საქმე № 330210014626103

საქმე №ას-233-221-2017 11 მაისი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „კ.“ (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – სს სადაზღვევო კომპანია „უ.-ი“ (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 20 დეკემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ფულადი ვალდებულების შესრულება, ფართის გამოთავისუფლება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „კ.-მა“ (შემდგომში – მოსარჩელე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში სს სადაზღვევო კომპანია „უ.-ის“ (შემდგომში – მოპასუხე) მიმართ და მოითხოვა მოპასუხის დავალდებულება, გაათავისუფლოს ავტოსადგომები გენერატორებისაგან, ასევე, ქირავნობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, დავალიანების – 250 აშშ დოლარისა და გენერატორების განთავსების შედეგად მიყენებული ზიანის – 1120 ლარის ანაზღაურება.

სარჩელის საფუძვლები:

2. მოსარჩელის განმარტებით, შპს „რ.-სთან“ (შემდგომში – შპს) დადო ქირავნობის ხელშეკრულება, რის საფუძველზეც შპს-ს სარგებლობაში გადაეცა მოსარჩელის კუთვნილი სათავსის ნაწილი – 5 კვ.მ. ხელშეკრულებით გადასახდელი ქირა გათვალისწინებულ იქნა თვეში 25 აშშ დოლარი, რომელიც მოპასუხეს არ გადაუხდია და დავალიანება შეადგენს 250 აშშ დოლარს.

3. 2013 წლის 27 დეკემბერს შპს-ს 100%-იანი წილის მესაკუთრე პარტნიორმა – მოპასუხემ მიიღო რეორგანიზაციის გადაწყვეტილება, რომლის შედეგად შპს შეერწყა მის პარტნიორს – მოპასუხეს და გახდა მისი სამართალმემკვიდრე. რეორგანიზაციის რეგისტრაცია განხორციელდა 2013 წლის 30 დეკემბერს.

4. მოსარჩელის მითითებით, მოპასუხეს არ გადაუხდია ქირა და უარი განაცხადა ფართში განთავსებული გათბობა-გაგრილების აგრეგატებისგან გათავისუფლებაზე. 2008 წლიდან ამხანაგობის შენობის ეზოში მოეწყო ავტოსადგომები. ამხანაგობის 2009 წლის 13 მაისის გადაწყვეტილებით ერთი ავტოსადგომის იჯარის ღირებულება განისაზღვრა 70 ლარით.

5. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 2013 წლის 1 ივლისს ხელშეკრულება დადო სხვა საზოგადოებასთან შენობის ეზოში მოწყობილი ავტოსადგომებიდან ოთხი ავტოსადგომით სარგებლობაზე, საერთო ღირებულება განისაზღვრა 600 ლარით. ორ ავტოსადგომში მოპასუხემ განათავსა გენერატორი, რის გამოც მოიჯარე ვერ ახერხებს იჯარით აღებული ქონებით სარგებლობას.

მოპასუხის პოზიცია:

6. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მხარეებს შორის ხელშეკრულება არ დადებულა. შესაბამისად, მოპასუხეს თანხის გადახდის ვალდებულება არ უკისრია. მოპასუხე სარგებლობს მის საკუთრებაში არსებული ქონებით და არ არის ვალდებული, გადაიხადოს ქირა. მართალია, საჯარო რეესტრში ამხანაგობის საკუთრებას წარმოადგენს ამონაწერში მითითებული უძრავი ქონება, თუმცა აღნიშნული არ გულისხმობს, რომ სარჩელის შემომტანი სუბიექტი წარმოადგენს მესაკუთრეს. ნებისმიერი საკითხი ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობაში მიიღება საერთო კრებაზე, რომელიც მოწვეული უნდა იქნეს კანონით დადგენილი წესით. ამასთან, კონკრეტული საკითხის გადაწყვეტის დროს აუცილებელია, რომ შედგეს შესაბამისი კვორუმი. ქირავნობის ხელშეკრულებას მოსარჩელე ვერ გააფორმებდა, ვინაიდან ამის თაობაზე გადაწყვეტილება არ მიღებულა.

7. მოპასუხემ აღნიშნა, რომ ადგილი, სადაც გათბობა-გაგრილების აგრეგატებია განთავსებული წარმოადგენს მის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებულ ფართს. მოპასუხეს, როგორც ამხანაგობის წევრს, საკუთარი წილის შესაბამისად, გააჩნია წილი ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის საერთო ქონებაში.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

8. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 19 მაისის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 1120 ლარის გადახდა და გენერატორებისაგან სადავო ფართის გამოთავისუფლება, რაც ორივე მხარემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

9. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 20 დეკემბრის გადაწყვეტილებით მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და სარჩელს ეთქვა უარი შემდეგ გარემოებათა გამო:

10. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2013 წლის 26 დეკემბერს პარტნიორთა რიგგარეშე საერთო კრების №3/2013 ოქმით მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება შპს-სა და მოპასუხის შერწყმის თაობაზე.

11. მოსარჩელე ამხანაგობის საერთო საკუთრებას წარმოადგენს 7000 კვ.მ შენობა-ნაგებობა. მთლიანი ფართიდან 700 კვ.მ უჭირავს მოპასუხეს.

12. მოსარჩელე ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობას წარმოადგენს. მისი წევრია მოპასუხე კომპანია.

13. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის „ა“, „გ“ ქვეპუნქტებით და მიუთითა, რომ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის 2008 წლის წესდების თანახმად, მოსარჩელე ამხანაგობად ჩამოყალიბდა „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად. წესდებით განისაზღვრა ამხანაგობის მიზნები და ამოცანები.

14. გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო რეგისტრაციის მოწმობით დასტურდება, რომ მოსარჩელე აყვანილია საგადასახადო აღრიცხვაზე. ამასთან, კომერციული ფართის გარდა, მოსარჩელე აერთიანებს საცხოვრებელ სახლებს, რომლებიც კერძო პირთა ინდივიდუალურ საკუთრებაშია.

15. მოპასუხე მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული 43.17 კვ.მ №2 შენობის სათავსიდან 5 კვ.მ-ს ფლობს.

16. მოსარჩელესა და შპს-ს (უფლებამონაცვლეა მოპასუხე) შეთანხმების თანახმად, მოპასუხეს სარგებლობისთვის გადაეცა 5 კვ.მ. ამჟამად მოპასუხე ფლობს ორ ავტოსადგომს, პირველი დაიკავა 2014 წლის იანვრიდან, ხოლო მეორე – ამავე წლის მაისიდან, სადაც განათავსა გენერატორები.

17. 2013 წლის 1 ივლისს მოსარჩელემ გარეშე კომპანიასთან გააფორმა ხელშეკრულება სადავო ავტოსადგომებით მომსახურების შესახებ, რომელიც ვალდებული იყო, ყოველთვიურად 600 ლარი გადაეხადა. აღნიშნული კომპანიის თავმჯდომარის წერილით დასტურდება, რომ 2013 წლიდან მის სარგებლობაში არსებულ ავტოსადგომზე მოპასუხეს განთავსებული ჰქონდა გენერატორი, რაც ხელს უშლიდა დამქირავებელს ავტომანქანის გაჩერებაში.

18. სააპელაციო პალატის განმარტებით, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდება ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ მოპასუხე ამხანაგობის საერთო სარგებლობაში არსებული ფართიდან იმაზე მეტი ფართით სარგებლობდა, ვიდრე მას, როგორც ამხანაგობის წევრს, ეკუთვნოდა.

19. „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-7 მუხლის პირველი პუნქტის, მე-8 მუხლის პირველი პუნქტის, მე-5 მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტების საფუძველზე სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ამხანაგობის ქონებაზე, რომელიც ამხანაგობის საკუთრებას და არა ამხანაგობის წევრთა ინდივიდუალური საკუთრების წარმოადგენდა, საერთო თანასაკუთრების რეჟიმი ვრცელდება „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის კონტექსტში.

20. ამავე კანონის მე-7 მუხლის მეორე პუნქტის მიხედვით, მოპასუხეს შეეძლო ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებით ესარგებლა, რაც იმას ნიშნავს, რომ მას უფლება ჰქონდა, შესაბამისი საზღაურის (ქირის, საიჯარო საფასურის) გადახდის გარეშე აღნიშნული ფართის ნაწილი პირადი მიზნებისათვის გამოეყენებინა თუ, რა თქმა უნდა, მხარეთა შეთანხმებით სხვა რამ არ დადგინდებოდა. საქმის მასალებით კი დასტურდება, რომ მოსარჩელე ამხანაგობის გამგეობის 2013 წლის 4 დეკემბრის გადაწყვეტილებით, შპს-ს ქვაბის განსათავსებლად შესაფერისი ადგილი გამოეყო, ხოლო პირველ სართულზე, ეზოს მხარეს კარების მიმდებარედ, საერთო სარგებლობის მიწის ფართით სარგებლობის უფლება მიეცა.

21. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ შპს-ს ქვაბის განსათავსებლად 43,17 კვ.მ-დან გამოეყო 5 კვ.მ, ხოლო რაც შეეხება პირველ სართულზე, ეზოს მხარეს კარის მიმდებარედ, საერთო სარგებლობის მიწის ფართით სარგებლობის უფლებას, გადაწყვეტილებით შპს-სათვის სარგებლობის უფლებით გადაცემული მიწის ფართი არ დაკონკრეტდა, თუმცა, დადგინდა, რომ ეზოს მხარეს კარის მიმდებარედ სადავო ავტოსადგომებია განლაგებული. ნიშანდობლივია, რომ აღნიშნულ გადაწყვეტილებაში საუბარი არ არის ამხანაგობის წევრისათვის ამხანაგობის საერთო თანასაკუთრებაში არსებული ფართის, გარკვეული საზღაურის სანაცვლოდ, გადაცემაზე, მით უფრო, როდესაც ამხანაგობის საერთო კრების გადაწყვეტილებით ჯერ კიდევ 2009 წლის 13 მაისს განისაზღვრა ავტოსადგომის ერთი ადგილის იჯარის ღირებულება 70 ლარის ოდენობით. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საფუძველს მოკლებულია მტკიცება, რომ მხარეებს შორის ხელშეკრულება არსებობდა და მოპასუხე სადავო ფართს ქირავნობის ხელშეკრულების საფუძველზე ფლობდა.

22. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომში – სსკ) 558-ე მუხლის მიხედვით, სახელშეკრულებო ქირის გადახდის ვალდებულებაზე აპელირება, სათანადო სახელშეკრულებო ურთიერთობის დადასტურების გარეშე, საფუძველს მოკლებულია. შესაბამისად, დაუსაბუთებელია მოსარჩელის მოთხოვნა ქირავნობის ხელშეკრულების შეწყვეტისა და უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის თაობაზე (მოთხოვნა მიმართული 5 კვ.მ ფართზე).

23. რაც შეეხება ზიანის კონტექსტში სხვისი ქონებით სარგებლობისათვის საფასურის გადახდის თაობაზე წარმოდგენილ მოთხოვნას, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ამხანაგობის წევრს, ყოველგვარი საფასურის გარეშე საერთო თანასაკუთრებით სარგებლობის უფლება აქვს. ამასთან, მოპასუხემ ვერ დაადასტურა მისი მტკიცების სფეროში შემავალი ფაქტი, რომ მოპასუხე იმაზე მეტ ფართს ფლობდა, ვიდრე მას თანასაკუთრებაში ინდივიდუალური წილის შესაბამისად ეკუთვნოდა.

24. ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლებიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხე, როგორც ამხანაგობის წევრი, უფლებამოსილია, მოსარჩელის კუთვნილი ქონებიდან, შესაბამისი ფინანსური ვალდებულებების (ქირის, იჯარის) გარეშე სარგებლობდეს მისი ინდივიდუალური საკუთრების წილის პროპორციული ქონებით, ვინაიდან, სადავო ფართთან მიმართებით არ დგინდება, რომ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წესდებით ან ხელშეკრულებით სხვა რამ იყო დადგენილი (ამხანაგობის სხვა წევრზე ქირით/იჯარით გაცემა). სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ასეთ ვითარებაში მოპასუხის მიერ ამხანაგობის წინაშე ვალდებულების წარმოშობის საფუძველი შეიძლება გამხდარიყო მხოლოდ მოსარჩელის საერთო სარგებლობაში არსებული ფართიდან იმაზე მეტი ფართით სარგებლობის ფაქტი, ვიდრე მოპასუხეს, როგორც ამხანაგობის წევრს, ეკუთვნოდა, თუმცა, აღნიშნული გარემოებების დამადასტურებელი მტკიცებულებები მოსარჩელეს, მისი მტკიცების ფარგლებში, სასამართლოსათვის არ წარუდგენია. მეტიც, საქმის მასალებით დასტურდება, რომ მოპასუხეს ავტოსადგომების ტერიტორია (მიწის ფართის დაკონკრეტების გარეშე) სარგებლობაში გადაეცა.

25. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით ასევე არ დასტურდება მოპასუხის მიერ სადავო ავტოსადგომებით სარგებლობის შედეგად ამხანაგობის ან/და მისი წევრებისათვის საერთო სარგებლობის უფლების შეზღუდვის ან ამხანაგობისათვის ზიანის მიყენების ფაქტი.

26. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ სამოქალაქო საპროცესო სამართლის მიზნებისათვის, კანონმდებლობა ადგენს დასაშვები მტკიცებულებების ნუსხას. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომში – სსსკ) 102-ე მუხლის პირველი ნაწილი წარმოადგენს მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის განაწილების ზოგად, პროცესუალურ სტანდარტს და ადგენს ვალდებულ პირს, რომელმაც მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტი სათანადო გარემოებებზე მითითებითა და დასაშვები მტკიცებულებების წარდგენით უნდა დაადასტუროს. მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ მოპასუხე მხარე უარყოფს გარეშე კომპანიასთან სარგებლობაში არსებული ავტოსადგომების დაკავების ფაქტს და განმარტავს, რომ ავტოსადგომებით სარგებლობაზე ნებართვის მიღების მომენტისათვის სადავო ავტოსადგომები გარეშე კომპანიის სარგებლობაში არ ყოფილა. ასეთ შემთხვევაში საპირისპიროს მტკიცების ტვირთი მოსარჩელის მხარეზეა.

27. აღნიშნულთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ მიზანშეწონილად მიიჩნია, ყურადღება გაემახვილებინა კიდევ ერთ გარემოებაზე, კერძოდ, მოსარჩელის განმარტების შესაბამისად, მოპასუხის მიერ უსაფუძვლოდ დაკავებული ფართი ქირავნობის უფლებით გარეშე კომპანიას ჰქონდა. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ საქმეში წარმოდგენილი მასალებით მოპასუხის მიერ გარეშე კომპანიის სარგებლობაში არსებული ავტოსადგომების დაკავების ფაქტი არ დგინდება. ასევე, არ ირკვევა, თუ რომელ ავტოსადგომებს ფლობდა გარეშე კომპანია, თუმცა საწინააღმდეგო შემთხვევაშიც მოპასუხეს გარეშე კომპანიისათვის განკუთვნილი ფართი რომც დაეკავებინა, აღნიშნული ხელშეკრულება 2013 წლის პირველ ივლისს დაიდო, ხოლო ამხანაგობის გამგეობამ შპს-ს სადავო ფართი სარგებლობაში 2013 წლის 4 დეკემბერს, ანუ ქირავნობის ხელშეკრულების დადების შემდეგ გადასცა.

28. ამდენად, თუ ქირავნობის საგანი გადაეცა შპს-ს სარგებლობის მიზნებისათვის, ეს უკანასკნელი სადავო ფართის არამართლზომიერ მოსარგებლედ და ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებელ სუბიექტად ვერ განიხილება.

29. მოპასუხე ვერც მას შემდეგ განიხილება უფლებადამრღვევად, რაც ამხანაგობის გამგეობამ 2014 წლის 8 იანვრის გადაწყვეტილებით ამავე გამგეობის 2013 წლის 4 დეკემბრის სხდომის ყველა გადაწყვეტილება გააუქმა, ვინაიდან ასეთ შემთხვევაში მოპასუხის მიერ საერთო თანასაკუთრებაში (თანასარგებლობაში) არსებული ფართის ფლობა კანონით დაშვებული და ნებადართულია. მოსარჩელეს კი არ წარმოუდგენია მტკიცებულება, რომ მოპასუხე იმაზე მეტ ფართს ფლობდა, ვიდრე ამის შესაძლებლობას მას კანონი აძლევდა. საგულისხმოა, რომ ის პროპორცია, რაც „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ კანონით შენობა-ნაგებობაზეა დაადგენილი, მიწის ნაკვეთზეც ვრცელდება.

30. გარდა ყოველივე ზემოაღნიშნულისა, სააპელაციო პალატამ საპროცესო-სამართლებრივი მიზნებისათვის განმარტა, რომ ამხანაგობის თავმჯდომარის უფლებამოსილებანი ამომწურავადაა ჩამოთვლილი „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ კანონის 26-ე მუხლში. მართალია, ამხანაგობის თავმჯდომარე სასამართლოში ამხანაგობის სახელით გამოდის, მაგრამ, მითითებული მუხლიდან გამომდინარე, იგი არ განკარგავს ამხანაგობის საერთო ქონებას, არ იღებს გადაწყვეტილებას ამხანაგობის კუთვნილი ქონების მფლობელობაში გადაცემის ან გამოთხოვის შესახებ. ამ შემთხვევაში, ამხანაგობის თავმჯდომარე კრების გადაწყვეტილების შესრულებას უზრუნველყოფს და იგი უფლებამოსილია, მსგავსი საკითხების გადასაწყვეტად ამხანაგობის წევრთა კრება მოიწვიოს, მაგრამ არ არის უფლებამოსილი, საკუთარი ინიციატივით სასამართლოში სარჩელი აღძრას. ამხანაგობის თავმჯდომარის მოთხოვნა, უკანონო მფლობელობიდან ქონების გამოთხოვის თაობაზე, სამართლებრივ საფუძველს მხოლოდ კრების გადაწყვეტილების არსებობის პირობებში იძენს, განსახილველ შემთხვევაში კი, ამგვარი გადაწყვეტილება (ამხანაგობის წევრთა საერთო თანასაკუთრებაში არსებული ქონების გამოთხოვის თაობაზე) საქმეში წარმოდგენილი არ არის. მითითებული გადაწყვეტილების არარსებობა სარჩელის განუხილველად დატოვების საფუძველი კი არ არის, არამედ არსებითად სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის წინაპირობაა, ვინაიდან არსებობს არა სარჩელის აღძვრის დამაბრკოლებელი გარემოებები, არამედ მტკიცებულების არარსებობა, რომლითაც დადასტურდებოდა, რომ მოსარჩელე ამხანაგობის წევრებს მოპასუხის მფლობელობიდან ქონების გამოთხოვის ნება აქვთ.

31. რაც შეეხება ამხანაგობის სუბიექტუნარიანობას, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აღნიშნულზე „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის რეგულირება ვრცელდება. მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს დასკვნის მიხედვით, ამხანაგობა, გარდა კომერციული ფართებისა, საცხოვრებელ სახლებსაც (ფართსაც) აერთიანებს, რომლებიც კერძო პირთა ინდივიდუალურ საკუთრებაშია. აღნიშნული მტკიცების საწინააღმდეგოდ, აპელანტი მოპასუხე საქმეში არსებულ მტკიცებულებაზე ვერ უთითებს, შესაბამისად, არ არსებობს იმ დასკვნის გაკეთების შესაძლებლობა, რომ მოსარჩელე ამხანაგობა მხოლოდ არასაცხოვრებელი ფართისა და კომერციული მიზნებისათვის გამოყენებული მესაკუთრეთა გაერთიანებაა, რაც სასამართლო პრაქტიკით „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოქმედებას გამორიცხავს, თუმცა, ეს ასეც რომ იყოს, არსებითად არაფერი იცვლება, ვინაიდან სსკ-ის 953-958 მუხლების გამოყენებას, სამართლებრივი თვალსაზრისით, იგივე შედეგი აქვს.

კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

32. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე მოსარჩელემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

33. კასატორმა მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწრად განმარტა „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-7 მუხლი. მართალია, ამხანაგობის წევრს შეუძლია, ისარგებლოს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებით, მაგრამ ეს უფლება მას არ ანიჭებს თვითნებურად, სხვა თანამესაკუთრეებთან შეთანხმების გარეშე სარგებლობის უფლებას. ამხანაგობამ გამგეობის 2013 წლის 4 დეკემბრის გადაწყვეტილებით გამოხატა თანხმობა, რომ შპს-მ ისარგებლოს პირველი სართულის ეზოს მხრის კარის მიმდებარე საერთო სარგებლობის მიწის ფართით ისე, რომ არ შეიზღუდოს ამხანაგობის და მისი წევრების აღნიშნული მიწის ფართით სარგებლობის უფლება. კარის და მიმდებარე მიწის ფართის ქვეშ იგულისხმებოდა მათი საოფისე ფართიდან ეზოში გამავალი კარი და მიმდებარე ერთი ავტოსადგომი. ადგილის გამოყოფა სააპელაციო სასამართლომ გაიგო შეუზღუდავად – ფართის დაკონკრეტების გარეშე, მაგრამ ამ გადაწყვეტილებას ახლდა დათქმა, კერძოდ, სარგებლობას არ უნდა შეეზღუდა ამხანაგობისა და მისი წევრების ამავე მიწის ფართით სარგებლობის უფლება. მოპასუხემ ბოროტად ისარგებლა და ზედიზედ დაიკავა მესამე პირზე ამხანაგობის მიერ იჯარით გაცემული ორი ავტოსადგომი და განათავსა გენერატორი პირადი სარგებლობისათვის.

34. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა სსკ-ის 115-ე მუხლი, 173-ე მუხლის მეორე ნაწილი და 955-ე მუხლის მეორე ნაწილი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა. როდესაც საქმე ეხება საზიარო უფლებას – თანასაკუთრებას, თანამესაკუთრემ საერთო საკუთრების საგანი უნდა გამოიყენოს სხვა თანამესამკუთრეებთან შეთანხმებით. აღნიშნულის საპირისპიროდ, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდება მოპასუხის საერთო სარგებლობაში არსებული ფართიდან იმაზე მეტი ფართით საროგებლობა, ვიდრე მას, როგორც ამხანაგობის წევრს ეკუთვნოდა. მითითებული დასაბუთება წინააღმდეგობაში მოდის საერთო საკუთრების მომწესრიგებელ ნორმებთან.

35. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა სსკ-ის 316-317-ე, 531-ე მუხლები და 361-ე მუხლის მეორე ნაწილი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა.

36. 2013 წლის 23 დეკემბერს შპს-ს და მოსარჩელეს შორის ხელშეკრულების დადებით წარმოიშვა ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობა, რაც დასტურდება მხარეების მიერ ერთმანეთისათვის გაგზავნილი კორესპონდენციით, კერძოდ, მოპასუხემ მიიღო ამხანაგობის წარმომადგენლის 2014 წლის 8 აპრილის წერილი, სადაც პირდაპირ მითითებულია 5 კვ.მ-ს ქირავნობის ხელშეკრულების დადების ფაქტი, რომლის ქირა შეადგენს თვეში 25 აშშ დოლარს. საპასუხო წერილში მოპასუხე ადასტურებს ამ ხელშეკრულების დადებას, მაგრამ მას ბათილ შეთანხმებას უწოდებს.

37. კასატორმა მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა სსკ-ის 558-ე მუხლი, მაგრამ არასწორად განმარტა იგი. მხარეთა შორის დადებულია ქირავნობის ხელშეკრულება და ხელშეკრულების ერთ-ერთი მხარე არ ასრულებდა ნაკისრ ვალდებულებას, არ იხდიდა ქირას 3 თვეზე მეტ ხანს, რაც ხელშეკრულების მოშლის საფუძველია.

38. მხარის აზრით, სსკ-ის 558-ე მუხლის არასწორი განმარტება ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად დადგენის პირდაპირი შედეგია. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოპასუხე ქვაბის განთავსებისათვის 5 კვ.მ უსასყიდლოდ გადაეცა. სინამდვილეში, გადაცემა იყო სასყიდლით და საქმეში წარმოდგენილია ამ ურთიერთობის დამადასტურებელი მტკიცებულებები.

39. სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა სსკ-ის 172-ე მუხლი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა. ქირავნობის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება დაარღვია მოპასუხემ, არ გადაიხადა ქირა, რის გამოც წარმოეშვა ქირავნობის ხელშეკრულების მოშლის საფუძველი.

40. ქირავნობის ხელშეკრულების მოშლის შედეგად არ არსებობს ამ დანადგარების განთავსების ლეგალური საფუძველი, რის გამოც მოპასუხეს უნდა დაეკისროს დაქირავებული ფართის გათავისუფლება გათბობა-გაგრილების აგრეგატებისაგან.

41. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად არ გამოიყენა სსკ-ის 982-ე მუხლი. აღნიშნული გარემოება უკავშირდება ამხანაგობის მიერ გარეშე კომპანიაზე გაქირავებული 2 ავტოსადგომის მოპასუხის მიერ თვითნებურ დაკავებას, რის სამართლებივ საფუძვლადაც სარჩელში მითითებულია 992-ე მუხლი. თუმცა, პირველი ინსტანციის სასამართლომ დაასაბუთა, რომ აღნიშნული წარმოადგენდა სსკ-ის 982-ე მუხლით გათვალისწინებულ შემთხვევას, რადგან საკითხი ეხება გამდიდრების გათანაბრებას.

42. გარეშე კომპანიას ამხანაგობას ოთხი ავტოსადგომი ნაქირავები ჰქონდა თვეში 600 ლარად. მიუხედავად ამისა, ამხანაგობამ სარჩელის შეტანისას ერთ ავტოსადგომზე მოითხოვა 70 ლარი, როგორც ეს დადგენილი იყო ამხანაგობის 2009 წლის 13 მაისის გადაწყვეტილებით.

43. კასატორმა ჩათვალა, რომ სააპელაციო სასამართლო თავის ინიციატივით შეეხო ამხანაგობის თავმჯდომარის უფლებამოსილებას სარჩელის აღძვრასთან დაკავშირებით და გადაწყვეტილების დასაბუთებისათვის დამატებით არგუმენტად გამოიყენა „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 26-ე მუხლის განმარტება. ამხანაგობის თავმჯდომარის უფლებამოსილება არაერთხელ არის შემოწმებული საქართველოს საერთო სასამართლოების მიერ, მათ შორის, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ მოპასუხესთან დაკავშირებულ დავაში.

44. კასატორმა მიიჩნია, რომ სააპელაციო პალატამ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოებანი და ასევე არასწორად განმარტა საკასაციო სასამართლოს პრაქტიკა.

45. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 7 მარტის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

46. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

47. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მოსარჩელე ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობას წარმოადგენს. მისი წევრია მოპასუხე კომპანია.

48. მოსარჩელე ამხანაგობის საერთო საკუთრებას წარმოადგენს 7000 კვ.მ შენობა-ნაგებობა. მთლიანი ფართიდან 700 კვ.მ უჭირავს მოპასუხეს.

49. მოპასუხე ფლობს მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული 43.17 კვ.მ №2 შენობის სათავსიდან 5 კვ.მ-ს.

50. მოსარჩელესა და შპს-ს (უფლებამონაცვლეა მოპასუხე) შეთანხმების თანახმად, მოპასუხეს სარგებლობისთვის გადაეცა 5 კვ.მ. ამჟამად მოპასუხე ფლობს ორ ავტოსადგომს, პირველი დაიკავა 2014 წლის იანვრიდან, ხოლო მეორე – ამავე წლის მაისიდან, სადაც განათავსა გენერატორები.

51. 2013 წლის 1 ივლისს მოსარჩელემ გარეშე კომპანიასთან გააფორმა ხელშეკრულება სადავო ავტოსადგომებით მომსახურების შესახებ. აღნიშნული კომპანიის თავმჯდომარის წერილით დასტურდება, რომ 2013 წლიდან მის სარგებლობაში არსებულ ავტოსადგომზე მოპასუხეს განთავსებული ჰქონდა გენერატორი, რაც ხელს უშლიდა დამქირავებელს ავტომანქანის გაჩერებაში.

52. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ შპს-ს ქვაბის განსათავსებლად 43,17 კვ.მ-დან გამოეყო 5 კვ.მ, ხოლო რაც შეეხება პირველ სართულზე, ეზოს მხარეს კარის მიმდებარედ, საერთო სარგებლობის მიწის ფართობით სარგებლობის უფლებას, გადაწყვეტილებით შპს-სათვის სარგებლობის უფლებით გადაცემული მიწის ფართი არ დაკონკრეტდა, თუმცა, დადგინდა, რომ ეზოს მხარეს კარის მიმდებარედ სადავო ავტოსადგომებია განლაგებული. ნიშანდობლივია, რომ აღნიშნულ გადაწყვეტილებაში საუბარი არ არის ამხანაგობის წევრისათვის ამხანაგობის საერთო თანასაკუთრებაში არსებული ფართის გარკვეული საზღაურის სანაცვლოდ გადაცემაზე, მით უფრო, როდესაც ამხანაგობის საერთო კრების გადაწყვეტილებით ჯერ კიდევ 2009 წლის 13 მაისს განისაზღვრა ავტოსადგომის ერთი ადგილის იჯარის ღირებულება 70 ლარის ოდენობით.

53. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით მხარემ მიიჩნია, რომ სააპელაციო პალატამ არასწორად დაადგინა საქმეზე სადავო ფაქტობრივი გარემოებანი, რომელიც ეხება მოპასუხის მიერ იმაზე მეტი ფართის დაკავებას, ვიდრე მას საერთო საკუთრების პროპორციულად ერგებოდა. კასატორის მოსაზრებით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ეფუძნება კანონის არასწორ გამოყენებასა და განმარტებას.

54. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი გარკვეულ შეზღუდვებს აწესებს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან დაკავშირებით, კერძოდ, 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

55. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

56. საკასაციო საჩივრში მითითებული პრეტენზიებიდან საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს მხოლოდ იმ პრეტენზიებზე, რომლებიც მოცემული დავის გადასაწყვეტად სამართლებრივად მნიშვნელოვანია. ამასთან, ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81.).

57. როგორც ზემოთ უკვე აღინიშნა, მოცემული დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანია იმ ფატობრივი გარემოების დადგენა, მოპასუხის მფლობელობაში არსებული ფართი წარმოადგენს საერთო საკუთრებაში მისი წილის შესაბამის ოდენობას, თუ მისთვის მეტი ოდენობით ფართის გადაცემა წარმოშობს სანაცვლოდ ქირის ანაზღაურების ვალდებულებას. შესაბამისად, დავის მონაწილე მხარეთა მიზანს წარმოადგენდა სსსკ-ში მოქმედი მტკიცების სტანდარტის საფუძველზე იმ გარემოებების სარწმუნოდ და სათანადო მტკიცებულებებით დადასტურების ვალდებულება, რომლებზეც ისინი თავის პოზიციას აფუძნებდნენ, ვინაიდან სსსკ-ის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს, ხოლო ამავე კოდექსის 103-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, მტკიცებულებებს სასამართლოს წარუდგენენ მხარეები.

58. მითითებული ნორმების ანალიზის შესაბამისად, სადავოდ მიჩნეული უფლების კანონიერება უნდა დამტკიცდეს. დარღვეული უფლების დაცვა მხარეს კონკრეტულ ფაქტებზე დაყრდნობით შეუძლია და ამ ფაქტების მითითება მხარის მოვალეობაა. საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტები, რომელიც სადავოა, დამტკიცებას საჭიროებს, ხოლო ფაქტების დამტკიცების ტვირთი ფაქტების მიმთითებელ მხარეებს ეკისრებათ.

59. მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის სწორად გადანაწილებას არა მარტო საპროცესო-სამართლებრივი, არამედ არსებითი მატერიალურ-სამართლებრივი მნიშვნელობაც გააჩნია, ვინაიდან მხარის მიერ ამ მოვალეობის შეუსრულებლობას ან არაჯეროვნად განხორციელებას, შედეგად მოჰყვება ამავე მხარისათვის უარყოფითი, არახელსაყრელი შედეგი.

60. განსახილველ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ მოპასუხეს ავტოსადგომების ტერიტორია სარგებლობაში გადაეცა მიწის ფართის დაკონკრეტების გარეშე. მოპასუხე უარყოფს გარეშე კომპანიასთან სარგებლობაში არსებული ავტოსადგომების დაკავების ფაქტს, რადგან ავტოსადგომებით სარგებლობაზე ნებართვის მიღების მომენტისათვის სადავო ავტოსადგომები გარეშე კომპანიის სარგებლობაში არ ყოფილა.

61. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მსჯელობას, რომ აღნიშნული მოცემულობის პირობებში მოსარჩელეს ეკისრებოდა საწინააღმდეგო გარემოებების არსებობის მტკიცების ტვირთი, თუმცა ამგვარი საპროცესო მოვალეობა მხარეს არ შეუსრულებია. შესაბამისად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების როგორც ფაქტობრივი, ისე სამართლებრივი დასაბუთების მიმართ დასაშვები და დასაკმაყოფილებელი საკასაციო პრეტენზია არ წარმოდგენილა.

62. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის არგუმენტს, რომ მოპასუხე სადავო ფართის ფლობისა და სარგებლობისას ზღუდავდა ამხანაგობის ან/და მისი წევრების უფლებას საერთო საკუთრებასთან მიმართებით და აყენებდა ზიანს.

63. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

64. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის.

65. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით (სუსგ ) და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

66. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან.

67. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

68. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ზ. მ.–ის მიერ 2017 წლის 6 მარტს №1 საკრედიტო საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „კ.-ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „კ.-ის“ სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ზ. მ.-ის მიერ 2017 წლის 6 მარტს №1 საკრედიტო საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

პ. ქათამაძე