№ ას-324-309-2016 10 იანვარი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – დ. გ-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – კ. მ-ე (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 22 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – სესხის ხელწერილის სიყალბის დადგენა, მიღებული ღვინო-მასალის დაბრუნება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. დ. გ-მა (შემდგომში „მოსარჩელე“, „კასატორი“) სარჩელი აღძრა სასამართლოში კ. მ-ის (შემდგომში „მოპასუხე“) მიმართ და მოითხოვა მასსა და მოპასუხეს შორის გაფორმებული სესხის ხელწერილის სიყალბის დადგენა და კუთვნილი 60 ტონა ღვინო-მასალის დაბრუნება.

2. მოსარჩელის ახსნა-განმარტებით, 2011 წლის 7 ივნისს კ. მ-ემ სარჩელით მიმართა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს დ. გ-ის მიმართ და მოითხოვა 2009 წლის 1 დეკემბერს მხარეთა შორის წერილობით გაფორმებული სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე თანხის მოპასუხისთვის დაკისრება. რუსთავის საქალაქო სასამართლომ მოპასუხეს უწყება და საქმის მასალები არარსებულ მისამართზე გაუგზავნა, რის გამოც მხარეს გზავნილი ვერ ჩაბარდა. შესაბამისად, სარჩელისა და თანდართული მასალების ჩაბარება განახორციელა საჯარო შეტყობინების გზით. რუსთავის საქალაქო სასამართლომ მოპასუხის მიერ შესაგებლის წარმოუდგენლობის გამო გამოიტანა დაუსწრებელი გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების შესახებ.

3. მოსარჩელის განცხადებით, მან აღნიშნულის თაობაზე შეიტყო 2013 წლის ბოლოს და საქმის მასალების შესწავლისას აღმოაჩინა სადავო ხელწერილი, რომლის თაობაზე არაფერი იცოდა იმ უბრალო მიზეზის გამო, რომ მსგავსი გარიგება არასდროს დაუდია. უფრო მეტიც, ხელწერილის გაფორმების დროს, იგი იმყოფებოდა ბელორუსიაში, შესაბამისად, მოსარჩელის განცხადებით, აღნიშნული ხელწერილი ყალბია და არსებობდა ამ დავის ფარგლებში მის მიერ კ. მ-ისთვის გადაცემული კუთვნილი 60 ტონა ღვინის დაბრუნების საფუძველი.

4. მოპასუხემ წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ ხელწერილის გაყალბებას ადგილი არ ჰქონია, მისი შედგენა მოხდა არსებული სახელშეკრულებო ურთიერთობის ფარგლებში, რომლის უზრუნველსაყოფად მხარეთა შეთანხმებით მას გადაეცა შპს ,,ღ-ის’’ (დირექტორი - დ. გ-ი) კუთვნილი 180 ტონა ღვინო-მასალა, რაც ხელშეკრულების თანახმად, ინახებოდა შპს ,,ზ-ში’’ და შპს ,,მ-ის’’ ქარხანაში.

5. მოპასუხის განცხადებით, მოსარჩელე საქართველოში არ იმყოფებოდა 2009 წლის 1 იანვრიდან 2014 წლის 15 იანვრამდე, თუმცა ცნობილია, რომ ის პერიოდულად გადაადგილდებოდა საზღვარზე. ამასთან, მოსარჩელე სადავოდ არ ხდიდა ხელწერილზე შპს ,,ღ-ის’’ ბეჭდის არსებობას და მხოლოდ მისი საქართველოში არყოფნის ფაქტი არ შეიძლებოდა გამხდარიყო ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძველი.

6. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 6 თებერვლის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

7. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 22 დეკემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 6 თებერვლის გადაწყვეტილება.

8. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

9. შპს ,,ღ-ის’’ დირექტორმა, დ. გ-მა 2009 წლის 1 დეკემბერს კ. მ-ისაგან ისესხა 70 000 აშშ დოლარი, რომლის უზრუნველყოფის მიზნით მოპასუხეს გადაეცა შპს ,,ღ-ის’’ კუთვნილი 180 ტონა ღვინო-მასალა, რაც ხელშეკრულების თანახმად, ინახებოდა ღვინის ქარხანა შპს ,,ზეგანსა’’ და შპს ,,მ-ი-ღვინის ქარხანაში’’. სესხის ხელწერილზე დატანილია შპს ,,ღ-ის’’ ბეჭედი, დ. გ-ის სახელით შესრულებულია ხელმოწერა, ასევე მოწმეების - ზ. ლ-სა და მ. ღ-ის ხელმოწერები.

10. რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 1 აგვისტოს კანონიერ ძალაში შესული დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით, კ. მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; მოპასუხე შპს ,,ღ-ს’’ (დირექტორი: დ. გ-ი) დაეკისრა 46 278 აშშ დოლარის გადახდა მოსარჩელე კ. მ-ის სასარგებლოდ; მოპასუხე შპს ,,ღ-ს’’ დაეკისრა შპს ,,ზ-სა’’ და შპს ,,მ-ი ღვინის ქარხანაში’’ შესანახად მიბარებული 61 ტონა ღვინის გადაცემა კ. მ-ისათვის.

11. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს აღსრულების ეროვნული ბიუროს კახეთის სააღსრულებო ბიუროს მიერ 2014 წლის 14 თებერვალს გაცემული ცნობით სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 1 აგვისტოს დაუსწრებელი გადაწყვეტილების ის ნაწილი, რომლითაც მოპასუხე შპს „ღ-ს“ დაეკისრა შპს ,,ზ-სა” და შპს ,,მ-ი-ღვინის ქარხანაში” შესანახად მიბარებული 61 ტონა ღვინის გადაცემა კ. მ-ისათვის (მის სასარგებლოდ), აღსრულებულია.

12. სასამართლომ გაიზიარა სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2014 წლის 17 ნოემბრის საბუთების ტექნიკური და ხელწერილის ექსპერტიზის N006223214 დასკვნა, რომლის თანახმად, გამოსაკვლევად წარდგენილ 2009 წლის 1 დეკემბრის ხელწერილზე დატანილია ერთი და იგივე, შპს „ღრუბელის“ ბეჭედი, რომელიც განთავსებული იყო N2/10473-14 სამოქალაქო საქმის ტომში, ხოლო ხელწერილზე არსებული ხელმოწერა, სავარაუდოდ, შესრულებული იყო დ. გ-ის მიერ.

13. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასება, რომ საქმეში წარმოდგენილი ხელწერილი, რომლითაც შპს ,,ღ-ის” დირექტორმა დ. გ-მა იკისრა გარკვეული ვალდებულება მოპასუხე კ. მ-ის წინაშე, წარმოადგენდა ვალის აღიარების ხელშეკრულებას.

14. სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 327-ე, 341-ე მუხლებით და განმარტა, რომ ნებისმიერი დოკუმენტი ან მხარეთა შორის განხორციელებული მიმოწერა, სადაც დავალიანების არსებობაა დაფიქსირებული, ვალის აღიარების ხელშეკრულებად ვერ ჩაითვლება, თუ არ ირკვევა, რომ მხარეები შეთანხმდნენ ყველა არსებით პირობაზე. შესაბამისად, 2009 წლის 1 დეკემბრის ხელწერილი წარმოადგენს ვალის აღიარების ხელშეკრულებას; მისი შინაარსიდან ცალსახად ირკვევა, რომ მხარეები შეთანხმდნენ ყველა არსებით პირობაზე.

15. აპელანტის პრეტენზია იმის შესახებ, რომ მას სესხის თაობაზე არ ჰქონია სახელშეკრულებო ურთიერთობა კ. მ-ესთან, სააპელაციო პალატის განმარტებით, არ წარმოადგენდა სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველს, ვინაიდან, ძირითადი ვალდებულებითი ურთიერთობის არსებობის სადავოობის შემთხვევაშიც კი, ვალის არსებობის აღიარება მაინც წარმოშობს შესრულების ვალდებულებას.

16. სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა საჩივრის ავტორის პრეტენზია იმის თაობაზე, რომ სადავო ხელშეკრულების დადებისას იგი არ იმყოფებოდა საქართველოში, ამასთან, მისი უსინათლობის გამო შესაძლოა სხვა შინაარსით განმარტებულ ხელშეკრულებაზე მოეწერა ხელი. საქმეში წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნით სააპელაციო პალატამ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ სადავო არ იყო დოკუმენტზე არსებული შპს-ს ბეჭდისა და ხელმოწერის ნამდვილობა. იმ გარემოების მტკიცების ტვირთი, რომ დ. გ-ს არ გამოუვლენია ნება მსგავსი შინაარსის გარიგების დადების თაობაზე და შესაძლოა ხელი მოეწერა რაიმე დოკუმენტისათვის ისე, რომ მისთვის ცნობილი ყოფილიყო სრულიად სხვა შინაარსი, ეკისრებოდა თავად მოსარჩელეს, თუმცა აღნიშნულის დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება მას სასამართლოში არ წარუდგენია. სასამართლომ განმარტა, რომ საქმეზე დაკითხული მოწმის ჩვენება, მისი შინაარსის გათვალისწინებით, ვერ გახდებოდა სადავო დოკუმენტის ყალბად მიჩნევის საფუძველი, ვინაიდან აღნიშნულით არ დასტურდებოდა მისი შინაარსის შეუსაბამობა მოსარჩელის ნებასთან.

17. სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე, სამოქალაქო კოდექსის 50-ე, 81-ე, 327-ე მუხლებით და განმარტა, რომ მარტოოდენ ნების არსებობა არ იწვევს გარიგების დადებას. აუცილებელია, რომ ნება გამოვლენილ იქნას, გარდა ამისა, ნება მიმართული უნდა იყოს სამართლებრივი შედეგის წარმოშობის, შეცვლის ან შეწყვეტისაკენ. ნება შინაგანი სუბიექტური კატეგორიაა და იგი სამართლებრივ შედეგებს იწვევს მხოლოდ მისი გარეგანი გამოხატვის შედეგად, რაც იმას ნიშნავს, რომ სამართლებრივი შედეგისადმი მიმართული ნება იურიდიულად ქმედითი ხდება მისი გამოვლენის შემდეგ. ნების გამოვლენის ფორმებს უაღრესად დიდი პრაქტიკული დატვირთვა გააჩნია გარიგებებში, ვინაიდან გამოხატული ნებისადმი არსებობს კონტრაჰენტის მიერ გამოვლენილი ნდობის დაცვის ღირსი ინტერესი, ამიტომ მხედველობაში არ უნდა იქნას მიღებული პირის მტკიცება, რომ მას ის ნება არ ჰქონდა, რომელიც გამოხატა, თუ მისი ნების გარეგანი გამოხატულებით მეორე მხარემ კეთილსინდისიერად ირწმუნა, რომ იგი უფლებებით აღიჭურვა.

18. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ განმარტა, რომ ნების გამოხატვა, რომელიც გარკვეული სამართლებრივი შედეგების დადგომისაკენ არის მიმართული, დაკავშირებულია არა მხოლოდ უფლებების, არამედ მოვალეობების წარმოშობასთან, შესაბამისად, საწინააღმდეგოს დადასტურებამდე ივარაუდება, რომ პირის მიერ გამოვლენილი ნება შეესაბამება მის ნამდვილ ნებას. აღნიშნული პრეზუმფცია ქარწყლდება, თუ დადასტურდება, რომ ნება გამოვლინდა ისეთ პირობებში, რომელიც გამოვლენილი ნების ნამდვილი ნებისადმი შესაბამისობას გამორიცხავს, მაგალითად, პირის ქმედუუნარობა, სულიერი აშლილობა, ფსიქიკური, ფიზიკური იძულება, მოტყუება, ძილში, ჰიპნოზურ მდგომარეობაში გამოხატული ნება და ა.შ. ეს ისეთი გარემოებებია, როდესაც პირი მოკლებულია შესაძლებლობას მართოს ნების გამოხატვის ფორმები. ეს ის შემთხვევებია, როდესაც პირს შეზღუდული აქვს ე.წ. „მოქმედების ნება“, ანუ ასეთ ვითარებაში იგულისხმება, რომ დაუძლეველ გარემოებათა გამო პირი იმ ნებას გამოხატავს, რომელიც მის ნებას არ შეესაბამება ან პირი გამოხატავს სხვა პირის და არა თავის რეალურ ნებას. აღნიშნულ შემთხვევებში, ნების გამომვლენი, რაღა თქმა უნდა, დაცული უნდა იყოს გამოვლენილი არანამდვილი ნების თანმდევი შედეგებისაგან.

19. პალატამ განმარტა, რომ იმ დოკუმენტში, რომელსაც დ. გ-მა ხელი მოაწერა, დეტალურად, გარკვევით, თანმიმდევრულად იყო აღწერილი გარიგების შინაარსი. შესაბამისად, დ. გ-ს ჰქონდა დოკუმენტში აღწერილი და მის მიერ გამოსავლენი ნების შეცნობის ობიექტური შესაძლებლობა. გარემოება იმის შესახებ, რომ რადგან ის უსინათლოა, მას შესაძლოა ხელი ისე მოეწერა, რომ მისთვის ცნობილი ყოფილიყო დოკუმენტის სრულიად სხვა შინაარსი, მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა.

20. სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე, 172-ე მუხლებზე და მოპასუხისაგან ღვინო-მასალის დაბრუნების მოთხოვნასთან დაკავშირებით განმარტა შემდეგი: რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 1 აგვისტოს დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით დადგინდა, რომ სარჩელში მითითებული 60 ტონა ღვინო-მასალის თავდაპირველ მესაკუთრეს წარმოადგენდა არა დ. გ-ი, არამედ შპს „ღ-ი’’. ამასთან, სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე მითითებულ ნივთზე საკუთრების უფლება შეიძინა მოპასუხემ. ამდენად, პალატის მოსაზრებით, არა მხოლოდ სახეზე არ იყო მოპასუხის მხრიდან ნივთის უკანონო მფლობელობა, არამედ თავად მოსარჩელეც არ წარმოადგენდა და არ წამოადგენს აღნიშნული ნივთის მესაკუთრეს.

21. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოსარჩელემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება.

22. კასატორის განცხადებით, მისი მოთხოვნა იყო დოკუმენტის სიყალბის დადგენა, თუმცა სასამართლომ აქცენტი გააკეთა ნების გამოვლენის ნამდვილობაზე და ფაქტის დასადასტურებლად მოიშველია ზეპირი განცხადებები, რაც არასწორია.

23. ამასთან, მოსარჩელეს არ დაუყენებია მოთხოვნა მოტყუებით დადებული გარიგების ბათილობის თაობაზე, რადგან გარიგება საერთოდ არ დაუდია. მიუხედავად ამისა, სასამართლომ განმარტა, რომ მოტყუებას ან რაიმე სახის ზეწოლას ადგილი არ ჰქონია.

24. კასატორის განცხადებით, მისთვის ხმამაღლა არავის წაუკითხავს ხელშეკრულების პირობები, ამიტომ არ ჰქონია დოკუმენტში აღწერილი გარემოებების შეცნობის ობიექტური შესაძლებლობა, თუმცა აღნიშნული გარემოება სასამართლომ დადასტურებულად არ მიიჩნია მტკიცებულების არარსებობის გამო. დოკუმენტის სიყალბეზე მეტყველებს ხელწერილში მითითებული თარიღიც, რადგან ამ დროს კასატორი საქართველოში არ იმყოფებოდა. ამასთან მოწმეები, რომლებიც ხელმოწერით ადასტურებენ გარიგების დადების ფაქტს, არასდროს დასწრებიან მხარეებს შორის ხელშეკრულების დადებას.

25. კასატორის განმარტებით, სასამართლომ მართალია აღნიშნა, რომ ზეპირი განცხადება საკმარისი არაა ფაქტის დასადასტურებლად, თუმცა სრულად გაიზიარა მოპასუხის ზეპირი განცხადება იმის თაობაზე, რომ კ. მ-ის მამამ დ. გ-ს ფული ასესხა და აღნიშნულის თაობაზე გარიგება ნამდვილად მიიჩნია.

26. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 28 აპრილის განჩინებით დ. გ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

27. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ დ. გ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნას დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

28. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

29. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

30. კასატორის ძირითადი პრეტენზია ემყარება იმას, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებს არ უმსჯელიათ სადავო დოკუმენტის, 2009 წლის 1 დეკემბრის სესხის ხელწერილის სიყალბეზე, რისი დადგენის პირობებშიც შესაძლებელი გახდებოდა სარჩელის დაკმაყოფილება და მიღებული ღვინო-მასალის დაბრუნება. საკასაციო საჩივრის ავტორის განცხადებით, მას მოპასუხესთან გარიგება საერთოდ არ დაუდია, შესაბამისად, სასამართლოს არ უნდა ემსჯელა გარიგების დადების დროს ნების გამოვლენის ნამდვილობაზე.

31. საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ სააპელაციო სასამართლოს მოცემულ შემთხვევაში არ უნდა შეეფასებინა სადავო სესხის ხელწერილის დადებისას მხარეთა ნების გამოვლენის ნამდვილობა, თუმცა ვერ გაიზიარებს მხარის პოზიციას, რომ უნდა დაედგინა სადავო ხელწერილის სიყალბის ფაქტი.

32. საქმეში თავად მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 1 აგვისტოს კანონიერ ძალაში შესული დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით ირკვევა, რომ სასამართლომ დააკმაყოფილა კ. მ-ის სარჩელი მოპასუხე შპს „ღ-ის“ (დირექტორი დ. გ-ი) მიმართ და მოსარჩელეს მოპასუხის სასარგებლოდ დაეკისრა 46 278 აშშ დოლარის გადახდა, ასევე შპს „ზ-სა“ და შპს „მ-ი-ღვინის ქარხანაში“ შესანახად მიბარებული 61 ტონა ღვინის გადაცემა. აღნიშნული ვალდებულების შესრულება მოპასუხეს დაეკისრა სწორედ წინამდებარე საქმეში სადავოდ გამხდარი 2009 წლის 1 დეკემბრის სესხის ხელშეკრულების საფუძველზე (იხ. ს.ფ. 15-17). ამასთან, უდავოდ დადგენილია, რომ დაუსწრებელი გადაწყვეტილების ის ნაწილი, რომლითაც მოპასუხე შპს „ღ-ს“ დაეკისრა შპს ,,ზ-სა” და შპს ,,მ-ი-ღვინის ქარხანაში” შესანახად მიბარებული 61 ტონა ღვინის გადაცემა კ. მ-ისათვის (მის სასარგებლოდ), აღსრულებულია (იხ. ს.ფ. 19, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს აღსრულების ეროვნული ბიუროს კახეთის სააღსრულებო ბიუროს მიერ 2014 წლის 14 თებერვალს გაცემული ცნობა).

33. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოქმედი კანონმდებლობით დადგენილია სასამართლო გადაწყვეტილების მატერიალური კანონიერი ძალა, რომელიც უზრუნველყოფს გადაწყვეტილების საბოლოო ხასიათს არა მარტო კონკრეტული პროცესისათვის, არამედ მის ფარგლებს გარეთაც. კერძოდ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 266-ე მუხლის შესაბამისად, გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ მხარეებს, აგრეთვე მათ უფლებამონაცვლეებს არ შეუძლიათ ხელახლა განაცხადონ სასამართლოში იგივე სასარჩელო მოთხოვნები იმავე საფუძველზე, აგრეთვე, სადავო გახადონ სხვა პროცესში გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტები და სამართლებრივი ურთიერთობანი. აღნიშნული ნორმის დანაწესიდან გამომდინარე, გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ იძენს უდავოობისა და სავალდებულოობის თვისებას და მხარეებს, აგრეთვე მათ უფლებამონაცვლეებს, არ აქვთ უფლება სადავო გახადონ აღნიშნული გადაწყვეტილებით უკვე დადგენილი ფაქტები.

34. ამასთან, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ერთ სამოქალაქო საქმეზე დადგენილ ფაქტებს სხვა სამოქალაქო საქმის განხილვისას, სადაც იგივე მხარეები მონაწილეობენ პრეიუდიციულ მნიშვნელობას ანიჭებს (სსსკ-ის 106-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტი). სსსკ 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად კი, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსთვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

35. მოცემულ შემთხვევაში, იმ პირობებში, როდესაც საქმეში თავად მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილია სხვა სამოქალაქო საქმეზე კანონიერ ძალაში შესული და უკვე აღსრულებული რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 1 აგვისტოს გადაწყვეტილება მის მიმართ სადავო სესხის ხელწერილიდან გამომდინარე დავალიანების დაკისრების თაობაზე, რომლითაც დადგენილია, რომ 2009 წლის 1 დეკემბერს მხარეებს შორის გაფორმდა სესხის ხელშეკრულება, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილებით დადგენილ გარემოებებს წინამდებარე დავის მიმართ პრეიუდიციული მნიშვნელობა გააჩნიათ. შესაბამისად, მოცემული დავის ფარგლებში სასამართლოს არ აქვს საპროცესო შესაძლებლობა შეაფასოს სესხის ხელწერილის ნამდვილობა და აღნიშნულიდან გამომდინარე მოპასუხის მიერ მიღებული ღვინო-მასალის კანონიერება, ვინაიდან ის შედეგი, რასაც მოცემულ დავაში მოსარჩელე მოელის, სხვა სამოქალაქო დავის პირობებში უკვე გადაწყვეტილი და აღსრულებულია. ერთადერთი საპროცესო საშუალება, რომლითაც შესაძლებელი იქნებოდა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 1 აგვისტოს კანონიერ ძალაში შესული დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტების სადავოდ ცნობა, არის დაინტერესებული მხარის მიერ გადაწყვეტილების ბათილად ცნობისა და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნა (სსსკ 421-427ე მუხლები), რითაც კასატორს (მოსარჩელეს) არ უსარგებლია, მიუხედავად იმისა, რომ სარჩელში მიუთითებს გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის ერთ-ერთ საფუძველზე. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა, რომ სასამართლოებს ბათილად ეცნოთ სადავო სესხის ხელწერილი, მოკლებულია სამართლებრივ საფუძველს.

36. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია გარკვეული საპროცესო დარღვევებით, თუმცა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია და აღნიშნულ დარღვევებს არ უმოქმედია საქმის განხილვის შედეგზე.

37. საკასაციო სასამართლო დამატებით აღნიშნავს, რომ სადავო სესხის ხელშეკრულება დადებულია და ღვინო-მასალაც მოპასუხის მიმართ გაცემულია შპს „ღ-ის“ მიერ. ამრიგად, წინამდებარე დავაში მოთხოვნა დაყენებულია არასათანადო მოსარჩელის მიერ და, ამ თვალსაზრისითაც, არ არსებობდა მისი დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არაკვალიფიციურია. შესაბამისად, მისი განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

38. ამდენად, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას დ. გ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. დ. გ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე