალსაზრისით და არ განისაზღვრება კონკრეტული ხელშეკრულების დამრღვევის სუბიექტური შესაძლებლობებით. მოვალემ ზიანი ყოველთვის უნდა აანაზღაუროს, მაგრამ ხელშეკრულებით ნაკისრი რისკის ფარგლებში (იხ. სუსგ 2012 წლის 11 ივნისის განჩინება საქმეზე Nას-630-593-2012). ანალოგიურ დათქმებს შეიცავს ევროპული სახელშეკრულებო სამართლის პრინციპების 8:101-ე (2) და უნიდრუას სახელშეკრულებო პრინციპების 7.1.7-ე (1) მუხლები (იხ. სუსგ №ას-459-438-2015, 7 ოქტომბერი, 2015 წელი).

1.6. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

1.7. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

2. სასამართლო ხარჯები:

2.1. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. დასახელებული ნორმიდან გამომდინარე, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში, სახელმწიფო ბიუჯეტში რჩება საკასაციო საჩივარზე გადახდილი ბაჟის 30%.

2.2. მოცემულ შემთხვევაში, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 26 იანვრის განჩინებით კასატორის შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 48-ე მუხლის შესაბამისად, ქონებრივი მდგომარეობის გათვალისწინებით, კასატორს გადაუვადდა სახელმწიფო ბაჟის _ 8 000 ლარის გადახდა საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე.

2.3. წინამდებარე განჩინებით დაუშვებლად იქნა რა მიჩნეული საკასაციო საჩივარი და დასრულდა სამართალწარმოება, პალატა თვლის, რომ კასატორს უნდა დაეკისროს გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის _ 8 000 ლარის 30%-ის _ 2 400 ლარის გადახდა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „ა-ისა“ და მისი დირექტორის გ. კ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ შპს „ა-ს“ (ს/კ #...) სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაეკისროს საკასაციო სასამართლოს 2017 წლის 26 იანვრის განჩინებით გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის _ 8 000 ლარის 30%-ის _ 2 400 ლარის გადახდა.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ნ. ბაქაქური