№ ას-620-592-2016 6 მარტი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ა. მ-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ფ. ხ-ი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 15 აპრილის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვება

დავის საგანი – ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, ხელშეკრულების შეწყვეტა, თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ა. მ-მა (შემდგომში „მოსარჩელე“, „კასატორი“ ან „საკასაციო საჩივრის ავტორი“) სარჩელი აღძრა სასამართლოში ფ. ხ-ის (შემდგომში „მოპასუხე“) მიმართ და მოითხოვა მასსა და მოპასუხეს შორის 2014 წლის 22 სექტემბერს გაფორმებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა და პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა.

2. მოსარჩელის განმარტებით, 2014 წლის 22 სექტემბერს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს წალკის სარეგისტრაციო სამსახურში მხარეებს შორის გაფორმდა უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე მოსარჩელემ მოპასუხეს მიჰყიდა წალკის რაიონის სოფ. თ-ში მდებარე 3492 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი მასზე განთავსებული 78,53 კვ.მ შენობა-ნაგებობით. ნასყიდობის ფასი განისაზღვრა 5000 (ხუთი ათასი) აშშ დოლარით, რომელიც მოპასუხეს მოსარჩელისათვის უნდა გადაეხადა უძრავი ნივთის მის სახელზე დარეგისტრირებიდან ერთ კვირაში. მოსარჩელემ შეასრულა ნაკისრი ვალდებულება და მიწის ნაკვეთი გადაუფორმა მოპასუხეს, მაგრამ მოპასუხეს არ გადაუხდია ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხა.

3. მოპასუხემ წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მას ნასყიდობის საფასური სრულად აქვს გადახდილი და აღნიშნული ქონება მისი საკუთრებაა. შესაბამისად, ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძველი არ არსებობს.

4. თეთრიწყაროს რაიონულ სასამართლოში 2015 წლის 24 აგვისტოს გამართულ მთავარ სხდომაზე მოსარჩელემ შეცვალა მოთხოვნის საფუძველი და მიუთითა, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულება გაფორმდა მოტყუებით, ვინაიდან მან იცოდა, რომ ხელს აწერდა უძრავი ქონებით სარგებლობის შესახებ მინდობილობას და ქონების გაყიდვის ნება არ გამოუხატავს. იგი არ ფლობს ქართულ ენას და არ იცოდა დადებული ხელშეკრულების შინაარსი. შესაბამისად, არსებობს ხელშეკრულების, როგორც მოტყუებით დადებული გარიგების, ბათილად ცნობის საფუძველი.

5. თეთრიწყაროს რაიონული სასამართლოს 2015 წლის 25 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ა. მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი მხარეთა შორის 2014 წლის 22 სექტემბერს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება.

6. რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ.

7. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 15 აპრილის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; თეთრიწყაროს რაიონული სასამართლოს 2015 წლის 25 ნოემბრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ა. მ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

8. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო გარიგების მოტყუებით დადების ფაქტი საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდებოდა.

9. სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 81-ე მუხლით და განმარტა რომ მოტყუება წარმოადგენს გარიგების ბათილად ცნობის საფუძველს მაშინ, როდესაც აშკარაა, რომ მოტყუების გარეშე გარიგება არ დაიდებოდა. ამდენად, მოტყუების დროს არსებობს ნების გამოვლენის ნაკლი. მოტყუება გულისხმობს ცდომილებაში განზრახ შეყვანას. მოტყუების დროს პირს შექმნილი უნდა ჰქონდეს ისეთი ობიექტური ვითარება, რომელიც ხელს შეუშლის ნების გამომვლენს ნამდვილი, ანუ მისთვის სასურველი ნების გამოვლენაში და აღნიშნული გარემოება არანამდვილი ნების გამოვლენას უნდა იწვევდეს.

10. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელე მხარე მოტყუების შესახებ მტკიცებას ამყარებდა იმ გარემოებაზე, რომ არ იცოდა ქართული ენა, რითაც ისარგებლა და უთხრა, რომ ხელს აწერდა მხოლოდ ქონების სარგებლობაში გადაცემის შესახებ მინდობილობას, სინამდვილეში კი ხელი მოაწერინა ნასყიდობის ხელშეკრულებაზე, რაც მოსარჩელის ნამდვილ ნებას ეწინააღმდეგებოდა.

11. სააპელაციო პალატამ ყურადღება მიაქცია საქმეში წარდგენილ თოფიკ მირზაევსა და ა. მ-ს შორის 2014 წლის 9 სექტემბერს დადებულ უძრავი ნივთის ჩუქების ხელშეკრულებას, რომლის თანახმად, თ. მ-მა ა. მ-ს აჩუქა წალკის რაიონის სოფელ თ-ში მდებარე უძრავი ქონება (საკადასტრო კოდი #...); აღნიშნული ხელშეკრულება ასევე შედგენილი იყო მარეგისტრირებელ ორგანოში ქართულ ენაზე, იგი არ იყო ნათარგმნი აზერბაიჯანულ ენაზე და არც თარჯიმანის ხელმოწერა იყო მასზე შესრულებული (ტ.1. ს.ფ. 142).

12. სასამართლომ ასევე მიუთითა საქმეში არსებულ ა. მ-ის მიერ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს წალკის სარეგისტრაციო სამსახურისადმი წარდგენილ განცხადებაზე, სადაც იგი განმარტავს, რომ 2014 წლის 22 სექტემბერს მასსა და ფ. ხ-ს შორის დადებული უძრავი ქონების „ჩუქების“ (რეალურად ნასყიდობის) ხელშეკრულება მის ნებას არ გამოხატავს და მისი განცხადება ხელშეკრულების რეგისტრაციის თაობაზე უნდა დარჩეს განუხილველად . აღნიშნული დოკუმენტი ასევე შედგენილია ქართულ ენაზე, არ არის ნათარგმნი აზერბაიჯანულ ენაზე და არც თარჯიმნის ხელმოწერა ფიქსირდება მასზე (ტ.1. ს.ფ. 145).

13. ზემოაღნიშნული მტკიცებულებების შეფასების საფუძველზე სააპელაციო პალატამ დაასკვნა, რომ ა. მ-ი სადავო პერიოდში ყოველთვის ქართულ ენაზე მიმართავდა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს და ამ ფორმით ავლენდა ნებას კონკრეტულ საკითხთან მიმართებაში. მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია რაიმე მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა, რომ ზემოაღნიშნული დოკუმენტების ქართულ ენაზე შედგენაში მას ადვოკატი ან თარჯიმანი ეხმარებოდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის განმარტება ქართული ენის არცოდნის შესახებ არ იყო სარწმუნო და შესაბამისად, არ გაიზიარა იგი.

14. სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე (საქმე #ას-1117-1051-2015, 20 იანვარი, 2016 წელი) და აღნიშნა, რომ მოტყუების დროს პირს შექმნილი უნდა ჰქონდეს ისეთი ობიექტური ვითარება, რომელიც ყველა ნორმალურ მოაზროვნე ადამიანში არანამდვილი ნების გამოვლენას გამოიწვევდა, ანუ ადამიანს ობიექტური განსჯის შედეგად ვერ ექნებოდა თავისი ნამდვილი ნების გამოვლენის შესაძლებლობა. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, შექმნილ ვითარებაში „ნებისმიერი საშუალო განვითარებისა და აზროვნების ადამიანის მოტყუება უნდა იყოს შესაძლებელი“.

15. განსახილველ შემთხვევაში, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის ნასყიდობის ხელშეკრულება მარეგისტრირებელ ორგანოში უფლებამოსილი პირის (საჯარო რეესტრის თანამშრომლის) თანდასწრებით დაიდო. ასეთ ვითარებაში ივარაუდება, რომ ნების გამოვლენისა და ხელშეკრულებაზე ხელის მოწერის დროს მოსარჩელეს ჰქონდა შესაძლებლობა, გასცნობოდა იმ დოკუმენტის შინაარსს, რომელსაც ხელს აწერდა, ხოლო საწინააღმდეგოს მტკიცების ტვირთი მის მხარეზე გადადის. მოსარჩელემ კი ვერ მიუთითა ისეთ ობიექტურ გარემოებაზე/ვითარებაზე, რის გამოც, მიუხედავად ობიექტური განსჯისა, მოტყუვდა/ნამდვილი ნების გამოვლენის შესაძლებლობა წაერთვა. მან ვერ განმარტა საჯარო უფლებამოსილების განმახორციელებელ მარეგისტრირებელ ორგანოში რატომ არ ისარგებლა თარჯიმნის მომსახურებით, ან რა ობიექტური ვითარება შექმნა მოპასუხემ, რამაც მოსარჩელეს ხელი შეუშალა სასურველი ნების გამოვლენაში. მოსარჩელის პოზიციის არასარწმუნოობას, პალატის მოსაზრებით, ადასტურებდა ის გარემოებაც, რომ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო არ წარმოადგენს პირზე (უძრავი ქონებით სარგებლობის) მინდობილობის გამცემ ორგანოს.

16. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლზე დაყრდნობით, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელის მტკიცების ტვირთს წარმოადგენდა იმ ობიექტური გარემოების დადასტურება, რამაც ხელი შეუშალა მისთვის სასურველი ნების გამოვლენაში, თუმცა მან ვერ წარადგინა აღნიშნული გარემოების დამადასტურებელი უტყუარი მტკიცებულებები. ასეთ პირობებში კი არ არსებობდა სარჩელის დაკმაყოფილების კანონიერი საფუძველი.

17. სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზეც, რომ მოსარჩლე სადავო გარიგების ბათილობას თავდაპირველად ნასყიდობის საფასურის გადაუხდელობის საფუძვლით ითხოვდა და მხოლოდ დაზუსტებულ სარჩელში მოითხოვა გარიგების ბათილობა მოტყუების გამო.

18. რაც შეეხება რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებაში ასახულ დასკვნებს ნასყიდობის ფასის გადახდის დამადასტურებელი მტკიცებულებების არარსებობასთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სახელშეკრულებო-სამართლებრივი და ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობების მარეგულირებელი ნორმები არ ითვალისწინებს გარიგების ბათილობას ვალდებულების შეუსრულებლობის სამართლებრივი საფუძვლით. ასეთ შემთხვევაში დაინტერესებული მხარე უფლებამოსილია სასამართლოს მიმართოს სარჩელით ვალდებულების შესრულების დაკისრების თაობაზე.

19. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე მოსარჩელემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

20. საკასაციო საჩივრის ავტორის განცხადებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ საქმეში წარდგენილი წერილობითი მტკიცებულებებითა და მოწმეთა ჩვენებებით მართებულად დაადგინა, რომ სადავო გარიგება დაიდო მოტყუებით, სააპელაციო სასამართლომ კი მხოლოდ ვარაუდის საფუძველზე დაასკვნა, რომ მოსარჩელემ იცოდა ქართული ენა. შესაბამისად, სრულიად უსაფუძვლოდ დააკმაყოფილა მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი.

21. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 28 ივლისის განჩინებით ა. მ-ის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

22. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ა. მ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნას დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

23. მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ კასატორი სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობას ითხოვს მისი მოტყუებით დადების საფუძვლით და განმარტავს, რომ სასამართლომ არასწორად დაადგინა მის მიერ ქართული ენის ცოდნის ფაქტი და, შესაბამისად, მოტყუებით დადებულად არ მიჩნია ზემოაღნიშნული გარიგება.

24. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოტყუებით დადებული გარიგების ბათილად ცნობის საკითხს არეგულირებს სამოქალაქო კოდექსის 81-82-ე მუხლები, რომელთა თანახმად, თუ პირი გარიგების დადების მიზნით მოატყუეს, იგი უფლებამოსილია მოითხოვოს ამ გარიგების ბათილობა. ეს ხდება მაშინ, როცა აშკარაა, რომ მოტყუების გარეშე გარიგება არ დაიდებოდა. თუ ერთი მხარე დუმს იმ გარემოებათა გამო, რომელთა გამჟღავნების დროსაც მეორე მხარე არ გამოავლენდა თავის ნებას, მაშინ მოტყუებულს შეუძლია მოითხოვოს გარიგების ბათილობა. გამჟღავნების ვალდებულება არსებობს მხოლოდ მაშინ, როცა მხარე ამას ელოდებოდა კეთილსინდისიერად. მოტყუებით დადებული გარიგების ბათილად ცნობისათვის მნიშვნელობა არა აქვს, არასწორი ცნობების შეტყობინებით მხარე მიზნად ისახავდა რაიმე სარგებლის მიღებას, თუ მეორე მხარისათვის ზიანის მიყენებას.

25. კანონის მითითებული დანაწესის შესაბამისად, მოტყუების საფუძვლით გარიგების ბათილობისათვის აუცილებელია, რომ მოტყუებას ნების გამომვლენში ისეთი შეცდომის გამოწვევა შეეძლოს, რომელიც ნების გამოვლენის საფუძველი ხდება.

26. მოტყუების დროს პირს შექმნილი უნდა ჰქონდეს ისეთი ობიექტური ვითარება, რომელიც ხელს შეუშლის ნების გამომვლენს ნამდვილი, ანუ მისთვის სასურველი ნების გამოვლენაში და აღნიშნული გარემოება, ყველა ნორმალურ მოაზროვნე ადამიანში არანამდვილი ნების გამოვლენას უნდა იწვევდეს, ანუ ადამიანს ობიექტური განსჯის შედეგად არ უნდა ჰქონდეს თავისი ნამდვილი ნების გამოვლენის შესაძლებლობა. შესაბამისად, მოტყუების ფაქტი იმდენად თვალსაჩინო და აშკარა უნდა იყოს, რომ ნებისმიერი საშუალო განვითარებისა და აზროვნების ადამიანის მოტყუება უნდა იყოს შესაძლებელი (იხ. სუსგ №ას-182-171-2014, 16 ივნისი, 2014 წელი; №ას-1117-1051-2015, 20 იანვარი, 2016 წელი).

27. ნების გამოვლენის ფორმებს უაღრესად დიდი პრაქტიკული დატვირთვა გააჩნია გარიგებებში, ვინაიდან გამოხატული ნებისადმი არსებობს კონტრაჰენტის მიერ გამოვლენილი ნდობის დაცვის ღირსი ინტერესი, ამიტომ მხედველობაში არ უნდა იქნას მიღებული პირის მტკიცება, რომ მას ის ნება არ ჰქონდა, რომელიც გამოხატა, თუ მისი ნების გარეგანი გამოხატულებით მეორე მხარემ კეთილსინდისიერად ირწმუნა, რომ იგი უფლებებით აღიჭურვა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ნების გამოხატვა, რომელიც გარკვეული სამართლებრივი შედეგების დადგომისკენ არის მიმართული, დაკავშირებულია არა მხოლოდ უფლებების, არამედ მოვალეობების წარმოშობასთან. შესაბამისად, საწინააღმდეგოს დადასტურებამდე ივარაუდება, რომ პირის მიერ გამოვლენილი ნება შეესაბამება მის ნამდვილ ნებას. აღნიშნული პრეზუმფცია ქარწყლდება, თუ დადასტურდება, რომ ნება გამოვლენილ იქნა ისეთ პირობებში, რომელიც გამოვლენილი ნების ნამდვილი ნებისადმი შესაბამისობას გამორიცხავს. მაგალითად, პირის ქმედუუნარობა, სულიერი აშლილობა, ფსიქიკური, ფიზიკური იძულება, მოტყუება, და ა.შ. ეს ისეთი გარემოებებია, როდესაც პირი მოკლებულია შესაძლებლობას, მართოს ნების გამოხატვის ფორმები. როდესაც პირს შეზღუდული აქვს ე.წ. „მოქმედების ნება“, ანუ ასეთ ვითარებაში იგულისხმება, რომ დაუძლეველ გარემოებათა გამო, პირი იმ ნებას გამოხატავს, რომელიც მის ნამდვილ ნებას არ შეესაბამება (სულიერი ავადმყოფობა) ან პირი გამოხატავს სხვა პირის და არა თავის რეალურ ნებას (მოტყუება, იძულება და ა.შ.). ასეთ შემთხვევაში, ნების გამომვლენი, რაღა თქმა უნდა, დაცული უნდა იყოს გამოვლენილი არანამდვილი ნების თანამდევი შედეგებისგან. ამასთან, სამოქალაქო კოდექსის 81-ე მუხლი მოტყუების გამო გარიგების ბათილობას ითვალისწინებს იმ შემთხვევაში, როდესაც არანამდვილი ნების ფორმირება მოტყუების საფუძველზე განხორციელდა და არა ნდობით გამოწვეული უხეში გაუფრთხილებლობის გამო.

28. გარიგების წერილობითი ფორმით დადებისას მხარეები ამ გარიგების დადების ნებას გამოხატავენ მასზე ხელმოწერით. პირის მიერ თავისი ნებით და მოქმედებით სამოქალაქო უფლებების განხორციელებას კანონი უკავშირებს პირის ქმედუნარიანობის არსებობას. ქმედუნარიანი პირის მიერ კანონით დადგენილი წესით ნების გამოვლენისას - ხელშეკრულების ხელმოწერისას ივარაუდება, რომ მისთვის ცნობილია ამ ხელშეკრულების შინაარსი, ასევე ივარაუდება, რომ პირი აცნობიერებს ხელმოწერით გამოხატული ნების სამართლებრივ შედეგს.

29. განსახილველ შემთხვევაში, სადავო გარიგების დადებისას გარიგების შინაარსის არცოდნის დასადასტურებლად მოსარჩელემ მიუთითა მის გამოუცდელობასა და ქართული ენის უცოდინარობაზე, თუმცა საქმის მასალებით არ დასტურდება ის გარემოება, რომ მან გარიგებაზე ხელმოწერისას განაცხადა პრეტენზია ქართული ენის არცოდნასთან დაკავშირებით. უფრო მეტიც, საქმის მასალებში დაცული სხვა დოკუმენტებით ირკვევა, რომ მოსარჩელეს სხვა დროსაც აქვს გამოხატული ხელშეკრულების დადების ნება ქართულ ენაზე. კერძოდ, საქმეში არსებული 2014 წლის 9 სექტემბერის ხელშეკრულებით დგინდება, რომ მოსარჩელესა და თ. მ-ს შორის დაიდო უძრავი ნივთის ჩუქების ხელშეკრულება, რომელიც ასევე შედგენილია მარეგისტრირებელ ორგანოში ქართულ ენაზე, არ არის ნათარგმნი აზერბაიჯანულ ენაზე და არც თარჯიმნის ხელმოწერაა მასზე შესრულებული (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 142); საქმეში ასევე მოიპოვება მოსარჩელის მიერ ქართულ ენაზე შესრულებული საჯარო რეესტრის წალკის სარეგისტრაციო სამსახურისადმი წარდგენილი განცხადება, მის მიერ დადებული სადავო ხელშეკრულების ნამდვილობის თაობაზე, რომელიც ასევე არ არის ნათარგმნი აზერბაიჯანულ ენაზე და არც თარჯიმნის ხელმოწერა ფიქსირდება მასზე (იხ. ტ. 1. ს.ფ. 145).

30. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი და მე-3 ნაწილებით განსაზღვრულია სამართალწარმოებისას მტკიცების სტანდარტი და დადგენილია მხარეთა შორის მოთხოვნის საფუძვლიანობის მტკიცების განაწილების წესი. კანონის დასახელებული ნორმის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით.

31. კანონმდებლის აღნიშნული მითითებები ემყარება მხარეთა თანასწორობისა და შეჯიბრებითობის პრინციპს, რომლის თანახმად, სასამართლო მხოლოდ მხარის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე ადგენს ფაქტებს და ახდენს მათ სამართლებრივ შეფასებას.

32. მტკიცებულებათა შეფასებას სასამართლო ახდენს ორი თვალსაზრისით: მათი სარწმუნოობისა თუ არასარწმუნოობის თვალსაზრისით და, ასევე იმის მიხედვით, თუ საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე რომელ ფაქტს ადასტურებს ესა თუ ის მტკიცებულება. სასამართლოს მიერ მტკიცებულებების შეფასება გულისხმობს მტკიცებულებათა როგორც ინდივიდუალურად, ასევე ერთობლიობაში შეფასებას, ამასთან, სასამართლო ვალდებულია საქმეში არსებული ყველა მტკიცებულება შეაფასოს მათი შინაარსის და იურიდიული დამაჯერებლობის კუთხით.

33. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებაში არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). საკასაციო პალატა ეთანხმება გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეფასებებს და თვლის, რომ კასატორის მხოლოდ მითითება, რომ მან არ იცის ქართული ენა და ამის გამო მხარეთა შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება ბათილად უნდა იქნას ცნობილი, როგორც მოტყუებით დადებული გარიგება, არ წარმოადგენს იმგვარ მტკიცებულებებს, რომელიც ადასტურებს მოპასუხის მიერ ხელშეკრულების გაფორმებისას მისი მოტყუების ფაქტს.

34. ამრიგად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან აღნიშნული ნორმის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

35. როგორც საქმის მასალებიდან ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

36. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ. სუსგ №ას-193-180-2015, 30 აპრილი, 2015 წელი; №1117-1051-2015, 20 იანვარი, 2016 წელი).

37. შესაბამისად, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

38. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ა. მ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. ა. მ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორს ა. მ-ს (პ/ნ: ...) დაუბრუნდეს ფ. მ-ის (პ/ნ: ...) მიერ 2016 წლის 15 ივლისს №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 586.33 ლარის 70% – 410.431 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე