№ ას-1045-1006-2016 9 თებერვალი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ვ. რ-ო, მ. რ-ო (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – ა. ბ-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 28 ივნისის გადაწყვეტილება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა, ხელშეშლის აღკვეთა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ა. ბ-ემ (შემდგომში „მოსარჩელე“) სარჩელი აღძრა სასამართლოში ვ. რ-ოს და მ. რ-ოს (შემდგომში „მოპასუხეები“) მიმართ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის და ხელშეშლის აღკვეთის თაობაზე.

2. მოსარჩელის განმარტებით, მან 2011 წლის 27 აპრილს მოპასუხე ვ. რ-ოსთან გააფორმა ნასყიდობის ხელშეკრულება გამოსყიდვის უფლებით. მოპასუხის მიერ უძრავი ქონების გამოსყიდვა არ მომხდარა და ქ. თ, მ-ის მე-5 შესახვევი, N...-ში მდებარე უძრავი ქონების 21/58 ნაწილი საკუთრების უფლებით საჯარო რეესტრში აღირიცხა მოსარჩელის სახელზე.

3. მოსარჩელის მითითებით, მას შემდეგ რაც უძრავი ნივთი აღირიცხა მის სახელზე, მოპასუხე შეიჭრა საერთო სარგებლობის სამზარეულოში, სადაც ცხოვრობს ოჯახის წევრებთან ერთად.

4. მოსარჩელის განმარტებით, სადავო ფართი არის საერთო სარგებლობის და მან იგი შეიძინა ბინასთან ერთად. მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ მის სახელზე რეგისტრირებულია ინდივიდუალური სარგებლობის ორი საცხოვრებელი ოთახი, თუმცა ვერ სარგებლობს ქონებით, ვინაიდან გაზი და წყალი არის სამზარეულოში, რომელიც უკანონოდ აქვთ დაკავებული მოპასუხეებს.

5. მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და განმარტეს, რომ ვ. რ-ოს და მოსარჩელეს შორის 2011 წლის 27 აპრილს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულებით ა. ბ-ემ შეიძინა უძრავი ნივთის 21/58 ნაწილი, რომელშიც არ შედის მოპასუხეების მიერ დაკავებული სადავო სათავსო.

6. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 18 თებერვლის გადაწყვეტილებით ა. ბ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

7. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ა. ბ-ემ.

8. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 28 ივნისის გადაწყვეტილებით ა. ბ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 18 თებერვლის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ა. ბ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ვ. რ-ო და მ. რ-ო გამოსახლდნენ ქ. თ, მ-ის მე-5 შესახვევის N...-ში მდებარე მათ მიერ დაკავებული სათავსოდან და დადგინდა სათავსოს გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში ა. ბ-ისათვის გადაცემა.

9. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

10. საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ქ. თ, მ-ის მე-5 შესახვევი N...-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის (ს/კ:...) 21/58 ნაწილის მესაკუთრეს წარმოადგენს ა. ბ-ე. აღნიშნული ჩანაწერის საფუძველია 2011 წლის 27 აპრილს გაფორმებული უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება გამოსყიდვის უფლებით. უძრავი ნივთის 14/58 ნაწილის მესაკუთრეს წარმოადგენს ლ. ა-ა, ხოლო 23/58 წილის მესაკუთრეებს წარმოადგენენ რ. ბ-ე და კ. ბ-ე.

11. საქმეში წარმოდგენილი საინვენტარიზაციო გეგმის მიხედვით, ა. ბ-ის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება, რომელიც მან შეიძინა ვ. რ-ოსგან და ამ უკანასკნელმა კი ზ. ვ-ასაგან, მოიცავს ცალკე მდგარ ლიტერ „ა“ შენობის (საცხოვრებელი სახლის) 21/58 ნაწილს და შედგება 23.1 კვ.მ და 11.21 კვ.მ ფართის მქონე ორი ოთახისგან.

12. თბილისის მერიის საქალაქო მმართველობის ისნის რაიონის გამგეობის 1995 წლის 9 აგვისტოს გადაწყვეტილებით თ, მ-ის მე-5 შესახვევი N...-ში მცხოვრები მოქალაქე ქ.ა მ-ას განცხადება დაკმაყოფილდა და წინამდებარე მისამართზე ა.ნ მ-ას სახელზე 1940 წლიდან აღრიცხული სახლთმფლობელობა დაკანონდა, კერძოდ, ლიტერ „ა“ ნაგებობის, როგორც საცხოვრებელი ოთახები, ისე შემინვები; ასევე ლიტერები: „ზ“, „ჟ“, „გ“ „ბ“, „დ“, „ვ“, „ე“ და საპირფარეშო, თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1994 წლის 22 სექტემბრის N21.34.446 დადგენილების შესაბამისად.

13. ქ. თბილისის ისნის რაიონის სამმართველოს 1998 წლის 21 აპრილის გადაწყვეტილებით თ, მ-ის მე-5 შესახვევი, N...-ში მდებარე სახლში საკუთრების უფლებით აღირიცხა ზ. დ. ასულ ვ-ას სახელზე N3 ოთახი, რაც შეადგენდა მთლიანი საცხოვრებელი სახლის 21/58 ნაწილს, ნ. ზ. ასულ ა-ოს სახელზე - N1 ოთახი - მთლიანი სახლის 23/58 ნაწილი და ტ. ა. ასული ა-ას სახელზე - N2 ოთახი, რომელიც შეადგენდა მთლიანი სახლის 14/58 ნაწილს. ამავე გადაწყვეტილებით, ასევე დადგინდა თბილისის ტექინვენტარიზაციის ბიუროს ჩანაწერებში შესაბამისი ცვლილების რეგისტრაციის განხორციელება.

14. თ, მ.ის მე-5 შესახვევის N...-ში მდებარე სახლის ამჟამინდელი თანამესაკუთრეები არიან ა. ბ-ე, ლ. ა-ა და რ. და კ. ბ-ეები. აღნიშნული მონაცემები დაფიქსირებულია საჯარო რეესტრის ჩანაწერებში.

15. სასამართლომ განმარტა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის შესაბამისად, რეესტრის მონაცემთა მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია. სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქმის მასალებით არ დგინდებოდა აღნიშნული პირების გარდა სხვა მესაკუთრის არსებობის ფაქტი. სასამართლოს მითითებით, საქმის მასალებით დასტურდება საწინააღმდეგო გარემოება. კერძოდ, ის ფაქტი, რომ ა. ბ-ემ სადავო ქონებაზე საკუთრების უფლება სწორედ მოპასუხისგან შეიძინა და მოპასუხე საჯარო რეესტრის ჩანაწერებით სადავო სახლის მესაკუთრეს არ წარმოადგენს. სასამართლოს განმარტებით, მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი ადმინისტრაციული აქტი ვერ იქნება გამოყენებული საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძვლად.

16. სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლზე, რომელიც განსაზღვრავს უძრავ ნივთზე საკუთრების შეძენის პირობებს და ადგენს, რომ უძრავი ნივთის შესაძენად აუცილებელია გარიგების წერილობითი ფორმით დადება და შემძენზე ამ გარიგებით განსაზღვრული საკუთრების უფლების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში. სასამართლოს განმარტებით, საჯარო რეესტრში მსგავსი ჩანაწერის არარსებობის გამო შეუძლებელია მითითებულ ქონებაზე ვ. რ-ოს და მ. რ-ოს რაიმე უფლების აღიარება.

17. სასამართლომ განმარტა, რომ „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად საცხოვრებელ სახლში არსებული ფართები წარმოადგენს ბინათმესაკუთრეთა საკუთრებას, როგორც ინდივიდუალური, ისე საერთო საკუთრების სახით.

18. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 და მე-5 მუხლებზე და განმარტა, რომ აღნიშნული ნორმების თანახმად, საცხოვრებელ სახლში არსებული ფართები წარმოადგენს სახლში განლაგებული ბინების მესაკუთრეთა საკუთრებას. განსახილველ შემთხვევაში ბინების მესაკუთრეებს წარმოადგენენ ა. ბ-ე, ლ. ა-ა, რ. და კ. ბ-ეები. რაც შეეხება მოპასუხეს, იგი არ წარმოადგენს აღნიშნული სახლის მესაკუთრეს. სასამართლოს განმარტებით, მოპასუხე ვერ ადასტურებს ვერც იმ გარემოებას, რომ მას ნივთის ფლობის უფლება მართლზომიერად აქვს მინიჭებული რომელიმე მესაკუთრისგან. შესაბამისად, იგი არ შეიძლება ჩაითვალოს მართლზომიერ მფლობელად.

19. სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასებისას იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე, 172-ე მუხლებით და განმარტა, რომ განსახილველ შემთხვევაში მოპასუხემ ვერ წარმოადგინა მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა მის მიერ სადავო ფართის ფლობის მართლზომიერების ფაქტს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხეებს უნდა გაეთავისუფლებინათ მათ მიერ დაკავებული ფართი.

20. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ვ. რ-ომ და მ. რ-ომ და მოითხოვეს მისი გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება.

21. კასატორების განმარტებით, საქმის მასალებით არ დასტურდება ის გარემოება, რომ მოპასუხეები ფლობენ მოსარჩელის კუთვნილ სათავსოს.

22. კასატორებმა მიუთითეს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლზე, რომლის შესაბამისად, უძრავი ნივთის შესაძენად აუცილებელია გარიგების წერილობითი ფორმით დადება და შემძენზე ამ გარიგებით განსაზღვრული საკუთრების უფლების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში. კასატორების განმარტებით, განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელემ შეიძინა ვ. რ-ოს საკუთრებაში რიცხული უძრავი ქონების 21/58 ნაწილი და დამატებით 5 კვ.მ ფართი ა. ბ-ეს ვ. რ-ოსგან არ შეუძენია. კასატორების მითითებით, მათ მფლობელობაში არსებული სადავო ფართი არის ცალკე მდგომი ნაგებობა და ის არ წარმოადგენს ძირითადი ნივთის საკუთვნებელს.

23. კასატორებმა აღნიშნეს, რომ ზ. ვ-ას და ვ. რ-ოს შორის დადებულ 2004 წლის 19 მარტის ნასყიდობის ხელშეკრულებაში, ნასყიდობის საგანს წარმოადგენდა 21/58 ნაწილი (მიწის ნაკვეთი 234 კვ.მ და სასარგებლო ფართი 58.76). ნასყიდობის ხელშეკრულებაში ხუთი კვადრატული ფართობის მქონე სათავსოს შესახებ საუბარი არ არის და აღნიშნული ფართი არ არის 58 კვ.მ „სასარგებლო ფართობის“ ნაწილი.

24. კასატორების განმარტებით, უსაფუძვლოა სააპელაციო სასამართლოს მითითება „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონზე, ვინაიდან ა. ბ-ეს არანაირი სამართლებრივი კავშირი არ გააჩნია 5 კვ.მ ფართთან და ამხანაგობის კრების საფუძველზე დადასტურებული არ აქვს დამხმარე ფართის ფლობის ფაქტი.

25. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 28 ნოემბრის განჩინებით ვ. რ-ოს და მ. რ-ოს საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

26. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ვ. რ-ოს და მ. რ-ოს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

27. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

28. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

29. მოცემულ შემთხვევაში კასატორების ძირითადი პრეტენზია ეფუძნება იმას, რომ მოსარჩელემ შეიძინა ვ. რ-ოს საკუთრებაში რიცხული უძრავი ქონების 21/58 ნაწილი და დამატებით 5 კვ.მ ფართი მას ვ. რ-ოსგან არ შეუძენია.

30. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ სხვა ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) არ წარმოუდგენია. ამიტომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის.

31. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ქ. თ, მ-ის მე-5 შესახვევი, #...-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის 21/58 ნაწილის მესაკუთრეს წარმოადგენს მოსარჩელე. აღნიშნული სახლი განთავსებულია მიწის ნაკვეთზე საკადასტრო კოდით .... ამ მიწის ნაკვეთზე განთავსებულ სახლს ჰყავს კიდევ სამი თანამესაკუთრე: ლ. ა-ა, რ. და კ. ბ-ეები, რომლებიც ფლობენ, შესაბამისად, ქონების 14/58 და 23/58 წილს. მოსარჩელემ ზემოაღნიშნული უძრავი ქონება შეიძინა მოპასუხესთან 2011 წლის 27 აპრილს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებით.

32. საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორების მითითებას, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა მოცემული ურთიერთობის დარეგულირებისათვის „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ" კანონი, თუმცა ვერ გაიზიარებს მოსაზრებას, რომ აღნიშნული კანონის გამოუყენებლობის შემთხვევაში კასატორებისათვის სხვაგვარი შედეგი დადგებოდა.

33. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოცემული სამართლებრივი ურთიერთობის მიმართ გამოყენებული უნდა ყოფილიყო საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 150-ე მუხლის მეორე ნაწილი, რომლის თანახმად, მიწის ნაკვეთის არსებით შემადგენელ ნაწილს განეკუთვნება შენობა-ნაგებობანი და ნივთები, რომლებიც მყარადაა დაკავშირებული მიწასთან და არ არის გამიზნული დროებითი სარგებლობისათვის.

34. მითითებული მუხლის დანაწესიდან გამომდინარეობს, რომ უძრავ ქონებაზე ან მის წილზე ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებისას მყიდველის საკუთრებაში გადადის არა მხოლოდ მიწა და მასზე მდგომი ის შენობა-ნაგებობები, რომლებიც საცხოვრებლად გამოიყენება, არამედ სხვა ისეთი შენობა-ნაგებობები და ნივთებიც, რომლებიც მყარადაა დაკავშირებული მიწასთან და არ არის გამიზნული დროებითი სარგებლობისათვის, რაც ხელშეკრულებითაც შეიძლება განისაზღვროს (ნივთის არსებითი შემადგენელი ნაწილი).

35. საქმის მასალებით არ დასტურდება, რომ ქ. თ, მ-ის მე-5 შესახვევი, #...-ში არსებულ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული სადავო სათვსო რეგისტრირებული იყო, როგორც ცალკე უფლების ობიექტი. შესაბამისად, იგი წარმოადგენს იმ უძრავი ქონების არსებით შემადგენელ ნაწილს, რომლის 21/58 წილიც მოსარჩელემ შეიძინა .

36. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, წარმოდგენილი კასაცია დაუსაბუთებელია, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

37. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

38. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ. სუსგ #ას-892-842-2015, 9 დეკემბერი, 2015 წელი; #ას-500-476-2013, 21 ოქტომბერი, 2013 წელი).

39. შესაბამისად, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

40. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ვ. რ-ოს და მ. რ-ოს საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ვ. რ-ოს და მ. რ-ოს საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორები გათავისუფლებულები არიან სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე